Qui fortis est, idem est fidens (quoniam confidenssqq. St. fr. 3, 570 mala consuetudine loquendiloquendum Non. L 1 in vitio ponitur, ductum verbum aa add. V2 confidendo, quod laudisin ante laudis add. V2 est). qui autem est fidens, is profecto non extimescit; discrepat enim a timendoqui... 4 a timendo fidens (fidere Quich.) Non. 443, 9 confidere.confidens Non. atqui,atqui R2 (cf. We.) atque in quem cadit aegritudo, in eundem timor; quarum enim rerum praesentia sumus in aegritudine, easdem inpendentes et venientesinpendentis..venientis e corr. V aut 2 timemus. ita fit ut fortitudini aegritudo repugnet.ita. ... repugnet del. Hei. veri simile est igitur, in quem cadatcadit G aegritudo, cadere in eundemeundem eum Non. timorem et infractioneminfractionem V (exp. rec) quidemquidem quandam ut v. in mg. Rrec animiin quem... 10 animi Non. 122,28 et demissionem.demisionem GKR1 dimis

Praeterea necesse est, qui fortis sit, eundem esse magni animi;qui magni animi BK2 om. X qui autem magni animi Vc (ft. rec- tius cf. 326,11 Str. Phil. 49 p. 60) qui magni animi sit, invictum; qui invictus sit, eumeum om. H res humanas despicere atque infra se positas arbitrari. despicere autem nemo potest eas res,eas res nemo potest H propter quas aegritudine adfici potest;post potest add. nisi fortis Vc ex quo efficitur fortem virum aegritudine numquam adfici. omnes autem sapientes fortes: non cadit igitur in sapientem aegritudo. Et quem ad modum oculus conturbatusturbatus H non est probe adfectus ad suum munus fungendum,fugendum K1V1 et reliquae partes totumve corpus statu cum est motum, deest officio suo et muneri, sic conturbatussiconturbatus G1K1 adxequendum V1 animus non est aptus ad exequendumad ex seq. G munus suum. munus autem animi est ratione bene uti; et sapientis animus ita semper adfectus est, ut ratione optime utatur; numquam igitur est perturbatus. atad G1 (14 G1K1) aegritudo perturbatio est animi: semper igitur ea sapiens vacabit.primo iam si 325, 6 vacabit H

Veri etiam simile illudilli G1 est, qui sit temperans— quem Graeci sw/frona appellant eamque virtutem swfrosu/nhn vocant, quam soleo equidem tum temperantiam, tum moderationem appellare, non numquam etiam modestiam; sed haud-d haut in r. K1 scio an recte ea virtus frugalitas appellari possit, quod angustius apud Graecos valet, qui frugi homines xrhsi/mous appellant, id est tantum modo utilis; at illud est latius; omnis enim abstinentia, omnis innocentia (quae apud Graecos usitatum nomen nullum habet, sed habere potestpotest om. H a)bla/beian;aBLaBEl in r. V1 ABDABelAN fere K1RG2 (in litt. evan. aut eras.) abdabeian H aBLaBElaN V1 nam est innocentia adfectioaffectio KRH talis animised praeteraN in r. quae noceat nemini)—reliquas etiametiam om. H virtutes frugalitas continet.omnis abst.... 19 continet quae nisi tanta esset, et si is angustiis, quibus plerique putant, teneretur, numquam esset L. Pisonis cognomen tanto opere laudatum.

sed quia, nec qui propter metum praesidium reliquit,relinquit (-id G1) X corr. V1 aut 2 quod est ignaviae, nec qui propter avaritiam clam depositumdepositi G non reddidit, quod est iniustitiae, nec qui propter temeritatem male rem gessit, quod est stultitiae, frugi appellari solet, eo tris virtutes, fortitudinem iustitiam prudentiam, frugalitas complexa est (etsi hoc quidem commune est virtutum; omnesomnis X enim inter se nexae et iugatae sunthoc quidem est commu- ne ... 326, 1 sunt (sine nexae et) Non. 47, 7 ): reliqua igitur et quarta virtus sitsit ut sit X sed ut exp. V2 reliqua igitur est, quarta v. ut sit, ipsa fr. Mdv. ipsa frugalitas. eius enim videtur esse proprium motus animi adpetentis regere et sedare semperquesemper quae X corr. Rc adversantemaversantem X corr. VCR2 libidini moderatam in omni re servare constantiam. cui contrarium vitium nequitia dicitur.

