Liber SecundusSuave, mari magno turbantibus aequora ventise terra magnum alterius spectare laborem;non quia vexari quemquamst iucunda voluptas,sed quibus ipse malis careas quia cernere suavest.suave etiam belli certamina magna tueriper campos instructa tua sine parte pericli;sed nihil dulcius est, bene quam munita tenereedita doctrina sapientum templa serena,despicere unde queas alios passimque videreerrare atque viam palantis quaerere vitae,certare ingenio, contendere nobilitate,noctes atque dies niti praestante laboread summas emergere opes rerumque potiri.o miseras hominum mentes, o pectora caeca!qualibus in tenebris vitae quantisque periclisdegitur hoc aevi quod cumquest! nonne viderenihil aliud sibi naturam latrare, nisi ut quicorpore seiunctus dolor absit, mente fruaturiucundo sensu cura semota metuque?ergo corpoream ad naturam pauca videmusesse opus omnino: quae demant cumque dolorem,delicias quoque uti multas substernere possintgratius inter dum, neque natura ipsa requirit,si non aurea sunt iuvenum simulacra per aedeslampadas igniferas manibus retinentia dextris,lumina nocturnis epulis ut suppeditentur,nec domus argento fulget auroque renidetnec citharae reboant laqueata aurataque templa,cum tamen inter se prostrati in gramine mollipropter aquae rivum sub ramis arboris altaenon magnis opibus iucunde corpora curant,praesertim cum tempestas adridet et annitempora conspergunt viridantis floribus herbas.nec calidae citius decedunt corpore febres,textilibus si in picturis ostroque rubentiiacteris, quam si in plebeia veste cubandum est.quapropter quoniam nihil nostro in corpore gazaeproficiunt neque nobilitas nec gloria regni,quod super est, animo quoque nil prodesse putandum;si non forte tuas legiones per loca campifervere cum videas belli simulacra cientis,subsidiis magnis et opum vi constabilitas,ornatas armis stlattas pariterque animatas,his tibi tum rebus timefactae religioneseffugiunt animo pavidae mortisque timorestum vacuum pectus lincunt curaque solutum.quod si ridicula haec ludibriaque esse videmus,re veraque metus hominum curaeque sequacesnec metuunt sonitus armorum nec fera telaaudacterque inter reges rerumque potentisversantur neque fulgorem reverentur ab auronec clarum vestis splendorem purpureai,quid dubitas quin omnis sit haec rationis potestas,omnis cum in tenebris praesertim vita laboret?nam vel uti pueri trepidant atque omnia caecisin tenebris metuunt, sic nos in luce timemusinter dum, nihilo quae sunt metuenda magis quamquae pueri in tenebris pavitant finguntque futura.hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessestnon radii solis neque lucida tela dieidiscutiant, sed naturae species ratioque.Nunc age, quo motu genitalia materiaicorpora res varias gignant genitasque resolvantet qua vi facere id cogantur quaeque sit ollisreddita mobilitas magnum per inane meandi,expediam: tu te dictis praebere memento.nam certe non inter se stipata cohaeretmateries, quoniam minui rem quamque videmuset quasi longinquo fluere omnia cernimus aevoex oculisque vetustatem subducere nostris,cum tamen incolumis videatur summa manerepropterea quia, quae decedunt corpora cuique,unde abeunt minuunt, quo venere augmine donant.illa senescere, at haec contra florescere cogunt,nec remorantur ibi. sic rerum summa novatursemper, et inter se mortales mutua vivunt.augescunt aliae gentes, aliae minuuntur,inque brevi spatio mutantur saecla animantumet quasi cursores vitai lampada tradunt.Si cessare putas rerum primordia possecessandoque novos rerum progignere motus,avius a vera longe ratione vagaris.nam quoniam per inane vagantur, cuncta necessestaut gravitate sua ferri primordia rerumaut ictu forte alterius. nam cum cita saepeobvia conflixere, fit ut diversa repentedissiliant; neque enim mirum, durissima quae sintponderibus solidis neque quicquam a tergibus obstet.et quo iactari magis omnia materiaicorpora pervideas, reminiscere totius imumnil esse in summa, neque habere ubi corpora primaconsistant, quoniam spatium sine fine modoquestinmensumque patere in cunctas undique partispluribus ostendi et certa ratione probatumst.quod quoniam constat, ni mirum nulla quies estreddita corporibus primis per inane profundum,sed magis adsiduo varioque exercita motupartim intervallis magnis confulta resultant,pars etiam brevibus spatiis vexantur ab ictu.et quae cumque magis condenso conciliatuexiguis intervallis convecta resultant,indupedita suis perplexis ipsa figuris,haec validas saxi radices et fera ferricorpora