Verum si quispiam dixerit, inveniri tempus minimum, in quo infinitum movetur, nihil etiam vetat, quin osteudamus, ubi quispiam posuerit gravitatem iuflnitam, absurdum et iuconveniens ex hac po- sitione seqiii. etenim cum exstiterit eiusmodi tempus minimum finitum, sicuti esset posita in comparatione ad tempus, in quo in- finita quaedam gravitas movetur, erit ea gravitas, quae fuit ab initio (sic!) perspicuum est itaque motum iri in hoc tempore per idem spatium, per quod <finitum> movebatur, quod fuit ab initio, verum per idem <tempus> infinitum movetur, si possibile sit, tit moveatur per hoc spatium, qua re aequali tempore finitum iufiuitum- que uuum idem que spatium iutersecarent , quod sane absurdum existit; fieri itaque non potest, iufinitam esse gravitatem. |

Hoc autem fundamentum, quod praemisit, uempe finitum omne tempore fiuito finitum spatium iutersecare, legitimum est, quia verum existit; et hoc inde fit, quia statuit tempus, quo infinita gravitas movetur, esse finitum. atqui ex hoc ordine non invenitur infinitum tempus habere analogiam ad gravitatem, ex quo sequitur, infinitum non moveri.

Atqui verba: ex eadem comparatione, in qua infinitum esset, ostendunt, hunc ordinem eum velle eandemque explicationem, quae in iufmito est. quod etiam ait: at necesse est, si in 2 deinde, quare suspectum 5. 6 movebitur — quia om. codd., et iure quidem, cum haec verba ab Al suppleta esse videantur ut locum corruptum sanaret 22 ’] quod sequitur corruptum videtur 33 ’] fiaita codd. 34 atqui et sq.] ita Al: codd. corrupti 35 tempus—infinitum (36) om. codd. 37 verba] a 11 39 at] a 13 qiiautolibet tempore etc. uou est alia propositio, sed ubi ab- f. 10r surda, quae eonsequebautur, absolvit, senteutiam amplificat et iiiterpvetaudo ait: at uecesse est, si in quantolibet tempore et reliqiia, quae sequuutur; quasi dixisset hoc consentaneum esse ac necessario contiDgere, dum quispiam iu tempore minimo illud statuerit, aut iu uuiversum, dum statuerit quispiam gravitatem in- fiuitam tiuito tempore quautolibet moveri: inveniet gravitatem aliam fiuitam eodem tempore per aliquod spatium finitum moveri; quod si absurdum et iucouveuieus est, ut fiuitum infiuitumque uno eodemque tempore per uuum atque idem spatium moveautur, reliquum est igitur, ut uegemus infiuitum minimo aut quantolibet terminato tempore moveri. hoc autem subverso, explicatior nobis tota sen- tentia evadet; nam converso ordine osteuditur, uon iuveuiri gra- vitatem infinitam, eodemque modo etiam declaratur non inveniri levitatem infinitam, cuius motus ad supera fertur. ad hunc mochim nos intelleximus, quod intendehat, hoc est non inveniri corpus infinitum, si nee levitas nee gravitas infinita in eo deprehenduntur. non enim fieri potest, ut infiniti corporis motus finitus existat.

Nee id te praetereat, decet, his verbis non esse declaratum uon inveniri infinitum corpus in universum, sed nullum eorum corporum, quae incUnatione feruntur, infinitum esse; etenim, qui concesserit infinitum quippiam inveniri, concedit sine diihio ipsum non moveri, praeterea quod neqae gravitatem habeat, neque levitatem, prout de caelo etiam affirmamus non esse leve neque grave, ut etiam ab Aristotele edoctum est.

Quocirca in hunc finem declaratum fuit, nullum ex quinque simplicibus corporibus esse infinitum, quod autem in universum infinitum uon inveniatur, Tertio Physicorum Libro declaratum fuit; etenim eius sententia eo in loco de priucipiis est. Aristoteles etiam arbitratur idem se in finehuius declaraturum, ubi praemissumac dictum fuerit: consentaneum autem est, ut videamus, num plures mundi inveniantur, hinc insuper ad id regrediemur, donee perspicuum fecerimus id, quod finitum non est, omnino non in- veniri.

Necesse est igitur corpus omne etc. haec eius ratio partium divisione nititur numeratisque eius divisionis speciebus ac modis singulorum investigatis demonstrat fieri non posse, ut in aliquo eorum declaretur immensum infiuitumque corpus inveniri: quare fcdsum est, esse in mundo quicquam iufinitum. quamobrem 40 ait: corpus omue, aut immensum est, aut determinatum ; spreta itaque finiti mentione (nostra enim ratio eo non vergit) circa 16 hoc est] 273a22 28 tevtio] cap. 4 sqq. oQ praemissuni] cap. 8 35 Simpl, 227, 27 ἐκ διαιρέσεως προάγει τὸν λόγον 38 ’] sic omnes testes infinitum deoccupeniiir, quod certe vel ex partibus inter se f. 10v dissimilibus, vel totum ex similibus constat, sumamus itaque [dissimilium] partium declaratiouem, — de similibus enim partibus paulo post inquirendum est — ae deinde illud dividanms dicamusqiie: si ex dissiniilibus inter se partibus constet, vel ex tiiiitis vel ex iu- finitis; proprietates vero, quibus eiusniodi res inter se differunt, species appellantur. cum autem ad banc divisionis partem pervenerit, ab ultima divisioue exorsus est probare infinitum in ea non inveniri, incpiieiis: fieri non potest ut infiniti essentia ex speciebus infiyiitis constet, si uostrae propositiones de omni simplici naturalicpie cor- pore, quod eius motus simplex existit quodque simplices motus sunt finiti ac iis motions finitis corpora etiam, quae iis motibus moventur, sunt finita, propositiones verae erunt. cum autem ex bae divisione snstulisset, infinitum iuxta bunc modum inveniri posse, alteram subdidit, incpiiens: si infinitum ex partibus specie finitis coustaret, necessario oporteret, ut singulae infiniti species magnitudine infinitae extitissent; cum autem infiniti partes fuerint finitae, ipsum quoque finitum erit. sed fieri non potest, ut partes eius secundum speciem magnitudine infinitae existant. bae namque sunt vel ignis vel aqua aut aliquod ex ceteris elementis. docuimus autem borum neque gravitatem immensam esse neque levitatem, tatem, itaque consonum est ut finita existant. praeterea si infiniti partes magnitudine infinitas esse quis statuat, dabitur alterum infinitum finitum infinite altero mains; duo igitur erunt iufinita. quod omni prorsus ratione caret.

Itaque fieri non potest, ut modo aliquo infinitae magnitudiues constituantur. atquein Ι nniversum si eiusmodi partes magnitudine f.10v essent infinitae, necesse etiam erit earum loca interminata esse, quibus infinitis existentibus, motus quoque eorum esse infinitos, quid probibet? fieri enim non potest ut quicquam infinitum spatium secet ac deinde quiescat. quare consentaneum non esset, ut ullo unquam tempore in aquam terramque ignis mutaretur, cum aeris regionem peragrarit.