Negas sine deo posse quicquam: ecce tibi e transverso Lampsacenus Strato, qui det isti deo inmunitatem — magni quidem muneris; sed cum sacerdotes deorum vacationem habeant, quanto est aequius habere ipsos deos —: negat opera deorum se uti ad fabricandum mundum, quaecumque sint docet omnia effecta esse natura, nec ut ille quiqui ex Reid asperis et levibus et hamatis uncinatisque corporibus concreta haec esse dicatnec ut ... unc. corpusculis ... dicat Non. p. 189 (uncinatum). cf. p. 3, 10 interiecto inani: somnia censet haec esse Democriti non docentis sed optantis, ipse autem singulas mundi partes persequens quidquid aut sit aut fiat naturalibus fieri aut factum esse docet ponderibus et motibus. ne ille et deum opere magno liberat et me timore. quis enim potest, cum existimet curari se a deo, non et dies et noctes divinum numennomen B1 horrere et si quid adversi acciderit, quod cui non accidit,non acciderit A1 non accedit B1 extimescere ne id iure evenerit? nee Stratoni tamen adsentior nec vero tibi; modo hoc modo illud probabilius videtur.

Latent ista omnia Luculle crassis occultata et circumfusa tenebris,latent i. o. Varro magnis (magis codd.) obscurata et c. tenebris Mart. Cap. 5, 517 crassis ... tenebris poetae? ut nulla acies humani ingenii tanta sit, quae penetrare in caelum, terram intrare possit. Corpora nostra non novimus, qui sint situs partium, quam vim quaeque pars habeat ignoramus; itaque medici ipsi, quorum intererat ea nosse, aperuerunt ut viderentur, nec eo tamen aiunt empirici notiora esse illa, quia possit fieri ut patefacta et detectadetecta dett. Rom. deiecta AB mutentur. sed ecquidecquid Ven. haec quid AB nos eodem modo rerum naturas persecare aperire dividere possumus, ut videamus terra penitusne defixa sitsit A2N sint A 1B et quasi radicibus suis haereat an media pendeat.

Habitari ait Xenophanes in luna, eamquecf. Lact. inst. 3, 23, 12 immo Anaxagoras esse terram multarum urbium et montium: portenta videntur; sed tamen nec ille qui dixit iurare posset ita se rem habere, neque ego non ita. Vos add. Dav. ex Non. enimdel. Dav. cf. Non. an autem? etiam dicitis esse e regione nobis, ee in Ha. cum Non. contraria parte terrae qui adversis vestigiis stent contra nostra vestigia,nec ego non ita. vos etiam ... nobis in c. ... stent ad contra vestigia Non. p. 102 (e regione). cf. Lact. inst. 3, 24, 1 epit. 34, 2 aug. civ. 16, 9 (a contraria parte terrae) Isid. orig. 9, 2, 133 Serv. georg. 1, 235 quos a)nti/podas vocatis: cur mihi magis suscensetis qui ista non aspernor quam is qui cum audiunt desipere voseis dett. Rom. Ven. eos ANB2 uis B 1 arbitrantur? Hicetas Syracosius, ut ait Theophrastus,theophrastum A1B1 caelum solem lunam stellas supera denique omnia stare censet, neque praeter terram rem ullam in mundo moveri; quaequae F2N qua AB cum circum axem se summa celeritate convertat et torqueat, eademuel (lZZZ eadem B 1 effici omnia quasi stante terra caelum moveretur. atquePlato Tim. 40 B hoc etiam Platonem in Timaeo dicere quidam arbitrantur, sed paulo obscurius. Quid tu Epicure, loquere: putas solem esse tantulum? 'Egone? nobisnobis Faber uobis AB uos N ne bis Lb. tantulum, reapse vel paulo maiorem quam videtur aut minorem vel Pl. cf. Epic. ad Pythoclem Diog. L. 10, 91 quidem ** tantum'. Et vos ab illo inridemini et ipsi ilium vicissim eluditis. liber igitur a tali inrisione Socrates, liber Aristo Chius qui nihil istorum sciri putat posse.

