quid? haec hereditas quo praetore Dionis filio venerat? eodem quo Anniae, P. Anni senatoris filiaeanniae p. anni senatoris filiae C: in rell. varie est turbatum, eodem quo M. Liguri senatori, C. Sacerdote praetorepraetore CO: om. pk. quid? tumQuid tum C: Quid rell.; cf. Sest. §47. Habent lacunam ex homoeoteleuto Ob nemo molestus Dioni fuerat? non plus quam Liguri Sacerdote praetore. quid? tum ad Verrem quis detulit? nemo; nisi forte existimatis ei quadruplatores ad fretum praesto fuisse.ad urbem cum esset, audivit Dioni cuidam Siculo permagnam venisse hereditatem; heredemheredem COb al.: om. pk statuas iussum esse in foro ponere; nisi posuisset, Veneri Erycinae esse multatum. tametsi positae essent ex testamento, tamen putabattamen putabat CO: put. tamen rell., corr. O1, quoniam Veneris nomen esset, causam calumniaecalumnia CO1: pecuniae pkb (et falso `N') se reperturum.

itaque adponit qui petat Veneri Erycinae illam hereditatem. non enim quaestor petit, ut est consuetudo, is qui Erycum montem obtinebat: petit Naevius Turpio quidam, istius excursor et emissarius, homo omnium ex illo conventu quadruplatorum deterrimus, C. Sacerdotea Sacerdote CO1 (iii, §90) praetore condemnatus iniuriarum; etenim erat eius modi causa ut ipse praetor, cum quaereret calumniatorem, paulo tamen consideratiorem reperire non posset. hunc hominemhunc hominem (corr. dionem O) CO codd.: hic hominem Hotoman Veneri absolvit, sibi condemnat. maluit videlicet homines peccare quam deos: se potius a Dione quod non licebat, quam venerem quod non debebatur auferre.

quid ego hic nunc Sex.Sexti C Pompei Chlori testimonium recitem, qui causam Dionis egitDionis egit CO al.: egit Dionis b d corr. O1, qui omnibus rebus interfuit, hominis honestissimi, tametsi civis Romanus virtutis causa iam diu est, tamen omnium Siculorum primi ac nobilissimi? quid ipsius Q. Caecili Dionis, hominis probatissimi ac pudentissimiac pudentissimi om. CO (iii, §52): ac prud. V? quid L. Caecili, L. Ligurisluci liguris C: L. C. Liguris V, T. ManiliManili Cp al.: Manlii VO, L. Caleni? quorum omnium testimoniis de hac Dionis pecunia confirmatum est. dixit hoc idem M. Lucullus, se de his Dionis incommodis pro hospitio quod sibi cum eo esset iam ante cognosseDixit... cognosse om. CO.

quid? Lucullus, qui tum in Macedonia fuit, melius haec cognovit quam tu, Hortensi, qui Romae fuisti, ad quem Dio confugit, qui de Dionis iniuriis gravissime per litteras cum Verre questus es? nova tibi haec sunt? inopinatainopinata VCO1: et inopinata rell. (i, §126: Am. J. Ph. xxvi, p. 414)? nunc primum hoc aures tuaehoc aures tuae Vp rell.: aures hoc tuae CO1 crimen accipiunt? nihil ex Dione, nihil exex... ex VCO: de... de rell (ii, §189: Am. J. Ph. xxvi, p. 420) socru tua, femina primaria, Servilia, vetere Dionis hospita, audisti? nonne multa mei testes quae tu scis nesciunt? nonne te mihi testem in hoc crimine eripuit non istius innocentia, sed legis exceptio? recita▭ (= Recita) VCO: om. rell.. TESTIMONIATestimonium CO1 LVCVLLI, CHLORI, DIONIS. satisne vobis magnam pecuniam Venerius homo, qui e Chelidonis sinu in provinciam profectus essetSatisne... profectus esset om. CO, Veneris nomine quaesisse videtur?

