ἔοικε δὲ οὐ παντάπασιν ἄχρηστόν μοι γεγονέναι τὸ περὶ τὸν νόμον ἐκεῖνον. εἰ γὰρ καὶ 10 βον προοίμιον Ma 2 14 βον προοίμιον M rubr 1 τεθειμένον La sed ο ex ω corr f | νῦν om La | ἡμῖν Μ | ἠνωχλοῦμεν Va sed ἡνωχλ in ras m 2 3 αὑτοῖς LaMaCl sed ‘ex’ corr La f Ma 2 Cl 3 αὐτοῖς BVa Doxap edd 4 δ’ La | τοῦτ’ La | ἀναγκάζει reposui e libris sed in ἀναγκάζεται corr Ma 2 quamquam ἀναγκάζει denvio suprascr m3, Doxap ἀναγκά- ζεται edd 5 ἐνθυμηθέντες Cl sed ες in ας corr m 3, Doxap | εἰσὶ καὶ scripsi e Doxap εἰσὶν libri edd 6 ποιήσασθαι La sed αι in ras s 7 παρὶ Va sed ρὶ in ras m 2 8 δικαιότατα scripsi e Doxap δικαιότερα libri edd | πάνυ Doxap 9 λέξας scripsi e Doxap λέγων libri edd 11 ἴσως post μὲν MaClBVa | φω- νῆσαι Ferr et γρ in marg Mor | δ’ La sed e δὲ corr p | ἐψη- φισμένους La sed ἑ inser p 13 περιπλεἰονος La | αὐτῶν La edd | παίδων καὶ γυναικῶν BVa 14 ἔοικε — 267, 13 λαβεῖν praemissis verbis ὅμοιον παρὰ τῷ Λιβανίῳ ἐν τῷ τοῦ πένητος ζητήματι τοῦ κρίνοντος τὸν πλούσιον μοιχείας, ὅτι φήμης οὔσης συνεῖναι τὸν πλούσιον τῇ αὐτοῦ γυναικὶ καὶ ἐπὶ τούτῳ — εἷλεν. ἐν τούτῳ γὰρ τὸν κατήγορον ὁ σοφιστὴς μελετῶν φαύλην ὑπόληψιν ἐμφαινομένην περὶ τὸν φεύγοντα ἐν προοιμίοις βεβαιοῖ λέγων· citat Doxapatr. l. l. ad 8—11 (cod Vat. 2228 210; Barocc. fol. 30) | δ’ La 15 καὶ om MCl inser Ma μὴ γενέσθαι κύριος ἠδυνήθη διὰ τὰς ἐν τοῖς ἀγῶσι τούτου φιλοτίμους ἁμίλλας, ἀλλ’ ἄμεινόν γε περὶ τῶν ἐμαυτοῦ μεγάλων κακῶν ἐδίδαξε, καὶ δέδωκεν οὐ μικρὰν ἀπόδειξιν εἰς τὴν νυνὶ ταύτην κατηγορίαν ἡ κατὰ τοῦ νόμου τότε παρὰ τούτου γεγενημένη. ὃς γὰρ μόνος ἐξ ἀπάντων τῶν πολιτῶν ἔδεισε μὴ γένηται τοῖς περὶ τὰς γυναῖκας ἀδικουμένοις ἡμῖν κατὰ τῶν ἀδικούντων ἐξουσία τοῦ φόνου, πῶς οὐ σαφῶς ὡμολόγησεν ἐμὲ μὲν εἰκότως τὰ τοιαῦτα νομοθετεῖν, αὑτῷ δὲ καὶ πε- πρᾶχθαί τι τοιοῦτον καὶ τολμᾶσθαι καὶ οὐδὲ λήξειν;

εἰ μὲν οὖν ἐλάνθανε τὴν πόλιν τὰ τούτῳ πεπραγμένα καθ’ ἡμῶν, ἴσως ἂν ὑπ’ αἰσχύνης ἔκρυπτον σιωπῇ κακὸν ἀγνοούμενον· ἐπεὶ δὲ πολὺν ἤδη χρόνον λέγοντές τε καὶ ἀκούοντες περὶ τούτων οὐ πέπαυσθε, λόγον οὐδένα ἔχει κατοκνεῖν ἐμὲ μνησθῆναι πρὸς ὑμᾶς ὧν οὐδὲ τοὺς RIV 554 κομιδῆ | νέους ἀνηκόους εἷναι νομίζω.

