ἀλλὰ τὸ ἄκριτον κτείνειν οὐ δίκαιον. καὶ τί δεῖ κρί- σεως, ὅταν ἐπὶ τῆς εὐνῆς τῆς ἐμαυτοῦ σε λάβω; τί δεῖ φαινομένου τοῦ κακοῦ λαγχάνειν δίκην; ἂν δ’ ὁ παρελθὼν εἰς ἀλλοτρίαν οἰκίαν καὶ συμπεπλεγμένος ἀλλοτρίᾳ γυναικὶ καὶ ἀντὶ τοῦ γήμαντος συγκατακεί- μενος μὴ σφάττηται εὐθὺς ἐπὶ τῆς κλίνης ἐν ᾗ ταῦτα ὑβρίκει, ἀλλ’ εἰς δικαστήριον καλῆται καὶ νόμους με- μελετηκὼς εἰσίῃ καὶ τοὺς ἐξαιτησομένους εἰσάγῃ καὶ ὁ τὰ τοιαῦτα πεπονθὼς ξίφους ὄντος καὶ πικρᾶς οὕτω μίξεως ὁρωμένης ἀνέχηται καὶ προπέμπῃ τὸν μοιχὸν RIV 562 | ὥσπερ εὐεργέτην μέχρι θυρῶν, ταῦτα, ὦ πλού- σιὲ, δίκαια; τὸ δὲ χρήσασθαι θυμῷ καλῷ πρὸς φόνον οὐ δίκαιον, ἀλλὰ τὸ τῆς ὑστεραίας ἀνέχεσθαι τῶν παραμυθουμένων καὶ φοβούντων καὶ λέγ’ ὄντων καὶ] σὺ δὲ οἴσεις τὸν πλούσιον; οὐ γὰρ κακόν τι προσλαβὼν ἕτερον ἄπει;

ὁ μὲν οὖν νόμος τοῦ νόμου βελτίων καὶ διὰ τοῦτο τοῖς ἄλλοις ἅπασιν ἤρεσκε, σὲ δὲ ἐλύπει μόνον καὶ διὰ τοῦτο ἠγανάκτεις. καίτοι πονηρός γε ὢν πάντας ἂν εἶχεν ἀγανακτοῦντας. ἀλλ’ οὐ τὰ σὰ νοσοῦσι. διόπερ οὐδ’ ἐδεδοίκεσαν. τὴν τοίνυν τῶν ἄλλων σιωπὴν μᾶλ- λον ἄν τις ποιήσαιτο σημεῖον τοῦ λυσιτελεῖν τὸν νό- μον ἢ τὸν τούτου φόβον τοῦ μὴ συμφέρειν.

