Dicaearchusdice archus KRV dicaearc

us |

G1 autem in eo sermone, quem Corinthichorinthi GK habitum tribus libris exponit, doctorumdictorum X, corr. in KV hominum disputantium primo libro multos loquentes facit; duobus Pherecratempherecraten G pthiotam X (pth.

G phiot. K) quendam Phthiotam senem, quem ait a Deucalione ortum, disserentem inducit nihil esse omnino animum,animum omnino K et hoc esse nomen totum inane, frustraqueet post frustraque add. V1? vix recte animalia et animantisanimantes V2 appellari, neque in homine inesse animum vel animam nec in bestia, vimque omnem eam, qua vel agamus quid vel sentiamus, in omnibus corporibus vivis aequabiliteraequabiliter V (exp. m. vet.) esse fusam nec separabilem a corpore esse, quippe quae nulla sit, nec sit quicquam nisi corpus unum et simplex, ita figuratum ut temperatione naturae vigeat et sentiat.

Aristoteles, longe omnibus—Platonem semper excipio—praestans et ingenio et diligentia, cum quattuor nota illa genera principiorum esset complexus, e quibus omnia orerentur,orirentur Hs quintam quandam naturam censet esse,esse esset GR1 e corr. e quaequa G1 (in mg. de) K1 (equae K2 ut v.) R esse

qua V (quae V2) sit mens; cogitare enim et providere et discere et docere et invenire aliquid et tam multa ~~aliaalia X exp. Vvet, cf. 247,14~~ meminisse, amare odisse, cupere timere, angi laetari, haec etet om. H similia eorum in horum quattuor generum inesse nullonullo numero H putat; quintum genusgenus om. H adhibet vacans nomine et sicsic exp. Vvet ipsum animum e)ndele/xeian endelecheian GKVH, sed in R inter e et a graecum com- pendium diphthongi ei (

) scriptum est appellatappellant G1V1 novo nomine quasi quandam continuatam motionem et perennem.

Nisi quae me forte fugiunt,fugiunt (exp. m. vet.) V haechae Vrec s sunt fereomnium post fere add. V2 de animo sententiae.Aristoteles cum quattuor ... 229, 3 de animo sentiae H Democritum enim, magnum illum quidem virum, sed levibus et rotundis corpusculis efficientem animumanim

um V (ss. c) concursu quodam fortuito, omittamus; nihil est enim apud istos, quod non atomorum turba conficiat.nihil... eorum t. conficiat Non. 269,12

Harum sententiarum quae vera sit, deus aliquialiquis Vrec s viderit;harum ... viderit Lact. inst. 7,8, 9 (postquam breviter ad § 18—22 respexit) quae veri simillima, magna quaestio est.harum ... 9 quaestio est H utrum igitur inter has sententias diiudicare malumus an ad propositum redire?

Cuperem equidem utrumque, si posset, sed est difficile confundere. quare si, ut ista non disserantur, liberari mortis metu possumus,possimus K2 id agamus; sin id non potest nisi hac quaestione animorum explicata, nunc, si videtur, hoc, illud alias.

Quod malle te intellego, id puto esse commodius; efficiet enim ratio ut, quaecumque vera sit earum sententiarum quas exposui, mors aut malum non sit aut sit bonum potius.

nam si corcor

s. G aut sanguis aut cerebrum est animus, certe, quoniam est corpus, interibit cum reliquo corpore;corpore Vc s tempore X si anima est, fortasse dissipabitur; si ignis, extinguetur; si est Aristoxeni harmonia,harmonia GKR

arm.V arm. H dissolvetur. quid de Dicaearcho dicam, qui nihil omnino animum dicat esse?efficiet ... 25 dicit esse H his sententiis omnibus nihil post mortem pertinere ad quemquam potest; pariter enim cum vita sensus amittitur; non sentientis autem nihil est ullam in partem quod intersit. reliquorum sententiae spem adferunt, si te hoc forte delectat, posse animos, cum e corporibus excesserint, in caelum quasi in domicilium suum pervenire.