ὁποῖόν τι καὶ περὶ ἐμὲ γεγένηται. τῆς 12 cf. ad t. VI 90, 7 15 Poet. anon. apud Plut. an seni sit ger. resp. p. 789 a. Com. gr. IV 673, 300 Μ (III 451, 225 K) 1 πάντων MMaClVa | δεδόσθαι La sed αι in ras n | τε inserui e ClVa τὲ MLaMa om Β edd 2 ἂν om MaCl | ἐθέλει MaCl Ferr | κατηγόρων La sed ὄρων ex ὀρῶν corr p | μήτ’ La edd | ἐλέγχων La 4 ὀδύρασθαι scripsi e MMaCl ὀδύρεσθαι LaBVa edd | φέρει — 6 εἰπεῖν citant Planudes l. l. et auctor florilegii Neapolitani fol. 285 r et praemissis verbis τῆς μελέτης ἐν ᾗ πτωχὸς πλούσιον κρίνει μοιχείας μοιχείᾳ cod.) Macarius Chrysocephalus fol. 77 v 5 γάρ om Macar | παρα- μυθίαν La sed ι in ras s | τοῖς om Neapol 6 αὑτῶν scripsi e La sed corr s, MaB Va αὐτῶν Μοί Plan Neap Macar edd 7 εὖ La sed ~ corr 5 9 αὐτοὺς om MaCl | τὰ ἄλλα τὲ LaMaCl | τὲ post ἄλλα eras Va 11 παρὰ La sed ἀρὰ in ras f περὶ Μ | τε om M 12 ἰόντων reposui e libris ἡκόν- τῶν edd 13 τὸν om Cl 14 καὶ πολὺ πλέον reposui e libris πολὺ δὲ πλέον edd | οἱ — 16 δυναμένοις citat auctor florilegii Neapolitani l. l. οἱ] οἱ πένητες Neap. 15 γὰρ om Neap | αὐτοῖς MLa sed in hoc ’in’ corr f, MaClVa 16 βουλομέ- νοις BVa | τι e τε corr Cl3 γάρ μοι γυναικὸς μετεχούσης ὥρας, ὦ δικασταί, καὶ κατὰ τοῦτο ἐπαινουμένης ἐξιούσης τε πολλάκις ἔνδοθεν κατὰ τὴν ἀεὶ συμβαίνουσαν ἀνάγκην, οἷα δὴ τὰ τῶν ἐν πενίᾳ γυναικῶν αἱ τὰ τῶν θεραπαινῶν ἐπιεικῶς αὑταῖς διακονοῦσι, ταύτην οὖν οὗτος ἰδὼν τὸ μὲν πρῶτον, ὡς εἰκός, ἐθαύμασεν, εἶτα προσεῖπεν, εἶτα προσπέμπων λόγους τε ἐρωτικοὺς καὶ χρήματα καὶ ἐλ- πίδας πολὺν χρόνον, ὡς ὕστερον ᾐσθόμην, οὐ πείθων τελευταῖον ἔπεισεν. ἡ δὲ ἐμοῦ μὲν ὑπερεώρα καὶ παρ- ὄντος ἐδυσχέραινε καὶ ἐξιόντος ἔχαιρε δήλη τε ἦν ὅλως πρὸς ἕτερον ὁρῶσα.

τῆς τοίνυν ἐμῆς οὗτος ἀπολαύων γυναικὸς εἰσιών τε παρ’ αὐτήν, ὁπότ’ ἀσφα- RIV 555 λἐς, ἄγων τε ὅποι βούλοιτο καταδεδουλωμένος | τὴν ψυχὴν τῆς ἀθλίας καὶ πρὸς ἅπαν ἔχων ὑπακού- οὖσαν τῇ συνεχείᾳ τῆς ὕβρεως καὶ μέθης οὐκ εἶχε λανθάνειν. καὶ ἦν ἡ πόλις μεστὴ τούτου τοῦ λόγου. κἀν τοῖς κουρείοις κἀν τοῖς μυροπωλίοις κἀπὶ τῆς ἀγορᾶς κἀν ταῖς οἰκίαις πολὺ τοῦτο ἦν· μοιχεία τολ- μᾶται κατὰ τὴν πόλιν, ἔστι δὲ ὁ μὲν τολμῶν ὁ πλούσιος, τοῦτον τὸν θαυμαστὸν λέγοντες, ὁ δ’ ἀποστερούμενος τῆς γυναικὸς ὁ πένης, τοὐμὸν 2 Xen. oec. 9,5 7 cf. Ps. Lib. t. IV 589, 13 R. Sopat. rhet. gr. VIII 229, 18 ed. Walz. Thuc. VIII 47 17 Lys. or. XXIV § 20 1 προδιήγησις Ma 2 1 μου La I ἄνδρες La 3 οἶον Ferr et γρ in marg Mor 4 θεραπαινῶν La 5 ἑαυταῖς La αὐταῖς Va αὐταὶ Cobet Coll 296 num αὑταῖς αὐταὶ? | οὖν om MaBVa | τομενπρῶτον Β 7 προπέμπων MLa Ferr Mor 9 τελευτῶν La | παρόντα La 12 περὶ Va | ὁπότε Μ edd 13 αὐτὴν post τε Ma | ὅπη MaCl 14 ἅπαντ’ La 15 μεθ’ ἦς Im 16 μετὰ MaCl 17 μυροπωλίοις scripsi e La μυροπωλείοις reliqui libri edd cf. ad t. IV 11,9 19 ὁ(2) om La 21 ἀφαιρούμενος Ma sed γρ ἀποστερούμενος suprascr m 2, ClBVa | τῆς om MMaCl ὄνομα προστιθέντες.

ἐγὼ δὲ τὸν πολὺν χρόνον οὐ- δὲν εἰδὼς διῆγον. οὔτε γὰρ τῶν ἐχθρῶν οὐδεὶς οὕτως ἦν ὠμὸς ὥστε ὀνειδίσαι προσελθὼν τούς τε φίλους ὄκνος εἶχε τοιούτων ἀγγέλους γενέσθαι. τῆς φήμης δὲ αὐξομένης καὶ τῆς αἰσχύνης ὑπερβολὴν ἐχούσης ἔδοξε τοῖς ἐπιτηδείοις τοῖς ἐμοῖς δεινὸν εἶναι μηδέποτ’ ἐμὲ ταῦτα πυθέσθαι καὶ προσελθόντες καὶ βλέψαντες εἰς γῆν καὶ σιγήσαντες χρόνον τινὰ καὶ δακρύσαντες, ὦ βέλτιστε, ἔλεγον, ἔδει μὲν ἡμᾶς ἀμείνω σοι μη- νύειν ἔχειν, τῶν πραγμάτων δὲ οὐ τοιαῦτα δι- δόντων ὅτι μὲν λυπήσομεν εἰπόντες οὐκ ἀγνο- οῦμεν, εἰπεῖν δ’ ἂν εἴη μᾶλλον ἢ σιγῆσαι τῶν φίλων. καὶ διεξῄεσαν δὴ ταῦτα ἃ νῦν ἐγὼ πρὸς ὑμᾶς.

