<GetPassage xmlns:tei="http://www.tei-c.org/ns/1.0" xmlns="http://chs.harvard.edu/xmlns/cts">
            <request>
                <requestName>GetPassage</requestName>
                <requestUrn>urn:cts:greekLit:tlg2022.tlg008.opp-grc1:28-30</requestUrn>
            </request>
            <reply>
                <urn>urn:cts:greekLit:tlg2022.tlg008.opp-grc1:28-30</urn>
                <passage>
                    <TEI xmlns="http://www.tei-c.org/ns/1.0"><text><body><div type="edition" n="urn:cts:greekLit:tlg2022.tlg008.opp-grc1" xml:lang="grc"><div type="textpart" subtype="chapter" n="28"><p>Ἄγε δὴ γῆν ἀφεὶς καὶ τὰ περὶ γῆν, πρὸς τὸν
ἀέρα κουφίσθητι τοῖς τῆς διανοίας πτεροῖς, ἵνα σοι καθ’
ὁδὸν ὁ λόγος προίη· κἀκεῖθεν ἀνάξω σε πρὸς τὰ οὐράνια,
καὶ τὸν οὐρανὸν αὐτόν, καὶ τὰ ὑπὲρ οὐρανόν. καὶ τοῖς
ἑξῆς ὀκνεῖ μὲν προσβῆναι ὁ λόγος, προσβήσεται δὲ ὅμως
<lb n="20"/> ὁπόσον ἔξεστι. τίς ὁ χέας ἀέρα, τὸν πολὺν τοῦτον πλοῦτον
<note type="footnote">8 ποταμοῖς] μους abcef || 14 om τὴν cdf 28. 17 προίη] προῄει e
<lb n="20"/> πλοῦτον τοῦτον e</note>
<note type="footnote">1. τοῦτο] sc. τὸ πρόσταγμα.</note>
<note type="footnote">2. τὸν χέρσ’. ναυτ.] There is
prob. no direct ref. to the shell-fish
called a nautilus, which only bears
that name because of its similarity
to a man in a sailing boat. By ’the
land ’’ Gr. means the land
animal which nevertheless finds a
home on the sea. At the same time
the word ναυτίλος had become so
exclusively poetical as applied to
men and ships, and so recognised a
name for the shell-fish, that the ad-
dition of χ. was necessary to prevent
a moment's mistake. Ἄγει sc. ἢ
θάλασσα.</note>
<note type="footnote">4. deduct] Cp. ἑ 26. Χρείαις
κ. ἐπ’. almost ’demand and supply.’</note>
<note type="footnote">8. ποταμοῖς] ἴθι the rivers, ’ not
‘with,’ in spite of Hab. iii 9.</note>
<note type="footnote">10. ἐπεξιούσης] ‘break out.’</note>
<note type="footnote">11. ἢ τῶν ὑδ. ‘how are the
waters fed?’ The metaphor
more ’luxuriant’ in Greek than in
English, and Gr. proceeds, with an
apology, to develope it. Some of
them, he says, are ’watered from
above,’ i.e. are fed by
others (and this is the climax of the
’luxuriance’) ’drink with their roots?