accipite aliam in minore pecunia non minus impudentem calumniam. Sosippus et PhilocratesPhilocrates CO1: Epicrates rell. fratres sunt Agyrinenses. Horum pater abhinc duoduos d et xx annos est mortuus; in cuius testamento, quodam loco si commissum quid esset, multa erat Veneri. ipso vicensimovicensimo C (ut ii, §185): vigesimo al. annoipsos xx annos bd, cum tot intereainterea p rell.: om. CO praetores, tot quaestores, tot calumniatores in provincia fuissent, hereditas ab his Veneris nomine petita estnon est COpbr. causamCausam om. CO1 Verres cognoscit, pecuniam per VolcatiumVolcacium et 19, 21 Volcacio Stangl, Pseudoasconiana, p. 186 accipit, fere adad om. CO1 HSHS xx C: HS xx milia O1 cccc milia, aa CO1: ab vulg. duobus fratribus. multorum testimoniatestimonia CO1 al.: -um codd. pler. audistis antea. vicerunt Agyrinenses fratres ita ut egentes inanesque discederent.

at enim ad Verrem pecunia ista non pervenit. quae ista defensio estista defensio est COpbk: est ista def. ed. Rom.? utrum adseveratur in hoc an temptatur? mihi enim res nova estres nova est COpb: nova res est vulg.. Verres calumniatoremcalumniatorem CO: -es codd. pler., Asc. adponebat, Verres adesse iubebat, Verres cognoscebat, Verres iudicabat; pecuniae maximae dabantur; qui dabant causas obtinebantcausas obtinebant pb al. (Zielinski, p. 193): obtin. causas CO1, prob. Luterbacher. tu mihi ita defendas, 'non est ista Verri numerata pecunia?' adiuvo te; mei quoque testes idem dicunt; Volcatio dicunt sese dedisse. quae vis erat inin COp: om. rell. Volcatio tanta ut HS cccc miliaHS cccc milia om. CO1 duobus hominibusduobus hom. C2bk: duob. nominibus C1O1pq (a duobus al.; i, §86) auferret? ecquis Volcatio, si sua sponte venisset, unam libellam dedisset? veniat nunc, experiatur: tecto recipiet nemo. at ego amplius dico: HS quadringentiens cepisse te arguo contra leges; nego tibi ipsi ullum nummum esse numeratum; sed cum ob tua decreta, ob edictaob edicta CO1: om. pbd, ob imperia, ob iudicia pecuniae dabantur, non erat quaerendum cuius manu numerarentur, sed cuius iniuria cogerentur.

comites illi tui delecti manus erant tuae; praefecti, scribae, accensi, mediciaccensi medici CO1: med. acc. p rell., haruspices, praecones manus erant tuae; ut quisquequo quisque pk te maxime cognatione adfinitate necessitudine aliqua attingebat, ita maxime manus tua putabatur; cohors tota illatota illa CO1: tota tua illa p: tua tota illa Par. 7786: tota illa tua bd, quae plus mali Siciliae deditSiciliae dedit C codd.: dedit Sic. vulg. quam si centum cohortes fugitivorum fuissent, tua manus sine controversia fuit. quicquid ab horum quopiam captum est, id non modo tibi datum, sed tua manu numeratumnumeratum sit CO1 (om. iudicari) iudicari necesse est. nam si hanc defensionem probabitis, 'non accepitaccepit C: accipit pbk ipse,' licet omnia de pecuniis repetundis iudicia tollatis. nemo umquam reus tam nocensreus tamVerba tam convictus in marg. O videntur inrepsisse ex simili loco, i, §10 nocens Cp al.: v. Anecd. p. xxvii-xxviii. adducetur qui ista defensione non possit uti; etenim cum Verres utatur, quis erit umquam posthac reus tam perditus qui non ad Q. \Muci innocentiam referatur, si cum isto conferatur? neque nunc tam isti mihiisti mihi C: mihi isti p rell. Verrem defendere videntur quam in Verre defensionis temptare rationem.

qua de re, iudices, magnoperemagnopere Cp (i, §27): magno opere edd.; cf. §173 vobis providendum est: pertinet hoc ad summam rem publicamrem p. COp: rei p. rell. et ad existimationem ordinis nostrinostri CO1: om. p rell. salutemque sociorum. si enim innocentes existimari volumus, non solum nosnos abstinentes codd. praeter CO1, sed etiam nostros comitesnostros comites Cpb al.: com. nostr. O1 praestare debemus.primum omniumomnium om. CO (add. O1 (add. O1) opera danda est ut eos nobiscum educamuseducamus CO: ducamus rell. qui nostrae famae capitique consulant; deinde, si in hominibus eligendis nos spes amicitiae fefellerit, ut vindicemusiudicemus pq (indic. r), missos faciamus, semper ita vivamus ut rationem reddendam nobis arbitremur. Africani est hoc, hominis liberalissimi—verum tamen ea liberalitas est probanda quae sine periculo existimationis est, ut in illo fuit:

