viros commemoro: qualis tandem Lacaena? quae cum filium in proelium misisset et interfectum audisset, idcirco inquit genueram, ut esset,et K1 (ut2) qui pro patria mortem nonmortemon V1 morte non V e corr. GKR dubitaret occumbere. Esto: fortes et duri Spartiatae; magnam habet vim rei p. disciplina. quid? Cyrenaeumcyreneum GKV Theodorum, philosophum non ignobilem, nonne miramur? cui cum Lysimachus rex crucem minaretur, istis, quaeso inquit ista horribilia minitare purpuratis tuis: Theodori quidem nihil interest, huminehomine K1 an sublime putescat. putrescat K2? Vrec (Val. Max. 6, 2 ext. 3)

Cuius hoc dicto admoneor, ut aliquid etiam de humatione et sepultura dicendum existimem, rem non difficilem,di

ficilem G1K1 dificilem R is praesertim cognitis, quae de nihilnihili K sentiendo paulo ante dicta sunt. de qua Socrates quidem quid senserit, apparet in eo libro in quo moritur, de quo iam tamtum K1 multa diximus.

cum enim de inmortalitateimm. R animorum disputavisset et iam moriendi tempus urgeret, rogatus a Critone, quem ad modum sepelirise sepeliri V Plato Phaed. 115 c—e (libere) vellet, multammulta V1 vero inquit operam, amici, frustra consumpsi; Critoni enim nostro non persuasi me hinchic K1 avolaturum neque meimei Bentl. (s?) me quicquam relicturum. verum tamen, Crito, si me adsequi potueris aut sicubi nanctusnactus KR1 e corr. Vrec n

atus G1 eris, ut tibi videbitur,videtur X videbitur s o(/pws a)/n soi fi/lon h)=| (cf. We.) sepelito. sed, mihi crede, nemonemo

vestrŭ G1 (tum iterum scripsit nemo vestrŭ, sed ipse delevit) me vestrum, cum hinc excessero, consequetur. praeclare isis Hei. id (Socrates opponitur Diogeni) quidem, qui et amico permiserit et se ostenderit de hoc toto genere nihil laborare.

durior Diogenes, et is quidem eademeadem om. X add. V2 supra id (idem add. Wolf) sentiens, sed ut Cynicus asperius: proici se iussit inhumatum.humatum V1 tum amici: volucribusne et feris? minime vero inquit, sed bacillum propter me, quoquod ab K1R abigam, ponitote. qui poteris? enim post bac. V2 qui p. quid p. X corr. Vrec s (cf. We.) illi, non enim senties. quid igitur mihi ferarum laniatus oberit nihil sentienti? sentiendi R1 praeclare Anaxagoras, qui cum Lampsacilamsaci X moreretur,moretur GRV1 (corr. 2 ) quaerentibus amicis, velletne Clazomenas in patriam, si quid accidisset, auferri, nihil necesse est inquit, undique enim ad inferos tantundem viae est. totaque de ratione humationis unum tenendum est, ad corpus illam pertinere, sive occiderit animus sive vigeat. in corpore autem perspicuum est vel extincto animo vel elapso nullum residere sensum. Sed plena errorum sunt omnia.

trahit Hectoremsqq. hęct. semper V plerumque KRG ad currum religatum Achilles: lacerari eum et sentire, credo, putat. ergo hic ulciscitur,se ante ulc. add. V2 ut quidem sibi videtur; at illa sicut acerbissimam rem maeret:meret GKR Vidi/, videre quo/d me passa aege/rrume,Hecto/rem currucurro GK1 (

ss. Kc) R et fort. V1 (-u in r.) qua/driiugo rapta/rier.Ennius Andr. 100 quem Hectorem, aut quam diu ille erit Hector? melius Acciusfr. inc. 664j et aliquando sapiens Achilles: Immo enimvero co/rpus Priamo re/ddidi, Hectorahectora Nieberding Doug. Philol. 1905 p. 153 (necess. propter v. seq.) hectorem a/bstuli. non igitur Hectorahectora sed a in r. V1 traxisti, sed corpus quod fuerat Hectoris.