i.e. are fed by springs from under-
ground. These last Gr. had learned
from Arist. to be connected with
the sea.</note>
<note type="footnote">28. The air, and all the pheno-
mena of meteorology.</note>
<note type="footnote">16. καθ’ ὁδόν] ’in due order,’
’methodically’; Plat. Rep. 435 Α.</note>

<pb n="65"/>
καὶ ἄφθονον, οὐκ ἀξίαις, οὐ τύχαις μετρούμενον, οὐχ ὅροις
κρατούμενον, οὐχ ἡλικίαις μεριζόμενον, ἀλλὰ κατὰ τὴν τοῦ
μάννα διανομὴν αὐταρκείᾳ περιλαμβανόμενον καὶ ἰσομοιρίᾳ
τιμώμενον· τὸ τῆς πτηνῆς φύσεως ὄχημα, τὴν
ἀνέμων ἕδραν, τὴν ὡρῶν εὐκαιρίαν, τὴν ζώων ψύχωσιν, <lb n="5"/>
μᾶλλον δὲ τῆς ψυχῆς πρὸς τὸ σῶμα συντήρησιν, ἐν ᾧ
σώματα, καὶ μεθ’ οὐ λόγος, ἐν ᾧ φῶς καὶ τὸ φωτιζόμενον,
καὶ ἡ ὄψις ἡ δι’ αὐτοῦ ῥέουσα; σκόπει δέ μοι καὶ τὰ ἑξῆς·
οὐ γὰρ συγχωροῦμαι τῷ ἀέρι δοῦναι τὴν ἅπασαν δυνα-
στείαν τῶν τοῦ ἀέρος εἶναι νομιζομένων. τίνα μὲν ἀνέμων <lb n="10"/>
ταμιεῖα; τίνες δὲ θησαυροὶ χιόνος; τίς δὲ ὁ τετοκὼς βώλους
δρόσου, κατὰ τὸ γεγραμμένον; ἐκ γαστρὸς δὲ τίνος ἐκπορεύεται
κρύσταλλος; τίς ὁ δεσμεύων ὕδωρ ἐν νεφέλαις, καὶ
τὸ μὲν ἱστὰς ἐπὶ τῶν νεφελῶν—ὣ τοῦ θαύματος—λόγῳ
κρατουμένην φύσιν τὴν ῥέουσαν, τὸ δὲ ἐκχέων ἐπὶ πρόσωπον
πάσης τῆς γῆς, καὶ σπείρων καιρίως καὶ ὁμοτίμως,
καὶ οὔτε ἀφιεὶς ἅπασαν τὴν ὑγρὰν οὐσίαν ἐλευθέραν καὶ
ἄσχετον, — ἀρκεῖ γὰρ ἡ ἐπὶ Νῶε κάθαρσις, καὶ τῆς ἑαυτοῦ
διαθήκης οὐκ ἐπιλήσμων ὁ ἀψευδέστατος, — οὔτε ἀνέχων
<note type="footnote">11 τινες δε] om ’δε ef || 13 τις] + ’δε e || 15 κρτουμενην]+ τὴν ’Reg. Cypr.’
|| 17 ουτε] οὐδὲ abef ΙΙ απασαν] ἅπασι ’Reg. Cypr.’</note>
<note type="footnote">1. οὐκ ἀξίαις] ’by deserts’; Matt.
v 45; or perh. ’ by differences of
rank.’ Τύχαις, ‘by fortunes.’ ῾Ηλ., 
coming after ὄροις, may mean ’ages’
in the sense of a measurement of
time, ’to certain generations.’</note>
<note type="footnote">2. τοῦ μάννα] Ex. xvi 18.
<lb n="3."/> αὐταρκεῖ π.] ’freely taken
in’; no leave has to be asked, and
ἰσομ. τιμώμ. ’each ’s share is of
equal ’’, lit. ’assessed at an
equality οἱ partition.’</note>
<note type="footnote">5. εὐκαιρίαν] The air is said to
the ’suitableness of seasons’ be-
cause the suitableness of seasons de-
pends upon atmospheric conditions.</note>
<note type="footnote">7. μεθ’ οὐ λόγος] ’with which
(cp. § 26) we speak.’</note>
<note type="footnote">9. οὐ γὰρ συγχωρ.] ace. to Elias,
