itaque eam tergiversari non sinentsinent sVrec Non. sinenti secumque rapient,itaque...6 rapienti Non.41,26 ad quemcumque ipsaeipse X dolorem cruciatumque ducentur. sapientis est enim proprium nihil quod paenitere possitpossit add. G2 facere, nihil invitum, splendide constanter graviter

Stoicorum quidem facilis conclusio est; qui cum finem bonorum esseesse om. H senserint congruerecongruę G1 naturae cumque ea convenienter vivere, cum id sit in sapientissapientis Lb. sapiente situm non officio solum, verum etiametiam om. H potestate, sequatur necesse est, ut, cuius in potestate summum bonum, in eiusdem vita beataita ista V1 sit. ita fit semper vita beata sapientis.

Habes, quae fortissime de beata vita dici putem et, quo modo nunc est, nisi quid tu melius attuleris, etiam verissime.

Melius equidem adferre nihil possum, sed a te impetrarim lubenter, ut, nisi molestum sit,sit est Ha. quoniam te nulla vincula impediunt ulliusullius V3BCorr s illius X certae disciplinae libasque ex omnibus, quodcumque te maxime specie veritatis movet,—quod paulo antepaulo ante 438,22 Peripateticos veteremque Academiam hortari videbare, ut sine retractatione libere diceredicerent G (corr. 1) RV (corr. rec) auderentaudirent K sapientis esse semper beatissimos, id velim audire, quem ad modum his putes consentaneum esse id dicere. multamulti K1 enim a te contra istam sententiam dicta sunt et Stoicorum ratione conclusa.

Utamur igitur libertate, qua nobis solis in philosophia licet uti, quorum oratio nihil ipsa iudicat, sed habetur in omnis partis, ut ab aliis possit ipsa per sese nullius auctoritate adiuncta iudicari.utamur...8 iudicari Et quoniam videris hoc velle, ut, quaecumque dissentientium philosophorum sententia sit de finibus, tamen virtusvirtutis G satis habeat ad vitam beatam praesidii, quod quidem Carneademcarneadem -m in r. V2 disputare solitum accepimus; sed is ut contra Stoicos, quos studiosissime semper refellebat et contra quorum disciplinam ingenium eius exarserat;exasserat GRV nos illud quidemquidem illud We.(sed opponitur v.18: unam eqs.) cum pace agemus—si enim Stoici finis bonorum recte posiverunt,possiverunt X (si exp.Vrec) posuerunt H confecta res est: necessenecesse scr.in rV2 est semperest et est semper om. V1 (alt. est add. Vrec semper V2) bea-

tum esse sapientem—, sed quaeramus unam quamque reliquorum sententiam, si fieri potest, ut hoc praeclarum quasi decretum beatae vitae possit omnium sententiis et disciplinis convenire.

Sunt autem haec de finibus, ut opinor, retentae defensaequedefensaque K1 sententiae: primum simplices quattuor, nihil bonum nisi honestum, ut Stoici, nihil bonum nisi voluptatem, ut Epicurus,epicur

haec igitur simplicia, illa mixta: tria genera bonorum, maxuma animi, secunda corporis, externa tertia,si...443, 4 tertia ut Peripatetici nec multo veteres Academiciachademicis V1 secus; voluptatem cum honestate Dinomachus et Callipho copulavit, indolentiam autem honestati Peripateticus Diodorusdodorus K1 adiunxit. haechae GRVrec H sunt sententiae, quae stabilitatis aliquid habeant;hae sunt...8 habeant nam Aristonisarrystonis G Pyrrhonis Erillipyrroni ferilli GRV1 (s ex f V1) pyrroniserilli K (

nam ut quaestuosa mercatura, fructuosa aratioaratio s ratio X dicitur, non si altera semper omniomni (priore loco) cod. Ursini omnis damno, altera omni tempestatis calamitate semper vacat, sed si multo maiore ex parte exstatexstatsin r.V1 extat KG in utraque felicitas,felicitatis K1 sic vita non solum si undique referta bonis est, sed si multo maiore et graviore ex parte bona propendent, beata recte dici potest.

