quid? siquod si TaϚ horum ego nihil cogito et idem sum in re publica qui fui semper, tamenne libertatem requires meam? quam tu ponis in eo, si semper cum eis quibuscum aliquando contendimus depugnemus. quod est longe secus. stare enim omnes debemus tamquam in orbe aliquo rei publicae, qui quoniam versaturversatur TEa: versetur cett., eam deligere partem ad quam nos illius utilitas salusque converterit.

ego autem Cn. Pompeium non dico auctorem, ducem, defensorem salutis meae—nam haec privatim fortasse officiorum memoriam et gratiam quaeruntquaerunt et gratiam T—sed dico hochoc dico E quod ad salutem rei publicae pertinet: ego eum non tuear quem omnes in re publica principem esse concedunt? ego C. Caesaris laudibus desim, quas primum populi Romani, nunc etiam senatus, cui mecui a me T semper addixi, plurimis atque amplissimis iudiciis videam esse celebratas? tum hercule me confitear non iudicium aliquod habuisse de utilitate rei publicaeutil. rei p. TE: rei p. util. cett., sed hominibus amicum aut inimicum fuisse.

an, cum videam navem secundis ventis cursum tenentem suum, si non eum petat portum quem ego aliquando probaviprobarim E, sed alium non minus tutum atque tranquillum, cum tempestate pugnem periculose potius quam illi, salute praesertim proposita, obtemperem et paream? ego vero haec didici, haec vidi, haec scripta legi; haec de sapientissimis et clarissimis viris et in hac re publica et in aliis civitatibus monumentamonum. bχϚ: monim. cett. nobis etet suppl. Madvig litteraelitterae del. Wunder prodiderunt, non semper easdem sententias ab isdem, sed quascumque rei publicae status, inclinatio temporum, ratio concordiae postularet, esse defensasdefensas TE: defendendas cett.. quod ego et facio, Laterensis, et semper faciam libertatemque quam tutu TEa: om. cett. in me requiris, quam ego neque dimisi umquam neque dimittam, non in pertinacia, sed in quadam moderatione positam putabo.

nunc venio ad illud extremum in quoin quo TEa: quod cett. dixisti, dumdum quod Σ: cum Beroaldus Planci in me meritum verbis extollerem, me arcemarcem aram Dobree: arcum Cobet facere e cloacae cloaca TE: ex cloaca cett. lapidemque e sepulcro venerari pro deo; neque enim mihi insidiarum periculum ullum neque mortis fuisse. cuius ego temporis rationem explicabo brevi neque invitus. nihil enim est ex meisest ex meis TE: ex meis est cett. temporibus quod minus pervagatum, quodque minus aut mea commemoratione celebratum sit aut hominibus auditum atque notum. ego enim, Laterensis, ex illo incendio legum, iuris, senatus, bonorum omnium cedens, cum mea domus ardore suo deflagrationem urbi atque Italiae toti minaretur, nisi quievissem, Siciliam petivi animo, quae et ipsa erat mihi sicut domus una coniuncta et obtinebatur a C. VergilioVerg. TE: Virg. cett., quocum me uno vel maxime cum vetustas tumvetustas tum Ec2: vetustatum (vetusta b2ψ2k) cett. amicitia, cum mei fratris conlegia tum rei publicae causarei p. causa TE: res p. cett. sociarat.

vide nuncnunc om. T caliginem temporum illorum. cum ipsa paene insula mihi sese obviam ferre vellet, praetor ille, eiusdem tribuni pl. contionibus propter eandem rei publicae causam saepe vexatus, nihil amplius dico nisi me in Siciliam venireme in S. venirefort. in S. venire me (cf. Zielinski, p. 136) noluit. quid dicam? C. Vergilio, tali civi et viro, benivolentiam in me, memoriam communium temporum, pietatem, humanitatemhumilitatem T, fidem defuisse? nihil, iudicesiudices TE: videlicet cett., est eorum sed, quam tempestatem nos vobiscum non tulissemus, metuit ut eam ipse possetposset TEa: non posset cett. opibus suis sustinere. tum consilio repente mutatomutato iter a Vibone add. codd. ego delevi (cf. v. 16) Brundisium terra petere contendi; nam maritimos cursus praecludebat hiemis magnitudo.