sed si profitererprofiterer Ernesti: profitear L: profiteatur A —quod utinam possem!—me studiosis dicendi praecepta et quasi vias quae ad eloquentiam ferrentferrent AL: ferent Jahn: ferant Kayser traditurum, quis tandem id iustus rerum existimator reprehenderetreprehenderet AL: reprehendet cod. Vict.: reprehendat Bake ? nam quis umquam dubitavit quinquin L: quod A in re publica nostra primas eloquentia tenuerit semper urbanis pacatisquepacatis maluit Piderit rebus, secundas iuris scientia? cum in altera gratiae, gloriae, praesidi plurimum esset, in altera praescriptionumpraescriptionum cod. Laur. Poggii: persecutionum AL cautionumque praeceptio, quae quidem ipsa auxilium ab eloquentia saepe peteret, ea vero repugnante vix suas regiones finisque defenderet.

cur igitur ius civile docere semper pulchrum fuit hominumque clarissimorum discipulis floruerunt domus: ad dicendum si quis acuat aut adiuvet in eoaut...eo secl. Hoerner iuventutem, vituperetur? nam si vitiosum est dicere ornate, pellatur omnino e civitate eloquentia; sin ea non modo eos ornat penes quos est, sed etiam iuvat universamuniversam L: iuvat eversam A rem publicam, cur aut discere turpe est quod scire honestum est aut quod posse pulcherrimum est id non gloriosum est docere?

'at alterum factitatum est, alterum novum.' fateor; sed utriusque rei causa est. Alteros enim respondentes audire sat erat, ut ei qui docerent nullum sibi ad eam rem tempus ipsi seponerent, sed eodem tempore et discentibus satis facerent et consulentibus; alteri, cum domesticum tempus in cognoscendis componendisque causis, forense in agendis, reliquum in sese ipsis reficiendisomne consumerent, quem habebant instituendi aut docendi locum? atque haud scio an plerique nostrorum oratorum contra atque noscontra atque nos om. L ingenio plus valuerint quam doctrina; itaque illi dicere meliusmelius docere L1 quam praecipere, nos contra fortasse possumus.

'at dignitatem docere non habet.' certe, si quasi in ludo; sed si monendo, si cohortando, si percontando, si communicandocommunicando A: commemorando L , si interdum etiam una legendo, audiendo, nescio cur cumcur cum vulg.: cur non AL eiecit Lambinus: cur secl. Bake: nescio cur ... etiam secl. Madvig docendo etiam aliquid aliquando si possispossis A: posses L: si possis vulg. melioresmelius L facere, cur nolis? an quibus verbis sacrorum alienatio fiat docere honestum est, ut estut est om. A : quibus ipsa sacra retineri defendique possint non honestum est?

'at ius profitentur etiam qui nesciunt; eloquentiameloquentiam A: eloquentia L autem illi ipsi qui consecuti sunt tamen eaea om. L: eam, tamen Stangl se valere dissimulantdissimulat AL: dissimulatur Ernesti .' propterea quod prudentia hominibus grata est, lingua suspecta. Num igitur aut latere eloquentia potest aut id quod dissimulat effugit aut est periculum ne quis putet in magna arte et gloriosa turpe esse docere alios id quod ipsi fuerit honestissimum discere?

ac fortasse ceteri tectiores; ego semper me didicisse prae me tuli. Quiqui vulg.: quid AL enim possem, cum etet om. A afuissem domodomo om. L adulescens et horum studiorum causa mariamaria A: mare L transissem et doctissimis hominibus referta domus esset et aliquae fortasse inessent in sermone nostro doctrinarum notae cumque vulgo scripta nostra legerentur, dissimularedissimularem L: dissimulare? non me Stangl me didicisse? Quidquid AL: qui codd. dett. erat cur om. A erat cur probaremimprobarem Jahn nisi quod parum fortasse profeceram?

quod cum ita sit, tamen ea quae supra dicta sunt plus in disputando quam ea de quibus dicendum est dignitatis habuerunt.

de verbis enim componendis et de syllabis prope modum dinumerandis et dimetiendis loquemur; quae etiam si sunt, sicuti mihi videntur, necessaria, tamen fiunt magnificentius quam docentur. Est id omnino verum, atat Schenkl: ut A: sed L proprie in hoc dicitur. Nam omnium magnarum artium sicut arborum altitudo nos delectat, radices stirpesque non item; sed esse illa sine his non potest. Me autem sive pervulgatissimuspervagatissimus L ille versus, qui vetat artem pudere proloqui quam factites, dissimulare non sinit quiqui Madvig: quin AL: quantum Reid delecter, sive tuum studium a me hoc volumen expressit, tamen eis quos aliquid reprehensuros suspicabar respondendum fuit.

