Cum autem ex his rebus perspicuum evadat elementa et prima inveniri ac ipsa initia et elementa qualia sint, et cetenis tantum res esse compositas, statiin deinceps refert subiungitque Empedoclem ponere ignem et aquam et quae eiusdem generis sunt elementa aliorum esse, Anaxagoram vero contra ac Empedocles de his s entire, atque in uuiversum dicamus, quod unusquisque eorum contra de his ac alter sentit, (pioniam Empedocles ait corporum elementa esse ignem et terram et quae inter liaec medium tenent, Anaxagoras vero contra; eas enim partes, quae inter se similes sunt, quemadmodum caro, os, lignum et unumquodque talium, elementa esse, aerem autem et ignem mixturam liorum, corporum nempe consimilium partium, quae semina appellabat. siquidem ait aera et ignem ex omnibus eiusmodi similibus partibus constare, ea ratione, ut ob exiguam earum molem indistinctae sint, sed simul coacervatis ac confusis res distinguitur; quae vero elementa appellat, sunt ignis, aer et reliqua eiusdem generis, hanc autem ob causam unumquodque ex his constabit, uempe ex aere, igne et aliis eiusdem generis, quoniam in his omnia corpora similium partium insunt, sed ob exiguam eorum molem sub seusum cernendi non caduut. quoniam vero Anaxagoras ignem aethera appellat, convenit ut intellegamus, quod de igne retulit, eius sermoni additum esse, quare ait: Anaxagoras enim ignem et aethera pro eodem appellat.

At simplicia inveniri hoc sermone ostenditur. omnis motus eius, quod movetur, motus est; motus autem rei concretae concretus, simplicis vero simplex existit. sique motus simplex inveniatur, simplex mobile itidem inveuitur: igitur elementa etiam inveniuntur. etenim corpus simplex mobile simplex est, quod elein 8. 9 ossibus] fort, scribendum ossa 9 plane (ὄντως): ortum hie significavit Al 10 elemends suspectum 27 indistinctae ementlavi: inordinatae codd. Al (Arist. ἀοράτων) 28 quae—sunt scripsi: quae elementa appellantur, qualia sunt Al mentum vopatur, etsi id simplex sit, quod in ea, quae specie f. 47v differunt, dividi uou potest; liaee eniin elemeuti definitio est. at ne quispiam existiraavet, cum ex raotu declarasset eleraenta inveniri, hoc non ex iis esse habendum, quae pvoprie eis iusuut, sed ex accidentibus, ideo alterum sermouem huic suo ita conexuit: omnis corporis, quod uatura constat, suus est propvius motus. quod dixit autem motum simplicem iuveuiri, verum est, quoniam hoc omnes fateutur; siquidem motus, qui iu sublime et qui deorsum fertur, simplices sunt, eteuim licet aliquod compositorum iis motibus cieatur, id tameu (quemadmodum in Primo Libro praefati sumus) ea quidem vatioue movebitur, quatenus eius motus a praevalenti in eo proficiscitur.

Quoniam vero retulit elementa in corporibus inveniri, statim deinceps ex eorum actione videndum erit, utrura finita sint, an infinita, et si finita, quot uumero sint? ac primum quidem non esse infinita ostendit, cum eorum senteutiam refellit, qui infinita ea posuere. primo autem contra Anaxagoram disputavit, qui elementa infinita facit ac eas partes esse, quae sint inter se similes, siquidem haec eius senteutia recta non est; neque etiam aliorum sententia, qui corpora cousimilium partium esse elementa posuere, recta est, quandoquidem corpus cousimilium partium, veluti caro, ossa et quae eiusdem sunt, cuius baec, geueris, composita sunt; nullum autem compositum est elementum: igitur non omne, quod e similibus par tibus constat, elementum erit, sed omneid, quod in ea, quae specie differunt, dividi non potest (quemadmodum ante dicebamus) elementum erit. con convenitautem utpraesens sermo nobilissimo quidem eius significandi modo accipiatur, sermo videlicet, quod omue simplex, quod in ea, quae specie differunt, dividi non potest, elementum est. siquidem (mehercule), tametsi aliquid ita se babeat, nempe quod simplex est nee in ea, quae specie differunt, dividatur, tameu elementum non est; neque materia etiam (mehercule) elementum vocabitur, nisi nomen ipsum mutuo acceperit. eteuim convenit, ut sermoni, quae remanent, | adiciantur, f. 48r veluti dictum nostrum, quod in eo sit, et iu quod res primo dividatur.