frugalitas, ut opinor, a fruge, qua nihil melius eest e We. terra, nequitia ab eo (etsi erit hoc fortasse durius, sed temptemus: lusisselu

sic igitur inflatus et tumens animus in vitio est. sapientis autem animus semper vacat vitio, numquam turgescit, numquam tumet; at iratiirati V e corr. iratus X cf. 23 sapientis animus eius modi est: numquam igitur sapiens irascitur. nam si irascitur, etiam concupiscit; proprium est enim irati cupere, a quo laesus videatur, ei quam maxumum dolorem inurere. qui autem id concupierit, eum necesse est, si idsi id sit G1 consecutus sit, magno operemagnopere K H (magno opere R) laetari. ex quo fit, ut alieno malo gaudeat; quod quoniam non cadit in sapientem, ne ut irascatur quidem cadit.sapientis... 24 timet (pro tumet) 21 num ... 23 est 24 at... 327, 6 cadit (hoc ordine) H sinsin, non si (ut dicit Ha.) R autem caderet in sapientem aegritudo, caderet etiam iracundia; qua quoniam vacat, aegritudine etiam vacabit.

Etenim si sapiens in aegritudinemaegritudinem -ne G incidere posset,posset semel R1 posset etiam in misericordiam, posset in invidentiam (non dixi invidiam, quae tumtum (cum G) etiam Bouh., alii aliter, Ciceronem corrigentes est, cum invidetur; ab invidendo autem invidentia recte dici potest, ut effugiamusut et fug. Non. ambiguum nomen invidiae.posset (posse codd.) etiam... 12 invidiae Non. 443,15 (10 in invidiam. non dixi in invidentia 11 invidia) quod verbum ductumdictum G1K1 (cf. Isidor. 10,134) est a nimis intuendo fortunam alterius, ut est in Melanippo: quisnam floremAcc. fr. 424 (unde aut quis mortalis fl. Non. 500, 13 num quis non mortalis fl. Ri. num quisnam poetae sit, dubium) quasnam G1 liberum invidit meum? male Latine videtur, sed praeclare Accius; ut enim videre, sic invidere florem flore X florē K2Rc? rectius quam flori. nos consuetudine prohibemur;

poëta ius suum tenuit et dixit audacius)—cadit igitur in eundem et misereri et invidere.non cadit ... 19 invidere nam qui dolet rebus alicuius adversis, idem alicuius etiam secundis dolet,olet V

Haec sicsic Rc? Vc si X dicuntur a Stoicis concludunturque contortius. sed latius aliquandoaliquando cf. 323,22 aliquanto s male, cf. de orat. 1, 133 opt. gen. 23 dicenda sunt et diffusius; sententiis tamen utendum eorum potissimum, quiqui ex quā ut v. G2 maxime forti et, ut ita dicam, virili utuntur ratione atque sententia. nam Peripatetici, familiares nostri, quibus nihil est uberius, nihil eruditius, nihil gravius, mediocritates vel perturbationum vel morborum animi mihi non sane probant. omne enim malum, etiam mediocre,mediocre iocre in r. G2 malummalum Bouh. magnum alt. id om. H est; nos autem id agimus, ut id in sapiente nullum sit omnino. nam ut corpus, etiamsi mediocriter aegrum est, sanum non est, sic in animo ista mediocritas caret sanitate. itaque praeclare nostri, ut alia multa, molestiam sollicitudinem angorem propter similitudinem corporum aegrorum aegritudinemaegritudinem cf. Aug. civ. 14,17 ext. nominaverunt.

hoc propemodum verbo Graeci omnem animi perturbationem appellant; vocant enim pa/qos,PaOOC G1 patos H id est morbum, quicumque est motus in animo turbidus. nos melius: aegris enim corporibus simillima animi est aegritudo, atat ex aut G2 aegrotationes X non similis aegrotationis est libido, non inmoderata laetitia, quae est voluptas animi elata et gestiens.genstiens hic et 331, 21 G 1 ipse etiam metus non est morbi admodum similis, quamquam aegritudiniaegritudine X corr. V1?B1 est finitimus, sed proprie, ut aegrotatio in corpore, sic aegritudo in animo nomen habetsed... 329,1 nomen habet (nominavet L1) Non, 443,23 non seiunctum a dolore. doloris huius igitur origo nobis explicanda est, id est causa efficiens aegritudinem in animo tamquam aegrotationem in corpore. nam ut medici causa morbimorbi verborum Non. inventa om. Non. del. Rc inventa curationem esse inventam putant,nam ... 5 putant Non. 493,20 sic nos causa aegritudinis reperta medendirepertãedendi G1 corr. 2 repertā medendi R (- postea add.) reperiemur V facultatem reperiemus.