sequetur igitur horumhorum s honorum X ratione vel ad supplicium beata vita virtutem cumque ea descendet in taurum Aristotele Xenocrate Speusippo Polemone auctoribus nec eam minis blandimentisveminis blandimentisve Po. (minisaut blandimentis Bentl.) minimis blandimentis s minis blandimentis Kl.(sed asyndeton hic locum non habet,cum aut minis aut bl.vita corrumpatur), nimiis blandimentis Se. corrupta deseret. Eadem Calliphontiscallipontis V callifontis G erit Diodoriquediodorisque X (ex diodolorisque Kc) sententia, quorum uterque honestatem sic complectitur, ut omnia, quae sine ea sint, longe etdel. We. retro ponenda censeat. Reliqui habere se videntur angustius, enatant tamen, Epicurus Hieronymus et si qui sunt qui desertum illum Carneadeum finem ilium Carneadeum finem Po.cf.fin.4,49 (2, 42) ilium Carneadeum X (ilium Carneadem s Vrec)illud Carneadeum Ba. curent defendere; nemo est enim eorum quin bonorumnemo est enim qui eorum bonorum X nemo est enim qui in eorum bonorum Non. (in om.B A)corr.Ern.sec.Lamb.et Dav. animum putet esse iudicem eumque condocefaciat, ut ea, quae bonabona add.G2 malave videantur, possit contemnere.nemo...12 contemnere Non. 82,20

nam quae tibi Epicuriquae...Epicuri s quod...Epicurus X (epyc.G 8.13 ut saepe) videtur, eadem erit Hieronymi et Carneadis causa et hercule omnium reliquorum. quis enim parum est contra mortemmorem V1 aut dolorem paratus?

Ordiamurordinamur X (corr.Vrec) ab eo, si placet, quem mollem, quem voluptarium dicimus. quid? is tibi mortemne videtur autaut s (Vind.)an X dolorem timere, qui eum diem, quo moritur, beatum appellatEpic.fr.122 maxumisque doloribus adfectusaffectus KR eos ipsos inventorum suorum memoria et recordatione confutat?confutat?signum interrogandi vulgo non hic sed post timere (v.19) ponunt. nec haec sic agit, ut ex tempore quasi effuttireeffuttire GKR effutire V (Kc in mg.) Non. videatur.nec...videatur Non.103,21 de morte enim itaita s ista X (cf. 441, 19) Epic. sent. sel.2 sentit, ut dissoluto animante sensum extinctum putet, quod autem sensu careat, nihil ad nos id iudicet pertinere. item in in add. Se.de s om. X dolore certa habet quae sequatur, cuiuscuius Bentl. (cf. fin. 1,40) quorum magnitudinem brevitate consolatur, longinquitatem levitate.levitate s lenitate (laen.KR)X

qui tandem isti grandiloqui contra haec duo, quaehaec post quae iterum hab. V maxime angunt,qui...5 angunt Non.115,26 agunt V1 melius se habent quam Epicurus?epicu...rus epicuru.s R

An ad cetera, quae mala putantur, non et Epicurusepicu...rus epicuru.s R et reliqui philosophi satis parati videntur? quis non paupertatem extimescit? neque tamen quisquam philosophorum. hicEpic.fr.472 vero ipse quam parvo est contentus! nemo de tenui victu plura dixit. etenim, quae res pecuniae cupiditatem adferunt, ut amori, ut ambitioni, ut cotidianis sumptibus copiae suppetant, cum procul ab his omnibus rebus absit, cur pecuniam magnopere desideret vel potius curcur om. V curet omnino?

an Scythes Anacharsiscythes anacahrsis G potuit pro nihilo pecuniam ducere, nostrates philosophi facere non poterunt?poterunt sV3 potuerunt X illius epistula fertur his verbis: AnacharsisAnach. epist. 5 Hannoni salutem. Mihi amictui est Scythicum tegimen, calciamentum solorum callum, cubile terra, pulpamentumpulpamentum sV3 palpamentum X fames, lacte caseo carne vescor. quare ut adad et quietum me licet venias. munera autem ista, quibus eses add. G1 delectatus, vel civibus tuis vel diis inmortalibusimm. GR dona. omnes fere philosophi omnium disciplinarum, nisi quos a recta ratione natura vitiosa detorsisset, eodem hoc animo esse potuerunt.