quod si ea quae dixi non ita essent, quis tamen se tam durum agrestemque praeberet qui hanc mihi non daret veniam, ut cum meae forenses artes et actiones publicae concidissent, non me aut desidiae, quod facere non possum, aut maestitiae, cui resisto, potius quam litteris dederem? quae quidem me antea in iudicia atque in curiam deducebant, nunc oblectant domi; nec vero talibus modo rebus qualis hic liber continet, sed multo etiam gravioribus et maioribus; quae si erunt perfectae, profecto maximismaximis om. L rebus forensibus nostris et externiset externis om. L inclusae et domesticaeet domesticae om. L litterae respondebunt. Sed ad institutam disputationem revertamur.

conlocabuntur igitur verba, aut ut inter se quam aptissime cohaereant extrema cum primis eaque sint quam suavissimis vocibus, aut utaut ut A: ut aut L forma ipsa concinnitasque verborum conficiat orbem suum, aut ut comprehensio numerose et apte cadat. Atque illud primum videamus quale sit, quod vel maxime desiderat diligentiam, ut fiatut fiat A: est enim L: est enim ut fiat vulg. quasi structura quaedam nec tamen fiatfiat A: fiet L operose; nam esset cum infinitus tum puerilis labor; quod apud Lucilium scite exagitat in Albucio Scaevola: quam lepide lexislexis AL: le/ceis edd. compostaecompostae vulg.: composit(a)e AL ut tesserulae omnesarte pavimento atque emblemate vermiculato!

nolo haec tam minuta constructio appareat; sed tamen stilus exercitatus efficiet facile formulamformulam A: hanc viam L: formam ac viam Reid componendi. Nam ut in legendo oculus sic animus in dicendo prospiciet quid sequatur, ne extremorum verborum cum insequentibus primis concursus aut hiulcas voces efficiat aut asperas. Quamvis enim suaves gravesque sententiae tamen, si inconditeinconditis L positis verbis efferuntur, offendent auris, quarum est iudicium superbissimum. Quod quidem Latina lingua sic observat, nemo ut tam rusticus sit quiqui vulg.: quin AL vocalis nolit coniungere.

in quo quidam etiam Theopompum reprehendunt, quod eas litteras tanto opere fugerit, etsi idem magister eius Isocrates fecerat; at non Thucydides, ne ille quidem haud paulo maior scriptor Plato nec solum in eis sermonibus qui dia/logoi dicuntur, ubi etiam de industria id faciendum fuit sed in populari oratione, qua mos est Athenis laudari in contione eos qui sint in proeliis interfecti; quae sicquae ... sit non male secl. Bake probata est, ut eam quotannis, ut scis, illo die recitari necesse sit. In ea est crebra ista vocaliumvocalium Manutius: vocum AL concursio, quam magna ex parte ut vitiosam fugit Demosthenes.

sed Graeci viderint; nobis ne sine si L: nisi A cupiamus. quidem distrahere voces conceditur. Indicant orationes illae ipsae horridulae Catonis, indicant omnes poetae praeter eos qui, ut versum facerent, saepe hiabant, ut Naevius: vos, qui accolitis Histrum fluvium atque algidam et ibidem: quam numquam vobis Grai atque barbari. at Ennius saepesaepe A: semel L Scipio invicte, et semel quidem noset semel quidem nos Heerdegen: et quidem nos AL: et quidem nos semel Bergk: atque item nos Seyffert : hoc motu radiantis etesiae in vada ponti.

hoc idem nostri saepius non tulissent, quod Graeci laudare etiam solent. Sed quid ego vocalis? sine vocalibus saepe brevitatis causa contrahebant, ut ita dicerent: multi' modis, in vas'in vas' Heerdegen: etuas A: muas L argenteis, palmi'palmi' Ribbeck: palmet A: palma et L crinibus, tecti' fractis. Quid vero licentius quam quod hominum etiam nomina contrahebant, quo essent aptiora? nam ut duellum bellum, etet om. A duis bis, sic Duellium eum qui Poenos classe devicit Bellium nominaverunt, cum superiores appellati essent semper Duellii. Quin etiam verba saepe contrahuntur non usus causa sed aurium. Quo modo enim vester Axilla Ala factus est nisi fuga litterae vastioris? quam litteram etiam e maxillis et taxillistaxillis A: axillis L et paxillopaxillo A: pauxillo L et vexillo consuetudo elegans Latini sermonis evellit.

