quin etiam, quod iam subrusticum videtur, olim autem politius, eorum verborum, quorum eaedem erant postremae duae litterae, quae sunt in optimus, postremam litteram detrahebant, nisi vocalis insequebatur. Ita non erat ea offensio in versibus quam nunc fugiunt poetae novi. Sicsic A: ita L enim loquebamurloquebamur AL: loquebantur ed. Rom. : qui est omnibuomnibu A: omnibus L ' princeps non omnibusomnib. A : omnium L princeps, et: vita illa dignudignu A: dignum L ' locoque non dignus. Quod si indocta consuetudo tam est artifex suavitatis, quid ab ipsa tandem arte et doctrina postulari putamus?

haec dixi brevius quam si hac de re unauna postulata A (oculi errore ex postulari natum), unde una proposita Heerdegen: una posita Stroebel disputarem—est enim locus hic late patens de natura usuque verborum—longius autem quam instituta ratio postulabat.

sed quia rerum verborumque iudicium in prudentiain prudentia A: prudentiae L est, vocum autem et numerorum aures sunt iudices, et quod illa ad intellegentiam referuntur, haec ad voluptatem, in illis ratio invenit, in his sensus artem. Aut enim neglegenda fuit nobis voluntasvoluntas Bake: voluptas AL aurium, quibus probari nitebamurnitebamur Stangl: videbamur A: volebamus L , aut ars eius conciliandae reperienda.

duae sunt igitur res quae permulceant auris, sonus et numerus. De numero mox, nunc de sono quaerimus. Verba, ut supra diximus, legenda sunt potissimum bene sonantia, sed ea non ut poetae exquisita ad sonum, sed sumpta de medio. qua pontus HellesHelles A: hellus L superat tmolum L: superadmolum A , †supera Tmolum ac Tauricos†ac Tauricos PM: ad Tauricos FO: adauricos A: qua ponte ab Helles superat Tmolum et Tauricos Madvig : locorumlocorum AL: colchorum O2, unde auricomus Colchorum <aries> Ribbeck splendidis nominibus inluminatus est versus, sed proximus inquinatus insuavissima littera: finisfinis L: finitus A frugifera et effertaefferta Lachmann ad Lucr. vi. 258: ferta L: feria A1 arva AsiaeAsiae A: Asia L tenet.

qua re bonitate potius nostrorum verborum utamur quam splendore Graecorum, nisi forte sic loqui paenitet: qua tempestate Helenam Parisparis helenam AL: transp. Lachmann, cp. de Orat. iii. 219 et quae sequuntur. Immo vero ista sequamur asperitatemque fugiamus: habeo istancistanc Ribbeck: ista A: istan L ego perterricrepam itemqueitemque Ernesti: idemque L: fidem ... A : versutiloquas malitias. nec solum componentur verba ratione, sed etiam finienturcomponentur... finientur L: componantur ... finiantur A , quoniam id iudicium esse alterum aurium diximus. Etet A: sed L finiunturfiniuntur L: finiantur A aut ipsa compositione et quasiet quasi AL: aut quasi Schütz aut quodam genere vulg.: ut quaedam genera AL sua sponte, aut quodam genere verborum, inin om. A quibus ipsis concinnitas inest; quae sive casus habent in exitu similis sive paribus paria redduntur sive opponuntur contraria, suapte natura numerosa sunt, etiam si nihil est factum de industria.

in huius concinnitatis consectatione Gorgiam fuisse principem accepimus; quo de genere illa nostra sunt in Miloniana: Est enim, iudices, haec non scripta. sed nata lex, quam non didicimus, accepimus, legimus, verum ex natura ipsa arripuimus, hausimus, expressimus, ad quam non docti, sed facti, non instituti, sed imbuti sumus. Haec enim talia sunt, ut, quia referuntur eo quoeo quo Stangl: ea quae A: ad ea quae L: ad ea ad quae codd. dett.: ad quae Friedrich debent referri, intellegamus non quaesitum esse numerum, sed secutum.

