oratorvm genera esse dicuntur tamquam poetarum; id secus est, nam alterum est multiplex. Poematis enim tragici comici epici melici etiam ac dithyrambici, quo magismagis codd.: rarius Hedicke est tractatum a Latinisa Latinis secl. Friedrich , suumquo ... suum secl. Jahn cuiusquesuum cuiusque Manutius: suum quo ius GP: suumque ius s: suum cuivis Jahn. Totum locum Mommsenio duce sic refinxit Jahn: id secus est; nam alterum est multiplex poematis tragici comici epici, melici etiam ac dithyrambici, suum cuivis et diversum a reliquis est, diversum a reliquis. Itaque et in tragoedia comicum vitiosum est et in comoedia turpe tragicum; et in ceteris suus est cuiquecuique G: cuiusque P certusatque certus maluit Hedicke sonus et quaedam intellegentibus nota vox.

oratorum autem si quis ita numerat plura genera, ut alios grandis aut gravis aut copiosos, alios tenuis aut subtilis aut brevis, alios eis interiectos et tamquam medios putet, de homini- bus dicitde hominibus dicit Orelli: hominibus deicit GP aliquid, de re parum. In re enim quid optimum sit quaeritur, in homine dicitur quod est. Itaque licet dicere et Ennium summum epicum poetam, si cui ita videtur, et Pacuvium tragicum et Caecilium fortasse comi- cum.

oratorem genere non divido; perfectum enim quaero. Vnum est autem genus perfecti, a quo qui absunt, non genere differunt, ut Terentius ab Accio, sed in eodem genere non sunt pares. Optimus est enim orator, qui dicendo animos audientium et docet et delectat et per- movet. Docere debitum est, delectare honorarium, per- movere necessarium.

haec ut alius melius quam alius, concedendum est; verum id fit non genere sed gradu. Optimum quidem unum est et proximum quod ei similli- mum. Ex quo perspicuum est, quod optimo dissimillimum sit, id esse deterrimum. nam quoniam eloquentia constat ex verbis et ex sententiis, perficiendum est, ut pure et emendate loquentes, quod est Latine, verborum praeterea et propriorum et translatorum elegantiam persequamur: in propriis ut lautissima eligamus, in translatis ut similitudinem secuti verecunde utamur alienis.

sententiarum autem toti dem genera sunt quot dixi esse laudum. Sunt enim docendi acutae, delectandi quasi argutae, commovendi graves. Sed et verborum est structura quaedam duas res efficiens, numerum et levitatemlenitatem maluit Bentley (ad Hor. Art. Poet. 26), et sententiae suam compositionem habent, et et add. Lambinus ad probandam rem accommodatum ordinem. Sed earum omnium rerum ut aedificiorumut aedificiorum secl. Lambinus memoria est quasi fundamentum, lumen actio.

ea igitur omnia in quo summa erunt, in quo summa erunt Lambinus: in quorum GP erit perfectissimusperfectissimus Lambinus: peritissimus codd. orator; in quo media, mediocris; in quo minima, deterrimus. EtEt codd.: Sed maluit Jahn appellabuntur omnes oratores, ut pictores appellantur etiam mali, nec generibus inter sese, sed facultatibus different. Itaque nemo est orator qui Demostheni se se add. Aldus similem nolit esse; at Menander Homeri noluit; genus enim erat aliud. Id non est in oratoribus aut, etiam si est ut alius gravitatem sequens subtilitatem fugiat, contra alius acutiorem se quam ornatio rem velit, etiam si est in genere tolerabilitolerabile P , certe non est in optimo, si quidem, quod omnis laudes habet, id est optimum.

haec autem dixi brevius quidem quam res petebat, sed ad id quod agimus non fuit dicendum pluribus; unum enim cum sit genus, id quale sit quaerimus. Est autem tale quale floruit Athenis; ex quoex quo codd.: atqui Hedicke Atticorum oratorum ipsa vis ignota est, nota gloria. Nam alterum multi viderunt, vitiosi nihil apud eos esse, alterum pauci, laudabilia esse multa. Est enim vitiosum in sententia, si quid ab- surdum aut alienum aut non acutum aut subinsulsum est; in verbis si inquinatum, si abiectum, si non aptum, si durum, si longe petitum.