Atqui eius refutatio corpora cousimilium partium non esse elementa, quoniam non omne, quod sui simile est, elementum existit, vera non est. Anaxagoras namque non ait omne, quod sui simile est, esse elementum, neque etiam eius, quod sui simile est, atque elementorum una eademque ratio est, in tantum ut, cum non omne id, quod sui simile est, elementum sit, falsum sit, ut eius, quod 7 verum emendavi: unum codd. AI 10 Primo] cap. 2 14 ex—actione suspectum 33 remanent] cf. supra p. 173 sui simile est, ac eleraenti una eademque ratio sit; sed elcmentum f. 48r sui simile est, sermo autem retro non commeat, ut omne, quod sui simile est, elemeutum existat; et ideo nos etiam dicimus eiusmodi elementa, quae secundum nostram sententiam sunt, consimilium partium esse.

Cumque dixisset se primo velle eorum sententiam refellere, qui innumerabilia elementa posuere, praesenti quidem sermone banc sententiam non refellit, sed nou omne, (luod sui simile est, esse elementum explivavit. quamobrem revertitur ad ostendendum, quod uec sermo nee quippiam aliud in uuiversum hie, est, quod omnino efficiat, ut, qui ponunt elementa partium cousimilium esse, neeessario asserere cogautur ea inuumerabilia esse — id quod a veritate alienum existit — quare ueque isti necessitate aliqua coguntur, quae ex sermone, quiboc neeessario efficiat, vel ex causa quadam eliciatur. quamvis euim non ponatur corpora consiinilium partium esse infinita, quicquid tamen de ortu hoc quidem mode dicetuv, verum erit; quemadmodum si finita, vel duo, vel tria tantum esse ponerentur. idem namque Empedocles fecit, cuius quidem factio impossibilis est, siquidem ipse ponit has omnes partes esse ex elementis numero definitis, et Anaxagoras etiam fatetur, id quod hoc iure se habet, ex iis coustare, quae eo iure non se habent. etenim etsi ea, (piae generantur, innumerabilia sint, omnino necesse non erit, ut ex innumerabilibus rebus constent. dixi: quod hoc iure se habet, ex iis constare, quae eo iure non se habent; ut hoc modo intellegeretur, quem modo referara, videlicet, (piemadmodum si ex eo constaret, qoud non est ullo modo. quare si esset inter nos, qui poneret elementa sui similes partes habere, necessario omnino eftieitur, ut non ponat omne, quod fit, fieri ex simili; vultum enim ex vultu alio non facit. quid igitur prohibet Anaxagoram, ut infinitum claudat circumscribatque, cum principiorum finem terminet? etenim tennmata et finita facerc principia, et Itaec quam paucissima, profecto est actio longe nobilior, dum ea, quae illis adicit(?), prorsus eadem sint, quemadmodum matbematicis placet terminatas astrorum positioues sumentibus. hi namque ea assumunt, quae congregata nobis videntur, eaque vel specie vel numero terminant, dum ea observant, quae sub seusum cadunt. siquidem etiam in naturae ordine longe magis consentaneum erit, ut ea observentur, quae prorsus eadem sunt, in iis, quae numero quam paucissimo constant, idque etijjm naturae lege necessario efficitur. in contemplatione etiam, quae scientiae deservit, longe melius ac 15 quamvis et sq.] cf. Averr. p. 202 K 19 conicio non est 25 si—modo (26) corruptum videtur: conicio vultus ex non vultu fit 31 post etenim addunt codd. Al ex linea subsequente eiusmodi operatic longe praestantior erit rationi magis conseutaneum videtur, ut defiuitis priucipiis atque f. 48r eis, quam fieri potest, numero paucissimis speculemur.