quod fit item in contrariis referendis, ut illa sunt quibus non modo numerosa oratio sed etiam versus efficitur: eam quam nihil accusas damnas— condemnas dixisset qui versum effugere velletdixisset... voluisset A: diceret...vellet L —, bene quam meritam esse autumas dicisautumas dicis A: autumas pro autimas dicis L: dicis secl. Stangl male mereremerere FPO1: mereri AP2M ? id quod scis prodest nihil; id quodnescis obest? versum efficit ipsa relatio contrariorum. Idemidem A: id L esset in oratione numerosum: quod scis nihil prodest; quod nescis multum obest. semper haec, quae Graeci a)nti/qeta nominant, cum contrariis opponuntur contraria, numerum oratorium necessitate ipsa efficiunt etiametiam A: et eum L sine industria.

hoc genere antiqui iam ante Isocratem delectabantur et maxime Gorgias, cuius in oratione plerumque efficit numerum ipsa concinnitas. Nos etiam in hoc genere frequentes, ut illa sunt in quarto accusationis: Conferte hanc pacem cum illo bello, huius praetoris adventum cum illius imperatoris victoria, huius cohortem impuram cum illius exercitu invicto, huius libidines cum illius continentia: ab illo qui cepit conditas, ab hoc qui constitutas accepit captas dicetis Syracusas.

ergo et hi numeri sint cogniti et genus illud tertium explicetur quale sit, numerosae et aptae orationis. Quod qui non sentiunt, quas auris habeant aut quid in his hominis simile sit nescio. Meae quidem et perfecto completoque verborum ambitu gaudent et curta sentiunt nec amant redundantia. Quid dico meas? contiones saepe exclamare vidi, cum apte verba cecidissent. Id enim exspectant aures, ut verbis conligetur sententiacolligentur sententiae L . 'non erat hoc apud antiquos.' Et quidem nihil aliud fere non erat; nam et verba eligebanteffingebant A et sententias gravis et suavis reperiebant, sed eas aut vinciebant aut explebant parum.

'hoc me ipsum delectat' inquiunt. Quid si antiquissima illa pictura paucorum colorum magis quamquem quam maluit Stangl haec iam perfecta delectet, illa nobis sit credo repetenda, haec scilicet repudianda! nominibus veterum gloriantur. Habet autem ut in aetatibus auctoritatem senectus, sic in exemplis antiquitas, quae quidem apud me ipsum valet plurimum. Nec ego id quod deest antiquitati flagito potius quam laudo quod est; praesertim cum eaea om. A maiora iudicem quae sunt quam illa quae desunt. Plus est enim in verbis et in sententiis boni, quibus illi excellunt, quam in conclusione sententiarum, quam non habent. post inventa conclusio est, qua credo usuros veteres illos fuisse, si iam nota atque usurpata res esset; qua inventa omnis usos magnos oratores videmus.

sed habet nomen invidiam, cum in oratione iudiciali et forensi numerus Latine, Graece r(uqmo/s Latine, Graece r(uqmo/s secl. Ernesti inesse diciturcum... dicitur secl. Stangl . Nimis enim insidiarum ad capiendas auris adhiberi videtur, sisi L: cum si A etiam in dicendo numeri ab oratore quaeruntur. Hoc freti isti et ipsi infracta et amputata loquuntur et eos vituperant qui apta et finita pronuntiant; si inanibus verbis levibusque sententiis, iure; sinsin P2: sint FP1OA probae res, lecta verba, quid est cur claudere aut insistere orationem malint quam cum sententia pariter excurrere? hic enim invidiosus numerus nihil adfert aliud nisi ut sit apte verbis comprehensa sententia; quod fit etiam ab antiquis, sed plerumque casu saepeplerumque casu, saepe AL: parum tumque casu sive Friedrich natura; et quae valde laudantur apud illos, ea fere quia sunt conclusa laudantur.