ecce alius exoritur e terra, qui matrem dormire non sinat: Mate/r, te appello,apello K1V1 tu/, quae curam so/mno suspensa/msuspensam s Porph. Hor. sat. 2, 3, 60 suspense levas,Neque te/ mei miseret, su/rge et sepeli na/tum—! haec cum pressispraessisset fl. GRV (corr. rec ) pressis

et K et flebilibus modis, qui totis theatris maestitiam inferant, concinuntur, difficile est non eos qui inhumati

humati V (in m2) sint miseros iudicare. prius qua/m ferae volucre/sque— metuit, ne laceratis membris minus bene utatur; ne combustis, non extimescit. Neu re/liquias seme/sassemiassi reis X (regis Vrec s) l

semensas in mg. V2 semiesas siris Bentl. (sireis Haupt) semustas Va. sed cf. Apul. met. 8, 15: iacere semesa hominum corpora suisque visceribus nudatis ossibus cuncta candere sireis de/nudatis o/ssibusPer te/rram sanie de/libutasdelibutam Vrec foe/de divexa/rier— Pacuv. Iliona 197sqq. cf. Va. Opp. I 92 II 490 non intellego, quid metuat, cum tam bonos septenarios fundat ad tibiam. Tenendum est igitur nihil curandum esse post mortem, cum multi inimicos etiam mortuos poeniuntur.tenendum ... 16 puniuntur Non. 479,27 et (inde a cum) 471,27 poeniuntur G1K2V2 Non. in lemmate 479,27 paen. K1R pen. V1 pun. G1 e corr. Vrec Non. praeter l. l. execr. K exsecratur luculentis sane versibus apud EnniumEnn. Thy. 362 Thyestes, primum ut naufragio pereat Atreus: durum hoc sane; talis enim interitus non est sine gravi sensu; illa inania: Ipse summis sa/xis fixus a/speris, evi/sceratus,La/tere pendens, sa/xa spargens ta/bo, sanie et sa/nguine atro—

non ipsa saxa magis sensu omniomnia X a exp. V1 vacabunt quam ille latere pendens, cui se hic cruciatum censet optare. quaequae V2 quam X essent dura, si sentiret,sentiret (vel sentirentur) s sentirent X sunt om. X ante sine vel post sensu add. s sunt nulla sine sensu. illud vero perquam inane: Ne/que sepulcrum, quo/ recipiat, ha/beat, portum co/rporis,U/bi remissa huma/na vita co/rpus requiesca/t malis. vides, quanto haec in errore versentur: portum esse corporis et requiescere in sepulcro putat mortuum; magna culpa Pelopis, qui non erudierit filium nec docuerit, quatenus esset quidque curandum.

Sed quid singulorum opinionesopinionis X animadvertam,anim

advertam G nationum varios errores perspicere cum liceat? condiunt Aegyptii mortuos et eos servant domi; Persae etiam cera circumlitoslitos K1 condunt,condiunt V2 ut quam maxime permaneant diuturna corpora. Magorum mos est non humare corpora suorum, nisi a feris sint ante laniata; in Hyrcaniahircania KRV plebs publicosplebs publicos V (s publi in r. Vc) plebs supplicos GKR alit canes, optumates domesticos: nobile autem genus canum illud scimus esse, sed pro sua quisque facultate parat a quibus lanietur, eamque optumam illi esse censentcessent V sepulturam. permulta alia colligit Chrysippus,crysippus X fr. eth. 322 ut est in omni historia curiosus, sed ita taetra sunt quaedam, ut ea fugiat et reformidet oratio. totus igitur hic locus est contemnendus in nobis,in nobis V (exp. 2 ) non neglegendus in nostris, ita tamen, ut mortuorum corpora nihil sentire vivi sentiamus;ita ... 23 sentiamus del. We. non recte

quantumfamaeque V (ae in r. Vc) autem consuetudini famaeque dandum sit, id curent vivi, sed ita, ut intellegant nihil idid ss. G1 ad mortuos pertinere.

Sed profecto mors tum aequissimo animo oppetitur, cum suis se laudibus vita occidens consolari potest. nemo parum diu vixit, qui virtutisvirtutis -utis in r. Vc perfectae perfectoperfecto exp. V2 functus est munere. multa mihi ipsi ad mortem tempestiva fuerunt. quamquam Dav. quae (idem error p. 274, 16 saep.) utinam potuissem obire! nihil enim iam adquirebatur, cumulata erant officia vitae, cum fortunafortunae K2B bella restabant. quare si ipsa ratio minus perficiat,perficiet V2 ut mortem neglegere possimus, at vita acta perficiat, ut satis superque vixisse videamur.videamus V1 quamquam enimen

im V (si et...2) sensus abierit, tamen suissuis Lb. (cf.p.253,9) summis et propriis bonis laudis et gloriae, quamvis non sentiant, mortui non carent. etsi enim nihil habethabe

t G(eras.n) in se gloria cur expetatur,expectatur X (c exp. in V) vir

tutē V (

ss. 2?) tamen virtutem tamquam umbra sequitur.sequatur V2?

