Aeneadum genetrix, hominum divomque voluptas,alma Venus, caeli subter labentia signaquae mare navigerum, quae terras frugiferentisconcelebras, per te quoniam genus omne animantumconcipitur visitque exortum lumina solis:te, dea, te fugiunt venti, te nubila caeliadventumque tuum, tibi suavis daedala tellussummittit flores, tibi rident aequora pontiplacatumque nitet diffuso lumine caelum.nam simul ac species patefactast verna dieiet reserata viget genitabilis aura favoni,aeriae primum volucris te, diva, tuumquesignificant initum perculsae corda tua vi.inde ferae pecudes persultant pabula laetaet rapidos tranant amnis: ita capta leporete sequitur cupide quo quamque inducere pergis.denique per maria ac montis fluviosque rapacisfrondiferasque domos avium camposque virentisomnibus incutiens blandum per pectora amoremefficis ut cupide generatim saecla propagent.quae quoniam rerum naturam sola gubernasnec sine te quicquam dias in luminis orasexoritur neque fit laetum neque amabile quicquam,te sociam studeo scribendis versibus esse,quos ego de rerum natura pangere conorMemmiadae nostro, quem tu, dea, tempore in omniomnibus ornatum voluisti excellere rebus.quo magis aeternum da dictis, diva, leporem.effice ut interea fera moenera militiaiper maria ac terras omnis sopita quiescant;nam tu sola potes tranquilla pace iuvaremortalis, quoniam belli fera moenera Mavorsarmipotens regit, in gremium qui saepe tuum sereiicit aeterno devictus vulnere amoris,atque ita suspiciens tereti cervice repostapascit amore avidos inhians in te, dea, visuseque tuo pendet resupini spiritus ore.hunc tu, diva, tuo recubantem corpore sanctocircum fusa super, suavis ex ore loquellasfunde petens placidam Romanis, incluta, pacem;nam neque nos agere hoc patriai tempore iniquopossumus aequo animo nec Memmi clara propagotalibus in rebus communi desse saluti.omnis enim per se divum natura necessestimmortali aevo summa cum pace fruatursemota ab nostris rebus seiunctaque longe;nam privata dolore omni, privata periclis,ipsa suis pollens opibus, nihil indiga nostri,nec bene promeritis capitur nec tangitur ira.Quod super est, vacuas auris animumque sagacemsemotum a curis adhibe veram ad rationem,ne mea dona tibi studio disposta fideli,intellecta prius quam sint, contempta relinquas.nam tibi de summa caeli ratione deumquedisserere incipiam et rerum primordia pandam,unde omnis natura creet res, auctet alatque,quove eadem rursum natura perempta resolvat,quae nos materiem et genitalia corpora rebusreddunda in ratione vocare et semina rerumappellare suemus et haec eadem usurparecorpora prima, quod ex illis sunt omnia primis.Humana ante oculos foede cum vita iaceretin terris oppressa gravi sub religione,quae caput a caeli regionibus ostendebathorribili super aspectu mortalibus instans,primum Graius homo mortalis tollere contraest oculos ausus primusque obsistere contra;quem neque fama deum nec fulmina nec minitantimurmure compressit caelum, sed eo magis acreminritat animi virtutem, effringere ut artanaturae primus portarum claustra cupiret.ergo vivida vis animi pervicit et extraprocessit longe flammantia moenia mundiatque omne immensum peragravit mente animoque,unde refert nobis victor quid possit oriri,quid nequeat, finita potestas denique cuiquequa nam sit ratione atque alte terminus haerens.quare religio pedibus subiecta vicissimopteritur, nos exaequat victoria caelo.Illud in his rebus vereor, ne forte rearisimpia te rationis inire elementa viamqueindugredi sceleris. quod contra saepius illareligio peperit scelerosa atque impia facta.Aulide quo pacto Triviai virginis aramIphianassai turparunt sanguine foedeductores Danaum delecti, prima virorum.cui simul infula virgineos circum data comptusex utraque pari malarum parte profusast,et maestum simul ante aras adstare parentemsensit et hunc propter ferrum celare ministrosaspectuque suo lacrimas effundere civis,muta metu terram genibus summissa petebat.nec miserae prodesse in tali tempore quibat,quod patrio princeps donarat nomine regem;nam sublata virum manibus tremibundaque ad arasdeductast, non ut sollemni more sacrorumperfecto posset claro comitari Hymenaeo,sed casta inceste nubendi tempore in ipsohostia concideret