cum ab eo quidam vetus adsectator et exet ex CO1: ex rell. numero amicorum non impetraret utiuti COp: ut bqr Par. 7786 se praefectum in Africam duceret, et id ferret moleste, 'noli,' inquit, 'mirari si tu hoc a metu hoc a me CO1b: tu a me hoc rell. non impetras. ego iam pridem ab eo cui meam existimationem caram fore arbitror peto ut mecum praefectus proficiscatur, et adhuc impetrare non possum.' etenim re vera multo magis est petendum ab hominibus, si salvi et honestiet honesti CO: om. p rell. esse volumus, ut eant nobiscum in provinciam, quamquam CO: quam hoc illis rell. in benefici loco deferendum. sed tu cum et tuos amicos in provinciam quasi in praedam invitabas et cum iisis C: his O1: illis pb al. ac per eos praedabare et eos in contione anulis aureis donabas, non statuebas tibi non solum de tuisde tuis CO1: de te rell., sed etiam de illorum factis rationem esse reddendam?

cum hos sibi quaestus constituisset magnos atque uberes ex hishis C codd.: iis edd. causis quas ipse instituerat cum consilio, hoc est cum sua cohorte, cognoscere, tum illud infinitum genus invenerat ad innumerabilem pecuniam corripiendam.Dubium nemini est quin omnes omnium pecuniae positae sint in eorum potestate qui iudicia dant, et eorum qui iudicant, quin nemo vestrum possit aedis suas, nemo fundum, nemo bona patria obtinere, si, cum haec a quopiam vestrum petita sint, praetor improbus, cui nemo intercedereintercedere cOp Asc.: interdicere rell. possit, det quem velit iudicem, iudex nequam et levis quod praetor iusserit iudicet.

si vero illud quoque acceditaccedit c (accidit? i, §§4, 39): accidet pbO2: accedet k, ut praetor in ea verbain ea verba praetor vulg. L. O1 Asc.: om. rell. iudicium det ut vel L. Octavius Balbus iudex, homo et iuris et offici peritissimus, non possit aliter iudicare, —si iudicium sit eius modieius modi Ob: eiusdem modi codd. pler. L. OCTAVIVS IVDEX ESTO. SI PARET FVNDUM CAPENATEM, QVO DE AGITVR, EX IVRE QVIRITIVM P. SERVILI ESSE, NEQVE IS FVNDVS Q. CATVLO RESTITVETVR, non necesse erit L. Octavio iudici cogere P. Servilium Q. Catulo fundum restituere, aut condemnare eum quem non oporteat? eius modi totum ius praetorium, omnisante omnis habent codd. iterum eiusdem modi (eiusmodi b): om. O: secl. Muell., ego delevi res iudiciaria fuit in Sicilia per triennium Verre praetore. decreta eius modiEius modi decreta O, SI NON ACCIPIT QVOD TE DEBERE DICIS, ACCVSES; SI PETITpetit Manutius: patitur codd, DVCAS: C. Fuficium duci iussit petitorem, L. Suettium, L. RaciliumAcilium, Accilium cO1. iudicia eius modieius modi O: huius modi p rell.: qui cives Romani erant iudicabantiudicabant addidi (Cl. Rev. xviii, p. 24) si Siculi essent, cum Siculos eorumcum Siculos eorum Lamb., Donatum secutus ad Ter. Phorm. ii, 1, 36: cum Siculorum coni. Steph.: cum Siculi eorum `N': tum (tamen b) si eorum p rell. Asc. legibus daridare O1p oporteret, qui Siculi, si cives Romani essent.

