quas ob res ubi viderimus nil posse crearide nihilo, tum quod sequimur iam rectius indeperspiciemus, et unde queat res quaeque creariet quo quaeque modo fiant opera sine divom.Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebusomne genus nasci posset, nil semine egeret.e mare primum homines, e terra posset oririsquamigerum genus et volucres erumpere caelo;armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,incerto partu culta ac deserta tenerent.nec fructus idem arboribus constare solerent,sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,qui posset mater rebus consistere certa?at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,inde enascitur atque oras in luminis exit,materies ubi inest cuiusque et corpora prima;atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,quod certis in rebus inest secreta facultas.Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,vites autumno fundi suadente videmus,si non, certa suo quia tempore semina rerumcum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,dum tempestates adsunt et vivida tellustuto res teneras effert in luminis oras?quod si de nihilo fierent, subito exorerenturincerto spatio atque alienis partibus anni,quippe ubi nulla forent primordia, quae genitaliconcilio possent arceri tempore iniquo.Nec porro augendis rebus spatio foret ususseminis ad coitum, si e nilo crescere possent;nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvise terraque exorta repente arbusta salirent.quorum nil fieri manifestum est, omnia quandopaulatim crescunt, ut par est semine certo,crescentesque genus servant; ut noscere possisquicque sua de materia grandescere alique.Huc accedit uti sine certis imbribus annilaetificos nequeat fetus submittere tellusnec porro secreta cibo natura animantumpropagare genus possit vitamque tueri;ut potius multis communia corpora rebusmulta putes esse, ut verbis elementa videmus,quam sine principiis ullam rem existere posse.Denique cur homines tantos natura pararenon potuit, pedibus qui pontum per vada possenttransire et magnos manibus divellere montismultaque vivendo vitalia vincere saecla,si non, materies quia rebus reddita certastgignundis, e qua constat quid possit oriri?nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,semine quando opus est rebus, quo quaeque creataeaeris in teneras possint proferrier auras.Postremo quoniam incultis praestare videmusculta loca et manibus melioris reddere fetus,esse videlicet in terris primordia rerumquae nos fecundas vertentes vomere glebasterraique solum subigentes cimus ad ortus;quod si nulla forent, nostro sine quaeque laboresponte sua multo fieri meliora videres.Huc accedit uti quicque in sua corpora rursumdissoluat natura neque ad nihilum interemat res.nam siquid mortale e cunctis partibus esset,ex oculis res quaeque repente erepta periret;nulla vi foret usus enim, quae partibus eiusdiscidium parere et nexus exsolvere posset.quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,donec vis obiit, quae res diverberet ictuaut intus penetret per inania dissoluatque,nullius exitium patitur natura videri.Praeterea quae cumque vetustate amovet aetas,si penitus peremit consumens materiem omnem,unde animale genus generatim in lumina vitaeredducit Venus, aut redductum daedala tellusunde alit atque auget generatim pabula praebens?unde mare ingenuei fontes externaque longeflumina suppeditant? unde aether sidera pascit?omnia enim debet, mortali corpore quae sunt,infinita aetas consumpse ante acta diesque.quod si in eo spatio atque ante acta aetate fueree quibus haec rerum consistit summa refecta,inmortali sunt natura praedita certe.haud igitur possunt ad nilum quaeque reverti.Denique res omnis eadem vis causaque volgoconficeret, nisi materies aeterna teneret,inter se nexus minus aut magis indupedita;tactus enim leti satis esset causa profecto,quippe ubi nulla forent aeterno corpore, quorumcontextum vis deberet dissolvere quaeque.at nunc, inter se quia nexus principiorumdissimiles constant aeternaque materies est,incolumi remanent res corpore, dum satis acrisvis obeat pro textura cuiusque reperta.haud igitur redit ad nihilum res ulla, sed omnesdiscidio redeunt in corpora materiai.postremo pereunt imbres, ubi eos pater aetherin gremium matris terrai praecipitavit;at nitidae surgunt fruges ramique virescuntarboribus, crescunt ipsae fetuque gravantur.hinc alitur porro nostrum genus atque ferarum,hinc laetas urbes pueris florere videmusfrondiferasque novis avibus canere undique silvas,hinc fessae pecudes pinguis per pabula laetacorpora deponunt et candens lacteus umoruberibus manat distentis, hinc nova prolesartubus infirmis teneras lasciva per herbasludit lacte mero mentes perculsa novellas.haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur,quando alit ex alio reficit natura nec ullamrem gigni patitur nisi morte adiuta aliena.Nunc age, res quoniam docui non posse crearide nihilo neque item genitas ad nil revocari,ne qua forte tamen coeptes diffidere dictis,quod nequeunt oculis rerum primordia cerni,accipe praeterea quae corpora tute necessestconfiteare esse in rebus nec posse videri.Principio venti vis verberat incita corpusingentisque ruit navis et nubila differt,inter dum rapido percurrens turbine camposarboribus magnis sternit montisque supremossilvifragis vexat flabris: ita perfurit acricum fremitu saevitque minaci murmure pontus.sunt igitur venti ni mirum corpora caeca,quae mare, quae terras, quae denique nubila caeliverrunt ac subito vexantia turbine raptant,nec ratione fluunt alia stragemque propagantet cum mollis aquae fertur natura repenteflumine abundanti, quam largis imbribus augetmontibus ex altis