et apud Graecos quidem iam anni prope quadringenti sunt cum hoc probatur; nos nuper agnovimus. Ergo Ennio licuit vetera contemnenti dicere: versibus, quos olim Fauni vatesque canebant, mihi de antiquis eodem modo non licebit? praesertim cum dicturus non sim ante hunc, ut ille, nec quae sequuntur: Nos ausi reserare;—egi enim audivique non nullos, quorum prope modum absolute concluderetur oratio. Quod quiquod qui L: qui quod A non possunt, non est eis satis non contemni, laudari etiam volunt. Ego autem illos ipsos laudo idque merito, quorum se isti imitatores esse dicunt, etsi in eis aliquid desidero, hos vero minime, qui nihil illorum nisi vitium sequuntur, cum a bonis absint longissime.

quod si auris tam inhumanas tamque agrestis habent, ne doctissimorum quidem virorum eos movebitmoverit A auctoritas? omitto Isocratem discipulosque eius Ephorum et Naucratem, quamquam orationis faciendae et ornandae auctores locupletissimi summisummi A: summique L ipsi oratores esse debebantdebebant A: debeant L . Sed quis omniumomnium AL: hominum Rufinus (vi. 570) doctior, quis acutior, quisquis acutior quis om. A in rebus vel inveniendis vel iudicandis acrior Aristotele fuit? quis porro Isocrati est adversatus infensiusinfensius L et Rufin.: inpensius A ? is igitur versum in oratione vetat esse, numerum iubet. Eius auditor Theodectes in primis, ut Aristoteles saepe significat, politus scriptor atque artifex hoc idem et sentit et praecipit; Theophrastus vero eisdem de rebus etiam accuratius. Quis ergo istos ferat, qui hos auctores non probent? nisi omnino haec esse ab eis praecepta nesciunt.

quod si ita est—nec vero aliter existimo— quid, ipsi suis sensibus non moventur? nihilne eis inane videtur, nihil inconditum, nihil curtumcurtum L: incultum A , nihil claudicans, nihil redundans? in versu quidem theatra tota exclamant, si fuit una syllaba aut brevior aut longior; nec vero multitudo pedes novit nec ullos numeros tenet nec illud quodquod L: aut A offendit aut curatcurat A: anquirit Stangl: cur L autaut L: ut A in quo offenditoffendat L intellegitintellegat A ; et tamen omnium longitudinum et brevitatum in sonis sicut acutarum graviumque vocum iudicium ipsa natura in auribus nostris conlocavit.

visne igitur, Brute, totum hunc locum accuratius etiam explicemus quam illi ipsi, qui et haec et aliaalia A: illa L nobis tradiderunt, an his contenti esse quae ab illis dicta sunt possumus? sed quid quaero velisne, cum litteris tuis eruditissime scriptis te id vel maxime velle perspexerim? primum ergo origo, deinde causa, post natura, tum ad extremum usus ipse explicetur orationis aptae atque numerosae.

nam qui Isocratem maxime mirantur, hoc in eiuseius L Rufin.: omnis A: eo Bake: scriptis sive orationibus add. edd. summis laudibus ferunt, quod verbis solutis numeros primum adiunxerit. Cum enim videret oratores cum severitate audiri, poetas autem cum voluptate, tumtum AL secl. Eussner: iam Stangl: etiam Stegmann dicitur numeros secutus, quibus etiam in oratione utereturuteretur A: uteremur L , cum iucunditatis causa tum ut varietas occurreret satietati.

quod ab eis vere quadam ex parte, non totum dicitur. Nam neminem in eo genere scientius versatum Isocrate confitendum est, sed princeps inveniendi fuit Thrasymachus, cuius omnia nimis etiam exstant scriptascripta AL: structa Bake numerose. Nam, ut paulo ante dixi, paria paribus adiuncta et similiter definita itemque contrariis relata contraria, quae sua sponte, etiam si idid A: idem L non agas, cadunt plerumque numerose, Gorgias primum invenit, sed eis est usus intemperatius. Id autem est genus, ut ante dictum est, ex tribus partibus conlocationis alterum.