constituunt et cetera de genere horum.paucula quae porro magnum per inane vagantur,cetera dissiliunt longe longeque recursantin magnis intervallis; haec aera rarumsufficiunt nobis et splendida lumina solis.multaque praeterea magnum per inane vagantur,conciliis rerum quae sunt reiecta nec usquamconsociare etiam motus potuere recepta.Cuius, uti memoro, rei simulacrum et imagoante oculos semper nobis versatur et instat.contemplator enim, cum solis lumina cumqueinserti fundunt radii per opaca domorum:multa minuta modis multis per inane videbiscorpora misceri radiorum lumine in ipsoet vel ut aeterno certamine proelia pugnasedere turmatim certantia nec dare pausam,conciliis et discidiis exercita crebris;conicere ut possis ex hoc, primordia rerumquale sit in magno iactari semper inani.dum taxat, rerum magnarum parva potest resexemplare dare et vestigia notitiai.Hoc etiam magis haec animum te advertere par estcorpora quae in solis radiis turbare videntur,quod tales turbae motus quoque materiaisignificant clandestinos caecosque subesse.multa videbis enim plagis ibi percita caeciscommutare viam retroque repulsa revertinunc huc nunc illuc in cunctas undique partis.scilicet hic a principiis est omnibus error.prima moventur enim per se primordia rerum,inde ea quae parvo sunt corpora conciliatuet quasi proxima sunt ad viris principiorum,ictibus illorum caecis inpulsa cientur,ipsaque proporro paulo maiora lacessunt.sic a principiis ascendit motus et exitpaulatim nostros ad sensus, ut moveanturilla quoque, in solis quae lumine cernere quimusnec quibus id faciant plagis apparet aperte.Nunc quae mobilitas sit reddita materiaicorporibus, paucis licet hinc cognoscere, Memmi.primum aurora novo cum spargit lumine terraset variae volucres nemora avia pervolitantesaera per tenerum liquidis loca vocibus opplent,quam subito soleat sol ortus tempore taliconvestire sua perfundens omnia luce,omnibus in promptu manifestumque esse videmus.at vapor is, quem sol mittit, lumenque serenumnon per inane meat vacuum; quo tardius irecogitur, aerias quasi dum diverberat undas;nec singillatim corpuscula quaeque vaporissed complexa meant inter se conque globata;qua propter simul inter se retrahuntur et extraofficiuntur, uti cogantur tardius ire.at quae sunt solida primordia simplicitate,cum per inane meant vacuum nec res remoraturulla foris atque ipsa suis e partibus unum,unum, in quem coepere, locum conixa feruntur,debent ni mirum praecellere mobilitateet multo citius ferri quam lumina solismultiplexque loci spatium transcurrere eodemtempore quo solis pervolgant fulgura caelum.* * *nec persectari primordia singula quaeque,ut videant qua quicque geratur cum ratione.At quidam contra haec, ignari materiai,naturam non posse deum sine numine reddunttanto opere humanis rationibus atmoderatetempora mutare annorum frugesque creareet iam cetera, mortalis quae suadet adireipsaque deducit dux vitae dia voluptaset res per Veneris blanditur saecla propagent,ne genus occidat humanum. quorum omnia causaconstituisse deos cum fingunt, omnibus rebusmagno opere a vera lapsi ratione videntur.nam quamvis rerum ignorem primordia quae sint,hoc tamen ex ipsis caeli rationibus ausimconfirmare aliisque ex rebus reddere multis,nequaquam nobis divinitus esse creatamnaturam mundi: tanta stat praedita culpa.quae tibi posterius, Memmi, faciemus aperta;nunc id quod super est de motibus expediemus.Nunc locus est, ut opinor, in his illud quoque rebusconfirmare tibi, nullam rem posse sua vicorpoream sursum ferri sursumque meare.ne tibi dent in eo flammarum corpora frudem;sursus enim versus gignuntur et augmina sumuntet sursum nitidae fruges arbustaque crescunt,pondera, quantum in se est, cum deorsum cuncta ferantur.nec cum subsiliunt ignes ad tecta domorumet celeri flamma degustant tigna trabesque,sponte sua facere id sine vi subiecta putandum est.quod genus e nostro com missus corpore sanguisemicat exultans alte spargitque cruorem.nonne vides etiam quanta vi tigna trabesquerespuat umor aquae? nam quo magis ursimus altumderecta et magna vi multi pressimus aegre,tam cupide sursum removet magis atque remittit,plus ut parte foras emergant exiliantque.nec tamen haec, quantum est in se, dubitamus, opinor,quin vacuum per inane deorsum cuncta ferantur.sic igitur debent flammae quoque posse per aurasaeris expressae sursum succedere, quamquampondera, quantum in se est, deorsum deducere pugnent.nocturnasque faces caeli sublime volantisnonne vides longos flammarum ducere tractusin quas cumque