ὡς μὲν οὖν ἐξέστην ἐμαυτοῦ καὶ ὡς κατηνέχθην ἀκούσας μικρὸν ἀπέχων μανιῶν, ἴσασιν οἱ τότε παρόν- τες, μόλις δ’ οὗν ἐπ’ ἐμαυτοῦ γενόμενος ἐσκόπουν ὅπως ἂν τοῦτον ἢ ἀμυναίμην ἢ τῷ φόβῳ ποιήσαιμι βελτίω, καὶ λογιζόμενος εὕρισκον τὸν τοὺς νόμους ἐν ἀρχῇ τεθεικότα τῇ πόλει τὰ μὲν ἄλλα διελόντα καλῶς καὶ τάς τε ἀρετὰς ᾗ χρῆν τετιμηκότα καὶ τοῖς τὰ ἄλλα ἀδικοῦσιν οὐ κακῶς προσενηνεγμένον, τοῖς 1 ὄνομα om Ma 2 οὐδεὶς reposui e libris τις edd 5 δ’ αὐξανομένης La sed ξο supra ξανο s 6 τοῖς ἐμοῖς ἐπι- τηδείοις MaClB Va | μήποτε Ma sed γρ μηδέποτέ in marg m 2 μηδέποτε reliqui libri sed ε(2) in ’ corr Cl 3, edd | ἐμὲ reposui e libris sed γρ με in marg Ma 2 με edd 8 xat δακρύσαντες om Cl inser Ma 2 9 σοι om MaCl σε BVa 10 δ’ La 11 ἠγνοήσαμεν MaCl 13 δὴ om La | ταῦθ’ La 15 μανιᾶν La 16 ἐν Cobet Misc 146 at cf. t. VI 608, 5 ubi ἐφ’ retinendum erat 17 ἀμυναίμην scripsi ἀμύνωμαι libri edd ἀμυνοίμην lacobs Lect | ποιήσωμαι La 18 εὑρίσκω La 20 ὧς La | χρὴ La 21 τἄλλα La | ἀδίκοις BVa | κακῶς repoaui e libris sed καλκῶς Μ καλῶς edd sed „si καλῶς h. l. idem valet atque ἐπιεικῶς, φιλικῶς. bene habet; sin aliter, malim οὐ κακῶς non male, h. e. ita ut par erat“ Re μοιχοῖς δὲ τούτοις οὐ πᾶν ὅσον ἐχρῆν ἐπενεγκόντα. ἀλλ’ ἂν μέν τις ἀφαιρῆται τοῦτον χρημάτων, ἔδωκεν RIV 556 εὐθὺς ἀμυνομένῳ κτεῖναι | καὶ καθαρὸς ὁ τοῦτο δεδρακὼς νενόμισται· τὴν γυναῖκα δὲ ἂν ἀφαιρῆταί τις τὸν γεγαμηκότα, ἐκβαλὼν γράφου, φησί, καὶ τοῖς θεοῖς εὔχου δικαστηρίου τυχεῖν, κτεῖναι δὲ οὐκ ἔδωκεν.

ὃ δὴ καὶ πολλὰς πεποιηκέναι μοιχείας ἡγούμενος νόμον ἐτίθουν, ὦ δικασταί, τοῖς ἔμπροσθεν μὲν παραλελειμμένον, σωφρονεῖν δὲ καὶ τὸν οὐχ οὕτω πεφυκότα ἀναγκάσοντα. οἱ μὲν οὖν ἐπιεικεῖς καὶ μέ- τριοι καὶ τῶν οὐ καλῶν ἐπιθυμιῶν κρείττονες ἐθαύ- μαζον, ἐπῄνουν, πάλαι τοῦτον, ἔφασαν, ἴδει κεῖ- σθαι τὸν νόμον· ὁ δὲ λαμπρὸς οὑτοσὶ καὶ μέγας καὶ τὰς τῶν πενήτων οἰκίας καταθέων εἰδὼς ἐφ’ ἑαυτῷ πρώτῳ κεισόμενον τὸν νόμον ἠγανάκτει, διέβαλλεν, ἔτρεμεν, ἐμισθοῦτο ῥήτορας, ἐκράτει λόγοις τῶν δι- καίων καὶ κεκωλυκὼς κύριον γενέσθαι τὸν νόμον παρα- κολουθῶν μοι μετὰ τῶν πολλῶν κολάκων κατεγέλα τωθάζων καὶ νομοθέτην καλῶν.