haec vitaverunt fere omnes qui aut Attici numerantur aut dicunt Attice. Sed qui eatenusqui eatenus Gulielmius: quate- nus codd. valuerunt, sani et sicci dumtaxat habeantur, sed ita ut palaestritae; spatiari in xysto ut liceat, nonat non Hedicke ab Olympiis coronam petant. Qui cum careant omni vitio, non sunt contenti quasi bona valetudine, sed viris lacertos sanguinem quaeruntquaerunt vulg.: quaerant GP , quandam etiam suavitatem coloris. Eos imi- temur, si possumus; si minussi minus GP: sin minus vulg. , illos potius qui incorrupta sanitate sunt, quod est proprium Atticorum, quam eos quorum vitiosa abundantia est, qualis Asia multos tulit. Quod cum faciemus—

si modo id ipsum adsequemur; est enim permagnum— imitemur, si potuerimus, Lysiam et eius quidem tenuitatem potissimum; est enim multis locis grandior, sed quia et privatas ille plerasque et eas ipsas aliisipsas aliis vulg.: ipsas et alias codd. et parvarum rerum causulas scripsit, videtur esse ieiunior, cum se ipsese ipse vulg.: se ipso GP consulto ad minutarum causarum genera limaverit. quod qui ita faciet, ut, sifaciet ut si vulg.: faciet si GP cupiat uberior esse, non possit, habeatur sane orator, sed de minoribus; magno autem oratori etiam illo modo saepe dicendum est in tali genere causarum.

ita fit ut Demosthenes certe possit sum misse dicere, elate Lysias fortasse non possit. Sed si eodem modo putant exercitu in foro et in omnibus templis, quae circum forum sunt, conlocato dici pro Milone decuisse, ut si de re privata ad unum iudicem diceremus, vim eloquentiae sua facultate, non rei natura metiuntur.

qua re quoniam non nullorum sermo iam increbruit, partim se ipsos Attice dicere, partim neminem nostrumnostrum vulg.: vestrum GP: nostrorum cod. Vit. dicere, alteros neglegamus; satis enim eis res ipsa respondet, cum aut non adhibeantur ad causas aut adhibiti derideantur; nam si riderentur, esset id ipsum Atticorum. Sed qui dici a nobis Attico more voluntvolunt GP: nolunt s , ipsi autem se non oratores esse profitentur, si teretes auris habent intellegensque iudicium, tamquam ad picturam probandam adhibentur etiam inscii faciendi cum aliqua sollertia iudicandi;

sin autem intellegentiam ponunt in audiendi fastidio neque eos quicquam excelsum magnificumque delectat, dicant se quiddam subtile et politum velle, grande ornatumque contemnere; id vero desinant dicere, qui subtiliter dicant, eos solos Attice dicere, id estid est codd.: item Hedicke quasi sicce et integre. Et ampleEt ample codd.: Etiam ample Lambinus et ornate et copiose cum eadem integritate Atticorum est. Quid ? dubium est utrum orationem nostram tolerabilem tantum an etiam admira- bilem esse cupiamus? Non enim iam quaerimus quid sit Attice, sed quid sit optime dicere.

ex quo intellegitur, quoniam Graecorum oratorum praestantissimi sint ei qui fuerint Athenis, eorum autem princeps facile Demosthenes, hunc si qui imitetur, cum et Attice dicturum et optime, ut, quoniam Attici nobis propositi sunt ad imitandum, bene dicere id sit Attice dicereut, quoniam ... dicere post Atticorum est legere maluit Lachmann: utique ... est maluit Hedicke .

Sed cum in eo magnus error esset, quale esset id dicendi genus, putavi mihi suscipiendum laborem utilem studiosis, mihi quidem ipsi non necessarium.

converti enim ex Atticis duorum eloquentissimorum nobilissimas orationes inter seque contrarias, Aeschini et et add. Orelli: om. codd. Demostheni; nec converti ut interpres, sed ut orator, sententiis isdem et earum formis tamquamtamquam codd.: atque Hedicke figuris, verbis ad nostram consuetudinem aptis. In quibus non verbum pro verbo necesse habui reddere, sed genus omneomne Hieronymus: omnium codd. verborum vimque servavi. Non enim ea me adnumerare lectori putavi oportere, sed tam- quam appendere.

