quas ob res ubi viderimus nil posse crearide nihilo, tum quod sequimur iam rectius indeperspiciemus, et unde queat res quaeque creariet quo quaeque modo fiant opera sine divom.Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebusomne genus nasci posset, nil semine egeret.e mare primum homines, e terra posset oririsquamigerum genus et volucres erumpere caelo;armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,incerto partu culta ac deserta tenerent.nec fructus idem arboribus constare solerent,sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,qui posset mater rebus consistere certa?at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,inde enascitur atque oras in luminis exit,materies ubi inest cuiusque et corpora prima;atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,quod certis in rebus inest secreta facultas.Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,vites autumno fundi suadente videmus,si non, certa suo quia tempore semina rerumcum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,dum tempestates adsunt et vivida tellustuto res teneras effert in luminis oras?quod si de nihilo fierent, subito exorerenturincerto spatio atque alienis partibus anni,quippe ubi nulla forent primordia, quae genitaliconcilio possent arceri tempore iniquo.Nec porro augendis rebus spatio foret ususseminis ad coitum, si e nilo crescere possent;nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvise terraque exorta repente arbusta salirent.quorum nil fieri manifestum est, omnia quandopaulatim crescunt, ut par est semine certo,crescentesque genus servant; ut noscere possisquicque sua de materia grandescere alique.Huc accedit uti sine certis imbribus annilaetificos nequeat fetus submittere tellusnec porro secreta cibo natura animantumpropagare genus possit vitamque tueri;ut potius multis communia corpora rebusmulta putes esse, ut verbis elementa videmus,quam sine principiis ullam rem existere posse.Denique cur homines tantos natura pararenon potuit, pedibus qui pontum per vada possenttransire et magnos manibus divellere montismultaque vivendo vitalia vincere saecla,si non, materies quia rebus reddita certastgignundis, e qua constat quid possit oriri?nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,semine quando opus est rebus, quo quaeque creataeaeris in teneras possint proferrier auras.Postremo quoniam incultis praestare videmusculta loca et manibus melioris reddere fetus,esse videlicet in terris primordia rerumquae nos fecundas vertentes vomere glebasterraique solum subigentes cimus ad ortus;quod si nulla forent, nostro sine quaeque laboresponte sua multo fieri meliora videres.Huc accedit uti quicque in sua corpora rursumdissoluat natura neque ad nihilum interemat res.nam siquid mortale e cunctis partibus esset,ex oculis res quaeque repente erepta periret;nulla vi foret usus enim, quae partibus eiusdiscidium parere et nexus exsolvere posset.quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,donec vis obiit, quae res diverberet ictuaut intus penetret per inania dissoluatque,nullius exitium patitur natura videri.Praeterea quae cumque vetustate amovet aetas,si penitus peremit consumens materiem omnem,unde animale genus generatim in lumina vitaeredducit Venus, aut redductum daedala tellusunde alit atque auget generatim pabula praebens?unde mare ingenuei fontes externaque longeflumina suppeditant? unde aether sidera pascit?omnia enim debet, mortali corpore quae sunt,infinita aetas consumpse ante acta diesque.quod si in eo spatio atque ante acta aetate fueree quibus haec rerum consistit summa refecta,inmortali sunt natura praedita certe.haud igitur possunt ad nilum quaeque reverti.Denique res omnis eadem vis causaque volgoconficeret, nisi materies aeterna teneret,inter se nexus minus aut magis indupedita;tactus enim leti satis esset causa profecto,quippe ubi nulla forent aeterno corpore, quorumcontextum vis deberet dissolvere quaeque.at nunc, inter se quia nexus principiorumdissimiles constant aeternaque materies est,incolumi remanent res corpore, dum satis acrisvis obeat pro textura cuiusque reperta.haud igitur redit ad nihilum res ulla, sed omnesdiscidio redeunt in corpora materiai.postremo pereunt imbres, ubi eos pater aetherin gremium matris terrai praecipitavit;at nitidae surgunt fruges ramique virescuntarboribus, crescunt ipsae fetuque gravantur.hinc alitur porro nostrum genus atque ferarum,hinc laetas urbes pueris florere videmusfrondiferasque novis avibus canere undique silvas,hinc fessae pecudes pinguis per pabula laetacorpora deponunt et candens lacteus umoruberibus manat distentis, hinc nova prolesartubus infirmis teneras lasciva per herbasludit lacte mero mentes perculsa novellas.haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur,quando alit ex alio reficit natura nec ullamrem gigni patitur nisi morte adiuta aliena.Nunc age, res quoniam docui non posse crearide nihilo neque item genitas ad nil revocari,ne qua forte tamen coeptes diffidere dictis,quod nequeunt oculis rerum primordia cerni,accipe praeterea quae corpora tute necessestconfiteare esse in rebus nec posse videri.Principio venti vis verberat incita corpusingentisque ruit navis et nubila differt,inter dum rapido percurrens turbine camposarboribus magnis sternit montisque supremossilvifragis vexat flabris: ita perfurit acricum fremitu saevitque minaci murmure pontus.sunt igitur venti ni mirum corpora caeca,quae mare, quae terras, quae denique nubila caeliverrunt ac subito vexantia turbine raptant,nec ratione fluunt alia stragemque propagantet cum mollis aquae fertur natura repenteflumine abundanti, quam largis imbribus augetmontibus ex altis magnus decursus aquaifragmina coniciens silvarum arbustaque tota,nec validi possunt pontes venientis aquaivim subitam tolerare: ita magno turbidus imbrimolibus incurrit validis cum viribus amnis,dat sonitu magno stragem volvitque sub undisgrandia saxa, ruit qua quidquid fluctibus obstat.sic igitur debent venti quoque flamina ferri,quae vel uti validum cum flumen procubuerequam libet in partem, trudunt res ante ruuntqueimpetibus crebris, inter dum vertice tortocorripiunt rapidique rotanti turbine portant.quare etiam atque etiam sunt venti corpora caeca,quandoquidem factis et moribus aemula magnisamnibus inveniuntur, aperto corpore qui sunt.Tum porro varios rerum sentimus odoresnec tamen ad naris venientis cernimus umquamnec calidos aestus tuimur nec frigora quimususurpare oculis nec voces cernere suemus;quae tamen omnia corporea constare necessestnatura, quoniam sensus inpellere possunt;tangere enim et tangi, nisi corpus, nulla potest res.Denique fluctifrago suspensae in litore vestisuvescunt, eaedem dispansae in sole serescunt.at neque quo pacto persederit umor aquaivisumst nec rursum quo pacto fugerit aestu.