HOMILIA XXXVII. De eo, quod a discipulis puUus asinae solutus est.

Lectum est in evangelio secundum Lucam, quomodo, cum venisset Salvator >Bethphage et Bethaniam juxta montem miserit duos e discipuhs suis <, ; ut solverent >pullum asinae <, erat, >super quem nuUus hominum ahquando sederat <. quidem mihi videtur magis ad altiorem inteUegentiam quam ad simphcem historiam pertinere. Asinus vinctus erat. Ubinam? >Contra Bethphage et e quibus Bethania interpretatur >domus vero >domus maxillarum <, quidam locus; maxiUae enim sacerdotibus dabantur, sicut in lege praecipitur. lUuc ergo, ubi, >oboedientia <, mancipatus <, mittit discipulos suos, ut solvant

Ἡ μέν Βηθανία ἑρμηνεύεται >οἶκος ὑπακοῆς <, ἡ δὲ Βηθφαγὴ ἱερατικός τις ὢν τόπος· αἱ γὰρ σιαγόνες τοῖς ἱερεῦσι ἐδίδοντο, ὡς ἐν τῷ νομῳ αναγεγραπται·

ἅπου οὖν ὑπακοὴ καὶ ἱερὸς τόπος, ἐκεῖ ἀποστέλλει ὁ κύριος τοὺς ἀποστόλους λύσοντας >πῶλον 1 vgl. Rora. 14, 17 5 Luk. 19, —40; zur ganzen Hom. vgl. Orig. in Matth. tom. XVI (IV 43 ff. Lomm.), wo dieselbe Erklarung mit z. T. denselben Ausdriicken wiederkehrt 13 ff. Βηθανία οἶκος οἶκος ὑπακοῆς Comm. in Joh. VI, 40 (S. 149, 25 Preuschen) u. Fragm. LXXX in Joh. (S. 547, 19 Preuschen); Βηθφαγὴ οἶκος σιαγόνων Comm. in Joh. Χ, 30 (S. 204, 1 Preuschen); vgl. Wutz, Onom. sacra 741 f. 16ff. vgl. Deut. 183 1 cimcta] omnia A 2 ~ Filio Dei A Explicit omelia XXXVI. AC (XXXV. C) 5 Incipit XXXVII. de . . . AC (XXXVI. C) est] sit A 7 Bethfage ABCDE 8 e] de ABE ut > E 9 erat + et homin. > 10 10 magis > B (verwischt E) ~ ad alt. 11 historiao BE Ubinam] Ubi B, tibi E 12 u. 14 Betphage D 13 ex C 12 Bethtaniam B, Beth | thania A 13/14 ~ hobendientie dom. interpr. C 18 Illic C ergo] enim A 19 oboedientiae E locus + erat B 20 mancip. + est C 21 suos > 217, 13 — 219, 8 b*W 217, 13 — 220, 19 C 217, 19 ὅπου— 219, 8 dk* 15 τις b > dCW οἱ] καὶ b οἱ — 19 τόπος > W + ἐν τῷ νόμῳ d ὡς — 17 ἀναγέγρ. > d 19 οὖν] γὰρ ἱερὸς] ἱερατικὸς od. ἱερέων conj. Kl. 20 ὁ > d τοὺς > μαθητὰς d 21 λύσοντ. + τὸν k ἐν — p. 218, 12 ἐπεκάθ. Κ >pullum asinae, super quem hominum aliquando sederat <. Porro quid aliud super asinum sedere potest absque homine ? Volo paulisper exemplum sumere, ut, quod dicturus sum, possit intellegi. Scriptum est in Isaia: >visio quadrupedum in et angustia <, et reliqua usque ad eum locum, ubi >non proderunt eis divitiae aspidum <. Unusquisque quantas opes aspidum ante portaverit, quantas divitias bestiarum, et quomodo nunquam rationabilis homo sederit super asinum nostrum, non sermo Moysi, non Isaiae, non Hieremiae nec rehquorum omnium prophetarum, et videbit tunc sedisse super nos sermonem Dei atque rationem, quando venit Dominus Jesus et praecepit discipuUs suis, ut euntes solverent >pullum qui prius vinctus fuerat, ut liber incederet. Solutusitaque >pullus asinae < adducitur ad ad cujus solutionem mittens discipulos dixerat : >Si quis vos quare solvitis pullum ? dicite ei: quia Dominus necessa- rium illum habet <. Multi domini hujus puUi, antequam Salvator eum haberet necessa- νον, ἐν ᾧ οὐδεὶς πώποτe ἀνθρώπων ἐκάθισεν>·

ἀντὶ τοῦ· οὐδέποτε ἄνθρωπος λογικὸς ἐπεκάθισεν, ἢ Μωϋσέως λόγος ἢ Ἡσαΐου οὐδὲ ἄλλου τινὸς τῶν προφητῶν. Ὅτε δὲ ἦλθεν ὁ Χριστός, εἶπε τοῖς μαθηταῖς, ἵνα ἀπελθόντες λύσωσι τὸν πῶλον.