hic labor meus hoc adsequeturadsequetur Ascensius: adscquitur codd. , ut nostri homines quid ab illis exigant, qui se Atticos volunt, et ad quam eos quasi formulam dicendi revocent intellegant. 'Sed exorieturexorietur GP: exoritur codd. deft. ct ed. Norimb. Thucydides; eius enim quidam eloquentiam admirantur.admirantur vulg.: admiratur GP ' Id quidem recte; sed nihil ad eum oratorem quem quaerimus. Aliud est enim explicare res gestas nar- rando, aliud argumentando criminari crimenve dissolvere; aliud narrantem tenere auditorem, aliud concitareconcitare Aldus: concitantem codd. . 'At loquitur pulchre.'

num melius quam Plato? Necesse est tamen oratori quem quaerimus controversias explicareexplicare Aldus: explicantem GP: an explicantem ... genere uti apto? Friedrich forensis dicendi genere apto ad docendum, ad delectandum, ad permovendum. qua re si quis erit qui se Thucydideo genere causas in foro dicturum esse profiteatur, is abhorrebit etiam a suspicione eius quodquod Ernesti: quae codd. versatur in re civili et forensi; sinsin Orelli: si GP: (et) qui codd. dett. Thucydidem laudabit, ascribat suae nostram sententiam.

quin ipsum Isocratem, quem divinus auctor Plato suum fere aequalem admirabiliter in Phaedro laudari fecit ab Socrate quemque omnes docti summumdocti summum vulg.: doctissimum codd. oratorem esse dixerunt, tamen hunc in numerum non repono. Non enim in acie versatur nec ferronec ferro Hermann: et ferro GP: et foro codd. detft. sed quasi vulg.: et quasi GP , sed quasi rudibus eius eludit oratio. A me autem, ut cum maximis minima con- feram, gladiatorum par nobilissimum inducitur, AeschinesAeschines cum Demosthene Schütz , tamquam Aeserninus, ut ait Luciliusut ait Lucilius secl. Friedrich , non spurcus homo, sed acer et doctus cum PacideianoPacideiano Cratander: Pacidiano GP hic componitur,—optimus longepost homines natos—.

Nihil enim illo oratore arbitror cogitari posse divinius.

Huic labori nostro duo genera reprehensionumreprehensorum maluit Manutius oppo- nuntur. Vnum hoc: 'Verumverum vulg.: verbum codd. melius Graeci.' A quo quaeratur ecquidecquid vulg.: et quid codd. possint ipsiipsi vulg.: illi G melius Latine? Alterum: 'Quid istas potius legam quam Graecas ?' Idem Andriam et Synephebos nec minus Terentium et Caecilium quam Menandrum legunt, necTerentium ... nec secl. Jahn Andromacham aut Antiopam aut Epigonos Latinos recipiunt; sed tamen Ennium et Pacuvium et Accium potius quam Euripidem et Sophoclem leguntsed tamen... legunt secl. Jahn (Ennium... legunt secl. Orelli) . Quod igitur est eorum in orationibus e Graecoe Graeco Lambinus: a greco GP conversis fastidium, nullum cum sit in versibus ?

Sed adgrediamur iam quod suscepimus, si prius exposue rimus quae causa in iudicium deducta sit. Cum esset lex Athenis, NE .QVIS POPVLI SCITVM FACERET, VT QVISQVAM CORONA DONARETVR IN MAGISTRATV PRIVS QVAM RATIONES RETTVLISSET; et altera lex, EOS, QVI Aqui a vulg.: quia codd. POPVLO DONARENTVR, IN CONTIONE DONARI DEBERE; QVI A SENATVqui a senatu Muretus: quia codd. , IN SENATV, Demosthenes curator muris reficiendis fuit eosqueeosque vulg.: deosque codd. refecit pecunia sua; de hoc igitur Ctesiphon scitum fecit nullis ab illo rationibus relatis, ut corona aurea donaretur eaque donatio fieretfieret vulg.: fuerit G: fecerit ut P in theatro populo convocato, qui locus non est contionis legitimae, atque ita praedicaretur, EVM DONARI VIRTVTIS ERGO BENEVOLENTIAEQVE QVAM IS ERGA POPVLVM ATHENIENSEM HABERET.

hunc igitur Ctesiphontem in iudicium adduxit Aeschines, quod contra leges scripsisset, ut et rationibus non relatis corona donaretur et ut in theatro, et quod de virtute eius et benevolentia falsa scripsisset, cum Demosthenes nec vir bonus esset nec bene meritus de civitate. Causa ipsa abhorret illa quidem a formula consuetudinis nostrae, sed est magna. Habet enim et legum interpretationem satis acutam in utramque partem et meritorum in rem publicam contentionem sane gravem.