Sed redeo ad animum et corpus. satisne tandem ea nota sunt nobis, quae nervorum natura sit quae venarum? tenemusne quid sit animus ubi sit, denique sitne an utan Lb. aut AB Dicaearchodicearcho A2NB2 dicet archo B1 diceet - A 1 visum est ne sit quidem ullus; si est, trisne partes habeat ut Platoni placuit, rationisPlat. r. p. 4, 436 A ss. irae cupiditatis, an simplex unusque sit; si simplex, utrum sit ignis an anima an sanguis an ut Xenocrates numerusnumerus Bentl. mens AB merus numerus Pl. nullo oorpore, quod intellegi quale sit vix potest; et quidquid est, mortale sit an aeternum, nam utramque in partemutramque in partem dett. HStephanus in Sexti hypotyp. 1, 8 utraque in parte AB multa dicuntur. horum aliquid vestro sapienti certum videtur, nostro ne quid maxime quidem probabile sit occurrit; ita sunt in plerisqueexinplerisque B1 imp- A1 contrariarum rationum paria momenta.

Sin agis verecundius et me accusas 25non quod tuis rationibus non adsentiar sed quod nullis, vincam animum cuique adsentiar deligam - quem potissimum, quem?quemnam? Reid Democritum; semper enim ut scitis studiosus nobilitatis fui. urgebor iam omnium vestrum convicio: 'tune aut inane quicquam putesputas B esse, cum ita conpleta et conferta sint omnia, ut etut et dett. Rom. et AB ut F2N quod movebitur corpus add. Lb.ei aliquid e numero vicinorumPl. ** corporum cedat et qua quidquequodque Lb. cesserit aliud ilico subsequatur, aut atomos ullas, e quibus quidquid efficiatur illarum sit dissimillimum, aut sine aliqua mente rem ullam effici posse praeclaram; et, cum in uno mundo ornatus hic tam sit mirabilis, innumerabilis supra infra dextra sinistra ante post alios dissimiles alios eiusdem modi mundos esse; et ut nos nunc simus ad Baulos Puteolosque videamuset ut nos nunc sedemus ad Lucrinum pisciculosque exultantes videamus Non. p. 65 (exultare; libro III adscriptum) sic innumerabiles paribus in locis esse isdemeiusdem A 1NB1 nominibus honoribus rebus gestis ingeniis formis aetatibus isdem de rebus disputantes; et, si nunc aut si etiam dormientes aliquid animo videre videamur, imagines extrinsecus in animos nostros per corpus inrumpere. tu vero ista ne asciveris neve fueris commenticiis rebus adsensus; nihil sentire est melius quam tam prava sentire.'

Non ergo id agitur ut aliquid adsensu meo comprobem, sed add. Pl.sed tu, quod Kay. quae tu, vide Mdv. ut eadem quae tu vide ne inpudenter etiam postules non solum adroganter, praesertim cum ista tua mihi ne probabilia quidem videantur. nec enim divinationem quam probatis ullam esse arbitror, fatumque illud esseesse del. Chr. quo omnia contineri dicitis contemno; ne exaedificatum quidem hunc mundum divino consilio existimo. Atquedeum dicitis corporeum; atque vel aliquid simile Reitz. haud scio an ita sit; sed cur rapior in invidiam? licetne per vos nescire quod nescio, an Stoicis ipsis inter se disceptare, cum is nonnobis non Reid licebit? Zenoni et reliquis fere Stoicis aether videtur summus deus, mente praeditus qua omnia regantur; Cleanthes, qui quasi maiorum est gentium Stoicus, Zenonis auditor, solem dominari et rerum potiri putat: ita cogimur dissensione sapientium dominum nostrum ignorare, quippe qui nesciamus soli an aetheri serviamus. Solis autem magnitudinem (ipse enim hic radiatus me intueri videtur admonens ut crebro faciam mentionem sui) — vos ergo huius magnitudinem quasi decempeda permensi refertis; ego me, quasi malis architectis,mali architecti Dav. in malis architectis Pl. mensurae vestrae nego credere:decempeda hinc (hic A hinc ēnī sic N) me q. m. a. m. u. n. hoc (hoc om. A1) permensi r. (fertis Ap) ergo credere ANB. constituit haec sicut supra scripta sunt Ha. ducibus man. Mdv. Herm. dubium est uter nostrum sit, leviter ut dicam, verecundior?inverecundior CMorgenstern de litt. humanioribus (1800) 53 n.