verumsuppl. Po. (obl. Bitschofsky, Berl. ph. Woch. 1913,173) ante verum quod pro adi. habent add. et Bentl. igitur Sey multitudinis iudicium de bonis bonum si quando est, magis laudandum est quam illi ob eam rem beati. non possum autem dicere, quoquoquo V1 (

add. c) modo hoc accipietur, Lycurgum Solonem legum et publicaepublicę

V (-ce K publi

G1) disciplinae carere gloria, Themistoclem Epaminondamet epam. V2 bellicae virtutis. ante enim Salaminasalamina Man. salaminam cf. We. salamini GK1 (i add. 2) V ipsam Neptunus obruet quam Salaminii tropaeitrop

hi G1K (

add. 2 ) trop

m. V (ss. 2) memoriam, priusquee V2 om. X e Boeotiabootia X (boetia K2V2B) Leuctraleuctrae V2 leuctrha K1R1 tollentur quamquam K quae GRV1 (

supra ae add. Vrec) pugnae Leuctricae gloria. multo autem tardius fama deseretdesseret GV1 Curium Fabricium Calatinum, duo Scipiones duoduos Vrec Africanos, Maximum Marcellum Paulum, Catonem Laelium, innumerabilis alios; quorum similitudinem aliquam qui arripuerit, non eam fama populari, sed vera bonorum laude metiens, fidenti animo,anima G si ita res feret,res feret V2 s Lact. refert X gradietur ad mortem; in qua aut summum bonum aut nullum malum esse cognovimus.fidenti...24 cognovimus Lact. inst. 7, 10, 9 secundis vero suis rebus volet etiam mori; non enim tamtam add. G1 cumulus bonorum iucundus esse potest quam molesta decessio. hanc sententiam significare videtur Laconis illa vox, qui, cum Rhodius Diagoras, Olympionicesolimp. X (10 solus V) nobilis, uno die duo suos filios victores Olympiae vidisset, accessit ad senem et gratulatus:

'morere,more V 1 (

add. c) Diagora' inquit; non enim in caelum ascensurus es. magna haec, et nimium fortasse, Graeci putant vel tum potius putabant, isque, qui hoc Diagorae dixit, permagnum existimans tristris K (r e corr 1) R(!)V(

i) tres G Olympionicas una e domo prodire cunctari illum diutius in vita fortunae obiectum inutile putabat ipsi.ipse

Ego autem tibi quidem, quod satis esset, paucis verbis, ut mihi videbar,videbatur V2 responderam—concesseras enim nullo in malo mortuos esse—; sed ob eam causam contendi ut plura dicerem, quod in desiderio et luctu haec est consolatio maxima. nostrum enim et nostranostra

V causa susceptum dolorem modice ferre debemus, ne nosmet ipsos amare videamur; illa suspiciosuspitio K intolerabiliintollerabili KRV1 dolore cruciat, si opinamur eos quibus orbati sumus esse cum aliquo sensu in is malis quibus volgo opinantur. hanc excutere opinionem mihimetpost mihimet add.

V2 volui radicitus, eoque fui fortasse longior.

Tu longior?

non mihi quidem. prior enim pars orationis tuae faciebat, ut mori cuperem, posterior, ut modo non nollem, modo non laborarem; omni autem orationeratione GRV1 (

add. 2) illud certe perfectum est, ut mortem non ducerem in malis.

Num igitur etiam rhetorum epilogumepilogum cf. Lact. ira 22, 2 desideramus? an hanc iamiam add. G1 artem plane relinquimus?relinqueris V (exp. m. rec.)

Tu vero istam ne reliqueris, quam semper ornasti, et quidem iure; illa enim te, verum si loqui volumus, ornaverat. sed quinam est iste epilogus? aveohabeo X aveo s enim audire, quicquid est.

Deorum inmortaliumsqq. cf. ~~Plut.~~ Cons. Ap. 08 e sqq. 115 b imm. GV iudicia solent in scholis proferre de morte, nec vero ea fingere ipsi, sed Herodoto auctoreautore K1 aliisque pluribus. primum ArgiaeArgiae W cf. nat. deor. 1, 82 Herod. 1,31 sacerdotis Cleobis et Bitobinoto X filii praedicantur. nota fabula est. cum enim illam ad sollemnesolemne R1 (1 add. c) V et statutumstatum s cf. har. resp. 18 al. sacrificium curru vehi ius

ius V esset satis longe ab oppido ad fanum morarenturque iumenta, tumtunc KR iuvenesiuvenis GV i quos modo nominavi veste posita corpora oleo perunxerunt, ad iugum accesserunt.tunc... 11 accesserunt om. R1 (add. m. vet. in mg.) ita sacerdos advecta in fanum, cum currus esset ductus a filiis, precatapraec. X (12 prec. V) a dea dicitur, ut idid add. V2 om. X illis praemii daret pro pietate, quod maxumum homini dari posset a deo; post epulatos cum matre adulescentisadol. K1 somno se dedisse, mane inventos esse mortuos.