verum ut totum genus amplectaminicomplectamini Asc. iudiciorum, prius iura Siculorum, deinde istius instituta cognoscite. Siculi hoc iure sunt ut, quod civis cum cive agat, domi certet suis legibus, quod Siculus cum Siculo non eiusdem civitatis, ut de eo praetor iudices ex P. Rupili decreto, quod is de decem legatorum sententiasententiis O1 (ii, §39) statuit, quam illi legemilli legem cO: Siculi legem pk: legem Sic. bd Rupiliam vocant, sortiatur. quod privatus a populo petit aut populus a privato, senatus ex aliqua civitate qui iudicet datur, cum alternae civitates reiectae sunt; quod civis Romanus a Siculo petit, Siculus iudexiudex O: iudex datur p rell., quod Siculus a civi Romano, civis Romanus datur; ceterarum rerumrerum om. VO1 selecti iudices ex conventu civium Romanorumconv. civ. Rom. VO: civ. Rom. conv. pb Asc. proponi solent. inter aratores et decumanos lege frumentaria, quam Hieronicam appellant, iudicia fiunt.

haec omnia isto praetore non modo perturbata, sed plane et Siculis et civibus Romanis erepta sunt. primum suae leges: quod civiscivi cO1: cive rell. cum civi ageret, aut eum iudicem quem commodum erat,—praeconem, haruspicem, medicum suum,—dabat, aut si legibus erat iudicium constitutum et ad civem suumsuum civem V iudicem venerant, libere civi iudicare non licebat. edictum enim hominis cognoscite, quo edicto omnia iudicia redegerat in suam potestatem, SI QUIsi qui cOp al.: si quis bd PERPERAM IVDICASSET, SE COGNITVRVM; CVM COGNOSSETcognovisset V: cognosceret O1 (i, §18), ANIMADVERSVRVM. Idque cum faciebat, nemo dubitabat quin, cum iudex alium de suo iudicio putaret iudicaturum seque in eo capitis periculum aditurum, voluntatem spectaretspectaret c: expectraret O: spectet V rell. eius quem statim de capite suo putaretputaret Vc: putet O rell. iudicaturum.

selecti exex O: e rell. conventu aut propositi ex negotiatoribusex negot. prop. O iudices nulli: haec copia, quam dico, iudicum cohors non Q. Scaevolae, qui tamen de cohorte sua dare non solebatdare nolebat O, sed C. Verris. cuius modi cohortem putatis hoc principe fuisse? sicubiSicubi scripsi: sicuti codd.: † sicuti... Eum quoque edd. videtis edictum, Sl QVISi qui O1: si quid rell. PERPERAM IVDICARIT SENATVS, eum quoque ostendam, si quando sit datus, coactu istius quod non senserit iudicasse. ex lege Rupilia sortitio nulla, nisi cum nihil intererat istius; lege Hieronica iudicia plurimarum controversiarum sublata uno nomine omnia; de conventu ac negotiatoribus nulli iudices. quantam potestatem habuerit videtis, quas res gesserit cognoscite.

Heraclius est Hieronis filius Syracusanus, homo in primis domi suae nobilis et ante hunc praetorem vel pecuniosissimus Syracusanorum, nunc nulla alia calamitate nisi istius avaritia atque iniuria pauperrimus. huic hereditas ad HS facile triciens venit testamento propinqui sui Heraclii, plena domusdomus om. O: ii, §36 caelati argenti optimiplena celatia optimi argenti O multaeque stragulae vestis pretiosorumquepretiosorumque cO: pretiosissimorumque rell. mancipiorum; quibus in rebus istius cupiditates et insaniasinsanias cO1: -am rell. quis ignorat? erat in sermone res, magnam Heraclio pecuniampecuniam Heraclio O relictamrelictam cOpk: inseruit s. l. venisse p2: venisse relicatam qr: venisse bd; non solum Heraclium divitem, sed etiam ornatum supellectile, argento, veste, mancipiis futurum.

audit haec etiam Verres, et primoprimum O leniore O1b: leviore rell. illo suo leniore artificio Heraclium adgredi conatur, ut eum roget inspiciendainspiciunda O1, quae non reddatAn quae mox reddat? (C. R. xviii. 24). deinde a quibusdam Syracusanis admonetur,—hi autem quidam erantquidam erant pb rell.: erant quidam Oqr adfines istius, quorum iste uxores numquam alienas existimavit, Cleomenes et Aeschrio, qui quantum apud istum et quam turpi de causa potuerint ex reliquis criminibus intellegetis: hi, ut dico, hominem admonent rem esse praeclaram, refertamante refertam add. Lamb. domum (supra §35) Fort. (post-laram) larem refertum? omnibus rebus, ipsum autem Heraclium hominem esse maiorem natu, non promptissimum; eum praeter Marcellos patronum, quem suo iureiure suo d adire aut appellare posset, habere neminem; esse in eo testamento quo ille heres esset scriptusscriptus O1: scriptum rell., ut statuas in palaestra deberet ponere. 'faciemus ut palaestritae negent ex testamentoex test. neg. O esse positas, petant hereditatem, quod eam palaestrae commissam essecommissam esse cO: commisisse rell. dicant.'