horum uterque Isocratem aetate praecurrit, ut eos ille moderatione, non inventione vicerit. Est enim, ut in transferendis faciendisque verbis tranquillior sic in ipsis numeris sedatior. Gorgias autem avidior est generis eius et his festivitatibus—sic enim ipse censet—insolentius abutitur; quas Isocrates tamen, cumtamen cum A: cum tamen L Rufin. audivisset adulescens in Thessalia senem iam Gorgiam, moderatius temperavit. Quin etiam se ipse tantum quantum aetate procedebat—prope enim centum confecit annos—relaxabatrelaxabat Kayser: relaxaret A: relaxarat L a nimia necessitate numerorum, quod declarat in eo libro quem ad Philippum Macedonem scripsit, cum iam admodum esset senex; in quo dicit sese minus iam servire numeris quam solitus esset. Ita non modo superiores sed etiam se ipse correxeratcorrexerat AL: correxit codd. dett. .

quoniam igitur habemus aptae orationis eos principes auctoresque quos diximus et origo inventa est, causa quaeratur. Quae sic aperta est, ut mirer veteresveteres ea Kayser non esse com- motos, praesertim cum, ut fit, fortuito saepe aliquid concluse apteque dicerent. Quod cum animos hominum aurisque pepulisset, ut intellegi posset id quod casus effudisset cecidisse iucunde, notandum certe genus atque ipsi sibi imitandi fuerunt. Ipsae enim auresipsae enim aures codd. dett.: ipse enim A: aures enim L vel animus aurium nuntio naturalem quandam in se continet vocum omnium mensionemdimensionem maluit Reid .

itaque et longiora et breviora iudicat et perfecta ac moderata semper exspectat; mutila sentit quaedam et quasiquasi et A decurtata, quibus tamquam debito fraudetur offenditur, productiora aliaalia L; aliqua A et quasi immoderatius excurrentia, quae magis etiam aspernantur aures; quod cum in plerisque tum in hoc genere nimium quod est offendit vehementius quam id quod videtur parum. Vt igitur poeticaepoeticae (sc. artis) Friedrich: poetica et L: secl. Jahn: poetae A: in poetica Schüts versus inventus est terminatione aurium, observatione prudentium, sic in oratione animadversum est, multo illud quidem serius, sed eadem natura admonente, esse quosdam certos cursus conclusionesque verborum.

quoniam igitur causam quoque ostendimus, naturam nunc—id enim erat tertium—si placet explicemus; quae disputatio non huius instituti sermonis est, sed artis intimae. Quaeri enim potest, qui sit orationis numerus et ubi sit positus et natus ex quo, et is unusne sit an duo an plureset is ... plures secl. Hoerner quaque ratione componatur et ad quam rem et quando et quo loco et quem ad modum adhibitus aliquid voluptatis adferat.

sed ut in plerisque rebus sic in hac duplex est considerandi via quarum altera est longior, brevior altera, eadem etiam planior. est autem longioris prima illa quaestio sitne omnino ulla numerosa oratio; quibusdam enim non videtur, quia nihil insit in ea certi ut in versibus, et quod ipsiipsi L: illi A: illi ipsi Stangl , qui adfirmentaffirmant A, quad tuetur Reid esse eos numeros, rationem cur sint non queant reddere. Deinde, si sit numerus in oratione, qualis sit aut quales, et e poeticisne numeris an ex alio genere quodam et, si e poeticis, quis eorum sit aut qui; namque aliis unus modo aliis plures aliis omnes idem videntur. Deinde, quicumque sunt sive unus sive plures, communesne sint omni generi orationisomni generi orationis codd. dett.: omni genere orationis L: omnis generis orationi A —quoniam aliud genus est narrandi aliud persuadendi aliud docendi—an dispares numeri cuique orationis generi accommodentur; si communescommunes Manutius: omnis AL , qui sint; si dispares, quid intersit, et cur non aeque in oratione atque in versu numerus appareat.