Nec tamen istas quaestiones physicorum exterminandas puto. est enim animorum ingeniorumque naturale quoddam quasi pabulum consideratio contemplatioque naturae: erigimur, altioresaltiores dett. Dav. latiores AB el- N fieri videmur, humana despicimusdispicimus B1 A1sed disp et mus certa cogitantesque supera atque caelestia haec nostra ut exigua et minima contemnimus. indagatio ipsa rerum cum maximarum tum etiam occultissimarum habet oblectationem; si vero aliquid occurritoccurrit N -ret AB quod veri simile vi- deatur, humanissimahumanissima A 1NB inman- A3 conpletur animus voluptate. quaeret igitur haec et vester sapiens et hic noster.

sed vester ut adsentiatur credat adfirmet, noster ut vereatur temere opinari praeclareque agi secum putet si in eius modi rebus veri simile quod sit invenerit.

Veniamus nunc ad bonorum malorumque notionem; etsed Ald. paulum ante dicendum est. Non mihi videntur considerare cumse cum Lb. physiciphysica Ald. istaistam A1B1 valde adfirmant earum etiam rerum auctoritatem sise Dav. quae inlustriores videantur amittere. non enim magis adsentiuntur nec adprobantassentientur neque approbabunt Ern. lucere nunc quamnunc quam Ald. nusquam AB cum cornix cecinerit tum aliquid eam aut iubere aut vetare, nec magis adfirmabunt signum illud si erunt mensi sex pedum esse, quam solem, quem metirimentiri A 1NB1 non possunt, plus quam duodeviginti partibus maiorem esse quam terram. excf. p. 67, 6 quo illa conclusio nascitur: 'si sol quantus sit percipi non potest; qui ceteras res eodem modo quo add. A3F2 magnitudinem solis adprobat is eas res non percipit; magnitude autem solis percipi non potest; qui igitur id adprobat quasi percipiat, nullam rem percipit'. respondebuntrespondebunt Pl. -runt A1NB1 -rint A2B2 posse percipi quantus sol sit: non repugnabo, dum modo eodem pacto cetera percipi conprehendique dicant. nec enim possunt dicere aliud alio magis minusve conprendi, quoniam omnium rerum una est definitio conprehendendi.

Sed quod coeperam: quid habemus in rebus bonis et malis explorati?explorati A3N exploti A1B nempe fines constituendi sunt ad quos et bonorum et malorum summa referatur. qua de re est igitur inter summos viros maior dissensio? Et omitto illa quae relicta iam videntur, Erillum qui in cognitione et scientia summum bonum ponit; qui cum Zenonis auditor esset vides quantum ab eo dissenserit et quam non multum a Platone. Megaricorum fuit nobilis disciplina, cuius ut scriptum video princeps Xenophanes quem modo nominavi, deindecf. p. 88, 26 eum secuti Parmenides et Zeno (** itaque ab is EleaticiEleatae amboPl. Eleatici Vict. var. lect. 10, 17 eretriaci AB philosophy nominabanturnominabantur A2NB -nantur A1 ), post Euclides Socratis discipulus Megareus, a quo idem illi Megarici dicti, qui id bonum solum esse dicebant quod esset unum et simile et idem semper;cf. lact. inst. 3, 12, 9 Euclides qui fuit Megaricorum conditor disciplinae — — id esse dixit summum bonum quod simile sit et idem semper hi quoque multa a Platone. a Menedemo autem, quod is Eretria fuit, Eretriaci appellate, quorum omne bonum in mente positum et mentiset mentis F2 ementis A2NBA1 acie qua verum cerneretur, ErilliHerilli Mdv. ulli AB similia, sed opinor explicata uberius et ornatius.

Hos si contemnimus et iam abiectos putamus, illos certe minus despicere debemus: Aristonem, qui cum Zenonis fuisset auditor re probavit ea quae ille verbis, nihil esse bonum nisi virtutem nec malum nisi quod virtutivirtutis B esset contrarium; in mediis ea momenta quae Zeno voluit nulla esse censuit. huic summum bonum est in is rebus neutram in partem moveri, quae a)diafori/a ab ipso dicitur. Pyrrho autem ea ne sentire quidem sapientem, quae a)pa/qeia a)pa/qeiaAsc.2 apati AB nominatur. Has igitur tot sententias ut omittamus, haec videamus, quaehaec nunc vid. quae Lb. nunc del. Ha. nunc remanent et quae Pl. nunc diu multumque defensa sunt.