Me vero delectat, idque primum ita esse velim, deinde, etiamsi non sit, mihi persuaderi tamen velim.

Quid tibi ergo opera nostra opus est? num eloquentia Platonem superare possumus? evolve diligenter eius eum librum, qui est de animo:anima ex -o Vc? amplius quod desideres nihil erit.

Feci mehercule, et quidem saepius; sed nescio quo modo, dum lego, adsentior, cum posui librum et mecum ipse de inmortalitateimm. GR animorum coepi cogitare, adsensio omnis illa elabitur.

Quid?

hoc dasne aut manere animos post mortem aut morte ipsa interire?

Do vero.

Quid,quod K1 (corr. 2 )R si maneant?

Beatosbeatas V esse concedo.

Sin intereant?

Non esse miseros, quoniam ne sint quidem; iamiam cf. p. 225,21 ac. 2, 109 al. (Mue) istuc coacti a te paulo ante concessimus.

Quo modo igitur aut cur mortem malum tibi videri dicis? quae aut beatos nos efficiet animis manentibus aut non miseros sensu carentis.carentes V2

Expone igitur, nisi molestum est, primum, si potes,potest G1 animos remanere post mortem, tum, si minus id obtinebisobtenebis GR1V—est enim arduum—, docebis carere omni malo mortem. ego enim istuc ipsum vereor nene me G malum sit non dico carere sensu, sed carendum esse.

Auctoribus quidem ad istam sententiam, quam vis obtineri, uti optimisoptineri V possumus, quod in omnibus causis et debet et solet valere plurimum, et primum quidem omni antiquitate, quae quo propiuspropius opius in r. Vc aberat ab ortu et divina progenie, hoc melius ea fortasse quae erant veravera ss. Kc veru (aaper- tum!) in vera corr. R cernebant.cercebant G1 (corr. ipse) R cernebant K cerneba

t V (-bat s)

Itaque unum illud erat insitum priscis illis, quos cascoscassos R cassus K1 ann. 24 appellat Ennius, esse in morte sensum neque excessu vitae sic deleri hominem, ut funditus interiret;

idqueidquae G1RV1 cum multis aliis rebus, tum e pontificio iure et e caerimoniiscaer. V cer. GKR sepulcrorum intellegi licet, quas maxumis ingeniis praediti nec tanta cura coluissent nec violatas tam inexpiabiliinexpiabile X -i in r. V1? s religione sanxissent, nisi haereret in eorum mentibus mortem non interitum esse omnia tollentem atque delentem, sed quandam quasi migrationem commutationemque vitae, quae in claris viris et feminis dux in caelum soleret esse, in ceteris humi retineretur et permaneret tamen.

ex hoc et nostrorum opinione Romulus in caelo cum diis agit aevum ann. 115, ut famae adsentiens dixit Ennius, et apud Graecos indeque perlapsus ad nos et usque ad Oceanum Herculeset ante retin. add. Vc et perm.... 20 hercules fere omnia in r. V1 tantus et tam praesens habetur deus; hinc Liber Semela natus eademque famae celebritate Tyndaridae fratres, qui non modo adiutores in proeliis victoriae populi Romani, sed etiam nuntii fuisse perhibentur. quid? Inoino sed o in r. V1 Cadmiinhoc

admi G1 filia nonnenonne ex nomine K2 LEGKOE|ea R LEGKOQEA GKV (Q in r.) *leukoqe/a nominata a Graecis Matutamutata K1V1 (ut v.) Nonii L 1 habetur a nostris?Quid?...nostris Non. 66, 13 quid? totum prope caelum, ne pluris persequar,persequar pluris K nonne humano genere completum est?