placuit ratio Verri; nam hoc animo providebat, cum tanta hereditas in controversiam venisset iudicioque peteretur, fieri non posse ut sine praeda ipse discederet. adprobat consilium; auctor est ut quam primum agere incipiant, hominemque id aetatis minime litigiosum quam tumultuosissime adoriantur. scribitur Heraclio dica.primo mirantur omnes improbitatem calumniae; deinde qui istum nossent partim suspicabantur, partim plane videbant adiectum esse oculum hereditati. interea dies advenit quo die sese ex instituto ac lege Rupilia dicas sortiturum Syracusis iste edixerat. paratus ad hanc dicam sortiendam venerat. tum eum docet Heraclius non posse eo die sortiri, quod lex Rupilia vetaret diebus xxx sortiri dicam quibus scripta esset. dies xxx nondum fuerant. sperabat Heraclius, si illum diem effugisset, ante alteram sortitionem Q. Arrium, quem provincia tum maxime exspectabat, successurum.

iste omnibus dicisdicis cO1: iudiciis p rell. diem distulit, et eam diem constituit ut hanc Heraclii dicam sortiri post dies triginta ex lege posset. posteaquampostquam O ea dies venit, iste incipit simulare se velle sortiri. Heraclius cum advocatis adit et postulat ut sibi cum palaestritis, hoc est cum populo Syracusano, aequo iure disceptare liceat. adversarii postulant ut in eam rem iudices dentur, ex iisiis Lamb.: his codd. civitatibus quae in id forum convenirentconvenerant cO1 electi, qui Verri viderentur: Heraclius contra, ut iudices exex pk (§42 infra): e vulg. lege Rupilia dentur, ut ab institutis superiorum, ab auctoritatedentur ne ab auct. (mediis omissis)... recedatur O1 senatus, ab iure omnium Siculorum ne recedatur.

quid ego istius in iure dicundodicundo cO1 al.: dicendo pq libidinem et sceleraet scelera c: scelera O: om. rell. demonstrem? quis vestrum non inin O: ex rell. urbana iuris dictione cognovit? quis umquam isto praetore Chelidone invita lege agere potuit? non istum, ut non neminem, provincia corrupit; idem fuit qui Romae. cum id quod omnes intellegebant diceret Heraclius, ius esse certumcertum ius esse O Siculis inter se quo iure certarent, legem esse Rupiliam quam P. Rupilius consulP. Rup. consul cO: praetor Rup. ex S. C. rell. de decem legatorum sententia dedisset, hanchanc cO1: hoc rell. omnis semper in Sicilia consules praetoresque servasse, negavit se e legese e lege scripsi (§42 infra): se lege cO1: se iudices e lege rell. Rupilia sortiturum: quinque iudices, quos commodum ipsiipsi commodum O fuit, dedit.

quid hoc hominehoc homine cO: huic homini rell. facias? quod supplicium dignum libidine eius invenias? praescriptum tibi cum esset, homo deterrime etdeterrime et om. cO impudentissime, quem ad modum iudices inter Siculos dares, cum imperatoris populi Romani auctoritas, legatorum decem, summorum hominum, dignitas, senatus consultum intercederet, quo senatusquo senatus scripsi: cuius (=quo s.) codd. consulto P. Rupilius de decemde decem scripsi: ċxċ O1: ex b `Fabricianus' legatorum sententia leges in Sicilia constituerat, cum omnes ante te praetorem Rupilias leges etleges et cOp: leges bd in ceteris rebus et in iudiciis maximeet in iudiciis maxime om. cO servassentservassent cO1: observassent rell., tu ausus es pro nihilo prae tua praeda tot res sanctissimas ducere? tibi nulla lex fuit, nulla religio, nullus existimationis pudor, nullus iudici metus? nullius apud te gravis auctoritas, nullum exemplum quod sequi velles?