directed against Arist. (presumably
de Mund. 4).</note>
<note type="footnote">11. θησαυροὶ χιόνος] Job xxxviii
22.</note>
<note type="footnote">ib. τίς ὁ τετοκώς κτλ.] Job xxxviii
28, 29.</note>
<note type="footnote">13. δεσμεύων υδ.] Job xxvi 8.</note>
<note type="footnote">14. τὸ μὲν ἱστάς] τὸ μὲν and τὸ δέ
appear to be ’part’ and ’part’ of
the water thus ’bound ’ In that
case φύσιν is in app. to τὸ μέν.</note>
<note type="footnote">15. ἐπὶ πρόσωπονπ. τ. γ] Scripbe
tural language, but not a definite
quotation.</note>
<note type="footnote">16. ὁμοτίμως] Elias rightly refers
to Matt, v 45.</note>
<note type="footnote">19. διαθήκης] Gen. ix 12.</note>

<pb n="66"/>
παντάπασιν, ἵνα μὴ πάλιν Ἡλίου τινὸς δεηθῶμεν, τὴν
ξηρότητα λύοντος; Ἐὰν κλείσῃ, φησί, τὸν οὐρανόν, τίς
ἀνοίξει; ἐὰν δὲ ἀνοίξῃ τοὺς καταράκτας, τίς συνέξει; τίς
οἴσει τὴν ἐπ’ ἀμφότερα τοῦ ὑετίζοντος ἀμετρίαν, ἐὰν μὴ
<lb n="5"/> τοῖς ἑαυτοῦ μέτροις καὶ σταθμοῖς διεξαγάγῃ τὰ σύμπαντα;
τί μοι φιλοσοφήσεις περὶ ἀστραπῶν καὶ βροντῶν, ὦ
βροντῶν ἀπὸ γῆς σὺ καὶ οὐδὲ μικροῖς σπινθῆρσι τῆς
ἀληθείας λαμπόμενε; τίνας ἀτμοὺς ἀπὸ γῆς αἰτιάσῃ νέφους
δημιουργούς, ἢ ἀέρος πύκνωσίν τινα, ἢ νεφῶν τῶν μανοτάτων
<lb n="10"/> θλῖψιν ἢ σύρρηξιν, ἵνα ἢ μὲν θλίψις σοι τὴν
ἀστραπήν, ἡ δὲ ῥῆξις τὴν βροντὴν ἀπεργάσηται; ποῖον
δὲ πνεῦμα στενοχωρούμενον, εἶτα οὐκ ἔχον διέξοδον, ἵνα
ἀστράψῃ θλιβόμενον, καὶ βροντήσῃ ῥηγνύμενον; εἰ τὸν
ἀέρα διῆλθες τῷ λογισμῷ, καὶ ὅσα περὶ ἀέρα, ψαῦσον ἤδη
<lb n="15"/> σὺν ἐμοὶ καὶ οὐρανοῦ καὶ τῶν οὐρανίων. πίστις δὲ ἀγέτω
πλέον ἡμᾶς ἢ λόγος, εἴπερ ἔμαθες τὸ ἀσθενὲς ἐν τοῖς
ἐγγυτέρω, καὶ λόγον ἔγνως τὸ γνῶναι τὰ ὑπὲρ λόγον, ἵνα
μὴ παντελῶς ἐπίγειος ἦς ἢ περίγειος, ἀγνοῶν καὶ αὐτὸ
τοῦτο, τὴν ἄγνοιαν.</p><lb n="20"/></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="29"><p>τίς περιήγαγεν οὐρανόν, ἔταξεν ἀστέρας; μᾶλλον
δὲ τί πρὸ τούτων οὐρανὸς καὶ ἀστέρες ἔχοις ἂν εἰπεῖν
<note type="footnote">5 διεξάγῃ ce ’Reg. a Or. ’ ΙΙ 8 λαμπόμενος def || ἄπο] ἔπι ’Or. 1’ ||
9 μανωτατων cdf || 17 τὸ] τὼ ef</note>
<note type="footnote">1. Ἡλίου τ.] 1 Kings xviii 45.</note>
<note type="footnote">2. κλείση] Job xii 14. Gr. adds
τὸν οὐρ.</note>
<note type="footnote">3. ἀνοίξῃ τοὺς κ.] Gen. vii ΙΙ;
cp. Mai. iii 10. Συνέσιε, Gen. viii 2.</note>
<note type="footnote">4. οἴσει] ‘shall bear’; τὴν τὴν ἐπ’ ἁ.