magnus decursus aquaifragmina coniciens silvarum arbustaque tota,nec validi possunt pontes venientis aquaivim subitam tolerare: ita magno turbidus imbrimolibus incurrit validis cum viribus amnis,dat sonitu magno stragem volvitque sub undisgrandia saxa, ruit qua quidquid fluctibus obstat.sic igitur debent venti quoque flamina ferri,quae vel uti validum cum flumen procubuerequam libet in partem, trudunt res ante ruuntqueimpetibus crebris, inter dum vertice tortocorripiunt rapidique rotanti turbine portant.quare etiam atque etiam sunt venti corpora caeca,quandoquidem factis et moribus aemula magnisamnibus inveniuntur, aperto corpore qui sunt.Tum porro varios rerum sentimus odoresnec tamen ad naris venientis cernimus umquamnec calidos aestus tuimur nec frigora quimususurpare oculis nec voces cernere suemus;quae tamen omnia corporea constare necessestnatura, quoniam sensus inpellere possunt;tangere enim et tangi, nisi corpus, nulla potest res.Denique fluctifrago suspensae in litore vestisuvescunt, eaedem dispansae in sole serescunt.at neque quo pacto persederit umor aquaivisumst nec rursum quo pacto fugerit aestu.in parvas igitur partis dispergitur umor,quas oculi nulla possunt ratione videre.quin etiam multis solis redeuntibus annisanulus in digito subter tenuatur habendo,stilicidi casus lapidem cavat, uncus aratriferreus occulte decrescit vomer in arvis,strataque iam volgi pedibus detrita viarumsaxea conspicimus; tum portas propter aenasigna manus dextras ostendunt adtenuarisaepe salutantum tactu praeterque meantum.haec igitur minui, cum sint detrita, videmus.sed quae corpora decedant in tempore quoque,invida praeclusit speciem natura videndi.Postremo quae cumque dies naturaque rebuspaulatim tribuit moderatim crescere cogens,nulla potest oculorum acies contenta tueri,nec porro quae cumque aevo macieque senescunt,nec, mare quae impendent, vesco sale saxa peresaquid quoque amittant in tempore cernere possis.corporibus caecis igitur natura gerit res.Nec tamen undique corporea stipata tenenturomnia natura; namque est in rebus inane.quod tibi cognosse in multis erit utile rebusnec sinet errantem dubitare et quaerere semperde summa rerum et nostris diffidere dictis.qua propter locus est intactus inane vacansque.quod si non esset, nulla ratione moverires possent; namque officium quod corporis exstat,officere atque obstare, id in omni tempore adessetomnibus; haud igitur quicquam procedere posset,principium quoniam cedendi nulla daret res.at nunc per maria ac terras sublimaque caelimulta modis multis varia ratione movericernimus ante oculos, quae, si non esset inane,non tam sollicito motu privata carerentquam genita omnino nulla ratione fuissent,undique materies quoniam stipata quiesset.Praeterea quamvis solidae res esse putentur,hinc tamen esse licet raro cum corpore cernas.in saxis ac speluncis permanat aquarumliquidus umor et uberibus flent omnia guttis.dissipat in corpus sese cibus omne animantum;crescunt arbusta et fetus in tempore fundunt,quod cibus in totas usque ab radicibus imisper truncos ac per ramos diffunditur omnis.inter saepta meant voces et clausa domorumtransvolitant, rigidum permanat frigus ad ossa.quod nisi inania sint, qua possent corpora quaequetransire, haud ulla fieri ratione videres.Denique cur alias aliis praestare videmuspondere res rebus nihilo maiore figura?nam si tantundemst in lanae glomere quantumcorporis in plumbo est, tantundem pendere par est,corporis officiumst quoniam premere omnia deorsum,contra autem natura manet sine pondere inanis.ergo quod magnumst aeque leviusque videtur,ni mirum plus esse sibi declarat inanis;at contra gravius plus in se corporis essededicat et multo vacui minus intus habere.est igitur ni mirum id quod ratione sagaciquaerimus, admixtum rebus, quod inane vocamus.Illud in his rebus ne te deducere veropossit, quod quidam fingunt, praecurrere cogor.cedere squamigeris latices nitentibus aiuntet liquidas aperire vias, quia post loca pisceslinquant, quo possint cedentes confluere undae;sic alias quoque res inter se posse moveriet mutare locum, quamvis sint omnia plena.scilicet id falsa totum ratione receptumst.nam quo squamigeri poterunt procedere tandem,ni spatium dederint latices? concedere porroquo poterunt undae, cum pisces ire nequibunt?aut igitur motu privandumst corpora quaequeaut esse admixtum dicundumst rebus inane,unde initum primum capiat res quaeque movendi.Postremo duo de concursu corpora latasi cita dissiliant, nempe aer omne necessest,inter corpora quod fiat, possidat inane.is porro quamvis circum celerantibus aurisconfluat, haud poterit tamen uno tempore totumcompleri spatium; nam primum quemque necessestoccupet ille locum, deinde omnia possideantur.quod si forte aliquis, cum corpora dissiluere,tum putat id fieri quia se condenseat aer,errat; nam vacuum tum fit quod non fuit anteet repletur item vacuum quod constitit ante,nec tali ratione potest denserier aernec, si iam posset, sine inani posset, opinor,ipse in se trahere et partis conducere in unum.Qua propter, quamvis causando multa moreris,esse in rebus inane tamen fateare necessest.multaque praeterea tibi possum commemorandoargumenta fidem dictis conradere nostris.verum animo satis haec vestigia parva sagacisunt, per quae possis cognoscere cetera tute.namque canes ut montivagae persaepe ferainaribus inveniunt intectas fronde quietes,cum semel institerunt vestigia certa viai,sic alid ex alio per te tute ipse videretalibus in rebus poteris caecasque latebrasinsinuare omnis et verum protrahere inde.quod si pigraris paulumve recesseris ab re,hoc tibi de plano possum promittere, Memmi:usque adeo largos haustus e fontibus magnis