Est igitur causa omnis in opinione, nec vero aegritudinisSt. fr. 3, 385 solum, sed etiam reliquarum omnium perturbationum, quae sunt genere quattuor, partibus plures. nam cum omnis perturbatio sit animi motus vel rationis expers vel rationem aspernans vel rationi non oboediens, isque motus aut boni aut mali opinione citetur bifariam, quattuor perturbationes aequaliter distributae sunt. nam duae sunt ex opinione boni; quarum altera, voluptas gestiens, id est praeter modum elataaelata G1R1 laetitia, opinione praesentis magni alicuius boni, altera, cupiditas, quae recte vel libido dici potest, quae est inmoderata adpetitio opinati magni boni rationi non obtemperans,post obtemperans add. vel cupiditas recte vel libido dici potest X quae retinent sec. Dav. edd., in v. 17. 8 verba cupiditas — potest delentes. sed ut voluptatis sic cupi- ditatis nomen appositionis locum tenere debebat. de cupiditate autem praedicandam erat 'opinione futuri boni turbatur'; quod cum iam in enuntiato relativo expressum esset, anacoluthon natum est. ad boni 17 Vc in mg. adscr.: et quidem magis significat nomen libidinis magnitudinem erroris. itaque in ea cupiditate quae flagrantissima est proprie plerumque nomen hoc ponitur si omnis appetitio opinati boni haec] ut H

—ergo haec duo genera, voluptas gestiens et libido, bonorum opinione turbantur, utut in at corr. V2 duo reliqua, metus etet om. Hs aegritudo, malorum. nam et metusest post metus add. Vc s non male. opinio magni mali inpendentisinpendentes G1R1V1 (corr. G2R1V1) et aegritudo est opinio magni mali praesentis, et quidem recens opinio talis mali, ut in eo rectumrecte H videatur esse angi, id autem est, utut om. G1 dolore V is qui doleat oportere opinetur se dolere. his autem perturbationibus, quas inquas in quasi in GKH quas

qualis enim tibi ille videtur Ta/ntalo progna/tus, Pelope na/tus, qui quondam a/Enn. Thy. sc. 357 socrusocru Bentl. coll. Non. 223, 30 al. socero Oe/nomao rege Hi/ppodameamhippodamiam R2 ra/ptis nanctusnactus KRc nactust Bentl. sed haec ab ipso Thyeste proferri videri Va. monet nu/ptiis—? Iovis iste quidem pronepos.Iovis ... pronepos poe- tae trib. Bentl. tamne ergo abiectus tamque fractus? Noli/te inquit hospite/s ad me adi/re, ilicoillic oG1KV1 (l exp. 2) i/stic,Enn. Thy.349 istic istinc vel isti s sed cf. Plaut. Mere. 912 Ne co/ntagio/ mea boni/s umbrave o/bsit.Tantaante tanta ins. meo Bentl. stetis La. vis sce/leris in co/rpore hae/ret. tu te,tu te tune R2 Thyesta, damnabis orbabisque luce propter vim sceleris alieni? quid? illum filium Solis nonne patris ipsius luce indignum putas? Refu/gere oculi, co/rpus macie exta/buit,Trag. inc. 189 extabunt R1V1G2 extabant G1 Lacrimae/ peredere u/moreumorem RV1Kc humo-rem GV2K2 utmorem K1 exangui/s genas, Situm i/nter orissitum inter oris La. ad Lucr. 2,118 situ nitoris GKRV1 situ nitoris corr. V2? praeterea nidoris Vrec ut v. situ nigroris Va. op. ac. 1, 56 al. alii bárba paedorepedore hic X (cf.p. 348, 25) hórrida atqueatque (adque G 1) del. Bothe sed cf. La. ad Lucr. 2,118 Intónsa infuscat péctus inluviéinluviae GK (ill.) R1 scabrum. haec mala, o stultissime Aeeta,aeota G eota KRV1 (aeota V2) ipse tibi addidisti; non inerant in is quae tibi casus invexerat, et quidem inveterato malo, cum tumor animi resedisset—est autem aegritudo, ut docebo, in opinione mali recentisest etiam aegr.... 6 recentis H recenti Ba. sed cf. 5 inveterate, p. 355, 8, Rabbow, Antike Schr. über Seelenheilung S. 153 —; sed maeres videlicet regni desiderio, non filiae. illam enim oderas, et iure fortasse; regno non aequo animo carebas. est autem inpudensimpud. GKR e corr. luctus maerore sesed G conficientis, quod imperare non liceat liberis.