ἀμετρίαν means of course excess in
giving too much or too little.</note>
<note type="footnote">5. μέτροις κ. στάθμ’.] Job xxviii
25.</note>
<note type="footnote">8. τίνας ἀτμούς] directed against
Arist. Meteor, i 4.</note>
<note type="footnote">9. μανοτάτων] μανός (the quan-
tity of the α is variable) = ’rare,’ as
opp. to ’dense.’ The interjection
of τῶν μ. is, of course, Gr.'s form
counter argument. The clouds are
too ’rare’ to produce such effects.</note>
<note type="footnote">17. λόγον ἔγμως κτλ.] ’know
that it is reason to know the things
above reason? Something like St
Austin’s Credo ut intellegam.</note>
<note type="footnote">18. ἔπη. ἢ περίγ.] ’on the earth or
concerned with the earth, ignorant
even of your ignorance? Cp. Plat.
Leg. ix 863 c.</note>
<note type="footnote">29. The heavens, the sun.</note>
<note type="footnote">20. περιήγαγεν] ’ made it revolve’;
cp. § 30.</note>

<pb n="67"/>
ὁ μετέωρος, ὁ τὰ ἐν ποσὶν ἀγνοῶν, καὶ οὐδὲ σεαυτὸν
μετρῆσαι δυνάμενος, τὰ δὲ ὑπὲρ τὴν σὴν φύσιν πολυπραγμονῶν,
καὶ κεχηνὼς εἰς τὰ ἄμετρα; ἔστω γάρ σε κύκλους
καὶ περιόδους καὶ παησιασμοὺς καἰ ἀποχωρήσεις καταλαμβάνειν,
λαμβάνειν, ἐπιτολὰς καὶ ἀνατολάς, καὶ μοίρας τινὰς καἰ <lb n="5"/>
λεπτότητας, καὶ ὅσοις σὺ τὴν θαυμασίαν σου ταύτην
ἐπιστήμην ἀποσεμνύνεις· οὔπω τοῦτο κατάληψις τῶν
ὄντων ἐστίν, ἀλλὰ κινήσεως τινος ἐπιτήρησις, ἣ πλείονι
γυμνασία βεβαιωθεῖσα, καὶ εἰς ἓν ἀγαγοῦσα τὰ τηρηθέντα
πλείοσιν, εἶτα λόγον ἐπινοήσασα, ἐπιστήμη προσηγορεύθη· <lb n="10"/>
ὥσπερ τὰ περὶ σελήνην παθήματα γνώριμα γέγονε τοῖς
πολλοῖς, τὴν ὄψιν ἀρχὴν λαβόντα τῆς γνώσεως. σὺ δέ,
εἰ λίαν ἐπιστήμων εἶ τούτων, καὶ δικαίως ζητεῖς θαυμάζεσθαι,
εἰπὲ τίς ἡ τῆς τἀξ ἕως αἰτία καὶ τῆς κινήσεως; πόθεν
ἥλιος φρυκτωρεῖ πάσῃ τῆ οἰκουμένῃ καὶ πάσαις ὄψεσιν, <lb n="15"/>
ὥσπερ χοροῦ τινὸς κορυφαῖος, πλέον τοὺς ἄλλους ἀστέρας
ἀποκρύπτων φαιδρότητι ἤ τινες ἐκείνων ἑτέρους; ἀπόδειξις
δέ, οἱ μὲν ἀντιλάμπουσιν, ὁ δὲ ὑπερλάμπει, καὶ οὐδὲ ὅτι
συνανίσχουσιν ἐᾷ γνωρίζεσθαι, καλὸς ὡς νυμφίος, ταχὺς
ὡς γίγας καὶ μέγας· οὐδὲ γὰρ ἀνέχομαι ἄλλοθεν ἢ τοῖς <lb n="20"/>
<note type="footnote">29. 16 κορυφαίου e</note>
<note type="footnote">3. κύκλους κτλ.] ’revolutions,
and orbits, and conjunctions (lit.
and separations (departures),
and risings (there seems
to be no difference between ἔπιτ’.
