ergo haec animorum; vitae autem (id enim erat tertium) adiuncta esse dicebant quae ad virtutis usum valerent. Iamnam Goer. virtus inin1 et 2 om. *d animi bonis et in corporis cernitur etet om. *d in quibusdam quae non tam naturae quam beatae vitae adiuncta sunt. hominem enimenim om. *d autem Mue. esse censebant quasi partem quandamesse post quandam smn civitatis et universi generis humani, eumque esse coniunctum cum hominibus humanahum. communi IFGronovius observ. 3, 6 quadam societate. ac de summo quidem atque naturali bono sic agunt; cetera autem pertinere ad id putant aut adaugendum aut ad tenendum,aut ad agendum *dn om.s tuendum s ut divitias ut opes ut gloriam ut gratiam. Ita tripertita ab his inducitur ratio bonorum,

atque haec illa sunt tria genera quae putant plerique Peripateticos dicere. id quidem non falso; est enim haec partitio illorum; illud imprudenter, si alios esse Academicos qui tumtum Asc. dum *g*d appellarentur alios Peripateticos arbitrantur. communis haec ratio, et utrisque hic bonorum finis videbatur,videbatur Asc. uideatur *g*d uidetur gf adipisci quae essent prima inprima in *gx in prima *d in del. Dav. natura quaeque ipsa per sese expetenda aut omnia aut maxima; ea sunt autem maxima, quae in ipso animo atque in ipsa virtute versantur. itaque omnis illa antiquailla ant. *dn 1 f 2 ant. illa *g om. n philosophia sensit in una virtute esse positam beatam vitam, nec tamen beatissimam nisi adiungerentur etiametiam *gp et w corporis et cetera quae supra dicta sunt ad virtutis usum idonea.

Ex hac descriptionediscr. mue. agendi quoque aliquid in vita et officii ipsius initium reperiebatur, quod erat in conservatione sui et in appetitione add. Pl. earum rerum quas natura praescriberet. hinc gignebatur fuga desidiae voluptatumque contemptio, ex quo laborum dolorumque susceptio multorum magnorumque add.w; anet magn.? recti honestique causa et earum rerum quae erant congruentes cum praescriptionedescriptione *d naturae; unde et amicitia exsistebat et iustitia atque aequitas, eaeque et voluptatibus et multis vitae commodis anteponebantur. Haec quidem fuit apud eos morum institutio et eius partispartis Wa. artis *g*d quam primam posui forma atque descriptio.

Decf. Lact. inst. 7,3,1 natura autem (id enim sequebatur) ita dicebantdocebant *g ut eam dividerent in res duas, ut altera esset efficiens, altera autem quasi huic se praebens, eaqueea qua Man. ex qua Turn. ex eaque Mue. ea nominativus efficereturefficerentur *gr 1 aliquid. in eo quod efficeret vim esse censebant, in eo autem quod efficeretur tantum modotantum modo om. *d materiam quandam; in utroque tamen utrumque: neque enim materiam ipsam cohaerere potuisse si nulla vi contineretur, neque vim sine aliqua materia; nihil est enim quod non alicubi esse cogatur. sed quod ex utroque, id iam corpus et quasi qualitatem quandam nominabant—dabitishabitis *g enim profecto ut in rebus inusitatis, quod Graeci ipsi faciunt a quibus haec iam diu tractantur, utamur verbis interdum inauditis.'

Nos vero inquit Atticus; quin etiam Graecis licebit utare cum voles, si te Latina forte deficient. VA. Bene sane facis; sed enitar utut in p 1 Latine loquar, nisi in huiusceeiusce *gx modi verbis ut philosophiam aut rhetoricam aut physicam aut dialecticam appellem, quibus ut aliis multis consuetudo iam utitur pro Latinis. qualitatess cf. Mart. Cap. 5, 510 igitur appellavi quas poio/thtas Graeci vocant, quod ipsum apud Graecos non est vulgi verbum sed philosophorum, atque id in multis; dialecticorum vero verba nulla sunt publica, suis utuntur. et id quidem commune omnium fere est artium;s. cf. fin. 3, 3 nat. deor. 1, 44 frg. inc. K 10 Hier. in Gal. 3, 26 aut enim nova sunt rerum novarum facienda nomina aut ex aliis transferenda. quod si Graeci faciunt qui in his rebus tot iam saecla versantur, quanto id nobis magism. n. *d n. maius p p smn concedendum est, qui haec nunc primum tractare conamur.