Καὶ μὴν ἐνίκων, φησίν. ἀλλὰ κακῶς. πόσοι δὲ πρὸ σοῦ πλούσιοι νενικήκασι κακῶς. ἠσέβησαν οὖν οἱ δικάσαντες; οὐ μὰ Δία, ἀλλ’ ἐξηπατήθησαν. ἔστι δὲ | οὐκ ἴσον ἑκόντα προέσθαι τὸ δίκαιον RIV 563 3 Her. III 96 4 cf. p. 33, 10; V 59,7sq. Dem. Lept. § 89 p. 484, 9 sq. 1 πόσα — 2 νόμοις om Va | καὶ om Μ 2 νυνὶ reposui e libris νῦν edd | πάλαι La | ἀλλὰ Va 4 τοῦ La sed in τοὺς corr f 6 βέλτιον om Μ βελτι cum ras 1 litt La | εἰ — 9 θαυμαστόν citat floril. Neapol. fol. 285 r 7 καὶ γὰρ εἰ Μ 9 οὐδὲν scripsi e MMaClB οὐδὲ Va οὐχὶ La edd οὐ Neap 10 post οὖν ras 1 litt La | διὰ τοῦτο scripsi δι’ τοῦτο La διατοῦτο Β δι’ αὐτὸ MMaClVa edd δι’ αὐτὸ τοῦτο vel διὰ τοῦτο lacobs Anth Pal III 662 11 ἄλλοις inser Ma 2 13 νοσοῦσιν Οἶ’ 14 οὐδὲ δεδοίκεσαν MLaMaVa sed in hoc δὲ inser οὐκ ἐδεδοίκεσαν Ferr et γρ in marg Mor 18 καὶ ante πρὸ ΜΒ | νενοσήκασι Μ 19 οὔ La | δί’ Ma 20 ἔστι — 284,3 τέχνης citat Planudes fol. 105 v | δ’ La | ἶσον LaVa Plan | προέσθαι ἑκόντα B Va | ἑκόντα om MaCl | πρόεσθαι La ἢ παρακρουσθῆναι. τὸ μὲν γάρ ἐστι τῆς τοῦ χαριζο- μένου κακίας, τὸ δὲ τῆς τῶν τἀληθῆ διαστρεφόντων τέχνης. μέμψαιτο δ’ ἂν οὐδεὶς ἀντὶ τοῦ δράσαντος τὸν πεπονθότα. οὐδὲ γὰρ ὁ κῆρυξ τούτους ἀφιεὶς ἐκεί- νοῖς καταρᾶται. μὴ τοίνυν με διάβαλλε πρὸς ἐκείνους τοὺς δικαστὰς οἱ μετ’ ἐμοῦ παρὰ τῆς σῆς ἠδίκηνται ῥώμης ᾖ πολλῇ πανταχοῦ κέχρησαι, ἐπ’ ἀγορᾶς, ἐν βουλευτηρίῳ, ἐν ἐκκλησίαις, ἐν δικαστηρίοις. οὐκοῦν ἐκράτεις μὲν οὐ δικαίως, νόμον δὲ καλῶς ἔχοντα καὶ βοηθοῦντα τοῖς γεγαμηκόσιν ἔδεισας, τῷ δέει δὲ τὸ μοιχεύειν ὡμολόγησας.

33. Τὴν δ’ ἀπὸ τοῦ γράψασθαι, φησίν, ὑπ- οψίαν ἔδεισα ἴσως. ἀλλ’ ἦν μεῖζον ἐν τῷ μὴ γρά- ψασθαι τὸ δέος. τὸ μὲν γὰρ εἶχε φόνον, τὸ δὲ κρίσιν. καὶ πρὸς μὲν τοῦτο τῶν λόγων οὐκ ἀπορήσειν <ἔμελλεν>, πρὸς ἐκεῖνο δὲ ἕξειν οὐδέν. ἡγήσατ’ οὖν ἀσφαλεστέραν τῆς πρὸς τὸ σιδήριον τὴν πρὸς τὰ τεκμήρια μάχην.

34. Χωρὶς δὲ τούτων πολλὰ καὶ θεῶν ὀργῇ ποι- RIV 564 οὖσιν ἄνθρωποι, δι’ | ὧν αὐτοὶ σφῶν αὐτῶν 4 Dem. cor. p. 319,27; Aristocr. p. 653,5 1 παρακρούομαι καὶ ἀπατῶ καὶ τὸ ἀπατῶμαι Ma2 1 παρακρουσθῆναι scripsi e MLaMaClVa sed in hoc γρ παρακρουσθέντα in marg m2, Plan παρακρουσθέντα Β edd | 1 et 2 τὰ La 2 ἀληθῆ La sed τ antep s τ’ ἀληθῆ Β 4 Κήρυξ La | ἀφιεὶς scripsi e MLaMaCl ἀφεὶς B Va edd 5 διαβάλλετε Ferr Mor 7 ἦ La sed i subscr s 8 βου- βουλευτηρίοις Μ Re | ἐκκλησία La | τοῖς ante δικαστηρίοις La edd delevi | δικαστηρίω Μ 9 ἐκράτεις La sed ς suprascr n 13 ,,fort ἔδεισα μὲν ἴσως" Re | ἀλλ’] ἥκιστα· ἀλλ’ ὅτι γε Μ 15 τοῦτο τῶν λόγων scripsi τοῦτο λόγων Β edd τούτω τῶ λόγω MLaMaClVa | ἔμελλεν inserui om libri edd sed ,,post ἀπορήσειν aut post ἕξειν deesse videtur ἔμελλον" Re 16 ἡγή- σατο La sed ὁ supra ’ s, Cl | ἀσφαλεστέραν in marg inser Ma 2 om Cl 17 τὸ τεκμήριον Ferr Mor sed in hoc γρ τὰ τεκμήρια in marg 18 θεῶν La sed ἐῶν in ras f 19 αὐτῶν La sed ’ e ’ corr f, Va edd ἀναφαίνονται κατήγοροι καὶ τοὺς κρίνοντας αὐτοὺς αἷς παρέχουσιν ἐπισπῶνται λαβαῖς. καὶ νῦν πλείους ἐκεῖ- νοι τῆς τούτου κακίας ποιοῦντες τὰς ἀποδείξεις δεύ- τέρα τοῖς προτέροις σημεῖα προσέθηκαν.