si vero scrutari vetera et ex isillis Lact. ea quae scriptores Graeciae prodiderunt eruere coner, ipsi illi maiorum gentium diiipsi maiorum gentium dii Aug. civ. 8,5 qui habenturqui habentur om. Aug. hinc nobisa ante nobis add. V2 s Lact. Aug. cf. Progr. 24 profecti in caelum reperientur.repperientur X (sed 1. p del. R1? ) Aug. quaere, quorum demonstrenturquare quoniam demonstrantur Lact. demonstrentur Aug. demonstrantur X, sed a in e corr. G1 demonstran in r. V1 sepulcra in Graecia; reminiscere, quoniam es initiatus,es initiatushinc Lact. inst. 1, 15 Atticum cum Cicerone colloqui conclusit, cf. Po. Herm. 46 p. 629 quae tradantur mysteriis:mist. KV tum denique, quam hoc late pateat, intelleges.Si vero. .. 232, 5 intelleges Lact. inst. 1, 15, 24 Aug. cons. euang. 1, 23, 32 sed qui nondum ea quae multis post annis homines tractare coepissentadd. Po. tractari coepta sunt Keil physicaphisica X didicissent,dicissent R1 tantum sibi persuaserant, quantum natura admonente cognoverant,cognoverunt X corr. Vc rationes et causas rerum non tenebant, visisvisis eqs. asyndeton suspectum quibusdam saepe movebantur, isque maxime nocturnis, ut viderentur ei,eil illi K2 hi in r. V1 qui vita excesserant, vivere.

Ut porro firmissimum hoc adferri videturvideretur Vc cur deos esse credamus, quodquod quia K2 nulla gens tam fera, nemo omnium

hominum K tam sitsit K2V2 s inmanis,fit X inmani

s R imm. KH cuius mentem non imbuerit deorum

deorum K div in r. V1 opinio (multi de diis prava sentiunt—id enimidem K1 (id enim2) RH vitioso more effici solet—, omnes tamen esse vim et naturam divinam arbitrantur, nec vero id conlocutio hominum aut consessusconsessus Bouhier (cf. Legg. II, 13) consensus efficit,effecit Bouhier non institutis opinio estnec... opinio est in r. K1 confirmata, non legibus; omniomnia

R omni

V autem in re consensio omniumomnium hominum R1 gentium lex naturae putanda estPorro infirmissimum ... 20 putanda est H)—quis est igitur, qui suorum mortem primum non eo lugeat, quod eos orbatos vitae commodis arbitretur? tolle hanc opinionem, luctum sustuleris. nemo enim maeret suo

suo K incommodo: dolent fortasse et anguntur, sed illa lugubris lamentatio fletusque maerens ex eo est, quod eum, quem dileximus, vitae commodis privatum arbitramur idque sentire.idque sentire eras. in V atque haec ita sentimus natura duce, nulla ratione nullaque doctrina. Maxumum vero argumentummaximum KR1 (u ss. 1) maxu

m vero argumentum V (ss. 2) est naturam ipsam de inmortalitate animorum tacitam iudicare, quod omnibus curae sunt, et maxumaemaxume X (-ime K) quidem, quae post mortem futura sint.sunt K2 Caecil. com. 210 serit arbores, quae alterialtero K1 saeclosaeculo K1V2 suppl. s (cf. Cato m. 24) ille 'cod. Aug.' prosint, ut ait Statius in Synephebis,sinephebis KV sine phebis GR (coni. 1 ) quid spectansexpectans V nisi etiam postera saecula ad se pertinere? ergo arbores seret diligens agricola, quarum aspiciet bacam ipse numquam; vir magnus leges instituta rem publicam non seret?non seret Vc (1. n in r.) s conseret GKR quid procreatio liberorum, quid propagatiopropagatio progatio R prorogatio V1 nominis, quid adoptationes filiorum, quid testamentorum diligentia, quid ipsa sepulcrorum monumenta elogia significant nisi nos futura etiam cogitare?