τίνα οὖν ἄν τις μείζω μαρτυρίαν ἐν δικαστηρίῳ παράσχοιτο τοῦ καὶ τοὺς δικάζοντας πρὶν | εἰσελ- RIV 557 θεῖν κατεψηφίσθαι τοῦ φεύγοντος; ὅταν οὖν τούτων οὕτως ἐχόντων ἐμὲ καλῇ συκοφάντην, καὶ ὑμᾶς μετ’ ἐμοῦ καλεῖ καὶ πάντας ὅσοι τὴν πόλιν οἰκοῦσι καὶ μετὰ τούτων τῶν τοσούτων τὴν θεόν. θεὸν γὰρ τὴν Φήμην εἶναι παρὰ τῶν σοφωτάτων μεμαθήκαμεν ποιη- 17 cf. ad p. 310, 3 et ad t. II 477, 2. Anth. Pal. X 89, 1 sq. 3 ἐλέγχων ἀπαίτησις MMa2 1 αὑτὸν La sed ‘e’ corr f αὐτὸν MaCl 2 καλῆς om Μ Mor 3 αὐτὸν — 6 τοσαύτας sub textu add Va2 4 αὐ- τοῦ scripsi e La ut coni Re αὐτὸν MMaClBVa edd 6 πο- λίτας — 8 εἰδότων supra textum add Va 2 8 περιέρχετε La sed αι supra ε(4) p | πεπραγμένα La 9 ἄνδρες La et γρ in marg Mor | δικασταί, ὡς MaCl sed in hoc ὡς inser m 3, Wolf Ferr Re qui adnot „ego maUem sic fuisse expressum ἴστε δὲ, ὦ δι- κασταὶ, ἃ πολλάκις ἀκηκόατε. πολλάκις γὰρ εἴρηται ἐν ὑμῖν“ at cf. p. 286, .5 10 πολλάκις μὲν εἴρηται om Ferr | ὧς ante πολ- λάκις(2) Mor Re | δὲ La sed αἰ aupra ἑ p, ClB 11 μείζω ἂν τις Μ | μείζονα Ma edd 12 rco Ferr et γρ in marg Mor τοῦ ante εἰσελθεῖν Mor Re | ἐλθεῖν Ferr 14 οὕτως ἐχόντων reposui e libris ἐχόντων οὕτως edd | καλῇ reposui e libris cum lacobsio Lect καλεῖ edd 15 καλεῖ La sed fjg suprascr p καλὴ Β 16 τῶν inserui e libris om edd 17 εἷναι τὴν φή- μὴν Μ | μεμαθήκαμεν scripsi e LaMa sed in hoc γρ ἀκηκόαμεν in marg m 2, ClBVa et γρ in marg Mor ἀκηκόαμεν Μ edd τῶν.

καὶ ταύτῃ πειθόμενοι τοὺς μὲν ἀμείνους, τοὺς δὲ χείρους ἡγούμεθα. καὶ ὁ μὲν προδότης, ὁ δὲ ἀνδρο- φόνος, ὁ δὲ τυμβωρύχος, ἕτερος ἕτερόν τι τῶν τοιούτων ἔδοξεν οὐχ ἑωρακότων μὲν ταῦτα τολμώμενα τῶν ταῦ- τὰ λεγόντων, τῇ φήμῃ δὲ ἀπιστεῖν οὐκ ἐχόντων, ἣν ἀνάγκη τὴν ἀρχὴν ἀπὸ τῶν πεπραγμένων λαμβάνειν. καὶ ταύτης γε τῆς θεοῦ τὰ μέγιστα ὁρῶ τὰς πόλεις ἀπολαυούσας, ἢ μηδὲ τὰ λίαν ἐν σκότῳ πραττόμενα λανθάνειν ἐᾷ πάντα εἰς φῶς ἄγουσα καὶ παραδιδοῦσα τοῖς ἀνθρώποις καὶ δηλοῦσα τοὺς πάντα μηχανωμέ- νους.

ἐμοὶ θεράποντας καὶ θεραπαίνας οὐκ ἔδωκεν ἡ Τύχη πράττουσα τὸ αὑτῆς, ἄλλοις γὰρ ἄλλα νέμει. νῦν μὲν οὖν οἰκέτας μάρτυρας καλεῖν οὐκ ἔχω, πῶς γὰρ τούς γε οὐκ ὄντας; καλῶ δὲ τὰς ὑμετέρας φωνὰς καὶ ἃ πέπυσθε τούτῳ πρὸς τὴν ἐμὴν πεπρᾶχθαι γυ- ναῖκα τὴν δυστυχῆ, τὴν ὑπὸ τῆς τούτου περιουσίας κατενεχθεῖσαν.

