omnino duo. sunt quae condiant orationem, verborum numerorumque iucunditas. In verbis inest quasi materia quaedam, in numero autem expolitio. Sed ut ceteris in rebus necessitatis inventa antiquiora sunt quam voluptatis.

itaque et Herodotus et eadem superiorque aetas numero caruitcaruit L: placuit A nisi quando temere ac fortuitofortuito accidit Heerdegen , et scriptores perveteres de numero nihil omnino, de oratione praecepta multa nobis reliqueruntItaque... reliquerunt secl. Stangl .—nam quod et facilius est et magis necessarium, id sempersemper L: semel A ante cognoscitur—ita translata aut facta aut coniunctaiuncta L verba facile sunt cognita, quia sumebantur e consuetudine cotidianoque sermone. Numerus autem non domodomo vulg.: modo AL: de medio Stroebel depromebatur neque habebat aliquam necessitudinem aut cognationem cum oratione. Itaque serius aliquanto notatus et cognitus quasi quandam palaestram et extremaextrema AL: externa Friedrich liniamenta orationi attulit.

quod si et angusta quaedam atque concisaconcessa A et alia est dilatatadilatata A: conlatata F: collata PO1M: colligata Bake et fusafusa A: diffusa L oratio, necesse est id non litterarum accidereaccidere vulg.: accipere A: accedere L: accredere O1 natura, sed intervallorum longorumlongorum L: longiorum A et brevium varietate; quibusquibus L: et quibus A implicata atque permixta oratio quoniam tum stabilis est tum volubilis, necesse est eius modi vivi Stangl: ut A: om. L naturam numerinumeri Stangl: numeris AL contineri. Nam circuitus ille, quem saepe iam diximus, incitatior numero ipso fertur et labitur, quoad perveniat ad finem et insistat. Perspicuum est igitur numeris astrictam orationem esse debere, carere versibus.

sed hi numeri poeticine sint an ex alio genere quodam deinceps est videndum. Nullus est igitur numerus extra poeticos, propterea quod definita sunt genera numerorum. Nam omnis talis est, ut unus sit e tribus. Pes enim, qui adhibetur ad numeros, partitur in tria, ut necesse sit partem pedis aut aequalem esse alteri parti aut altero tanto aut sesquisesqui PM: sesque FO: se sesequi A esse maiorem. Ita fit aequalis dactylus, duplex iambus, sesquiplexsesquiplex vulg.: sesqui L: sequens A paean; qui pedes in orationem non cadere qui possunt? quibus ordine locatis quod efficitur numerosum sit necesse est.

sed quaeritur quo numero aut quibus potissimum sit utendum. Incidere vero omnis in orationem etiam ex hoc intellegi potest, quod versus saepe in oratione per imprudentiam dicimus. Est id vehementerest id vehementer A: quod vehementer est L vitiosum, sed non attendimus neque exaudimus nosmet ipsos; senarios vero et Hipponacteos effugere vix possu- mus; magnam enim partem ex iambis nostra constat oratio. Sed tamen eos versus facile agnoscitagnoscit AF: cognoscit OPM: ignoscit Heerdegen auditor; sunt enim usitatissimi; inculcamus autem per imprudentiam saepe etiam minus usitatos, sed tamen versus: vitiosum genus et longa animi provisione fugiendum.

elegit ex multis Iso- crati libris triginta fortasse versus Hieronymus Peripateticus in primis nobilis, plerosque senarios, sed etiam anapaestosanapaestos vulg.: anapaesta FPO: anapesti A ; quo quid potest esse turpius? Etsi in legendolegendo AP1: eligendo FOMP2 fecit malitiose; prima enim syllaba dempta exex A:in L primo verbo sententiae postremum ad verbum primam rursus syllabam adiunxit insequentis sententiae; itaita A:itaque L factus est anapaestus is qui Aristophaneus nominatur; quod ne accidat observari nec potest nec necesse est. Sed tamen hic corrector in eo ipso loco quo reprehendit, ut a me animum adversum est studiose inquirente in eum, immittit imprudens ipse senarium. Sit igitur hoc cognitum in solutis etiam verbis inesse numeros eosdemque esse oratorios qui sint poetici.