'Tu vero' inquam Varro bene etiam meriturus mihi videris de tuis civibus, si eos non modo copia rerum auxeris, ut effecisti,ut fecisti s uti f- RKl. sed etiam verborum. VA. Audebimus ergo inquit 'novis verbis uti te auctore, si necesse erit.erit *gpx est w —earum igitur qualitatum sunt aliae principes aliae ex his ortae. principes sunt unius modi et simplices; ex his autem ortae variae sunt et quasi multiformes. itaque aer (hocinde ab hoc rursus deest s hoc om. *d quoque utimur enimenim iam Ha. pro Latino) etet1 om. *d ignis et aqua et terra primaprimae s sunt; ex his autem ortae animantium formae earumque rerum quae gignuntur e terra. ergo illa initia et ut e Graeco vertam elementa dicuntur; e quibus aer et ignis movendi vim habent et efficiendi, reliquae partes accipiendi et quasi patiendi, aquam dico et terram. quintum genus, e quo essent astra mentesque, singularesingulares *gw eorumque quattuor quae supra dixi dissimile AristotelesArist. cf. AKail diss. phil. Vind. 11, 90 quoddam esse rebatur.

Sed subiectam putantputant x -at *d -abant *g omnibus sine ulla specie atque carentem omni illa qualitate (faciamus enim tractando usitatius hoc verbum et tritius) materiam quandam, ex qua omnia expressa atque effectaefficat Turn. sint, quae tota omnia accipere possitpossit x -sunt *g -sint *dn omnibusque modis mutarimutari s? Dav. -re *g*d atque ex omni parte eoqueeque *g eamque Chr. etiam interire, non in nihilum sed in suas partes, quae infinite secari ac dividi possint, cum sit nihil omnino in rerum natura minimum quod dividi nequeat. quae autem moveantur omnia intervallis moveri, quae intervalla item infinite dividi possint.

et cum ita moveatur illa vis quam qualitatem esse diximus, et cum sic ultro citroqueintroque p in utroque w versetur, et materiam ipsam totamtotam ipsam *g penitus commutari putant et illa effici quae appellant qualia; e quibus inin del. Dav. omni natura cohaerentecohaerente *gp m x cohercente *d et continuata cum omnibus suis partibus unumunum om. *d effectum esse mundum, extra quem nulla pars materiaemat. par *g sit nullumque corpus. Partis autem esse mundi omnia quae insint in eo, quae natura sentiente teneantur, in qua ratio perfecta insit, quae sit eadem sempiterna (nihil enim valentius esse a quo intereat);

quam vim animum esse dicunt mundi, eandemque esseesse2 om. *g mentem sapientiamque perfectam, quem deum appellant, omniumque rerum quae suntsint Mue. ei subiectae quasi prudentiamprovidentiam Lb. quandam procurantem caelestia maxime, deinde in terris ea quae pertineantpertinent r 1 wm ad homines; quam interdum eandem necessitatem appellant, quia nihil aliter possit atque ab ea constitutum sit, interdum interdum p 1, idem et item p m inter *g*d seriem causarum Pl. * * * quasi fatalem et immutabilem continuationem ordinis sempiterni, nonno num p numquam quidemquidem om. *g eandem fortunam, quod efficiat multa improvisa etet s? Lb. haec *g*d ac Ha. necopinata nobis propter obscuritatem ignorationemque causarum.fortunam — — quod multa eff. inopinata nobis ... causarum Lact. inst. 3, 29, 3, cf. ibid. 18 (ign. rerum atque caus.)

Tertia deinde philosophiae pars, quae erat in ratione et in disserendo, sic tractabatur ab utrisque. Quamquam oriretur a sensibus tamen nonnon om. *g; tamen non in ras. p esse iudicium veritatis in sensibus. mentem volebant rerum esseesse ereum ngf iudicem, solam censebant idoneam cui crederetur, quia sola cerneret id quod semper esset simplex et unius modi et tale quale esset (hanc illi i)de/an appellabant,appellabant *gw -labantur m 1 -lant pg iam a Platone ita nominatam, nos recte speciem possumus dicere).

sensus autem omnis hebetes et tardos esse arbitrabantur nec percipere ullo modo res eas quae subiectae sensibus viderentur, quodquod *g quae *d essent aut ita parvae ut sub sensum cadere non possent, aut ita mobiles et concitatae ut nihil umquam unum esset et add. Ha.autReid constans, ne idemne idem Man. eidem *g*d quidem, quia continenter laberentur et fluerent omnia. itaque hanc omnem partemartem Non. rerum opinabilemopinabilium Goer. appellabant;itaque ... appellabant Non. p. 148 (opinabile) appellabat Non.?

scientiam autem nusquam esse censebant nisi in animi notionibusnotionibus s? Lb. mot- *g*d atque rationibus. qua de causa definitiones rerum probabant et has ad omnia de quibus disceptabatur adhibebant; verborum etiam explicatioexplicari *g probabatur,probatur *g id est qua de causa quaeque essentesset m p px ita nominata, quam e)tumologi/an appellabant; post argumentis quibusdamquibusdam om. *d et quasi rerum notis ducibuset rer. not. quasi duc. Dav. utebantur ad probandumad prob. rursus accedit s et ad concludendum id quod explanari volebant. in quain quo Man. denique Mue. tradebatur omnis dialecticaedialectica w disciplina id est orationis ratione conclusae;conclusa rw huic quasi ex altera parte oratoria vis dicendi adhibebatur, explicatrix orationis perpetuae ad persuadendum accommodatae.