οὐδὲ γὰρ αὖ τοῦτ’ ἔστιν εἰπεῖν ὧς, 17 ἡ βούλησις καὶ ἡ δύναμις M rubr Ma2 3 ἕτερος] ἑτέροις BVa | τῶν τοιούτων] τοιοῦτον BVa 4 τῶν ταῦτα λεγόντων om MaClBVa 5 ἀπιστεῖν Cl sed ι(1) ex ει et ν e σε corr m 3 | ἣν La sed in ras f et ν del p 7 τε LaClVa τὲ MaB | δὴ post γε edd delevi | τῆς La sed η in ras 2 litt n 8 μὴ δὲ Β | σκότει MaClVa 9 φῶ La 10 δηλοῦσα La sed η in ras n | ταῦτα Β | τοιαῦτα τολμῶντας (sed ας add s) καὶ post πάντα La 11 θεράποντας La sed ρ in ras f 12 τέχνη Wolf Ferr | αὐτῆς MLa sed ‘e’ corr M y La f αὐτῆς MaClBVa 13 οὖν Ma sed γρ γὰρ in marg m 2 γὰρ Μ sed γρ οὖν in marg m 14 γε om MaCl | δὲ om Μ MaClBVa 15 πρὸς τὴν ἐμὴν πεπρᾶχθαι reposui e libris πεπρᾶχθαι πρὸς τὴν ἐμὴν edd 17 αὖ Μ sed v corr y ἂν Mor sed γρ αὖ in marg, Re εἰ καὶ σφόδρα ἤρα, πείθειν γε οὐκ ἂν ἴσχυεν ἀργυρίου σπανίζων. τίς γὰρ ὑμῶν οὐκ οἶδε τὸν τούτου πλοῦ- τον μέγαν, τὸ χρυσίον, τὰς συνοικίας, τὰ ἀνδράποδα, τὰ βοσκήματα, τὴν γῆν, τοὺς καθ’ ἕκαστον μῆνα τό- κους; ἀνὴρ δὲ ὁ αὐτὸς ἐρῶν τε καὶ πλουτῶν ταχέως ἂν παραστήσαιτο γυναικὸς γνώμην. οὐδὲν γὰρ οὕτω δεινὸν τρέψασθαι σωφροσύνην ὧς τὸ δύνασθαι προΐε- σθαι. καὶ γὰρ ἂν τὴν πρώτην ἀποκρούσηται πεῖραν, ἕτερα ἦλθε πλείω καὶ πάλιν ἕτερα τοσαῦτα, καὶ ἡ καθ’ ἡμέραν προσθήκη πρὸ τῆς νίκης οὐχ ἵσταται.

τοῦ- τὸ, ὦ δικασταί, τοὺς προδότας ποιεῖ, τὸ μεγάλῃ τιμῇ τὰ πράγματα | τοὺς πολεμίους ὠνεῖσθαι, τοῦτο RIV 558 πείθει τῶν πρὸς τὴν πατρίδα δικαίων ὀλιγωρεῖν, τοῦ- το τὰς πολλὰς εἰργάσατο μοιχείας. καί τινα ἤδη καὶ ζῶσαν ἐν ἀφθόνοις ἡ τοῦ πλείονος ἐπιθυμία καθείλ- κύσεν. εἰ δὲ καὶ πλουτοῦσα γυνὴ τὸ πλέον ἐθαύμασε, τί θαυμαστὸν τὴν τοῦ πένητος παθεῖν τι πρὸς χρυ- σίον;

καὶ ταῦτα οὐ συγγνώμην ἔχων ἐκείνῃ λέγω, 2 ἐπιχείρημα ἀπὸ τῆς αἰτίας M m Ma 2 14 ἐργασία ἀπὸ τοῦ μείζονος M m Ma 2 16 ἐνθύμημα Mm Ma2 1 καὶ inser Va 2 | γε inserui e MMaClBVa om La sed in ras 5 litt, edd | οὐκ Μ sed οὐ in ras f 2 ὑμῶν om Cf inser Ma 2 | οἶδε Ma sed δε in ras m 2 3 μέγαν πλοῦτον Μ 5 ἀνὴρ — 6 γνώμην citat Planudes fol. 105 v, — 7 προίεσθαι floril. Neapolit. fol. 285 r, — 10 ἵσταται Macarius Chrysocephalus fol. 77 v b δὲ ὁ αὐτὸς om Macar 6 παραστῆσαι τὸ παρα- στήσαιτο corr La s | δεινὸν οὔτω MaClBVa 7 προἵεσθαι scripsi e La προιέναι MMaClBVa Neap Macar 9 ἑτέρα La ἑτέ- ραν ex ἕτερον corr Macar | πλείων La | πάλιν inserui e libris Macar om edd | ἑτέρα MLa | τοσαύτη La | καθημέραν Macar 11 ἄνδρες La | τοὺς inserui e libris om edd 12 τοὺς πολεμίους τὰ πράγματα La 13 τῶν πρὸς τὴν πατρίδα πείθει MaCl 14 εἴργασται M εἴργαστο Ma sed γρ ἑἰργάσατο suprascr m2, ClBVa | καὶ om Μ 17 τί(2) LaMaB μὴ γὰρ ἔστω γυναικὶ μηδὲν τιμιώτερον ἀνδρός, ἀλλ’ ὅτι λόγον εἶχε τὴν οὐκ εὐποροῦσαν ἐκπλαγῆναι πρὸς τὰ πεμπόμενα χρήματα καὶ δεξαμένην ὧν ἐδεῖτο ὧν ὁ διδοὺς ἔχρῃζεν ἀντιδοῦναι. λέγω δὲ ταῦτα οὐ κατὰ πάσης γυναικὸς πένητος, ἔστι γάρ, ἔστιν εἶναι καὶ πε- νομένην ἀνάλωτον, ἀλλ’ ὅτι τῷ πλουτοῦντι βουλομένῳ τὰ τοιαῦτα ἀδικεῖν τὸ πολλὰ κεκτῆσθαι συμπράττειν πολλαχοῦ δύναται.