Alii voluptatem finem esse voluerunt, quorum princeps Aristippus, qui Socratemsocraten AN audierat, unde Cyrenaici, post Epicurus, cuius est disciplinanunc disciplinadel. A2B2 (-nam B1) om. N notior nec tamen cum Cyrenaicis de ipsa voluptate consentiens. voluptatem autem et honestatem finisfinem N esse Calliphocallipho Rom. calippo AB censuit, vacareuacari A1B omni molestia Hieronymus, hoc idem cum honestate Diodorus, ambo hi Peripatetici. honeste autem vivereuiuere A3 uidere A1B fruentem rebus is quas primas homini natura conciliet et vetus Academia censuit, ut indicant scripta Polemonis quem Antiochus probat maxime, et Aristoteles eiusque amici huchuc dett. Urs. nunc AB proxime videntur accedere. introducebat etiam Carneades, non quo probaret sed ut opponeretopponeret A2N -pen- B2 oppenere B1 -pon- A 1 Stoicis, summum bonum esse frui rebus is quas primas natura conciliavisset. honestehoneste dett. Dav. -ta A1B1 -tum A2B2 autem vivere,vivere dett. Dav. uidere NB1 -etur AB2 quod ducatur a conciliatione naturae, Zeno statuit fine esse bonorum, qui inventor et princeps Stoicorum fuit.

iam illud perspicuum est,est in AN omnibus is finibus bonorum quos exposui malorum fines esse contrarios. Ad vos nunc refero quem sequar; modo ne quis illud tam ineruditum absurdumque respondeat 'quemlubet,quemlubet B2 -iubet B1 -libet AN modo aliquem': nihil potest dici inconsideratius. Cupio sequi Stoicos. licetne — omitto per Aristotelem, meo iudicio in philosophia prope singularem — per ipsum Antiochum, qui appellabatur Academicus, erat quidem si perpauca mutavisset germanissimus Stoicus. eritcf. Aug. civ. 19, 3 ex. igitur res iam in discrimine; nam aut Stoicus constituaturconstituetur Lbm. sapienssapiens necesse est Mue. aut veteris Academiae — utrumque non potest; est enim inter eos non de terminis sed de tota possessione contentio; nam omnis ratio vitae definitionedefinitionis A1 -nes B1 summi boni continetur,conto inetur A 1 contion- B1 de qua qui dissident de omni vitae ratione dissident; non potest igitur uterque esse sa- piens, quoniam tanto opere dissentiunt, sed alteralter N aliter AB—: si Polemoneus, peccat Stoicus rei falsae adsentiens (vosuos cett. Ven. nos N num AB2 non B1 nam vos Dav. quidem nihil esseesse1 del. Vict., 2 Asc. 2 posse ... esse Va. dicitis a sapiente tam alienumesse); sinsi non AN vera sunt Zenonis, eadem in veteres Academicos Peripateticosque dicenda. hic igitur neutrineuter N adsentiensadsentieris; ego si Reitz. adsentiens turpitudinem effugies; ego si Pl.; adsentiens, si numquam uter sit sapiens adparebit, nonne utroque est pr.? Lb. ** si numquam, uter est prudentior?adsentieris; ego si Reitz. adsentiens turpitudinem effugies; ego si Pl.; adsentiens, si numquam uter sit sapiens adparebit, nonne utroque est pr.? Lb.

Quid cum ipse Antiochus dissentit quibusdam in rebus ab his quos amat Stoicis, nonne indicatiudicat dett. Ven. non posse illa probanda esse sapienti?probante esse sapiente B1; probata Lb. Placet Stoicis omnia peccata esse paria; at hoc Antiocho vehementissime displicet. liceat tandem mihi considerare utram sententiam sequar. Praecide' inquit, 'statue aliquando quidlibet.' Quid quae dicuntur quomquom Pl. (duce Bentl.) quid AB quod Ven. 2 et acuta mihi videntur in utramque partem et paria, nonne caveam ne scelus faciam? scelus enim dicebas esse Lucullecf. p. 40, 25 dogma prodere; contineo igitur me, ne incognito adsentiar, quod mihi tecum est dogma commune.