τί δ’, εἰ τὴν μὲν ἐκ τῆς ὑποψίας αἰσχύνην ᾔδει ῥᾳδίως πολὺν ἤδη χρόνον ἐν αὐτῇ βεβιωκώς, τὸν δὲ κρινοῦντα αὐ- τὸν οὐκ ἐνόμιζεν ἔσεσθαι διὰ τὸν πλοῦτον καὶ τὴν ὑπερηφανίαν καὶ τὰς πανταχοῦ τραγῳδουμένας χορη- γέας; ἀπὸ τῆς αὐτῆς τοίνυν αἰτίας αὐτὸς ἐδίωκεν, ἀλλ’ οὐ δι’ ἑτέρου τοῦτο ἔπραττε. τῶν μὲν γὰρ βελτίστων οὐδένα ἂν ἔπειθε, κόλαξ δὲ οὐκ ἂν εἶχεν ἐπεισάγειν τοῖς περὶ τοῦ νόμου λόγοις αὑτοῦ τε καὶ προγόνων λειτουργίας.

36. Καὶ πόσῳ, φησί, βέλτιον θηράσαντα ἔλ- κειν, ἀλλὰ μὴ διώκειν ἀπὸ σημείων. ὅτι χαλεπὸν τῷ πένητι τἀς ὑπὲρ τῆς τροφῆς ἀφέντα φροντίδας μοιχὸν φυλάττειν καθήμενον. ἔπειθ’ ὑπὲρ μὲν τοῦ κτεῖναι λαβὼν πᾶν ἂν ὑπομεῖναί μοι δοκῶ, κρίνειν δὲ καὶ τότε | μέλλων τί μὴ τοῦτ’ ἤδη ποιῶ; τίνα RIV 565 2 Plat. rep. VIII p. 544 B 1 φαίνονται Ma 2 παρέχουσιν reposui e libris sed παρέ- χονται suprascr Va 2 παρέχονται edd | νῦν om La | ἐκεῖνοι re- posui e libris sed ~ e ’ corr Laf, ut coni Re ἐκείνως Ferr et γρ in marg Mor ἐκείνοις Mor Re 3 τούτου in ras Va2 δ᾿ εἰ] δὴ La 5 ἣν εἴχετο lacobs Lect num ἤνεγκε? 6 ἤδη om Μ 9 ἐδίωκεν scripsi ἔδωκεν LaMaCl edd sed ,,lege ἐδίωξεν, aut, si mavis, in imperfecto, ἐδίωκέν“ Re ἔδοξεν ΜΒ Va sed in hoc οξ in ras, et γρ in marg Mor 10 ἔπραττε Ma sed ε(2) in ras m2 11 ἂν om MaCl | ἀνέπειθε Μ et γρ in marg Va2 12 περὶ La sed in παρὰ corr f | αὐτοῦ MLaClVa edd 13 λειτουργίας scripsi auctore Re coll p. 290, 7 αὐτουρ- αὐτουργίας libri edd 14 θηρώσαντα MaCl 15 τῶν ante σημείων La 16 ἀφέντα scripsi e MMaCl ἀφέντι LaBVa edd 18 ἂν inser Va2 | ὑπομείναιμι MMa 19 μέλλων τί] μέλλοντι La | ταῦτ’ La | ποιῶν La τῶν τεκμηρίων κατεγνωκὼς ἀσθένειαν; οὐ μυρίους ἴσμεν ὑπὸ τούτων ἁλόντας; δότω δὴ καὶ αὐτὸς δίκην ὑπὸ πολλῶν καὶ λίαν ἐναργῶν ἐξεληλεγμένος.