Numqiiid autem elementa specie siut defiuita, ex argumento perspicuum evadet, quod deinceps inducit, ita inquieus: si corpora defiuitis distiuctionibus diffenmt. quod hunc in modum explicari potest, corpus a corpore diflterre dicitur (quemadmodum in Libro de Sensu et iis, quae seusibus percipiuntur, docuimus) iis distinctionibus, quae seusus movent; quae eaedera si fiuitae sint, corpora igitur, quae <his> distinctionibus differuut, sunt finita. sed in Libro de Sensu et iis, quae sensibus percipiuntur, explicatum fuit differentias omnes defiuitas esse, orauino igitur eiusmodi differentiae, quae sensum movent, erunt definitae. etenim omne id, quod seusum mo vet, ex contrario quidem fit; cum autem contraria in extremitatibus, principiis videlicet ac finibus, consistant, omnino necessario convenit, ut ea, quae inter haec medium tenent, sint definita. horum autem, quae sensum movent, differentiae sunt in iis, quae inter ilia medium occupant, quod autem adversus Anaxagoram disputavit, ac dissiduum, ad quod eius positionem deduxit, facilius per deductionevi ad impossibile in Primo Libro de Ortu et interitu desumptum fuit, ubi per deductionem ad impossibile explicat, quod sui similes partes babet, specie infinitum non esse. etenim cum Anaxagoras dicat uuumquodque corpus ex consimilibus partibus constare, hae si iufiuitae extiterint, necessario fit, ut re ipsa corpus inveniatur, quod ex iunumerabilibus rebus constet. quod vero re ipsa ex innumerabilibus constat, id etiam infinitum existit; hac quidem ratione | fiet, ut unumquodque corpus sit infinitum f. 48v quod sane falsum existit: non igitur quod sui similes partes habet, est infinitum.

Cum autem Anaxagorae sententiam reprobasset et contra eum illam reflexisset, ad Leucippi et Democriti sententiam refellendam sese convertit declaratque, quod nec rationi consentanea sunt ea, quae ad amborum sententiam consequuntur. quamobrem ait, quod arabo bi posuerunt principia individua, quae primae magnitudines dicuntur, ac ea numero infinita esse aiunt. at magnitudine ponunt ea individua, hoc est minime discreta, cum e corporum numero baec tantum continua sint, quandoquidem in iis aqua (?) non inest. cum ipsa individua sint, nee ex [uno plura, nec ex] pluribus eorum unum efficitur. siquidem aiunt fieri non posse, ut aliquid sit divisibile, nisi ea, in quae segregatur, 6 corpus] cf. Averr. 203 G 7 de Sensu] Simpl. p. 608,1 citat Phys. VII 2. 244a28 10 de Sensu] cap. 6. 445b23 (Averr. l. c. laudat de Anima) 19 per—ubi (20) om. codd. 20 de Ortu] Averr. scribit in Primo Phys. (cap. 4) ut Simpl. 608, 12 37 aqua corruptum: 1. inane 39 divisibile . . in quae] continuum . . quae Al segregantur ac dein Al connectuntur et complexii colliguntur; sed hac quidem ratione f. 48v necessario convenit, ut inter ea iuaue sit in illis extensum. dicuntque omnia haec non mixtione et corruptione, sed [concursu et] complexu generari. id autem, quod apud eos complexu et confusione, oritur, collectionem et confusioneni appellant, ex similium vero collectioue nullum continuum generatur, uec aliquid erit uuum, nisi quando continuum extiterit.