Εἶπε δὲ αὐτοῖς· >ἐάν τις ἐρωτᾷ· τί λύετε τὸν πῶλον, ἐρεῖτε, ὅτι ὁ κύριος αὐτοῦ χρείαν ἔχει < >. Παρατηρητέον δέ, ὅτι ὁ μὲν Ἰησοῦς· >ἐάν τις < φησίν, >ὑμᾶς ἐρωτᾷ <, καὶ οὐκ ὠνόμασε κύριον, ὁ δὲ 6 f. Jes. 30, 6 1 quem] quo DE 4 potest — hom.] nisi homo potest A 5 exempla ABE 15 omn.] hominum C 20/21 asmae + ut AB 21 ut > 26 solvistis C 27/28 ~ illtmi habet necess. A 218, 25–219, 2 αὐτοῦ > 1 πώποτε bW] πω dC 11 ἀντὶ τοῦ > C ἀντὶ — οὐδέποτε] τοῦτ᾿ ἔστιν ἀντὶ — 12 ἐπεκάθ. > W 12 επεκάθισεν] ἐπέβη d ἢ] ἤτοι d ἢ ὃν οὐδέποτε k Μωοέως k λόγος > d 12/13 ἢ Ἡσαΐου λόγος 13 ἢ Ἡσαΐου > W οὐδὲ b] ἢ dkCW 14 προφητῶν + λόγος + ἐκάθισεν k Ὁτε — 27 ἔχει > dC 15 εἶπε — 16 πῶλον > 16 πῶλον + ὁ φύσει καὶ μόνος κύριος· k 25 — 27 > k 25 Εἶπε 26 ἐρωτῷ b] καὶ ἐόν τινες ἐρωτῶσι· W αὐτοῖς] ὅτι Β1 26 ἐρεῖτε b] ἐροῦσιν W 29 ~ ἡμᾶς ἐρωτᾷ φησίν W rium; postqnam vero ille coepit esse >dominus <, plures esse cessaverunt; nemo enim >potest Deo servire et mammonae <. malitiae servierimus, multis sumus passionibus vitiisque sub- jecti. Solvitur ergo pullus, >quia Dominus necessarium illum habet <. Etnunc Dominus >necessarium habet <. Vos estis asinae. Quid vestri Filius Dei >necessarium habet < ? quid a expetit ? Salutem vestram >necessariam habet <, cupit vos solvi peccatorum, Deinde mittunt discipuli >vestes suas super et sedere f aciunt Salvatorem. Assumunt Sermonem Dei et imponunt eum super animas audientium. Vestibus exuuntur, >substernunt < eas >in εὐαγγελιστής φησιν, ὅτι >εἶπον κύριοι αὐτοῦ <. Πολλοὶ γὰρ ἦσαν οἱ κύριοι του ὄνου προ του κυριευ θῆναι ὑπὸ τοῦ σωτῆρος, ἴσμεν δέ, ὅτι ὁ τοῦ κυρίου ἅπαξ γενόμενος οὐ δύναται πολλοὺς κυρίους ἔχειν· ὅταν γὰρ τῇ κακίᾳ δουλεύῃ τις ἄνθρωπος, πολλῶν παθῶν δοῦλός ἐστιν.

Λαμβάνουσι τοίνυν τὸν λόγον οἱ μαθηταὶ καὶ ἐπικαθίζουσιν αὐτὸν ταῖς φυχαῖς τῶν ἀκουόντων· εἶτα εκδύονται τὰ ἱμάτια ἑαυτῶν >καὶ ἐν τῇ ὁδῷ <.