Socrates, in pompa cum magna vis auri argentique ferretur,ferretur in mg.add.G2 ut v. quam multa non desidero! inquit. Xenocrates,sqq. cf. Val. Max. 4,3 ext. 3 cum legati ab Alexandro quinquaginta ei talenta attulissent, quae erat pecunia temporibus illis, Athenis praesertim, maxuma, abduxit legatoslegata K ad cenam in Academiam; is apposuit tantum, quod satis esset,esset est et K1 nullo apparatu. cum postridie rogarent eum, cui numerari iuberet,luberet G quid? vos hesterna inquit cenula non intellexistisintellexisti KR1 me pecunia non egere? quosquos sR2V3 quod X cum tristioris vidisset, triginta minas accepit, ne aspernari regis liberalitatem videretur.

at vero Diogenes liberius, ut Cynicus, Alexandro roganti, ut diceret, si quidquid ex quis V3 opus esset, nunc quidem paululum inquit a sole. offecerat videlicet apricanti. et hic quidem disputaredisputari KR1 solebat, quanto regem Persarum vita fortunaquefortuneque V1 superaret; sibi nihil deesse, illi nihil satis umquam fore; se eius voluptates non desiderare, quibus numquam satiari ille posset, suas eum consequi nullo modo posse.

Vides,fr. 456 credo, ut Epicurus cupiditatum genera diviserit, non nimis fortasse subtiliter, utiliter tamen:tamen, asserens p. H

partim esse naturales et necessarias, partimpartlm esse ... 18 et in r., non necessarias partim in mg. Vc partim naturales et non necessarias om. K naturales et non necessarias, partim neutrum; necessarias satiari posse paene nihilo; divitias enim naturae esse parabiles; secundum autem genus cupiditatum nec adad a K potiendum difficile esse censet necnec ne G vero ad carendum; tertias,tertia H quod essent planeplena K1 inanes neque necessitatem modo, sed nene om. H naturam quidem attingerent, funditus eiciendas putavit.Epicurus...24 putavit H

hochęc V1 locohodoco K1 multa ab Epicureisfr. 440 disputantur, eaequeeaque V1 voluptates singillatim extenuantur, quarum genera non contemnunt, non add. Bentl. (non ante contemnunt del. Mdv. ad fin. 1, 45). agitur de volup- tatibus quae natura adpetuntur, non difficiles tamen ad caren- dum sunt (cf. v. 447, 5 cum 446,21). de copia voluptatum cf. Hort. fr. 74 Aug. civ. 19,14 al. (non valet idem atque copia facilis) quaerunt tamen copiam. nam et obscenas voluptates,et obscenas voluptatesrespondet v. 24 victum eqs. (in §§ 95. 6 Cic. longius evehitur) de quibus multa ab illis habetur oratio,una et obscenas ... 2 habet oratio Non. 357, 11 facilis communis in medio sitas esse dicunt, easque si natura requirat, non genere autgenere aut generavit V1 loco aut ordine, sed forma aetate figura metiendasmentiendas V1 putant, ab isque-que -qui V1 quae K abstinere minime esse difficile, si aut valetudovalitudo aut officium aut fama postulet, omninoque genus hoc voluptatum optabile esse, si non obsit, prodesse numquam.