Quid?

illudillũ K1 num dubitas, quin specimen naturae capi deceat ex optima quaque natura? quae est melior igitur in hominum genere natura quam eorum, qui se natos ad homines iuvandos tutandos conservandos arbitrantur? abiit ad deos Hercules: numquam abisset, nisi, cum inter homines esset, eam sibi viamviam s. v. add. K2 munivisset. vetera iam ista et religione omnium consecrata: quid in hac re p. tot tantosque viros ob rem p.ob rem p. b r in r. V1 ob re p. K ob rē p. (er. ublică) G interfectos cogitasse arbitramur? isdemne ut finibus nomen suum quibus vita terminaretur? nemo umquam sine magna spe inmortalitatis se pro patria offerret ad mortem.

licuit esse otioso Themistocli, licuit Epaminondae, licuit, ne et1. et in r. V1 vetera et externa quaeram, mihi; sed nescio quo modo inhaeret inin s. v. add. G1 mentibus quasi saeclorum quoddam augurium futurorum, idque in maximis ingeniis altissimisque animis et existitexsistit GR maxime et apparet facillime. quoquod X sed d exp. G1 quidem dempto quis tam esset amens, qui semper in laboribus et periculis viveret?

loquor de principibus; quid?quo

d G1 poëtae nonne postpost st in r. Vc mortem nobilitarinobilitare K1 corr. 2 volunt? undeunde er

go in ut est de ennio corr. Kc(?) ergo illud: Aspicite, o cives, senissenis

enni V (2. s V2) Ennienni X ennii K2 imaginis formam:formam V1 urnam Vrec in mg. Hic vestrum panxitpanxit edd. pinxit maxima facta patrum?Enn. var. 15 mercedem gloriae flagitat ab is quorum patres adfecerat gloria, idemque: Nemo me lacrimis lacrimis X, -et pro -is in r. Vc. de ratione versus afferendi cf. Va. Op. II p. 135 Cur? volito vivos per ora virum.Enn. var. 17 vivus Vc sed quid poëtas?poetas s putas X poetę Vc (p a m. 1, oetę in r.) opifices post mortem nobilitarinobilitare K1 corr. 2 volunt. quid enim Phidias sui similem speciem inclusit in clupeo Minervae, cum inscribere nomen add. Ern. non liceret? quid?quid? nostri eqs. libere Hier. in Gal. p. 517 nostri philosophi nonne in is libris ipsis, quos scribunt de contemnenda gloria, sua nomina inscribunt?

Quodsi omnium consensus naturae vox est, omnesqueomnesque huiusque H qui ubique sunt consentiunt esse aliquid, quod ad eos pertineat qui vita cesserint,cesserint GK, sed prius s in r G1, ex n Kc nobis quoque idem existimandum est, et si, quorum aut ingenio aut virtute animus excellit,excellet V2 eos arbitrabimur,arbitrabimur X arbitra

mur V We. al. quia natura optima sint, cernere naturae vim maxume, veri simile est, cum optumus quisque maxume posteritati serviat, esse aliquid, cuius is post mortem sensum sit habiturus.

Sed ut deos esse natura opinamur, qualesqueque del. Bai. sint, ratione cognoscimus,quodsi ... 235, 6 cognoscimus (omissis 235,2 maxume ... 235, 4 habiturus) H (libere) sic permanere animos arbitramur consensu nationum omnium, qua in sede maneant qualesque sint, ratione discendum est. cuius ignoratioingnoratio GV1 finxit inferos easque formidines, quas tu contemnere non sine causa videbare. in terram enim cadentibus corporibus isque humo tectis, e quoaquo V1 (aq in r. 1) eqd V2 mg. dictum est humari, sub terra censebant reliquam vitam agi mortuorum; quam eorum opinionem magni errores consecuti sunt, quos auxerunt poëtae.