3f. lat. Matth. 6, 24 1 illi A ~ coepit illi C 2 ~ domini esse De 3/4 ~ Deo serv. potest C 4 Deo] Domino B 5 serviremus AE, servieramus C 6 sumus] fuimus A 7 ergo] igitur C 8 ~ necess. illum Dom. habet C illum] eimi De 9 Et — 10 habet > De 9/10 ~ necess. pull. 11 ~ Dei FiUus A 11/12 ~ necess. Fil. Dei C 12 quid] Quia BE a > B 13 Salutem — necessariam] Salute vestra opus De BE nostram B 14 solvere C + a C 16 suas > B 19 eum > audientium] auditorum De 20 exuunt + se et B 21 eas > A + nostra B 219, 2 Πολλοι — 8 in folgender Ordnung: 2 — 4 σωτῆρος, 6 ὅταν — 8, 4 — 6 (+ 15 ff. C) kCW 219, 15 — 220, 19 dSW 219, 15 — 19 + 220 13–19 b* (fehlt β) 1/2 ~ αὐτοῦ οἱ κύριοι W 2 Πολλοὶ — 3 ὄνου] σιγῶσιν οἱ πολλοὶ k ἦσαν] πρὸ τούτου W 2/3 ~ οἱ κύριοι ἦσαν d 3 τοῦ ὄνου — 4 σωτῆρος > W] πρὸ τοῦ ἑνὸς κυρίου d, + τοῦ δεδεμένου πώλου dW 4 σωτῆρος + κύριοι k ἴσμεν — 5 ὅτι b > dkCW 5 ὁ τοῦ] τοῦ δὲ k ὁ — γενόμενος b] δὲ τοῦ κυρίου γενόμενος dC, ὁ δὲ ἅπαξ γενόμενος τοῦ κυρίου δοῦλος W 6 ~ ἔχειν κυρίους W 6 ὅταν — 8 > d 7 γὰρ > b, + τις δουλεύσῃ ὑποτάσσηται C τις > kCW ἄνθρωπος Β 1W > ὁ ἄνθρωπος nach 8 ἐστιν β 15 τοίνυν dC bSW] μέντοι Κ 16 αὐτὸν > 17 ἀκουόντων + διὰ τοῦ κηρύγματος S εἶτα — 19 > k 18 αὐτῶν 19 ἐν — ὁδῶ >

Super nos sunt vestimenta apostolorum, opera eorum bona omamenta nostra sunt : volunt apostoli indumenta sua calcari a nobis. Et revera solutus a discipulis asinus et portans Jesum incedit super vestimenta apostolorum, quando doctrinam eorum imitatur et vitam. Quis nostrum sic beatus est, ut sedeat super illum Jesus, qui quamdiu in monte fuit, cum solis apostolis morabatur, quando vero coepit vicinus esse descensui, tunc occur- rit ei turba populorum ? Si non venisset ad descensum, non ei poterat occurrere multitudo. Descendit seditque super pullum asinae, et omnis populus voce consona laudabat Deum. Quod Pharisaei videntes dicebant Domino: >increpa eos <; ; quibus ille respondit : >Si isti tacuerint,

Ἐργον γάρ ἐστι τῶν λυόντων τὸν δεδεμένον πῶλον μαθητῶν ἀγαγεῖν λελυμένον πρὸς τὸν Ἰησοῦν καὶ τὰ ἑαυτῶν ἱμάτια, ἐν οἶς ἐκοσμοῦντο, τοῦτ’ ἔστι τὰς πράξεις Λ·αὶ τοὺς λόγους, τὰ πλείονα ἐπιῤῥῖψαι τῷ πώλῳ καὶ μετὰ ταῦτα ἐπιβιάσαι καὶ ἐνιδρύσαι αὐτῷ τὸν Ἰησοῦν καὶ πόλιν ὑποστρῶσαι τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἐν τῇ ὁδῷ, ἴν ἱματίων μαθητικῶν ἐπιβαίνῃ ὁ λελυμένος πῶλος, ᾧ ἐπιβέβηκεν ὁ Ἰησοῦς. Ἐπίκειται οὖν ἡμῖν τὰ ἱμάτια τῶν ἀποστόλων, αἱ πράξεις αὐτῶν αἱ καλαὶ καὶ οἱ λόγοι κοσμοῦσι ἱμᾶς· θέλουσι δέ οἱ μαθηταί, Λ·αὶ ἶνα πατῶ- μεν αὐτῶν τὰ ἱμίτια, τοῦτ’ ἔστιν ἵνα ἐξετάζωμεν τοὺς ἀποστολικοὺς λόγους.