libenter etiam copulando verba iungebant, ut sodes pro si audes, sis pro si vis. Iam in uno capsis tria verba sunt. Ain pro aisne, nequire pro non quire, malle pro magis velle, nolle pro non velle, dein etiam saepe et exin pro deinde et pro exinde dicimus. Quid, illud non olet unde sit, quod dicitur cum illis, cum autem nobis non dicitur, sed nobiscum? quia si ita diceretur, obscaenius concurrerent litterae, ut etiam modo, nisi autem interposuissem, concurrissent. Ex eo est mecum et tecum, non cum me et cum te, ut esset simile illis nobiscum atque vobiscumvobiscum et nobiscum AL: correxerunt Itali .

atque etiam a quibusdam sero iam emendatur antiquitas, qui haec reprehendunt. Nam pro deum atque hominum fidem deorum aiunt. Ita credo hoc illi nesciebant: an dabat hanc consuetudo licentiam? itaque idem poeta qui inusitatius contraxerat: patris mei meum factum pudet pro meorum factorum, et texitur, exitium examen rapit pro exitiorum,non dicit liberum, ut plerique loquimur, cum cupidos liberum aut in liberum loco dicimus, sed ut isti volunt: neque tuomtuum A: tu L umquam in gremium extollas liberorumex te genus, et idem: namque Aesculapi liberorum. at ille alter in Chryse non solum: cives, antiqui amici maiorum meum, quod erat usitatum, sed durius etiam: consilium socii, augurium atque extum interpretes; idemque pergit: postquam prodigium horriferum, portentumportentum vulg.: portentu AL pavos; quae non sane sunt in omnibusomnibus L: hominibus A: omnibus nominibus Heerdegen: nominibus Stangl neutris usitata. Nec enim dixerim tam libenter armum iudicium,—etsi est apud eundem: nihilne ad te de iudicio armum accidit?— quam centuriam fabrum et procum,

ut censoriae tabulae loquuntur, audeo dicere, non fabrorum aut procorum; planeque duorum virorum iudicium aut trium virorum capitalium aut decem virorum stlitibus iudicandis dico numquam. Et quidet quid Heerdegen: ecqui Stangl: atqui vulg.: quid A: et qui L dixitdux L Accius? video sepulcra duo duorum corporum; idemque mulier una duum virum. quid verum sit intellego; sed alias ita loquor ut concessum est, ut hoc velvel om. A pro deum dico vel pro deorum, alias ut necesse est, cum trium virum, non virorum, et sestertium nummum, non sestertiorumsestertiorum Itali: sestertium A: om. L nummorum, quod in his consuetudo varia non est.

quid quod sic loqui, nosse, iudicasse vetant, novisse iubent et iudicavisse? quasi vero nesciamus in hoc genere et plenum verbum recte dici et imminutum usitate. Itaque utrumque Terentius: eho tu, cognatumcognatum AL: sobrinum Terent. Phorm. tuom non noras? post idem Stilponem inquam noveras. Sient plenum est, sintsient ... sint Heerdegen: si et ... sient L: sin... sin A imminutum; licet utare utroque. Ergo ibidemergo * ibidem Jahn poetae nomen excidisse suspicatus: alibi rectius esse vidit Stangl : quae quam sint caraquae quam sint cara Ribbeck: quam cara sint quae AL post carendocarendo FPO: carenda Lachmann: carendi A intellegunt,quamque attinendi magni dominatus sientscient AL . Nec vero reprehenderim scripsere alii rem etet om. Quint.: etsi Lambinus scripserunt esse verius sentio, sed consuetudini auribus indulgenti libenter obsequor. isdemisdem codd. dett.: idem AL campus habet inquit Ennius; et in templis: EIDEMeidem Heerdegen: idem AL PROBAVIT; at isdemisdem L: eisdem A erat verius, nec tamen eisdem ut opimius.; male sonabat isdemeisdem... eisdem A: isdem ... isdem L corr. Heerdegen : impetratum est a consuetudine ut peccare suavitatis causa liceret. Et posmeridianasposmeridianas Velius Long. p. 2237: pomeridianas AL quadrigas quam postmeridianas quadriiugas quadriiugas add. Doederlein libentius dixerim et me hercule quam me hercules. Non scire quidem barbarum iam videturvidetur L: videatur A , nescire dulcius. Ipsum meridiem cur non medidiem?