dedit partis natura meatum?non cadere in terras stellas et sidera cernis?sol etiam caeli de vertice dissipat omnisardorem in partis et lumine conserit arva;in terras igitur quoque solis vergitur ardor.transversosque volare per imbris fulmina cernis,nunc hinc nunc illinc abrupti nubibus ignesconcursant; cadit in terras vis flammea volgo.Illud in his quoque te rebus cognoscere avemus,corpora cum deorsum rectum per inane ferunturponderibus propriis, incerto tempore fermeincertisque locis spatio depellere paulum,tantum quod momen mutatum dicere possis.quod nisi declinare solerent, omnia deorsumimbris uti guttae caderent per inane profundumnec foret offensus natus nec plaga creataprincipiis; ita nihil umquam natura creasset.Quod si forte aliquis credit graviora potessecorpora, quo citius rectum per inane feruntur,incidere ex supero levioribus atque ita plagasgignere, quae possint genitalis reddere motus,avius a vera longe ratione recedit.nam per aquas quae cumque cadunt atque aera rarum,haec pro ponderibus casus celerare necessestpropterea quia corpus aquae naturaque tenvisaeris haud possunt aeque rem quamque morari,sed citius cedunt gravioribus exsuperata;at contra nulli de nulla parte neque ullotempore inane potest vacuum subsistere rei,quin, sua quod natura petit, concedere pergat;omnia qua propter debent per inane quietumaeque ponderibus non aequis concita ferri.haud igitur poterunt levioribus incidere umquamex supero graviora neque ictus gignere per se,qui varient motus, per quos natura gerat res.quare etiam atque etiam paulum inclinare necessestcorpora; nec plus quam minimum, ne fingere motusobliquos videamur et id res vera refutet.namque hoc in promptu manifestumque esse videmus,pondera, quantum in se est, non posse obliqua meare,ex supero cum praecipitant, quod cernere possis;sed nihil omnino recta regione viaideclinare quis est qui possit cernere sese?Denique si semper motu conectitur omniset vetere exoritur motus novus ordine certonec declinando faciunt primordia motusprincipium quoddam, quod fati foedera rumpat,ex infinito ne causam causa sequatur,libera per terras unde haec animantibus exstat,unde est haec, inquam, fatis avolsa voluntas,per quam progredimur quo ducit quemque voluptas,declinamus item motus nec tempore certonec regione loci certa, sed ubi ipsa tulit mens?nam dubio procul his rebus sua cuique voluntasprincipium dat et hinc motus per membra rigantur.nonne vides etiam patefactis tempore punctocarceribus non posse tamen prorumpere equorumvim cupidam tam de subito quam mens avet ipsa?omnis enim totum per corpus materiaicopia conciri debet, concita per artusomnis ut studium mentis conixa sequatur;ut videas initum motus a corde creariex animique voluntate id procedere primum,inde dari porro per totum corpus et artus.nec similest ut cum inpulsi procedimus ictuviribus alterius magnis magnoque coactu;nam tum materiem totius corporis omnemperspicuumst nobis invitis ire rapique,donec eam refrenavit per membra voluntas.iamne vides igitur, quamquam vis extera multospellat et invitos cogat procedere saepepraecipitesque rapi, tamen esse in pectore nostroquiddam quod contra pugnare obstareque possit?cuius ad arbitrium quoque copia materiaicogitur inter dum flecti per membra per artuset proiecta refrenatur retroque residit.quare in seminibus quoque idem fateare necessest,esse aliam praeter plagas et pondera causammotibus, unde haec est nobis innata potestas,de nihilo quoniam fieri nihil posse videmus.pondus enim prohibet ne plagis omnia fiantexterna quasi vi; sed ne res ipsa necessumintestinum habeat cunctis in rebus agendiset devicta quasi cogatur ferre patique,id facit exiguum clinamen principiorumnec regione loci certa nec tempore certo.Nec stipata magis fuit umquam materiaicopia nec porro maioribus intervallis;nam neque adaugescit quicquam neque deperit inde.qua propter quo nunc in motu principiorumcorpora sunt, in eodem ante acta aetate fuereet post haec semper simili ratione ferentur,et quae consuerint gigni gignentur eademcondicione et erunt et crescent vique valebunt,quantum cuique datum est per foedera naturai.nec rerum summam commutare ulla potest vis;nam neque quo possit genus ullum materiaieffugere ex omni quicquam est extra, neque in omneunde coorta queat nova vis inrumpere et omnemnaturam rerum mutare et vertere motus.Illud in his rebus non est mirabile, quare,omnia cum rerum primordia sint in motu,summa tamen summa videatur stare quiete,praeter quam siquid proprio dat corpore motus.