Τοῦ μὲν >πλήθους τῶν μαθητῶν < μεγάλῃ αἰνούντων φωνῇ τὸν θεὸν σιωπῶσιν οἱ λίθοι· σιωπώντων 3 Super — sunt > B 5 volunt + enim ABE 11 imitantur A, imitamur D 12 sic] ita De est > C 14 solis] suis e, solis aus suis corr. D 15/16 — ~ vicinus coepit B 16 — ~ esse vicinus A 18 C έ21 pull. as.] asimun C 21 asini A 23 Farissei E 23/24 ad Dominiun A 24 increpa eos > A eos] illos B Quibus — 25 resp. > C 220, 23 –221, 16 d (D: Ὠριγ.) C 1 vor Ἔργον] ἐν rcb πώλῳ dkCS 1 – 10 ὁδῷ > W Ἔργῳ S ἐστι] τι dS 5 τοῦτ’ ἔστι — 6 λόγους > C 6 rd πλείονα > S 8 καὶ ἐνιδρύουσι > dS 10/11 ἱματίων μαθητικῶν > dSW 11 ἐπιβαίνει (!) C 13 Ἐπίκειται β] ἐπίκεινται BW παράκεινται Β 1 Ἐπίκειται — 15 ἡμᾶς] κοσμοῦσι δὲ ἡμᾶς καὶ αἱ καλαὶ πράξεις τῶν ἀποστόλων ἐπικείμενοι (K κείμεναι) ἡμῖν k 14 ἀποστό λων + ἢ γοῦν W, + τοῦτ’ ἔστιν S 15 καὶ — κοσμοῦσι W] καὶ κοσμοῦσι b, κοσμοῦσαι dCS 16 δὲ > b δὲ — μαθηταί] γὰρ k καὶ > C ~ ἵνα καὶ bkW 17 αὐτῶν — ἱμάτια] τὰ ἐκείνων ἰμάτια S τοῦτ’ ἔστιν — 18 ἐξετάζ.] ἐξετάζοντες bkW 24 μεγάλην . . . φωνὴν C 25 σιωπώντων d] σιωπησάντων C lapides clamabunt < >. Quando loquimur, lapides silent, quando nos tacemus, lapides clamant; >potest enim Dominus de istis suscitare filios Abraham <. Quo tempore nos tacebimus? Quando >refrixerit multorum <, quando illud, a Salvatore praedicatum est, fuerit impletum : >putas, Filius hominis inveniet fidem super terram? < > Propterea misericordiam deprecemur, ne nobis tacentibus lapides clamitent, sed loquamur et laudemus Deum in Patre et Fiho et Spiritu sancto: cui est gloria et imperium in saecula saeculorum. Amen.

δὲ τοῦ πλήθους τῶν μαθητῶν, ὅπερ, >ἐὰν ἔλθῃ ἡ ἀποστασία < >, λίθοι κράζουσι.

Πότε δὲ ἡμεῖς σιωπῶμεν; Ὅταν >ψυγῇ ἡ ἀγάπη τῶν πολλῶν <, γένηται τὸ ὑπὸ τοῦ σωτῆρος εἰρημένον· >ἆρά γε ἐλθὼν ὁ υἱὸς ἀνθρώπου εὑρίσκει τὴν πίστιν ἐπὶ τῆς γῆς; < Τίνες δέ οἱ λίθοι, περὶ εἴρηται μὴ ἀδυνατεῖν τῷ θεῷ >ἐκ λίθων τούτων ἐγεῖραι τέκνα τῷ Ἀβραάμ <; Οἱ τοῖς λίθοις νοῦντες, τὰ ἔθνη τὰ πεπλανημένα.

2 gr. 2 Thess. 2, 3 4ff. Luk. 3, 8 7f. Matth. 24, 12 18, 8 13 ff. Luk. 3, 8; vgl. Hom. XXII (p. 148, 15 ff.) lOff. Luk. 3 nos > C 4 potest] Potens est AB, potens E 56 hamo 1, Abrahae Cr 6/7 tacemus C 7 Quando — 10 impletimi > 9 praedictum B 11 ~ hominis Fihus A 12/13 ~ miseric. Dom. C 14/15 clament ABE 16 ~ in Patre Deum B Explicit omelia XXXVII. A 221, – 16 V* 221, 12 Τίνες — 16 a (fehlt b) 3 κράζουσι d] κεκράξουσι C 7 Πότε] ὅτε (?) V Πότε — σιωπῶμεν > dC Ὅταν — 8 πολλῶν V] πληθυνούσης τῆς ἀνομίας καὶ ψυγομένης ἀγάπης dC Ὅταν — 12 γῆς > dC 12 Τίνες — 15 Ἀβρ. V] λίθοι Ποῖοι ἢ οἱ μὴ γενόμενοι τέκνα τοῦ Ἀβρ. dC ἢ > d) δέ + εἰσιν a Περὶ 15 Ἀβραάμ > α 15 Οἱ — 16 πεπλ. nur