credo, quod erat insuavius. †vna insuavius. una AL: insuavius. absona Hellmuth: insuavius. insuavissima Jahn praepositio est afaf Stegmann ex Velio Longo p. 2224: ab A: ea FPO: abs eaque Lambinus , quae nunc tantum in accepti tabulis manet ac ne hisac ne his Ernesti: aeneis A: ne his L quidem omnium, in reliquo sermone mutata est; nam amovit dicimus et abegit et abstulit, ut iam nescias a'nea'ne Schütz: anne AL verum sit an ab an absab an abs Schütz: absis A: abs L . Quid si etiam abfugitabfugit Gellius (xv. 3, 2): afugit FO: affugit PM: afugit quod fugit A, unde aufugit quod abfugit Heerdegen turpeturpe L: forte A visum est et abfer noluerunt, aufugit et aufugit et add. Schütz e Velio Longo aufer malueruntaufer maluerunt om. A ? quae praepositio praeter haec duo verba nullo alio in verbo reperietur. Noti erant et navi et nari, quibus cum IN praeponi oporteret, dulcius visum est ignotos, ignavos, ignarosignoti, ignavi, ignari L dicere quam ut veritas postulabat. Ex usu dicunt et e re publica, quod in altero vocalis excipiebat, in altero esset asperitas, nisinisi x maluit Stangl litteram sustulisses, ut exegit, edixit; refecit, rettulit, reddidit: adiuncti verbi prima littera praepositionemprima littera praepositionem Maioragius: primam litteram praepositio AL commutavit, ut subegit, summovitsummovit ed. vet.: summutavit FO: submutavit PM: tum mutavit A , sustulit.

quid in verbis iunctis? quam scite insipientem non insapientem, iniquum non inaequum, tricipitem non tricapitem, concisum non concaesum! Ex quo quidam pertisum etiam volunt, quod eadem consuetudo non probavit. Quid vero hoc elegantius, quod non fit natura, sed quodam instituto? indoctus indoctus A cum Gellio: inductus FO1: inclitus O2P2M2 dicimus brevi prima littera, insanus producta, inhumanusinhumanus FOP1: insipiens in marg. P2: insanus A: inmanis Luc. Müller brevi, infelix longa. Et, ne multis, quibus in verbis eae primae litterae sunt quae in sapientesapiente AL: sano Bake cod. Erl. atque felicefelice FPO Gellius: infelice A: felide. in Stangl , producte dicitur, in ceteris omnibus breviter; itemque composuit, consuevit, concrepuit, confecit. Consule veritatem: reprehendet; refer ad auris: probabunt. Quaere cur ita sit: dicent iuvaresit...iuvare Gellius: se... iuvari AL: se ... iuvare Bake . Voluptati autem aurium morigerari debet oratio.

quin ego ipse, cum scirem ita maiores locutos esseesse om. A , ut nusquam nisi in vocali aspiratione uterentur, loquebar sic, ut pulcros, Cetegos, triumpos, Cartaginempulchros ceteros (et cethegos L) triumphos Carthaginem AL: corr. vulg. dicerem; aliquando, idque sero, convicio aurium cum extorta mihi veritas esset, usum loquendi populo concessi, scienotiam mihi reservavi. Orcivios tamen et Matones, Otones, Caepiones, sepulcra, coronas, lacrimaslacrimas om. A dicimus, quia per aurium iudicium licet. Burrum semper Ennius, numquamnusquam A Pyrrhum; vi patefecerunt BrugesBruges Victorius (var. lect. xiv. 3): Fruges FP Phruges O: Phry A , non Phryges, ipsius antiqui declarant libri. Nec enim Graecam litteram adhibebant, nunc autem etiam duas, et cum PhrygumPhrygum Schütz: Phyrrum A et Phrygibus dicendum esset, absurdum erat aut etiam inetiam in Hoerner: etiam Madvig: tam in L: tamen A barbaris casibus Graecam litteram adhibere aut recto casu solum Graece loqui; tamen et Phryges et Pyrrhum aurium causa dicimus.