frequens enim consessusquos... con in r. K1 consessus s consensu X, s in fine add. V1 theatri, in quo sunt mulierculae et pueri, movetur audiens tam grande carmen: A/dsumTrag. inc. 73 atque advenio A/cherunteacher

onte K (u ss.c) vi/x via alta atque a/rduaPe/r speluncas sa/xis structas a/speris pende/ntibusMa/xumis, ubi ri/gida constat cra/ssacrassa s. v. add. Kc caligo i/nferum,ubi ...inferum Non. 272,39 tantumque valuit error—qui mihi quidem iam sublatus videtur—, ut, corpora cremata cum scirent, tamen ea fieri apud inferos fingerent, quae sine corporibus nec fieri possentpossunt V2 nec intellegi. animos enim per sese s. v. add. Vc ipsos viventisvigentis ex viventis V1 non poterant mente complecti, formam aliquam figuramque quaerebant. inde Homeri tota ne/kuia,NECUIA KRV (sed

A in pA corr. 1) necyia mai. litt. G NErCUO mantia RK nepsyomantia mai. litt. G psichomantia, sed psicho in r. V1 aut 2 (ex div. 1, 132) corr. Dav. inde ea quae meus amicus Appius nekuomantei=a faciebat, inde-de in om. K1 add. c in viciniavitia KRV1 (vicinia corr. 1) vicia G nostra Averni lacus, u/nde animae excita/ntur obscura u/mbra opertae,apertae (vel ę, -e K1) opertę corr. V1K2 ima/ginesmo/rtuorum, alto o/stiohostio alte (altę K1) ostio s alto corr. K2V1aut2 s. locum rest. Leo. alii aut imagines mortuorum in fine relicta male Ciceroni ipsi tribuunt aut ibi mort. imagines scribunt (praeterea aperto ex ostio Mdv. opertae ex ostio Ribb. altae Klotz) Acheru/ntis,acheruntis (acherontis KV1 e corr.) s. s. imagines mortuorum X salso sa/nguine.Trag. inc. 76 cf. Leo Progr. Gott. 1910 p. 21. has tamen imagines loqui volunt, quod fieri nec sine lingua nec sine palato nec sine faucium laterum pulmonum vi et figura potest. nihil enim animo videre poterant, ad oculos omnia referebant.

Magni autem est ingenii sevocaresevocare Aug. revocare W mentem a sensibus et cogitationem ab consuetudinea consuetudine V (ult. e ex o) abducere.Quidam enim nihil animo ... 9 abducere H magni.. 9 abducere Aug. epist. 137,5 itaque credo equidem etiam alios tot saeculis, sed quodquot G litteris exstet,extet K cf. Lact. inst. 7, 8, 7 Aug. epist. 137,12 Pherecydes Syriussyrus X syrius s Aug. primusprimum W primus Bentl. atque hoc legisse videtur Aug.: 'quod apud Graecos olim primus Pherecydes Syrius cum disputavisset', dixit animos esse hominum sempiternos, antiquusantiquo

s K1R1 sane; fuit enim meo regnante gentili. hanc opinionem discipulus eius Pythagoras maxime confirmavit, qui cum Superbo regnante in Italiam venisset, tenuit Magnam illam Graeciam cum ~~honorehonore del. Vvet honore et disc. s~~ disciplina, tum etiam auctoritate, multaque saecula postea sic viguit Pythagoreorum nomen, ut nulli alii docti viderentur.

iderentur V sed redeo ad antiquos. rationem illi sententiae suae non fere reddebant, nisi quid erat numeris aut descriptionibusdescriptionibus Bs discriptionibus X (discretionibus V) explicandum:

Platonem ferunt, ut Pythagoreos cognosceret, in Italiam venissead venisse adscr, in mg. et in ea (ita P) cum alios multos tum archytam (ut crithitã P) timeumque cognovit (et timęum invenisse R)VcRrec P al., (cf. fin. 5,87), unde Vc post ferunt (21) add. qui, tum corr. venit ed

dicisse (voluit ut v. edidicisse pro et dedicisse) signo

inter haec verba ut ante notam mg. addito et didicissededicisse GR Pythagorea omnia primumque de animorum aeternitate non solum sensisse idem quod Pythagoram, sed rationem etiam attulisse. quam, nisi quidrationes. . quas V2? adtul. V dicis, praetermittamus et hanc totam spem inmortalitatis relinquamus.