19. Ὄντων τοίνυν καὶ τούτων οὐ μικρῶν τεκμη- ῥίων τοῦ τοῦτον ἃ δοκεῖ πεποιηκέναι πολὺ μεῖζόν ἐστι τὸ ῥηθησόμενον. εἰ γὰρ αὖ μὴ μοιχὸς οὗτος ἦν, ὦ δικασταί, τί τῷ νόμῳ τῷ φύλακι τῶν γάμων ἐμάχετο; μᾶλλον δέ, εἰ μὴ μοιχὸς ἦν οὗτος, φθάσας ἂν ἐμὲ τοῦτον αὐτὸς ἐτίθει τὸν νόμον τούτῳ πρὸς τὴν φήμην 11 τὰ εἰκότα τῶν ἀπ’ ἀρχῆς ἄχρι τέλους ἃ συνιστᾷ Ma2 3 πεμπόμενα La sed διδόμενα suprascr s | καὶ — 4 ἀντι- δοῦναι citat Planudes fol. 105 v | δεξαμένη Plan | ταῦτα ante ὧν La | ἐδεῖτο ὧν om Xa | ὁ inserui e libris om edd sed „malim ὁ διδούς“ Re 4 ἔχρηζεν libri Plan edd | ἀντεδίδου Plan 5 πένητος inser Ma 2 | ἔστιν Ma sed del m 2 | εἷναι om Μ 7 τὰ inserui e libris om edd | τὸ] τῶ τὰ Μ 9 Ὄντων — 13 φθάσας praemissis verbis ἐν τούτῳ τῷ στοχαστικῷ ζητήματι Φήμη — μοιχείας) γὰρ τὸν κατήγορον ὁ σοφιστὴς μελετῶν μετὰ τὴν δύναμιν τὸ κεφάλαιον τὰ ἀπ’ ἀρχῆς ἄχρι τέλους εἰσάγων κατασκευάζει τοῦτον τὸν τρόπον citat lo. Doxap. I. I. (cod. Vat. 2228 fol. 276; Paris. 2922 fol. 196) | καὶ om Μ Doxap 10 τοῦ τοῦτον scripsi e Doxap τούτων Va sed ω id ras m 2 et et ων suprascr m 2 et γρ ἐλεγχόντων τούτων in marg m 2 τοῦτον La sed in τούτων corr f ἐλεγχόντων τοῦτον δύνασθαι Μ ἐλεγχόν- των Β edd om MaCl 11 καὶ ante τὸ MLa edd sed delen- dum aut πολὺ καὶ μεῖζόν ἐστι τὸ ῥηθησόμενον scribendum coni Re | αὖ delendum censet lacobs Lect οὖν Va | ἦν οὗτος Μ ἦν om BVa ἐστίν Doxap 12 δικασταί scripsi e Μ sed inser y, MaClBVa Doxap ἄνδρες La edd | νόμων La 13 ἦν οὗ- τος scripai e MMaClBVa οὕτος ἦν La edd φθάσας οὕτος ἦν Doxap 14 τὴν in ras Va2 ἀνταγωνιζόμενος καὶ φανερὸν ἅπασι ποιῶν ὅτι ἐγὼ μέντοι ὁ πονηρὸς καὶ κακῶς ἀκούων καὶ τῶν πολιτῶν τοὺς γεγαμηκότας ἀδικῶν τοιαῦτα ἐπὶ τοῖς μοιχοῖς νομοθετῶ. τίς οὐκ ἂν ἐπήνεσεν, ὦ δικασταί, τότε; τίς οὐκ ἂν ἠγάπησε; τίς οὐκ ἄν κατη- ράσατο τοῖς τολμῶσί τι ἀντιλέγειν; τίς οὐκ ἂν ἐθαύ- μασε τὸν λόγον;

ὁ δὲ τοσοῦτον ἀπέσχε τοῦ τοι- οῦτόν τι ποιεῖν ὥστε καὶ τὸν νομοθετοῦντα ἐμὲ πολἐ- μιον ἡγεῖτο κεκραγώς, ἀπειλῶν, συνάγων κατὰ τῶν γραμμάτων τοὺς οὐ καλῶς τῷ λέγειν χρωμένους. ὅτ’ οὖν ταῦτα ἐποίεις, τότε ἐμαρτύρεις μοιχεύειν. τί γὰρ ἴδει τὸν οὐδὲν ἑαυτῶ συνειδότα τοιοῦτον δεδοικέναι τὴν τιμωρίαν;

εἰ δὲ κατὰ τῶν ἱεροσύλων ἐτίθην νόμον, σὺ δὲ ἠγανάκτεις, οὐκ ἂν ἦν ὁμολογία τοῦτο τοῦ τὰ τῶν θεῶν ὑφῃρῆσθαι; | εἰ δὲ κατὰ τῶν RIV 569 τὰ κοινὰ κλεπτόντων, σὺ δὲ ἤχθου, οὐκ ἂν ἐν τοῖς κεκλοφόσιν ἦσθα; εἰ δὲ κατὰ τῶν προδιδόντων, σὺ δ’ ἠναντιοῦ τῷ νόμῳ, οὐκ ἂν δῆλον ἐποίεις ὡς ἔξω βλέ- 18 Dem. cor. p. 332. 15 13 ἐργασία ἀπὸ τῶν ὁμοίων Mm Ma2 2 κακῶς reposui e libris sed ῶ ex οῖ corr Μ, ex ὁ Cl κακὸς edd 5 ἄνδρες La edd 6 τολμῶσί τι ἀντιλέγειν scripsi τολμῶσι τοιαῦτα λέγειν libri τολμῶσι τἀναντία λέγειν edd | ἐθαύμασε] λοιδορίαν ἐκάλεσε La 7 καὶ ἐκύρου ante τὸν Μ Β et inser Ma 2 Va 2, edd delevi | τοιαῦτα La sed αυ in ras f 11 ταῦτ’ La 12 uvtaLa sed ‘e’ corr f | τι ante edd delevi 13 ἐτίθην Μ sed η ex ου corr, Va sed θην in ras m 2 ἐτίθειν La ἐτίθει τις MaCl cf. p. 304, 7 14 δ’ La 15 ὑφαιρεῖσθαι LaMa sed in hoc κλέψαι suprascr m 2, Cl | καὶ ante κατὰ Μ 16 τὰ om Μ | δὲ reposui e libris cum Sinteni δὴ edd sed γρ δὲ in marg Mor 17 κεκλοπόσιν Ferr Mor sed in hoc γρ κεκλοφόσιν in marg | εἰ La sed ex ἡ corr f et s | προδιδόντων scripsi e LaMa sed in hoc γρ προδοτῶν in msLig m 2, ClBVa προδοτῶν Μ edd | δὲ MaClB 18 ἠναντιοῦ Μ sed ίου ex ἰοῦ corr y, La sed ίου in ιοῦ corr s πεις; οὐκοῦν καὶ νῦν τῷ τοῖς κατὰ τῶν μοιχῶν γρα- φομένοις ἀντιτετάχθαι τὸ κατὰ σαυτοῦ ταῦτα γεγράφθαι ὁμολογεῖς; δεινὸν δέ, εἰ τὸ μὲν τοῖς μοιχοῖς πολεμεῖν σωφροσύνης εἶναι σημεῖον, τὸ δὲ βοηθεῖν μὴ τοῦ μοι- χεύειν δόξει τεκμήριον.