Ecce multo maior etiam dissensio. Zeno in una virtute positam beatam vitam putat. quid Antiochus? 'etiam' inquit 'beatam, sed non beatissimam'. deus ille qui nihil censuit deesse virtuti, homuncio hic qui multa putat praeter virtutem homini partim caracara Ald. clara AB esse partim etiam necessaria. sed et add. Pl. ille vereor ne virtuti plus tribuat quam natura patiatur, praesertim TheophrastoThophr. de beata vita (cf. fin. 5, 85) multa diserte copioseque dicente, et hic metuo ne vix sibi constet, qui cum dicat esse quaedam et corporis et fortunae mala tamen eum qui in his omnibus sit beatum fore censeat si sapienssenseat A1B1 sit: distrahor, tum hoc mihi proba- bilius tum illud videtur, et tamen nisi alterutrum sit virtutem iacere plane puto. Verum in his discrepant.

quid illailla Mc illud AB in quibus consentiunt num pro veris probare possumus, sapientis animum numquam nec cupiditate moveri nec laetitia ecferri? age haec probabilia sane 5 sint; num etiam ilia, numquam timere numquam dolere: sapiensne non timeat nene Dav. nec si AB patria deleatur, non doleatdoleant A 1B1 si deleta sit?si deleta sit V si del(a)etatis A1B1 si delet; satis B2 satis A2 durum, sed Zenoni necessarium, cui praeter honestum nihil est in bonis, tibi vero Antioche minime, cui praeter honestatem multa bona, praeter turpitudinem multa mala videntur, quae et venientia metuat sapiens necesse est et venisse doleat. Sed quaero quando ista fuerint Academia vetere †dunttia,decreta F2 dicata N dictata Ha. ut animum sapientis commoveri et conturbari negarent: mediocritates illi probabant et in omni permotione naturalem volebant esse quendam modum. legimus omnes Crantoris veteris Academici de luctu; est enim non magnus verum aureolus et ut Tuberoni Panaetius praecipit ad verbum ediscendus libellus. atque illi quidem etiam utiliter a natura dicebant permotiones istas animis nostris datas, metum cavendi causa, misericordiam aegritudinemque clementiae; ipsam iracundiam fortitudinis quasi cotem esse dicebant — rectecf. Tusc. 4, 43 secusne alias viderimus; atrocitas quidem ista tua quo modo in veterem Academiam inruperitnescio. Ilia vero ferre non possum — non quo mihi displiceant, sunt enim Socratica pleraque mirabilia Stoicorum, quae para/doca nominantur; sed ubi Xenocrates, ubi Aristoteles ista tetigittetigit A2B2 -tur B1 te igitur A 1N hos Mc hoc AB (hos enim quasi eosdem esse vultis): illi umquam dicerent sapientes solos reges solos divites solos formosos; omnia quae ubique essent sapientis esse; neminem consulem prae- torem imperatorem, nescio an ne quinquevirum quidem quemquam nisi sapientem; postremo solum civem solum liberum, insipientes omnes peregrinos exules servos, furiosos denique; scripta Lycurgi Solonis, duodecim tabulas nostras non esse leges, ne urbis quidemquidem Man. denique AB aut civitatis nisi quae essent sapientium.

haec tibi Luculle, si es adsensus Antiocho familiari tuo, tam sunt defendenda quam moenia, mihi autem bono modo tantum quantum videbitur. Legi apud Clitomachum, cum Carneades et Stoicus Diogenes ad senatum in Capitolio starent, A. Albinum, qui tum P. Scipione etet del. Bai. M. Marcello cos. praetor esset, eumessetecum A 1 B 1 qui cum avo tuo Luculle consul fuit, doctum sane hominem ut indicat ipsius historia scripta Graece, iocantemiudicantem B dixisse Carneadi: 'ego tibi Carneade praetor esse non video, quia sapiens non sum, nec haec urbs nec in ea civitas?'; tum ille: 'huic Stoico non videris'.an 'huic' (Stoico) 'non v.' Aristoteles aut Xenocrates, quos Antiochus sequi volebat, non dubitavisset quin et praetor ille esset et Roma urbs et eam civitas incoleret; sed ille noster est plane ut supra dixi Stoicus perpauca balbutiens.plane ... dixi (dic L 1 dictus B A) ... balbutiens Non. p. 80 (balbuttire)