Dionysiusdionisius KRV quidem tyrannus Syracusis expulsus Corinthi pueros docebat: usque eo imperio carere non poterat. Tarquinio vero quid impudentius, qui bellum gereret cum is qui eius non tuleranttullerant G1 tulerat V1 superbiam? is cum restitui in regnum nec Veientiumvegentium KR1 ien- tium in r. G2 nec Latinorumlatiorum X corr. Vrec armis potuisset, Cumas contulisse se dicitur inque ea urbe senio et aegritudine esse confectus. Hoc tu igitur censes sapienti accidere posse, ut aegritudine opprimatur, id est miseria? nam cum omnis perturbatio miseria est, tum carnificina est aegritudo. habet ardorem libido, levitatem laetitia gestiens, humilitatem metus, sed aegritudo maiora quaedam, tabem cruciatum adflictationem foeditatem, lacerat exest animum planeque conficit. hanc nisi exuimus sic ut abiciamus, miseria carere non possumus.

Atque hoc quidem perspicuum est, tumtum add.G2 aegritudinem existere, cum quid ita visum sit, ut magnum quoddam malum adesse et urgere videatur. Epicuro autem placet opinionem mali aegritudinem esseea ante esse add. V2 natura,esse, ea natura Usen. Ep. fr. 444 (sed cf. 334,14 necesse esse eqs.) ex opinione pro opinionem Sey. efficere pro esse Bai. cf. quae dixi Herm. XLI 323 ut, quicumque intueatur in aliquod maius malum, si id sibi accidisse opinetur, sit continuo in aegritudine.aegritudinem X Cyrenaici non omni malomalo modo R1 aegritudinemaegritudine GK1 effici censent, sed insperato et necopinato malo. est id quidem non mediocre ad aegritudinem augendam: videntur enim omnia repentina graviora. ex hoc et illa iure laudantur: E/go cum genui, tu/m moriturosmoriturum et huic rei Sen. ad Pol. 11, 2 sci/vi et ei reiEnn. Telam. sc. 312. cf. Hier. epist. 60, 5 su/stuli.Prae/tereapraeterea ae in r. Vc ad Troia/m cum misi ob de/fendendam Grae/ciam,Sci/bamscibam Fronto p. 217 sciebam me in morti/ferum bellum, no/n in epulas mi/ttere.

haec igitur praemeditatio futurorum malorum lenit eorum adventum, quae venientia longe ante videris. itaque apud Euripiden a Theseo dicta laudantur; licetEurip. fr. 964 euripidĕ K thesseo GKR1 enim, ut saepe facimus, in Latinum illa convertere: Nam qui hae/c audita a do/cto meminisse/m viro,Futu/ras mecum co/mmentabar mi/serias:Aut mo/rtem acerbam autalt. aut add. G2 exilii X e/xili maesta/m fugamAut se/mper aliquam mo/lem meditaba/r mali,Ut, si/ qua invecta di/ritas casu/ foret,Ne me i/nparatum cu/ra lacerare/t repens.lacerare trepens G1R1