ὑπὲρ ὧν ἐπίστασθε, ὦ δικασταί, ψηφιεῖσθε τήμερον. ἃ πέ- πραχε πολλάκις μὲν εἰρήκατε, πολλάκις δὲ ἀκηκόατε. περὶ ὧν τοῖς ἀπιστοῦσιν ὀμωμόκατε. ὑμεῖς τοῦτον ὁρῶντες ἠγανακτεῖτε καὶ προσιόντος ἀπεφεύγετε. πολ- λάκις ὑμεῖς τοῦτον ἀπὸ τῆς πράξεως ὠνομάζετε μᾶλλον ἢ οὗπερ ὁ πατὴρ ὀνόματος ἔθετο. καὶ τὸν μοιχὸν εἰ- πών τις τοῦτον ἂν εὐθὺς ἐδήλωσε.

καὶ τῆς ἐμαυ- τοῦ με συμφορᾶς ἀναισθήτως ἔχοντα ᾐτιᾶσθε· οὐκ ὦτα ἔστι τούτῳ τῷ ταλαιπώρῳ; οὐκ ὀφθαλμοί; οὐ συγγενεῖς; οὐ φίλοι; οὐκ οἶδεν οὐδέν; οὐκ ἀκήκοεν οὐδέν; πότε διδάξει τὸν πλούσιον εἰς δικαστήριον εἰσελθὼν ὧς τῆς ἡδονῆς ταύτης οἱ καρποὶ πικροί; καὶ ἐπειδὴ βραδέως ᾐσθόμην ὡς οὐκ ἔτ’ ἔχω τὸ γύναιον, πολλοὶ τῶν γεγαμηκότων ἐδέ- οντό μου προσιόντες, ὅπως ἐκκόψαιμι τὸν λυμεῶνα τοῦτον, καὶ δοίης, φασί, περὶ τῶν γυναικῶν θαρρεῖν.

οὐκ ἐμοὶ μόνον | γύ- RIV 566 νάιον ἔστιν, ὦ δικασταί, καλόν, ἀλλ’ ἴσως καὶ ὑμῶν τισιν. οὗτος μὲν γὰρ ἀκριβῶς οἶδεν, ὅσοις, ἐγὼ δὲ οἶμαι, τισί. δείσατε τοίνυν ὅσοις ἔστι, μᾶλλον δὲ ἁπλῶς ἅπαντες οἷς εἰσὶ γυναῖκες, δείσατε. ὡς τοῖς γε ἐπὶ τοῦτο ἐνεχθεῖσιν ἀκούω τέρψιν αὐτὸ τὸ μοιχεύειν ἔχειν, κἂν μὴ κάλλους ἀπολαύειν ᾖ.

εἰ δὲ καὶ λίαν τοῦθ’ οὕτως ἔχει, θῶμεν γάρ, ὦ δικασταί, τίς τῶν ὀνειδῶν αὐτοὺς ῥύ- σεται; τῖς ἀνέξεται μετὰ παρρησίας πολιτευομένων; τίς οὐκ ἐπιστομιεῖ; τίς οὐκ ἀφέλξει τοῦ βήματος; τοὺς δὲ οὐδὲ ἐξ οὗ γεγόνασιν εἰδότας λέγειν τολμᾶν καὶ δημηγορεῖν; οὐκοῦν ἀνάγκη συγκαλυψαμένους ἀποτρέχειν;

καὶ τί λέγω τοὺς παῖδας; οὐ γὰρ καὶ αὐτὸς ἀπολώλεκα τὴν φωνήν; εἰ γάρ ποτε παρελθὼν εἴποιμί τι τῇ πόλει μὲν συμφέρον, λυπηρὸν δὲ ἐνίοις, εὐθύς τις ἐπαναστὰς ἐρεῖ· καλῶς γε ἡμῖν οὗτος φυλάξει τὴν πολιτείαν, καὶ γὰρ τὴν οἰκίαν τὴν αὑτοῦ. τῇ δὲ τῆς γυναικὸς συγγενείᾳ μετέσται χώρας τινὸς βελτίονος; πόθεν;