sequitur ergo ut qui maxime cadant in orationem aptam numeri videndum sit. Sunt enim qui iambicumiambicum L: iambum Stangl: ambiguum A putent, quod sit orationisorationis A: orationi FO: oratori PM simillimus, qua de causa fieri ut isfieri ut is L: ratione A potissimum propter similitudinem veritatis adhibeatur in fabulis, quodquod AL Non.:cum Ernesti ille dactylicusdactylicus AO2FPM: dactylus O1Non. (p. 142) numerus hexametrorum magniloquentiae sit accommodatioraccommodatior FPO: comnmodatior A . Ephorus autem, levis ipse orator etet A: sed L profectus ex optima disciplina, paeana sequitur aut dactylum, fugit autem spondeum et trochaeum. Quod enimpost enim usque ad per versetur (231) om. A paean habebat tris brevis, dactylus autem duas, brevitate et celeritate syllabarum labi putat verba proclivius contraque accidere in spondeo et trochaeo; quorum quorum add. Heerdegen quod alter e longis constet alter e brevibus, fiericonstet... fieri Ernesti:constaret ... fieret L alteram nimis incitatam alteram nimis tardam orationem, neutram temperatam.

sed et illi priores errant et Ephorus in culpa est. Nam etet L: secl. Manutius:ei Jahn qui paeana praetereunt, non vident mollissimum a sese numer m eundemque amplissimum praeteriri. Quod longe Aristoteli videtur secus, qui iudicat heroum numerum grandiorem quam desideret soluta oratio, iambum autem nimis e vul- gari esse sermone. Ita neque humilem et abiectamet abiectam Lambinus: nec abiectam L oratio- nem nec nimis altam et exaggeratam probat, plenam tamen eam vult esse gravitatis, ut eos qui audientaudiant maluit Ernesti ad maiorem admirationem possit traducere.

trochaeum autem, qui est eodem spatio quo choreus, cordacem appellat, qia con- tractio etet Sauppe: ut L brevitas dignitatem non habeat. Ita paeana pro- bat eoque ait uti omnis, sed ipsos non sentire cum utantur; esse autem tertium ac medium inter illos, et ita fatos eos pedes esse, ut in eisin eis L: numeris Stangl: eis Ernesti singulis modus insit aut sesqui lex aut duplex aut par. Itaque illi de quibus ante dixi tantum modo commoditatis habuerunt rationem, nullam dignitatis.

iambus enim et dactylus in versum cadunt maxime itaque ut versum fugimus in oratione, sic hi sunt evitandi continuati pedes; aliud enim quiddam est oratio nec qicquam inimicius quam illa versibus; paean autem minime est aptus ad versum, quo libentius eum recepit oratio. Ephous vero ne spondeum quidem, quem fugitfugit codd. dett.: fuit L , intellegit esse aequalem dactylo, quem probat. Syllabis enim metiendos pedes, non intervallis existimat; quod idem facit in trochaeo, qui temporibus et intervallis est par iambo, sed eo vitiosusvitiosus Manutius: vitiosius L in oratione, si ponatur extremus, quod verba melius in syllabas longiores cadunt. Atque haec, quae sunt apud Aristotelem, eadem a Theophrasto Theodecteque de paeane dicuntur.

ego autem sentiosentio L: censeo Bake omnis in oratione esseesse vulg.: est L quasi permixtos et confusos pedes, nec enim effugere possemus animad- versionem, si semper isdem uteremur, quia nec numerosa esse, ut poema, neque extra numerum, ut sermo vulgi, esse debet oratio—alterum nimis est vinctumvinctum F: iunctum PO , ut de industria factum appareat, alterum nimis dissolutum, ut pervagatum ac vulgare videatur; ut ab altero non delectere, alterum oderis—;

sit igitur, ut supra dixi, permixta et temperata numerispermixta... numeris secl Bake nec dissoluta nec tota numerosanumerosa oratio maluit Heerdegen , paeane maxime, quoniam optimus auctor ita censet, sed reliquis etiam nu- meris, quos ille praeterit, temperata.