mactatu maesta parentis,exitus ut classi felix faustusque daretur.tantum religio potuit suadere malorum.Tutemet a nobis iam quovis tempore vatumterriloquis victus dictis desciscere quaeres.quippe etenim quam multa tibi iam fingere possuntsomnia, quae vitae rationes vertere possintfortunasque tuas omnis turbare timore!et merito; nam si certam finem esse viderentaerumnarum homines, aliqua ratione valerentreligionibus atque minis obsistere vatum.nunc ratio nulla est restandi, nulla facultas,aeternas quoniam poenas in morte timendum.ignoratur enim quae sit natura animai,nata sit an contra nascentibus insinueturet simul intereat nobiscum morte diremptaan tenebras Orci visat vastasque lacunasan pecudes alias divinitus insinuet se,Ennius ut noster cecinit, qui primus amoenodetulit ex Helicone perenni fronde coronam,per gentis Italas hominum quae clara clueret;etsi praeterea tamen esse Acherusia templaEnnius aeternis exponit versibus edens,quo neque permaneant animae neque corpora nostra,sed quaedam simulacra modis pallentia miris;unde sibi exortam semper florentis Homericommemorat speciem lacrimas effundere salsascoepisse et rerum naturam expandere dictis.qua propter bene cum superis de rebus habendanobis est ratio, solis lunaeque meatusqua fiant ratione, et qua vi quaeque geranturin terris, tunc cum primis ratione sagaciunde anima atque animi constet natura videndum,et quae res nobis vigilantibus obvia mentesterrificet morbo adfectis somnoque sepultis,cernere uti videamur eos audireque coram,morte obita quorum tellus amplectitur ossa.Nec me animi fallit Graiorum obscura repertadifficile inlustrare Latinis versibus esse,multa novis verbis praesertim cum sit agendumpropter egestatem linguae et rerum novitatem;sed tua me virtus tamen et sperata voluptassuavis amicitiae quemvis efferre laboremsuadet et inducit noctes vigilare serenasquaerentem dictis quibus et quo carmine demumclara tuae possim praepandere lumina menti,res quibus occultas penitus convisere possis.hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessestnon radii solis neque lucida tela dieidiscutiant, sed naturae species ratioque.Principium cuius hinc nobis exordia sumet,nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.quippe ita formido mortalis continet omnis,quod multa in terris fieri caeloque tuentur,quorum operum causas nulla ratione viderepossunt ac fieri divino numine rentur.quas ob res ubi viderimus nil posse crearide nihilo, tum quod sequimur iam rectius indeperspiciemus, et unde queat res quaeque creariet quo quaeque modo fiant opera sine divom.Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebusomne genus nasci posset, nil semine egeret.e mare primum homines, e terra posset oririsquamigerum genus et volucres erumpere caelo;armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,incerto partu culta ac deserta tenerent.nec fructus idem arboribus constare solerent,sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,qui posset mater rebus consistere certa?at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,inde enascitur atque oras in luminis exit,materies ubi inest cuiusque et corpora prima;atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,quod certis in rebus inest secreta facultas.Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,vites autumno fundi suadente videmus,si non, certa suo quia tempore semina rerumcum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,dum tempestates adsunt et vivida tellustuto res teneras effert in luminis oras?quod si de nihilo fierent, subito exorerenturincerto spatio atque alienis partibus anni,quippe ubi nulla forent primordia, quae genitaliconcilio possent arceri tempore iniquo.Nec porro augendis rebus spatio foret ususseminis ad coitum, si e nilo crescere possent;nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvise terraque exorta repente arbusta salirent.quorum nil fieri manifestum est, omnia quandopaulatim crescunt, ut par est semine certo,crescentesque genus servant; ut noscere possisquicque sua de materia grandescere alique.Huc accedit uti sine certis imbribus annilaetificos nequeat fetus submittere tellusnec porro secreta cibo natura animantumpropagare genus