quod autem Theseus a docto se audisse dicit, id de se ipsode ipso K1 (ex dese ipse) V1 (se add. 1) Anax. A 33 loquitur Euripides. fuerat enim auditor Anaxagorae, quem ferunt nuntiata morte filii dixisse: sciebam me genuisse mortalem. quae vox declarat is esse haec acerba, quibus non fuerint cogitata. ergo id quidem non dubium, quin omnia, quae mala putentur, sint inprovisa graviora. itaque quamquam non haec una res efficit maximam aegritudinem, tamen, quoniam multum potest provisio animi et praeparatio ad minuendum dolorem, sint semper omnia homini humana meditata. etet ex e Vc nimirum haec est illa praestans et divina sapientia, et perceptas penitus et pertractatas res humanas habere, nihil admirari,ammirari GR1V cum acciderit, nihil, ante quam evenerit, non evenire posse arbitrari. Quam ob rem o/mnis, cum secu/ndae res sunt ma/xume, tum ma/xumetum maxume add. Kc maxime alt. loco GRV bis H Medita/ri secum opo/rtet, quo pacto a/dversamadversum KRH aerumna/m ferant.fuerant H ferat K1 Peri/cla,pericula X damna pe/regre rediens se/mper secum co/gitet,pericla damna exilia peregre rediens semper cogitet Ter. codd. Aut fi/lifilii p. X peccatum au/t uxoris mo/rtem aut morbum fi/liae,Commu/nia esse haec, ne/ quid horum umquam a/ccidat animo/ novum;c. e. haec, fieri posse, ut ne quid animo sit novom Ter. Quicqui/d praeterpraeter propter K spem eve/niat, omne id de/putare esse i/n lucro.ergo .. 22 lucro H ... 22 Ter. Phormio 241–6 ergo hochoc ex haec G2 Terentius a philosophia sumptum cum tam commode dixerit, nos, e quorum fontibus id haustum est, non et dicemus hoc melius et constantius sentiemus?

hic est enim ille voltus semper idem, quem dicitur Xanthippe praedicare solita inet in G (exp. 2) viro suo fuisse Socrate:socrate V2B e corr. M socratem KRV1 socratam G (ss. 2) del. Ba. def. Va. opp. 2 p. 130 eodem semper se vidisse exeuntemet ante exeuntem add. Vc illum domo et revertentem. Nec vero ea frons erat, quae M. Crassiquem crassi V1 que crassi G1 illius veteris, quem semel ait in omni vita risisseriesisse R1 risisse, sed prius i in r. GV Luc. fr. 1300 Lucilius, sed tranquilla et serena; sic enim accepimus. iure autem erat semper idem voltus, cum mentis, a qua is fingitur, nulla fieretfieret R (

Sed est, isdem de rebus quod dici possit subtilius, si prius Epicuri sententiam viderimus. qui censetEpic. fr. 444 necesse esse omnis in aegritudine esse, qui se in malis esse arbitrentur, sive illa ante provisa et expectata sint sive inveteraverint. nam neque vetustate minui mala nec fieri praemeditata leviora, stultamque etiam esse meditationem futuri mali aut fortasse ne futuri quidem: satis esse odiosum malum omne, cum venisset;cum venisset ex conv. K2 qui autem semper cogitavisset accidere posse aliquid adversi, ei fieri illud sempiternum malum; si vero ne futurum quidem sit,sit ex si Vc frustra suscipi miseriam voluntariam;voluntariam add. GR1 in fine pag. ita semper angi aut accipiendo aut cogitando malo.

Levationem autem aegritudinis in duabus rebus ponit, avocatione a cogitanda molestia et revocationerevocationem GKV1 ad contemplandas voluptates. parerepareri GR1 (corr. 1) V1 (corr. 2) enim censet animum rationi posse et, quo illa ducat, sequi. vetat igitur ratio intueri molestias, abstrahit ab acerbis cogitationibus, hebetemhabetem V1 aciem ad miserias contemplandas facit;facit add. Vc (ante aciem We. ft. rectius cf. docere 220,13 sed cf. off. 1, 12 extr. al.) om. cett. a quibus cum cecinitcecidit X corr. 2 receptui, inpellitreceptuimpellit VHKc (receptaimp. K1)G2 (receptum pellit1) receptū impellit R rursum et incitat ad conspiciendas totaque mente contrectandascontractandas K (ex -tes1) H varias voluptates,vetat... 335, 4 voluptates H quibus ille et praeteritarum memoria et spe consequentium sapientis vitam refertam putat.refert amputat G1R1V1 Haec nostro more nos diximus, Epicuriiepicurei RcK2 dicunt suo; sed quaequae ex qui V2 dicant, videamus, quo modo, neglegamus.