voscf. p. 94, 22 autem mihi verentiverenti Chr. ueremi B1 ueremni an uerenini A 1 ueremini A2NB2 ne labar ad opinionemopinationem Bentl. et aliquid adsciscam et conprobem incognitum, quod minime vultis, quid consilii datis? Testatur saepe Chrysippus tristris F2N ty A tis B solas esse sententias quaequae F2 qua AB defendi possint de finibusfinibus F2M2 finitis AB fine Reid bonorum; circumcidit et amputat multitudinem. aut enim honestatem esse finem aut voluptatem aut utrumque.add. A3N nam qui summum bonum dicant id esse, si vacemus omni molestia, eos invidiosum nomen vo- luptatis fugere sed in vicinitate versari; quod facere eos etiam qui illud idem cum honestate coniungerent, nec multo secus eos qui ad honestatem prima naturae commoda adiungerent. ita tris relinquit sententias quas putetputat Bp probabiliter posse defendi.

Sit sane ita — quamquam a Polemonis et Peripateticorum et Antiochi finibus non facile divellor nec quicquam habeo adhuc probabilius. verum tamen video quam suaviter voluptas sensibus nostris blandiatur; labor eolabor eo Gr. labore A1B1 -ro A2B2 ut adsentiar Epicuro aut Aristippo: revocat virtus vel potius reprendit manu, pecudum illos motus esse dicit, hominem iungit deo. possum esse medius, ut, quoniam Aristippus quasi animum nullum habeamus corpus solum tuetur, Zeno quasi corporis simus expertes animum solum conplectitur, ut Calliphontem sequar — cuius quidem sententiam Carneades ita studiose defensitabat ut eam probare etiam videretur; quamquam Clitomachus adfirmabat numquam se intellegere potuisse quid Carneadi probaretur — sed si eumsi eum Pl. sicut A 1B1 si A2NB2 ipsum finem velim sequi, nonne ipsa severitasveritas dett. Ven. et gravitasgravitas Pl. grauis ANB2 B1 et recta ratio mihi obversetur: 'tune,tune Reid (tun' Gul.) tum AB tu Ven. 2 cum honestas in voluptate contemnenda consistat, honestatem cum voluptate tamquam hominem cum belua copulabis?'

Unum igitur par quod depugnet relicum est, voluptas cum honestate; de quo Chrysippo sunt,chrypsippo sunt A1 chrisippu sunt N1 chrysippusiuiit B 1 chrysippo fuit A2B2 chrisippi sunt N2 quantum ego sentio, non **pauca acute disputata estque inter illasPl. magna contentio. alteram si sequare, multa ruunt et maximemame A1B1 communitas cum hominum genere, caritas amicitia iustitia reliquae virtutes, quarum esse nulla potest nisi erit gratuita; nam quae voluptate quasi mercede aliqua ad officium inpellitur, ea non est virtus sed fallax imitatio simulatioque vir- tutis. audi contra illosillos Epicureos qui nomen honestatis a se ne intellegi quidem dicant (nisi forte quod gloriosum sit in volgus id honestum velimus dicere), fontem omnium bonorum in corpore esse, hanc normam hanc regulam hanc praescriptionem esse naturae, a qua qui aberravisset eum numquam quid in vita sequeretur habiturum.

Nihil igitur me putatis,putas Goer. haec et alia innumerabilia cum audiam, moveri? tam moveor quam tu Luculle, nec me minus hominem quam te add. F2N putaveris; tantum interest, quod tu cum es commotus adsciscisasciscis N adscriscis A2B1 adquiescis A2B2 adsentiris adprobas, verum illud certum conprehensum perceptum ratum firmum fixum fuissefuisse om. dett. Ha. esse Dur. vis dequedequeo A1 -quoeo NB1 eo nulla ratione neque pelli neque moveri potes, ego nihil eius modi esse arbitror cui si adsensus simcui sic ads. sim ut Pl. non adsentiar saepe falso,falso dettl. Crat. -so an -se A -s(a)e NB quoniam vera a falsis nullo visivisi Pl. insin A1B1 del. A2NB2 discrimine separantur, praesertim cum iudicia ista dialecticae nulla sint.