Totumquefr. 439 hoc de voluptate sic ille praecipit, ut voluptatem ipsam per se, quia voluptas sit, semper optandam et et add. s cf. p. 423, 4 de orat. 1, 231 al. (asyndeton ipsum tolerari potest cf. exsibilatur exploditur parad. 26) expetendam putet, eademque ratione dolorem ob id ipsum, quia dolor sit, semper esse fugiendum; itaque hac usurum compensationeconpensatione K sapientem, ut etut et s ut om. X et om. voluptatem fugiat, si eaeam maiorem dolorem effectura sit, et dolorem suscipiat maiorem efficientem voluptatem; omniaque iucunda,iocunda GR1 (

quocirca corpus gaudere tam diu, dum praesentem sentiret voluptatem, animum et praesentem percipere pariter cum corpore et prospicere venientem nec praeteritam praeterfluere sinere. ita perpetuas et contextascontestas ex contentas Kc voluptates in sapiente fore semper, cum expectatioexpectatione G1 speratarum voluptatum cum cum add. Lb. perceptarum memoria iungeretur.

AtqueEpic. fr. 459 his similia ad victum etiam transferuntur, extenuaturque magnificentia et sumptus epularum, quod parvo cultu natura contenta sit. etenim quis hoc non videt, desideriis omnia ista condiri?etenim ... 27 condiri H Darius in fuga cum aquam turbidam et cadaveribus inquinatam bibisset, negavit umquam se bibisse iucundius. numquam videlicet sitienssitiens ex sentiens R1 biberat. nec esuriens Ptolomaeusptolomeus GRV (pth.) ptolom

quid? victum Lacedaemoniorum in philitiisphiliciis K philitus V nonne videmus? ubi cum tyrannus cenavisset Dionysius,dionisius X (dyon. R) negavit se iure illo nigro, quod cenae caput erat,caput erat capuerat X (corr. V3) delectatum. tum is qui illa coxerat:delectatum ... coxerat add. Vrec mg. minime mirum; condimenta enim defuerunt. quae tandem? inquit ille. labor in venatu, sudor,sodor GR1V cursus ad Eurotam,ad eurotam Bentl. ab eurota fames, sitis. his enim rebus Lacedaemoniorum epulaeaepulae X (ut singuli codd. saepe) condiuntur. atque hoc non ex hominum more solum, sed etiam ex bestiis intellegi potest, quae, ut quicquid obiectum est, quod modoquod modo R2V2 quomodo a natura non sit alienum, eo contentae non quaerunt amplius.

civitates quaedam universae more doctae parsimonia delectantur, ut de Lacedaemoniis paulo ante diximus. PersarumCyrup. 1,2,8 a Xenophonte victus exponitur, quos negat ad panem adhibere quicquam praeter nasturcium.quos... 23 nasturcium Non. 550, 21 quamquam,Epic. fr. 459 si quaedam etiam suaviora natura desideret, quam multa ex terra arboribusque gignuntur cum copia facili, tum suavitate praestanti!praestantia s corr. Lb. (facilia ... praestantia Bentl.) adde siccitatem, quae consequitur hanc continentiam in victu, adde integritatem valetudinis;valitudinis K confer sudantis ructantis refertos epulis tamquam opimos boves:

tum intelleges, qui voluptatem maxime sequantur, eos minime consequi, iucunditatemque victus esse in desiderio, non in satietate.Persarum ... 449, 6 satietate H Timotheum, clarum hominem Athenis et principem civitatis, ferunt, cum cenavisset apud Platonem eoque convivio admodum delectatus esset vidissetquevidisseque V eum postridie,posttridie GRV dixisse: vestrae quidemvestreae quidem G vestrae equidem KRV cf. Hand Turs. 2,422 cenae non solum in praesentia, sed etiam postero die iucundae sunt. quid quodqui quod X (corr. R2 s) ne mente quidem recte uti possumus multo cibo et potione completi? est praeclara epistulaepistola KR1 (ex -ula) V PlatonisPlato ep. 7 p.326 b ad Dionis propinquos, in qua scriptum est his fere verbis: quo cum venissem, vita illa beata, quae ferebatur,beataque fer. X plena Italicarum Syracusiarumquesyracusyriarumquae G1 mensarum,mensuram G nullo modo mihi placuit, bis in die saturum fieri nec umquam pernoctare solum ceteraque, quaequae ex qua R2 comitantur huic vitae, in qua sapiens nemo efficietur umquam, moderatus vero multo minus. quae enim natura tam mirabiliter temperari potest?