Haec formaforma om. *d erat illis prima, a Platone tradita; cuius quas acceperim dissupationesdissupationes Bai. disputat- *g*d si vultis exponam.'

Nos vero volumus inquam, ut pro Attico etiam respondeam.

ATT.Et recte quidemquidem om. *d inquit respondes; praeclare enim explicatur Peripateticorum et Academiae veteris auctoritas.

Nam Strato eius auditor quamquam fuit acri ingenio tamen ab ea disciplina omnino semovendus est; qui cum maxime necessariam partem philosophiae, quae posita est in virtute et inin om. mgf moribus, reliquisset totumque se ad investigationem naturae contulisset, in ea ipsa plurimum dissedit a suis. Speusippus autem et Xenocrates, qui primi Platonis rationem auctoritatemque susceperant, et post eos PolemoPolemon *g et Crates unaque CrantorCranto p 2 wg 2 Cratero g 1 Crator *g*d in Academia congregati diligenter eaeis px quae a superioribus acceperant tuebantur.utebantur *d Iam Polemonem audiverant assidue Zeno et Arcesilas.Archesilaus x

sed Zeno, cum ArcesilamArchesilaum p 1 w anteiret aetate valdeque subtiliter dissereret et peracute moveretur, corrigere conatus est disciplinam. eam quoque si videtur correctionem explicabo, sicut solebat Antiochus.”

Mihi vero inquam videtur, quod vides idem significare Pomponium.

ceteraomissa turpitudo autem etsi nec bona nec mala essent tamen alia secundum naturam dicebat alia naturae esse contraria; his ipsis alia interiecta et media numerabat. quae autem secundum naturam essent ea sumenda et quadam aestimatione dignandadignando p 1?*g docebat,dicebat Lb. contraque contraria; neutra autem in mediis relinquebat, in quibus ponebat nihil omnino esse momenti.

sed quae essent sumenda, ex iis alia pluris esse aestimanda alia minoris. quae pluris ea praeposita appellabat, reiecta autem quae minoris. Atque ut haec non tam rebus quam vocabulis commutaverat, sic inter recte factum atque peccatum officium et contra officium media locabat quaedam, recte facta sola in bonis actionibus ponens, prave id est peccata in malis; officia autem conservataconservata Pl. et serv- *g*d serv- Lb. praetermissaque media putabat ut dixi.

cumque superiores non omnem virtutem in ratione esse dicerentdiceret px sed quasdam virtutes quasiquasi *g que p 1 om. p 2 w natura aut more perfectas, hic omnis in ratione ponebat. cumque illi ea genera virtutumcf. p. 9, 26 s. quae supra dixi seiungi posse arbitrarentur, hic nec id ullo modo fieri posse disserebat,hic ... disserebat om. w nec virtutis usum modo ut superiores sed ipsum habitum per se esse praeclarum, nec tamen virtutem cuiquam adesse quin ea semper uteretur. cumque perturbationem animi illi ex homine non tollerent naturaque etet eum Dav. condolescere et concupiscere et extimescere et efferri laetitia dicerent, sed ea contraherent in angustumque deducerent, hic omnibus his quasi morbis voluit carere sapientem.

cumque eas perturbationes antiqui naturales esse dicerent et rationis expertes aliaque in parte animi cupiditatem aliain alia Lb. rationem collocarent, ne his quidem assentiebatur; nam et perturbationes voluntarias esse putabat opinionisque iudicio suscipi et omnium perturbationum matrem esse arbitrabaturarb. matr. esse rw immoderatam quandam intemperantiam. Haec fere de moribus.

Plurima autemautem aut m 1?n etiam gf in illa tertia philosophiae parte mutavit. in qua primum de sensibus ipsis quaedam dixit nova, quos iunctosuinctos pf inuictos s esse censuit e quadam quasi impulsione oblata extrinsecus, quam ille fantasi/an,cf. p. 36, 10 Cael. Aur. acut. 3, 13 (Gell. 19, 1, 15) nos visum appellemusappellemus p 2 -amus *g*d licet, et teramusterramus n -anus s teneamus *d hoc quidem verbum,hoc quidem uerbum s h. u. q. *g*d erit enim utendum in reliquo sermone saepius— sed ad haec quae visa sunt et quasi accepta sensibus assensionemascensionem *g adiungit animorum, quam esse vult in nobis positam et voluntariam.