22. Οἶδα τοίνυν ὅτι τὴν μὲν φήμην φθονούντων ἔργον εἶναι φήσει. φθονεῖσθαι γάρ ἐστιν εἰκὸς τοὺς εὐποροῦντας ὑπὸ τῶν πενομένων. δεῖ γὰρ ἡμᾶς, ὡς ἔοικεν, ὦ δικασταί, μὴ τἄλλα μόνον, ἀλλὰ κἀν τοῖς δικαστηρίοις ὑβρίζεσθαι. τί γὰρ ἄν τις μεῖζον ἀκούσαι κακὸν ἢ εἰ τοῖς ἑτέρων τις αὐτὸν ἀγαθοῖς ἀποπνίγε- σθαι λέγοι; ἡμεῖς δὲ ἡμῖν μὲν αὐτοῖς καὶ παισὶ τἀ- γαθὰ παρὰ τῶν θεῶν αἰτοῦμεν, συμφορὰν δὲ ἡμετέραν τὴν ἑτέρων εὐτυχίαν οὐδέποτε ἐκρίναμεν.

ἡδέως δ’ ἂν σε ἐροίμην, εἰ μόνῳ σοὶ χρήματά ἐστι πολλὰ 3 ἐνθύμημα M m Ma 2 6 τὰ τῆς ἀπαρχῆς (corr ἀπ’ ἀρχῆς) ἄχρι τέλους εἰκότα ἃ διαβάλλει M rubr ἕτερον τῶν ἀπαρχῆς (corr ἀπ’ ἀρχῆς) ἄχρι τέλους εἰκότα ἃ διαβάλλει Ma2 2 ἀντιτετάχθαι Ma sed εταχθ in ras m 2 τεταράχθαι La τοθ’ ante ταῦτα La | γράφεσθαι MMaClVa 4 εἷναι scripsi e MMaClBVa ἔσται La ἐστὶ edd | μοιχεύειν Va sed ειν in ras m2 6 ὅ τι libri (sed ὅτι Vi) Mor Re | τὴν inser Ma2 7 φησὶ LaMaClVa φήσεις Β | ἐστιν εἰκὸς scripsi e Μ et γρ in marg Mor ἐπιεικῶς LaMaClBVa edd 8 ὡς ἔοικεν, ἡμᾶς Μ 9 ἄνδρες La edd | τὰ ἄλλα Va 10 τί δ’ Ma ἄν τις μεῖζον scripsi e MClBVa τις μεῖζον Ma μεῖζον ἄν τις La edd | ἀκούσαι scripsi e MaCl cum Sinteni ἀκοῦσαι MLaBVa edd 11 τίς Ma | αὐτὸν inser Va 2 αὐτὸν Μ sed post ἀγαθοῖς, La sed ‘ e ’ corr f | ἀγαθοῖς Va sed θοῖς in ras m 2 12 λέγοι scripsi e MLaB λέγει MaClVa edd sed „malim λέγῃ“ Re | μὲν om La | πᾶσι Β Mor sed in hoc γρ παισὶ in marg 13 πρὸς Μ | δ’ La 14 οὐδέποτε scripsi e MMaClBVa οὐδεπώποτε La edd 15 πολλὰ La sed πλείω suprascr s τῶν ἐν τῇ πόλει. ἀλλὰ μήποτε οὕτω πράξαιμεν κακῶς ὥσθ’ ἔνα μόνον οἶκον εὖ πράττειν ἐν αὐτῇ. πῶς οὖν, ὦ σοφώτατε, μετὰ πολλῶν εὐπορῶν μόνος φθονεῖσθαι λέγεις; εἰ γὰρ δὴ φύσει τοῦτο τοιοῦτον ἦν, πάντας ἔδει τοὺς εὐπόρους πολλὰ καὶ δεινὰ παρὰ τούτων ἀκούειν, εἴπερ ἀνάγκη φθονεῖσθαι μὲν διὰ τὸ πλου- τεῖν, τοὺς δὲ φθονουμένους τοιαῦτα συκοφαντεῖσθαι. ἀλλ’ ὁρᾷς ὅτι καὶ τοὺς ἄλλους φιλοῦμεν | καὶ RIV 560 θαυμάζομεν καὶ συγχαίρομεν εὐποροῦσι καὶ συνευχό- μεθα τὰ ὄντα σφίσιν ἐπιδοῦναι καὶ κοινοὺς γονέας ὀνομάζομεν τοῦ πλήθους. καὶ οὐδεὶς οὐδένα μοιχεύειν φησί. διὰ τί; διότι οὐδὲ μοιχεύει.