and ἀνατ), νιν degrees (in the astronomical
sense) as they call them
τινάς), and ’ Perh. the
last word has ref. to the speculations
about the ’aether.’ But as λεπτὸν
appears to be used in the astronomical
sense of a ’minute,’ it is possible
that Gr. may intend λ. here in
that sense.</note>
<note type="footnote">8. ἐπιτήρησις] There could hardly
be abetter description of inductive
science.</note>
<note type="footnote">11. ὤσπερ τὰπεμ σ. ΙΙ.] ἃς, for
instance, what happens to the moon
has become α piece ὁ general knowapproaches),
ledge, a knowledge arising in the first
instance from ocular observatioin.’
Παθήμ., cp. § 30 πάθη.</note>
<note type="footnote">15. Φρυκτωρεῖ] ‘gives the fiery
signal.’</note>
<note type="footnote">18. οἱ μὲν ἀντιλάμπ.] ‘they shine
against him, but he outshines them,
and does not suffer even their ising
with him to be perceived’; when
light might be thought not to have
gained its full strength.</note>
<note type="footnote">19. ὡς νυμφίος . . . γίγας] Ps. xviii
6 (xix 5).</note>
<note type="footnote">20. ἄλλοθεν ἢ τοῖς ἐμοῖς] i.e. from
pagan sources; cp. ἀλλότριος §§ 16</note>
<note type="footnote">30. Ἀποσεμν. ‘ to glorify.</note>

<pb n="68"/>
ἐμοῖς τοῦτον ἀποσεμνύνειν· τοσοῦτος τὴν δύναμιν, ὥστε
ἀπ’ ἄλλων ἄκρων ἄλλα τῆ θερμότητι καταλαμβάνειν, καὶ
μηδὲν διαφεύγειν αὐτοῦ τὴν αἴσθησιν, ἀλλὰ πᾶσαν πλη-
ροῦσθαι καὶ ὄψιν φωτὸς καὶ σωματικὴν φύσιν θερμότητος·
<lb n="5"/> θέροντος, ἀλλ’ οὐ φλέγοντος, εὐκρασίας ἡμερότητι καὶ
τάξει κινήσεως, ὡς πᾶσι παρόντος, καὶ πάντα ἐπίσης
περιλαμβάνοντος.</p></div><div type="textpart" subtype="chapter" n="30"><p>Ἐκεῖνο δέ σοι πηλίκον, εἰ κατενόησας’ τοῦτο ἐν
αἰσθητοῖς ἥλιος, ὅπερ ἐν νοητοῖς θεός, ἔφη τις τῶν ἀλλο-
<lb n="10"/> τρίων. αὐτὸς γὰρ ὄψιν φωτίζων, ὥσπερ ἐκεῖνος
αὐτὸς καὶ τῶν ὁρωμένων ἐστὶ τὸ κάλλιστον, ὥσπερ ἐκεῖνος
τῶν νοουμένων. ἀλλὰ τί τὸ κινῆσαν αὐτὸν ἀπ’ ἀρχῆς; τί
δὲ τὸ ἀεὶ κινοῦν καὶ περιάγον ἑστῶτα λόγῳ καὶ μὴ
κινούμενον, ὄντως ἀκάμαντα, καὶ φερέσβιον, καὶ φυσίζῳον,
<lb n="15"/> καὶ ὅσα ποιηταῖς ὕμνηται κατὰ λόγον, καὶ μήτε τῆς ἑαυτοῦ
φορᾶς ποτὲ μήτε τῶν εὐεργεσιῶν ἱστάμενον; πῶς ἡμέρας
δημιουργὸς ὑπὲρ γῆς καὶ νυκτὸς ὑπὸ γῆν; ἢ οὐκ οἶδ’ ὅ τι
χρὴ λέγειν ἡλίῳ προσβλέψαντα. τίς ἡ τούτων πρόσλη-
ψίς τε καὶ ἀνθυφαίρεσις, καὶ ἡ τῆς ἀνισότητος ἰσότης, ἵν
<lb n="20"/> εἴπω τι καὶ παράδοξον; πῶς δὲ ὡρῶν ποιητής τε καὶ
<note type="footnote">5 θεροντος] θερμαίνοντος e: θάλποντος ’El.’ ΙΙ 7 περιλαμβάνοντος] περιλαμποντος
’tres ’ 30. II om καὶ f || 13 ’δε] δάι df II 15 υμνεσαι e ||
μήτε] μήποτε ’in quibusd.’</note>
<note type="footnote">2. ἀπ’ ἄλλων ἄκρων] ’from one
end he reaches another with his
heat.’ Ἄκρον is the LXX. word in
Ps. xviii 7 (xix 6). The following
words are not a quotation, but only
an allusion to those of the Ps.</note>
<note type="footnote">5. θέροντος] ᾿warming.’