44. Ὁρᾶθ’ ὁπόσων ἀτιμίαν εἷς ἀνὴρ κατέχεε. διὰ τί, γενναῖε καὶ πλούσιε; τίνος ταύτην ἀδικήματος ἐπρά- ξω δίκην; χρυσίον σε ἀφειλόμην; ἀλλ’ ἀργύριον; ἀλλ’ 1 εἰκότως La sed ς add s | καὶ ἐμὲ La 2 μὲν om Μ LaMa | μοι δοκοῦσι LaMaB 5 νομίσω in νομιῶ corr My 6 ἄνδρες La 9 δὲ om Va δ’ Μ | οὐκ Μ | ἐξ οὖ scripsi e Β et γρ in marg Mor ἐξ οὖ τὲ LaMa ἐξ οὔτε ClVa ἐξ ὅτου Μ sed in marg γρ ἐξ οὗ ἐξότου edd 10 οὐκ οὖν La 11 καὶ om MMacl | λέγω τοὺς παῖδας; reposui e libris τοὺς παῖδας λέγω; edd 12 αὐτούς MaCl | περιελθὼν Ma Cl 13 εἴποιμί scripsi εἴπω libri edd | τί LaB | οὐ ante συμφέρον Va 14 εὐθὺς τίς La | γε inser My | ἡμῖν reposui e libris ὑμὶν edd 15 καὶ — 17 πόθεν;] ὁ μὴ γυναῖκα φυ- λάξας La | καὶ ante τὴν Μ edd delevi 16 αὐτοῦ MMaCl ἑαυτοῦ Β edd | γνώμης Ma 18 ὁρᾶς Β | ὅπως La | ἀτιμίας Mor | διατί LaMaCl 20 ἀφειλόμην reposui e libris ὑφειλό- μην edd sed γρ ἀφειλόμην in marg Mor ἐσθῆτα; ἀλλ’ ἐγγὺς τῶν σῶν ἀγρῶν χωρίον πριάμενος ἀπετεμόμην τῆς γῆς; οὐδὲν τούτων εἴποις ἂν τῶν γε οὐ πεπραγμένων.

διὰ τί οὖν ὃ μόνον ἦν μοι κτῆ- μα, γυνὴ γὰρ πένητι κτῆμα μόνον, τοῦτο ὑφελόμενος ἔχεις; κάλλους ἐπεθύμεις; εἶτα | ἐν ταῖς ἑταίραις RIV 567 τοῦτο οὐκ ἐνῆν; ἀλλ’, οἶμαι, ταύταις μὲν χρώμενος οὐδένα ἂν ὕβριζες οὐδὲ ἠδίκεις οὐδὲ ἐποίεις ἄθλιον, ἡδονὴ δὲ ἦν σοι τὸ ταῦτα δύνασθαι. διὰ τοῦτο τὰς μὲν ὑπερέβης, ἐμοὶ δὲ ἐπέθου. εἶτ’ οὐ καταψηφιεῖσθε τούτου τοῦ τὰ τοιαῦτα τρυφῶντος, ἀλλ’ ἀνέξεσθε χο- ρηγίας λέγοντος καὶ τριηραρχίας καὶ ὧς ἡμεῖς οἱ πένητες οὐδαμοῦ;

ἀλλ’ οὐκ ἄξιον, ὦ δικασταί, τῶν τοιούτων ἀναλωμάτων τοιούτους ἀπαιτεῖν τοὺς μισθούς. οὔτε γὰρ ἔννομον οὔτ’ ἀνεκτόν. ἀρκείτω γὰρ αὐτοῖς, ἂν ταῦτα καλῶς καὶ προθύμως ποιῶσιν, ἐπ- αινεθῆναι, μοιχείας δὲ ἐξουσίαν μηδεὶς ἐν δημοκρατου- μένῃ πόλει ζητείτω. εἰ γὰρ οὐδὲ τοῖς ἀριστεύουσι, παρ’ ὧν ἡ σωτηρία τῇ πόλει, τοῦτο δώσομεν, πῶς οἱ μικρὰ ἀπὸ πολλῶν εἰσφέροντες λάβωσιν;