simili precationepraec. X (12 prec. V) Trophonius et Agamedes usi dicuntur; qui cum Apolliniapolloni G apollin

o K1 Delphis templum exaedificavissent,exedificavissent RK (-et) venerantesverantes V1 deum petiverunt mercedem

mercedem V non parvam quidem operis et laboris sui: nihil certi, sed quod esset optimum homini. quibus Apollo se id daturum ostendit post eius dieidie

die K1 diem tertium; qui ut inluxit, mortui sunt reperti. iudicavisse deum dicunt, et eum quidem deum, cui reliqui dii concessissent, ut praeter ceteros divinaret. adfertur etiam de Sileno fabella quaedam; qui cum a Mida captus esset, hoc ei muneris pro sua missione dedisse scribitur: docuisse regem non nasci homini longe optimum esse, proximum autem quam primum mori.

qua est sententia in Cresphonte usus Euripides:fr. 449 Nam no/s decebat coe/tus celebranti/s domumLuge/re, ubi esset a/liquis in lucem e/ditus,Huma/naehumana X corr. V1 vitae va/ria reputanti/s mala;At, qui/ labores mo/rte finisse/t gravis,Hunc o/mniomni Dav. omnes amicos lau/de et laetitia e/xsequi.exequi K simile quiddam est in Consolatione Crantoris: ait enim Terinaeumterinaneum GKR tirenęum V (i et prius e in r. Vc ę ex e al. m.) cf. Ps. Plut. 109b quendam Elysium,helysium GR1 (

)helisium V cum graviter filii mortem maereret,maeret X corr. K2R2Vc venisse in psychomantiumsichomantium X quaerentem, quae fuisset tantae calamitatis causa; huic in tabellis tris huius modi versiculos datos: Ignaris homines in vita mentibus errant:Euthynous potitur fatorum numine leto.laeto X (loeto K) Sic fuit utilius finiri ipsique tibique.

his et talibus auctoribus usi confirmant causam rebus a diis inmortalibusimm. GR iudicatam.iudicatis V2 Or. att. 2,155 Alcidamasalchidamus X (

supra u add. V2) quidem, rhetor antiquus in primis nobilis, scripsit etiam laudationem mortis, quae constatconstat s constet ex enumeratione humanorum malorum; cui rationesrationes s in r. Vc eae quae exquisitius a philosophis colliguntur defuerunt, ubertas orationisrationis X (o add. Vrec) non defuit. Clarae vero mortesmortis X (corr. Vrec) pro patria oppetitae non solum gloriosae rhetoribus, sed etiam beatae videri solent. repetunt ab Erechtheo,erectheo GV ere

ctheo R1 er&theo K cuius etiam filiae cupidecupidae GR1 (a) add. Vahlen, Ges. ph. Schr. 1,569 mortem expetiverunt pro vita civium; commemorant Codrum, qui se in medios inmisit hostis veste famulari,

famulari V familiari K (supra veste ss..

ad accidendum K2) ne posset adgnosci,a

gn. V si esset ornatu regio, quod oraculum erat datum,datum sic si V (c in r. Vc) si rex interfectus esset, victricesvictricis X ft. recte Athenas fore; Menoeceusmenęceus K non praetermittitur, qui itemqui item V (item in r. Vc) quidem GKRM quide P oraculo edito largitus est patriae suum sanguinem; nam add. Vahlen Opp. I, 101 Iphigenia Aulideau

ide V duci se immolandamimmolandum V1 iubet, utut eqs. fort. hic Cicero ad locum poeticum allu- dit (negat Vahlen l. l.) hostiumhosti

um V eliciatur suo. veniunt inde ad propiora:propriora X Harmodius in ore est add. Rath et Aristogiton; Lacedaemonius Leonidas, Thebanus Epaminondas viget. nostros non norunt, quos enumerare magnum est: ita sunt multi, quibus videmus optabilis mortes fuisse cum gloria.