<lb n="30."/> The sun; day and night, the
seasons; the moon and stars.</note>
<note type="footnote">8.&gt; ἐκεῖνο] the thought expressed
in the following words.</note>
<note type="footnote">ib τοῦτο ἐν αἰσθ.] Plato Rep. vi
508 c.</note>
<note type="footnote">13. ἑστῶτα λόγῳ] while fixed in
the law which governs him; λόγῳ
as e.g. in ἑ 16 πᾶσι λόγον ἐνθείς.</note>
<note type="footnote">14. ἀκάμαντα] Hom. Il. xviii 239
‘untiring’; φερέσβιον, ‘bringing
means of life’; φυσίζῳον ‘life-begetting.’
It has not yet been ascertained
what poet applies the last
two epithets to the sun.</note>
<note type="footnote">15. κατὰ λόγον] ’reasonably,’
’rightly? Φορᾶς, ’movement.’</note>
<note type="footnote">17. ἢ οὐκ’] Cp. ξ 27.</note>
<note type="footnote">18. πρόσλ. τε κ. ἀνθυφ.] ’the increase
and corresponding diminution’
of day and night. Ἀνισ. ἰσότης; at
the end of the year neither has
gained upon the other.</note>

<pb n="69"/>
μεριστής, εὐτάκτως ἐπιγινομένων τε καὶ ἀπογινομένων,
καὶ ὥσπερ ἐν χορῷ συμπλεκομένων ἀλλήλαις καὶ διισταμένων,
τὸ μὲν φιλίας νόμῳ, τὸ δὲ εὐταξίας, καὶ κατὰ
μικρὸν κιρναμένων, καὶ ταῖς ἐγγύτησι κλεπτομένων ταὐτὸν
ἡμέραις τε καὶ νυξίν, ἵνα μὴ τῇ ἀηθείᾳ λυπήσωσιν; ἀλλ’ <lb n="5"/>
ἴτω μὲν ἡμῖν ἥλιος’ σὺ δὲ ἔγνως σελήνης φύσιν, καὶ πάθη,
καὶ μέτρα φωτός, καὶ δρόμους, καὶ πῶς ὁ μὲν ἡμέρας ἔχει
τὴν δυναστείαν, ἡ δὲ νυκτὸς προκαθέζεται, καὶ ἡ μὲν θηρίοις
δίδωσι παρρησίαν, ὁ δὲ ἄνθρωπον ἐπὶ τὸ ἔργον ἀνίστησιν,
ἢ ὑψούμενος ἢ ταπεινούμενος πρὸς τὸ χρησιμώτατον; <lb n="10"/>
συνῆκας δὲ δεσμὸν Πλειάδος ἢ φραγμὸν ᾿Ωρίωνος, ὡς ὁ
ἀριθμῶν πλήθη ἄστρων καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ὀνόματα καλῶν,
καὶ δόξης ἑκάστου διαφοράν, καὶ τάξιν κινήσεως, ἵνα σοι
πιστεύσω διὰ τούτων πλέκοντι τὰ ἡμέτερα καὶ κατὰ τοῦ
κτίστου τὴν κτίσιν ὁπλίζοντι;</p><lb n="15"/></div></div></body></text></TEI>
                </passage>
            </reply>
            </GetPassage>