possit vitamque tueri;ut potius multis communia corpora rebusmulta putes esse, ut verbis elementa videmus,quam sine principiis ullam rem existere posse.Denique cur homines tantos natura pararenon potuit, pedibus qui pontum per vada possenttransire et magnos manibus divellere montismultaque vivendo vitalia vincere saecla,si non, materies quia rebus reddita certastgignundis, e qua constat quid possit oriri?nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,semine quando opus est rebus, quo quaeque creataeaeris in teneras possint proferrier auras.Postremo quoniam incultis praestare videmusculta loca et manibus melioris reddere fetus,esse videlicet in terris primordia rerumquae nos fecundas vertentes vomere glebasterraique solum subigentes cimus ad ortus;quod si nulla forent, nostro sine quaeque laboresponte sua multo fieri meliora videres.Huc accedit uti quicque in sua corpora rursumdissoluat natura neque ad nihilum interemat res.nam siquid mortale e cunctis partibus esset,ex oculis res quaeque repente erepta periret;nulla vi foret usus enim, quae partibus eiusdiscidium parere et nexus exsolvere posset.quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,donec vis obiit, quae res diverberet ictuaut intus penetret per inania dissoluatque,nullius exitium patitur natura videri.Praeterea quae cumque vetustate amovet aetas,si penitus peremit consumens materiem omnem,unde animale genus generatim in lumina vitaeredducit Venus, aut redductum daedala tellusunde alit atque auget generatim pabula praebens?unde mare ingenuei fontes externaque longeflumina suppeditant? unde aether sidera pascit?omnia enim debet, mortali corpore quae sunt,infinita aetas consumpse ante acta diesque.quod si in eo spatio atque ante acta aetate fueree quibus haec rerum consistit summa refecta,inmortali sunt natura praedita certe.haud igitur possunt ad nilum quaeque reverti.Denique res omnis eadem vis causaque volgoconficeret, nisi materies aeterna teneret,inter se nexus minus aut magis indupedita;tactus enim leti satis esset causa profecto,quippe ubi nulla forent aeterno corpore, quorumcontextum vis deberet dissolvere quaeque.at nunc, inter se quia nexus principiorumdissimiles constant aeternaque materies est,incolumi remanent res corpore, dum satis acrisvis obeat pro textura cuiusque reperta.haud igitur redit ad nihilum res ulla, sed omnesdiscidio redeunt in corpora materiai.postremo pereunt imbres, ubi eos pater aetherin gremium matris terrai praecipitavit;at nitidae surgunt fruges ramique virescuntarboribus, crescunt ipsae fetuque gravantur.hinc alitur porro nostrum genus atque ferarum,hinc laetas urbes pueris florere videmusfrondiferasque novis avibus canere undique silvas,hinc fessae pecudes pinguis per pabula laetacorpora deponunt et candens lacteus umoruberibus manat distentis, hinc nova prolesartubus infirmis teneras lasciva per herbasludit lacte mero mentes perculsa novellas.haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur,quando alit ex alio reficit natura nec ullamrem gigni patitur nisi morte adiuta aliena.Nunc age, res quoniam docui non posse crearide nihilo neque item genitas ad nil revocari,ne qua forte tamen coeptes diffidere dictis,quod nequeunt oculis rerum primordia cerni,accipe praeterea quae corpora tute necessestconfiteare esse in rebus nec posse videri.Principio venti vis verberat incita corpusingentisque ruit navis et nubila differt,inter dum rapido percurrens turbine camposarboribus magnis sternit montisque supremossilvifragis vexat flabris: ita perfurit acricum fremitu saevitque minaci murmure pontus.sunt igitur venti ni mirum corpora caeca,quae mare, quae terras, quae denique nubila caeliverrunt ac subito vexantia turbine raptant,nec ratione fluunt alia stragemque propagantet cum mollis aquae fertur natura repenteflumine abundanti, quam largis imbribus augetmontibus ex altis magnus decursus aquaifragmina coniciens silvarum arbustaque tota,nec validi possunt pontes venientis aquaivim subitam tolerare: ita magno turbidus imbrimolibus incurrit validis cum viribus amnis,dat sonitu magno stragem volvitque sub undisgrandia saxa, ruit qua quidquid fluctibus obstat.sic igitur debent venti quoque flamina ferri,