quod si ipsi haec neque attingere neque sensu nostro gustare possemus, tamen ea mirari deberemus, etiam cum in aliis videremus. quis nostrum tam animo agrestiquis animo tam agresti et Schol. ac duro fuit ut Rosci morte nuper non commovereturmorte non moveretur Schol. ? qui cum esset senex mortuus, tamen propter excellentem artem ac venustatem videbatur omnino mori non debuisse. ergo ille corporis motu tantum amorem sibi conciliarat a nobis omnibus; nosnos hos Ernesti animorum incredibilis motus celeritatemque ingeniorum neglegemusnegligimus aςgp ?

quotiens ego hunc Archiam vidi, iudices,—utar enim vestra benignitate, quoniam me in hoc novo genere dicendi tam diligenter attenditis—quotiens ego hunc vidi, cum litteram scripsisset nullam, magnum numerum optimorum versuum de eisiis χk, ed. V: his cett. ipsis rebus quae tum agerenturagebantur b2 dicere ex tempore, quotiensquotiens ego G revocatum eandem rem dicere commutatis verbis atque sententiis! quae vero accurate cogitateque scripsisset, ea sic vidi probari ut ad veterum scriptorum laudem perveniretperveniret GEe: pervenirent cett. . hunc ego non diligam, non admirer, non omni ratione defendendum putem? atque atque GEe: atqui cett. sic a summis hominibus eruditissimisque accepimus, ceterarum rerum studia exex Müller: et codd. doctrina et praeceptis et arte constare, poetam natura ipsa valere et mentis viribus excitari et quasi divino quodam spiritu inflariinflammari b2: afflari ed. V . qua re suo iure noster ille Ennius 'sanctos' appellat poetas, quod quasi deorum aliquo dono atque munere commendaticommodati Gulielmius nobis esse videanturvidentur Ee .

sit igitur, iudices, sanctum apud vos, humanissimos homines, hoc poetae nomen quod nulla umquam barbaria violavit. Saxa atqueatque Quintil. (quinque locis): et codd. solitudines vocivoci Quintil.: voce codd. respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt; nos instituti rebus optimis non poetarum voce moveamur? Homerum Colophonii civem esse dicunt suum, Chii suumChii suum Chii sibi P. Thomas vindicant, Salaminii repetunt, Smyrnaei vero suum esse confirmant itaque etiam delubrum eiuseius ei Lambinus in oppido dedicaverunt, permulti alii praeterea pugnant inter se atque contendunt. ergo illi alienum, quia poeta fuit, post mortem etiam expetunt; nos hunc vivum qui etqui et b2k: qui ab1: et qui cett. voluntate et legibus noster est repudiamusrepudiabimus Lag. 9, Naugerius (1), praesertim cum omne olim studium atque omne ingenium contulerit Archias ad populi Romani gloriam laudemque celebrandam? nam et Cimbricas res adulescens attigit et ipsi illi C. Mario qui durior ad haec studia videbatur iucundus fuit.

neque enim quisquam estest om. e, post enim hab. ςbg tam aversus a Musis qui non mandari versibus aeternum suorum laborum praeconiumpraeconium facile k, Angelius: facile praeconium cett. (cf. Zielinski p. 204) facile patiatur. Themistoclem illum, summum Athenis virum, dixisse aiunt, cum ex eo quaereretur quodquod qualia carmina quod Ee acroamaACROAMA ς: ἀκρόαμα b mg.: om. p in lac. aut cuius vocem libentissime audiret: 'eius a quo sua virtus optime praedicaretur.' itaque ille Marius itemitem om. ςbgς eximie L. Plotium dilexit, cuius ingenio putabat ea quae gesserat posse celebrari.

Mithridaticum vero bellum magnum atque difficile et in multa varietate terra mariquemari terraque G versatum totum ab hoc expressum est; qui libri non modo L. Lucullum, fortissimum et clarissimum virum, verum etiam populi Romani nomen inlustrant. populus enim Romanus aperuit Lucullo imperante Pontum et regiis quondam opibus et ipsa natura etnatura et Mommsen: naturae (-ra ebχς ) codd. regioneregionis bχς vallatum, populi Romani exercitus eodem duce non maxima manu innumerabilis Armeniorum copias fudit, populi Romani laus est urbem amicissimam Cyzicenorum eiusdem consilio ex omni impetu regio atqueatque GEeb: ac cett.: atque e Halm totius belli ore ac faucibus ereptam esse atque servatam; nostra semper feretur et praedicabitur L. Lucullo dimicante, cum interfectis ducibus depressa hostium classis estest Heumann: et codd. , incredibilis apud Tenedum pugna illa navalis, nostra sunt tropaea, nostra monumenta, nostri triumphi. quae quae G1Ee: quia cett. (G2) quorum ingeniis efferunturefferuntur Görenz: haec (hec aςbg) feruntur codd.: ecferuntur Stürenberg , ab eis populi Romani fama celebratur.

carus fuit Africano superiori noster Ennius, itaque etiam in sepulcro Scipionum putatur is esse constitutus ex marmore. at eisex marmore. At iis Fascitellus: et marmoratis codd.: ex marmore; cuius Mommsen laudibus certe non solum ipse qui laudaturipse ... laudatur GEeab2: ipsi ... laudantur (-atur p) cett. sed etiam populi Romani nomen ornatur. in caelum huius proavus Cato tollitur; magnus honos populi Romani rebus adiungitur. omnes denique illi maximi, Marcelli, Fulvii non sine communi omnium nostrum laude decorantur. ergo illum qui haec fecerat, RudinumRudinum Schol., A. Augustinus: rudem tum (tu Ee: tamen ςgpς) codd. hominem, maiores nostri in civitatem receperunt; nos hunc Heracliensem multisa multis Lambinus civitatibus expetitum, in hac autem legibus constitutum de nostra civitate eiciamuseiciamus G: eiecimus e: eiciemus cett. ?

nam si quis minorem gloriae fructum putat ex Graecis versibus percipi quam ex Latinis, vehementer errat, propterea quod Graeca leguntur in omnibus fere gentibus, Latina suis finibus exiguis sane continentur. qua re, si res eae quas gessimus orbis terrae regionibus definiuntur, cupere debemus, quo hominum nostrorumhominum nostrorum Bases: minus (om. c2k, del. Madvig) manuum nostrarum codd. tela pervenerint, eodemeodem eandem G: om. e gloriam famamque penetrare, quod cum ipsis populis de quorum rebus scribitur haec ampla sunt, tum eisiis χς: his cett. certe qui de vita gloriae causa dimicant hoc maximum et periculorum incitamentum est et laborum.

quam multos scriptores rerum suarum magnus ille Alexander secum habuisse dicitur! atque is tamen, cum in Sigeo ad Achillis tumulum astitisset: 'o fortunate,' inquit, 'adulescens, qui tuae virtutis Homerum praeconem invenerisinveneris ebχc: inveneras (-nisti k) cett. !' et vere. nam, nisi IliasIlias Naugerius (2): illi (illa a: om. E) ars codd. illa exstitisset, idem tumulus qui corpus eius contexerat nomen etiam obruisset. quid? noster hic Magnus qui cum virtute fortunam adaequavit, nonne Theophanem Mytilenaeum, scriptorem rerum suarum, in contione militum civitate donavit, et nostri illi fortes viri, sed rustici ac milites, dulcedine quadam gloriae commoti quasi participes eiusdem laudis magno illud clamore approbaverunt?