ἡμεῖς ἀπὸ χρη- μάτων μὲν οὐδὲν ὠφελεῖν τὴν ἐνεγκοῦσαν ὁμολογοῦμεν, οὐ γὰρ ἔστιν ἡμῖν οὐδ’ ἐποίησεν ἡμᾶς τῶν εὐπόρων 3 διατί La 4 γυνὴ — μόνον citat floril. Neapol. fol. 285 r | ἀφελόμενος La 5 ἐπιθυμεῖς La | εἶτ’ La | ἐτἐαριαις Μ 6 οὐκενῆν Ma | ἦν La 7 οὐδ’ (2) Va edd 8 διατοῦτο Ma Β 9 εἶτα MaCl 10 τὰ insrui e MLaMaClVa om edd | ἀλλὰ ΜααΒ | ἀνέξεσθε Μ sed § e χ corr y, Ma sed ε(3) in ras m 2 11 ἐνταῦθα οἱ πένητες scripsi e LaMaClBVa οἱ πένητες ἐνταῦθα Μ οἱ ἐνταῦθα πένητες edd 12 ἄνδρες La 14 οὔτε(2) Μ Re | ἀρκείτω scripsi e LaMaClVa ἀρκεῖ ΜΒ edd 16 δημοκρατία Μ 17 πόλει om Μ | ζητείσθω Ma sed ’σθ’ in ras m 2, Οἶ’ | οὐδὲν MaCl | ἀριστεῦσισι Ma sed ~ in ’ corr 18 ταῖς πόλεσι M | τοῦτο om Μ | ἂν post πῶς inser My 19 τοῦτο ante λάβωσιν Β edd delevi | λάβωσιν in λάβοιεν corr My λαβοῦσιν La om Ma 21 οὐδὲ Μ edd ἡ Τύχη, ἃ δ’ ἂν ἀπ’ ἀνδρῶν εὔνων τε ὑμῖν καὶ προ- θύμων γένοιτο πάντα πεπλήρωται καὶ οὐκ ἂν ἐλέγξαις ἡμᾶς ἐν ταῖς τοιαύταις εἰσφοραῖς κακοὺς ἢ βραδεῖς.

48. θαυμάζω δὲ εἰ μηδὲ τούτους οὓς εἰσήγαγες ὑπὲρ σοῦ δεησομένους αἰσχύνῃ, οἳ οὐκ ἐλάττω σου περὶ ταῦτα ἀνηλωκότες ἔχοντες αὑτῶν εἰπεῖν πολλὰς μὲν ἐπιδόσεις, πολλὰς δὲ λειτουργίας ὅμως ἐπίστανται σω- φρονεῖν, ἐπεὶ καὶ νῦν ἄκοντές μοι δεῦρο εἰσεληλυθέναι δοκοῦσι κατεγνωκότες μὲν τῶν τούτῳ τετολμημένων καὶ εἰδότες ὧς διὰ τοῦτον τὸ πλουτεῖν διαβέβληται, ταῖς πολ- λαῖς δὲ ἱκεσίαις αὐτοῦ καὶ τοῖς δάκρυσιν ἠναγκασμένοι. οἷς πολλὰ ἀγαθὰ γένοιτο καλῶς τοῖς οὖσι χρωμένοις.

49. Ἀλλ’ οὐχὶ σὺ τοιοῦτος, ὦ κατὰ τῶν πενήτων πλουτῶν, ἀλλ’ οἴει δεῖν ἃ τοῖς τυράννοις, ταῦτα ἐξεῖ- ’ναι σοὶ μενόντων ἤδη τῶν νόμων. ἀλλ’ οἵδε σε ἀπ- άξουσι τήμερον ὧς ἐμὲ καὶ οὐ γένοιο ἂν δυνατώτερος RIV 568 | τῶν δικαστηρίων ἐν τούτῳ. τεθνεῶτος δὲ σοῦ τάχ’ ἂν ὑπάρξειε καὶ τῷ νόμῳ τεθῆναι τῆς σῆς ἀπηλ- λαγμένῳ δυναστείας.