Quae cum ita sint, magna tamen eloquentia est utendum atque ita velut superiore e loco contionandum,concion. V ut homines mortem vel optare incipiant vel certe timere desistant?desistant?interrogandi signum posuit Po.

nam sisi add. Kc supremus ille dies non extinctionem, sed commutationem adfert loci, quid optabilius? sin autem perimitperemit GR1 (

add. c) V ac delet omnino, quid melius quam in mediis vitae laboribus obdormiscere et ita coniventemconibentem VK1 (coniventẽ2) conibuentem R1 (corr. c) conhib. G somno consopiri sempiterno? quod si fiat, melior Enniennii R quam Solonis oratio. hic enim noster: nemo me lacrimis decoret Enn. var. 17 inquit nec funera fletu faxit! at vero ille sapiens: Mors mea ne careat lacrimis: linquamus amicisMaerorem,memorem K1R1 merorem GRc ut celebrent funera cum gemitu. Sol. fr.21

nos vero, si quid tale acciderit, ut a deo denuntiatum videatur ut exeamus e vita, laeti et agentes gratias pareamus emittique nos e custodia et levari vinclisvĩnclis K vinculis V2 arbitremur, ut aut in aeternam et planeplene X plane V2 s inin del. Schue. nostram domum remigremus aut omni sensu molestiaque careamus; sin autem nihil denuntiabitur, eo tamen simussi

mus V animo, ut horribilem illum diem aliis nobis faustum putemus nihilque in malis ducamus, quod sit velsit

uel R (eras. u) V a diis inmortalibusimm. G vel aa supra v. add. R natura parente omnium constitutum. non enim temere necnec ne K1 fortuitofuito V1 sati et creati sumus, sed profecto fuit quaedam vis, quae generi consuleret humano nec id gigneret aut aleret, quod cum exanclavisset omnes labores, tum incideret in mortis malum sempiternum:quod 10 sempiternum Non. 107,24 portum potius paratum nobis et perfugium putemus.

quo utinam velis passispas

is K1 (expansis ss. 2) V1 pervehi liceat! sin reflantibussinereflantibus X sed prius e eras. in V (sine refl. dist. in G et postea in KR) ventis reiciemur, tamen eodemeodem ex eadem K1R1 paulo tardius referamur necesse est. quod autem omnibus necesse est, idne miserummisterium in miserum corr. K2 esse uni potest? Habes epilogum, ne quid praetermissum aut relictum putes.

Ego vero, et quidemet qui idem GR1 (in hoc alterum i linea deletum, tum iterum punctis ornatum ab R2, qui etiam

supra et scripsit; voluit ut v. atqui idem) fecit etiam iste me epilogus firmiorem.

Optime, inquam. sed nunc quidem valetudinivalitudini KRc tribuamus aliquid, cras autem et quotquot s quos X dies erimus in Tusculano, agamus haec et ea potissimum, quae levationem habeant aegritudinum formidinum cupiditatum, qui omnis philosophiaeomni philosophia X (phil

ophia V1) omnis philosophiae V2 aut c ex omni ph. K2 est fructus uberrimus.

Neoptolemus quidem apud EnniumEnn. fr. sc. 376 philosophari sibi ait necesse esse,esse est H sed paucis; nam omnino haudhaut KV placere: ego autem, Brute, necesse mihi quidem esse arbitror philosophari—nam quid possum, praesertim nihilnil G1H agens, agere melius?—sed non paucis, ut ille. difficile est enim inin V2P2 s om. X philosophia pauca esse ei nota, cui non sint aut pleraque aut omnia. nam nec pauca nisi e multis eligi possunt nec, qui pauca perceperit, non idem reliqua eodem studio persequetur.persequatur R1 (corr. c)

sed tamen in vita occupataNeoptolemus... 10 occupata H atque, utut add. G2 Neoptolemi tum erat, militari pauca ipsa multum saepe prosunt et ferunt fructus, sisi

V sed rell. non tantos quanti ex universa philosophia percipi possunt, tamen eos quibus aliqua ex parte interdum aut cupiditate aut aegritudine aut metu liberemur.liberemur s liberentur (cf. 281,19) velut ex ea disputatione, quae mihi nuper habita est in Tusculano, magna videbaturvideba

tur V mortis effecta contemptio, quae non minimum valet ad animum metu liberandum. nam qui idqui

id R qui

d KV (ss. K2V2) quod vitari non potest metuit, is vivere animo quieto nullo modo potest; sed qui non modo quia necesse est mori, verum etiam quia nihil habet mors quod sit horrendum, mortem non timet, magnum is sibi praesidium ad beatam vitam comparavit.comparavit Man. (pareskeu/asai) comparabit, sed bit in r. 2 V comparat X (conp. G)