quos autem numeros cum quibus tamquam purpuram misceri oporteat nunc dicendum est atque etiam quibus orationis generibus sint quique accommodatissimi. Iambus enim frequentissimus est in eiseis Rufinus: his L quae demisso atque humili sermone dicuntur;

paean autem in amplioribus, in utroque dactylus. Itaqueitaque Rufinus: ita L in varia et perpetua oratione hi sunt inter se miscendi et temperandi. Sic minime animadvertetur delectationis aucupium et quadrandae orationis industria; quae latebit eo magis, si et verborum et sententiarum ponderibus utemur. Nam qui audiunt haec duo animadvertunt et iucunda sibi censentcensent L: sentiunt Bake , verba dico et sententias, eaque dum animis attentis admirantes excipiunt, fugit eos et prae- tervolat numerus; qui tamen si abesset, illa ipsa delecta- rent minusdelectarent minus. nec vero Heerdegen: delectarent nec vero minus L .

nec vero is cursus est numerorum—orationis dico, nam est longe aliter in versibus—, nihil ut fiat extra modum; nam id quidem esset poema; sed omnis nec claudicans nec quasi fluctuans sedsed Bake: et L aequabiliteraequabiliter Schütz: aequaliter L constanter- que ingrediens numerosa habetur oratio. Atque id in dicendo numerosum putatur, non quod totum constat e numeris, sed quod ad numeros proxime accedit; quo etiam difficilius est oratione uti quam versibus, quod in illis certa quaedam et definita lex est, quam sequi sit necesse; in dicendo autem nihil est propositum, nisi ut neut ne Schütz: aut ne L immo- derata aut angusta aut dissoluta aut fluensaut fluens L:ac fluens Heerdegen sit oratio. Itaque non sunt in ea tamquam tibicinitibicini L: tibicinii Orelli:tibicinis codd. dett. percussionum modi, sed universa comprehensio et species orationis clausa et ter- minata est, quod voluptate aurium iudicatur.

solet autem quaeri totone in ambitu verborum numeri tenendi sint an in primis partibus atque in extremis; plerique enim censent cadere tantum numerose oportere termi- narique sententiam. Est autem, ut id maxime deceat, non ut solumut solum Bake:id solum L ; ponendus est enim ille ambitus, non abiciendus. Qua re cum aures extremum semper exspectent in eoque acquiescant, id vacare numero non oportet, sed ad hunc exitum iamiam Ernesti: tam FP1O1:tamen P2MO2 a principio ferri debet verborum illa compre- hensio et tota a capite ita fluere, ut ad extremum veniens ipsa consistat.

id autem bona disciplina exercitatis, qui et multa scripserint et quaecumque etiam sine scripto dicentdicent Jahn: dicerent L similia scriptorum effecerint, non erit difficillimum. Ante enim circumscribitur mente sententia confestimque verba concurrunt, quae mens eadem, qua nihil est celerius, statim dimittit, ut suo quodque loco respondeantrespondeant Reid: respondeat L ; quorum di- scriptus ordo alias alia terminatione concluditur. Atque omnia illa et prima et media verba spectare debent ad ultimum.

interdum enim cursus est in oratione incitatior, interdum moderata ingressio, ut iam a principio videndum sit quem ad modum velis venire ad extremum. Nec in numeris magis quam in reliquis ornamentis orationis, eadem cum faciamus quae poetae, effugimus tamen in oratione poematis similitudinem. Est enim in utroque et materia et tractatio: materia in verbis, tractatio in conlocatione ver- borum. ternae autem sunt utriusque partes: verborum translatum, novum, priscum-nam de propriis nihil hoc loco dicimus—; conlocationiscollocationis Manutius: collocationes L autem eae quas diximus, com- positio, concinnitas, numerus.

sed in utroque frequen- tiores sunt et liberiores poetae; nam et transferunt verba cum crebrius tum etiam audacius et priscis libentius utuntur et liberius novis. Quod idem fit in numeris, in quibus quasi necessitati parere coguntur. Sed tamen haec nec nimis esse diversa neque nullo modoneque nullo modo Göller: neque ullo modo L: neque nullo modo non Seyffert coniuncta intellegi licet. Ita fit ut non item in oratione ut in versu numerus exstet idque quod numerosum in oratione dicitur non semper numero fiat, sed non numquam aut concinnitate aut constructione verborum.