καὶ σὺ τοίνυν, εἰ σωφρονεῖν ἐβούλου, τῶν αὐτῶν ἐτύγχανες ἄν. νῦν δὲ οὐ τὸ πλουτεῖν, τὸ δὲ ἀδικεῖν τὴν φήμην ταύτην ἐποίησεν, ἐπεί, εἰ μῖσος ἦν ὑπὸ φθόνου περὶ σὲ γε- γενημένον καὶ ὅπως ἀπόλῃ, ταῦτα ἐλέγετο, ἦν ἂν ἔτε- ρα καὶ μείζω τούτων καὶ πολὺ δεινότερα πᾶσαν ἐκ- πολεμῶσαί σοι δυνάμενα τὴν πόλιν. τίνα ταῦτα; νεώ- τερά σε βουλεύειν ᾐτιῶντο ἂν καὶ τὴν ἰσηγορίαν δυσ- 10 Dem. Phil. IV p. 142,5 19 cf. t. IV 802, 3 R. Lys. or. 13 p. 130, 18. Her. I 210 | [Xen.] rep. Ath. 1, 12 1 πράξαιμεν scripsi e LaMaCl πράξοιμεν MBVa edd | co θεοί post κακῶς inser La s 3 co om MaClVa | εὐπορῶν scripsi e Μ sed ὀρῶν ex ὄρων corr y, La ut coni Re εὐπόρων MaClBVa edd | φθονεῖσθε La sed αι supra ε s 4 εἰ γὰρ δὴ Bcripsi e MLaMa sed in hoc καὶ ante εἰ inser m 2, ClVa sed in hoc εἰ in καὶ corr m 2 εἰ γὰρ Β καὶ γὰρ εἰ edd 5 διὰ Μ 7 τοιαῦτα reposui e libris sed γρ διὰ ταῦτα in marg Ma 2 Va 2 διὰ τοιαῦτα edd sed γρ ταῦτα in marg Mor | συκοφαντεῖσθε La sed αι suprascr f 12 διότι scripsi e Ma ClBVa ὅτι MLa edd 14 τὸ δὲ in ras Ma 2 15 εἰ —- 18 πόλιν citat Planudes fol. 105 v | δὲ post εἰ Plan 15 περισὲ La 16 ἀπόλῃ scripsi ἀπόλῃ Plan ἀπολῇ libri edd | ταῦτ’ La 17 καὶ πολὺ τούτων Ma 18 σοι om Plan | δυναμένω in δυνάμενα corr La f 19 ἂν om MaCl | ἰσηγορίαν Ma sed ἤτοι τὴν δημοκρατίαν suprascr m 2, Va sed δημοκρατίαν suprascr δημοκρατίαν m2 ἰσηγορίαν Β | δυσχεραίνειν La sed ε(1) ex αι corr s χεραίνειν καὶ μείζονα τῶν πολλῶν ἀξιοῦν εἶναι καὶ ζητεῖν ἀντὶ τῶν νόμων γενέσθαι. καὶ οὐκ ἂν ἦν ἀπίθα- νος ὁ λόγος πάντων ὅσοι δὴ πώποτε δημοκρατίας κατέ- λυσαν μετὰ πλούτου τοῦτο πεποιηκότων.

νῦν δὲ πολλήν μοι λέγεις τῶν φθονούντων μωρίαν, εἰ βου- λόμενοί σε ποιῆσαι κακῶς μὴ μειζόνως ἐποίουν. τότε μὲν γὰρ ὅλην ἄν σοι τὴν πόλιν ἐπῆγον, νῦν δ’ οὐ τοσούτους ἐπὶ σὲ τῶν πολιτῶν ἐκίνουν. οὐ γὰρ ἴσον εἰς ὀργὴν δουλείας φόβος καὶ γυναικὸς ὕβρις. διὰ τί οὖν ἐκεῖνο ἀφέντες τοῦτο λέγουσιν; ὅτι τὸ μὲν οὔπω διανενόησαι, τὸ δὲ εἴργασαι. εἶθ’ ὥσπερ ὑπὲρ τῶν καλούντων σε μοιχὸν δεδιὼς μὴ ψευδῆ δόξαιεν λέγειν, ἦλθες νόμου κατηγορήσων οὐκ ἐῶντος μοιχεύειν δει- κνὺς ὧς ἔργα τὸν νόμον ἐποίησε.

οὕτω δὴ καὶ νῦν τοῦ γεγράφθαι μὲν οὐκ ἀπαιτοῦμεν δίκην οὐδὲ τοῦτ’ ἔστι τὸ ἔγκλημα, τὸ γεγράφθαι δὲ σημεῖον ὧν ἐγκα- λοῦμεν ἀξιόπιστον εὑρίσκομεν, καὶ τὸν ἀπὸ τοῦ κατα- ληφθῆναι θάνατον ἀνελὼν τῷ παρὰ τῆς ψήφου σαυ- τὸν ὑποτέθεικας. οὐ γὰρ ἔτ’ ἂν ἔχοις ἅ γε ὡμολόγηκας ἀρνεῖσθαι. τοῦ νόμου γὰρ ὁ μῶμος τὴν τῆς μοιχείας ὁμολογίαν ἔχει.