An tu cum me in summam exspectationem adduxeris, deseris?deseres V2 s errare meherculeme errare hercule K mehercules V2 malo cum Platone, quem tu quanti facias scio et quem ex tuo ore admiror, quam cumcũi. r. Vrec istis vera sentire.

Mactemac in r. Vc virtute!Macte virtute Non. 341, 37 ego enim ipse cum eodem ipsoipso cf. div. 2, 95 isto We. non invitus erraverim. num igitur dubitamus—? an sicut pleraque? quamquam hoc quidem minime; persuadent enim mathematici terram in medio mundo sitam ad universi caeli complexum quasi puncti instar optinere, quod ke/ntron centron X (ante Vitr. praeterea ap. Rom. non invenitur) illi vocant; eam porro naturam esse quattuor omnia gignentium corporum, ut, quasi partita habeant inter se ac divisa momenta, terrena et umidaumida RG1V1 (

add. G1V1) suopte nutu et suo pondere ad paris angulos in terram et in maremari X mare K2 s ferantur, reliquae duae partes, una ignea altera animalis, ut illae superioresille GKV superioris X in medium locum mundi gravitate ferantur et pondere, sic hae rursumrursus V2 rectis lineis in caelestemcalestem GV1 locum subvolent, sive ipsa natura superiora adpetente sive quod a gravioribus leviorasuperiora... 23 leviora om. R1 add. m. vet. in mg. (superiora ex -re). eadem verba usque ad levio fere omnia in r. scripsit V1 natura repellantur. quae cum constent,sive quod ... constent Non. 273, 7 perspicuum debet esse animos, cum e corpore excesserint, sive illi sint animales, id est spirabiles,spirabiles KV2 (l

sp.) spiritabiles RV1 spiritales G sive ignei, sublime ferri.

si vero aut numerus quidam sitsit est Mdv. sed cf. comm. animus, quod subtiliter magis quam dilucide dicitur, autcf. Aug. gen. ad litt. 7, 21 quinta illa non nominata magis quam non intellecta natura, multo etiam integriora ac puriora sunt, ut a terra longissime sese om. H ecferant.si vero ... 5 ecferant ecf. X (eff. corr. V1

ecf. Kc) Horum igitur aliquid animus,putetur vel cogitetur fere potius supplendum quam sit (We.). est ante animus add. Bs nenec K tam vegetavegeta V1 (veg in r.) K2 veta GK1R mens aut in corde cerebrove aut in Empedocleo sanguine demersa iaceat. Dicaearchum vero cum Aristoxeno aequali et condiscipulo suo, doctos sane homines, omittamus; quorum alter nenae R nę K ne, sed e in r. V1 condoluisse quidem umquam videtur, qui animumquia nimium K1 se habere non sentiat, alter ita delectatur suis cantibus, ut eos etiam ad haec transferre conetur. harmonianarm. ter H (in 13 V1 e corr., in 14 K) harmoniă K autem ex intervallis sonorum nosse possumus, quorum varia compositio etiam harmoniasarm. ter H (in 13 V1 e corr., in 14 K) efficit pluris; membrorum vero situsvero situs om. K1 add. c et figura corporis vacans animo quam possit harmoniamarm. ter H (in 13 V1 e corr., in 14 K) efficere, non video.armonian ... 17 video sed hic quidem, quamvis eruditus sit, sicut est, haec magistro concedat Aristoteli, canere ipse doceat; bene enim illo Graecorum proverbio praecipitur: quam quisque norit artem, in hac se exerceat. cf. Arist. Ve. 1431 Cic. Att. 5, 10,3