Praeterea Aristoteles deinde adversus secundae sententiae auctores sese opponit, qui mundum vicissim generari ac interire asserunt. quare (inquit) mundus iuxta horiim sententiam aeternus est; dicere enim mundum dissolvi terminarique diversis temporibus, 1 ut ad— sequatur] fort, vert.: priore generatione, quae cubi generationem 4 recte om. codd. 25 luce fort, emend.: ex aere qui non perlucet: ex eo quod perlucet et ah ipsa luce Al 26 praecedat scripsi: codd. corrupti: quod ea de causa aer perluceat, quoniam propria eius natura hoc ei inerat, ut ipse non sit lux neque Al. 27 illuminari potest . . . illuminatum, sed quod illuminari potest scripsi: lux, illuminans, sed lux Al. a nostra sententia alieuum miuime existit, quae est, ut muudus f. 17v aeteruus custodiatur. sed nos dicimus, si eius transmutatio a quavis disposilione in aliam esset corruptio, hoc nihil aliud esset ac si quis putaret, si uuiis idemque homo ex pueritia in senectutem, oppositam dispositionem, transmutatus sit, eiusmodi trausitus ac diversas transmutationes corruptionera esse, eteuim si quemadmodum elementorum, quae mundi materia sunt, concretiones numero semper diversae inveuiuutur nee possuut aliquando in una eademque dispositione permanere, ita etiam formae, quae in illis compositionibus, non numero solum verum etiam specie diversae inveniuntur, ita quidem ut prima forma desineret esse ac in aliam formam undequaque diversam commutaretur: forsitan hoc mode probabiiis hie sermo extitisset. verum si ad eandem formam omnino semper erit regressus, non poterit mundus hoc quoque iure non aeternum esse, praesertim secundum eorum sententiam, qui duo contraria po- nunt in eo ac utrumque dispositionis ei convenientis causam statuunt, quemadmodum Empedocles opinabatur, qui dissolutionis causam odium, coucretionis vero amorem esse pronuntiabat. quare con- venit, si mundi constitutio est veluti corporis Ι idque in duabus f.18r dispositionibus simul consistat, ut mundus quoque semper maneat. non enim consentaneum erit propter mundi transmutationes, quae in terra iiuut, qualis sunt aestas atque hiems, quae duae dispositiones diversae sunt, de illis affirmare, ut eius generatio et interitus existant.

Deinceps adversus tertiae positionis auctores regreditur, qui rauudum esse genitum uuo tempore, altero vero ita interiturum adstruunt, ut miuime amplius renascatur, quemadmodum reliqua omnia, quae ortum interitumque perpetiuntur.

Deinde ait, si itaque mundi infiniti extitissent, tametsi non vera, posse tamen esse haec positio aestimaretur; apertius autem inferius explicabitur, num videlicet haec positio esse possit nee ne, cum investigaverimus, num fieri possit, ut genitus sit mundus et non intereat, an ingenitum aliquod possit interire. etenim si plures, uti diximus, mundi essnt, fieri posset, ut mundus aliquando interiret et amplius non reverteretur. at si plures mundi non sint, sed unus tantum existat, fieri non potest ita eum interire, ut amplius minime revertatur.

Nos autem dicemus, quanam ratione eveniat. etenim si unum mundum esse statuerimus, cui interitus contingat, id profecto ei evenit, cum regreditur in eam dispositionem in qua, antequam esset, constiterat. etenim quemadmodum genitus est propter eam dispositionem, quam habebat, antequam generaretur, mediante 14 non supplevi 15 praesertim emendavi: nempe codd tvausmutatioue, quae fit ex ea in lianc dispositionem, in qua modo f. 18r consistit, ita cum in eani liaec dispositio dissolvetur, revertetur eadem dispositio, quae ab initio erat, quandoquidem eadem de causa ad illam revertetur. uon enim fieri posset, ut mundus ex ea dispositione geueraretur, quae in lianc dispositionem commutari non potest; quod si ita se liaberet, oniuino non transmutaretur. si vero in ea dispositioue, quae muudi geuerationem praecedit, erat potentia, qua poterat hie raundus generari, in earn mundus hie rursus dissolvetur, siquidem manet eius potentia. (piare mundus quoque iufinitiens generabitur. etenim eius dispositio, quae muudi ortum praecedit, non desinit esse nee commutabitur, siquidem ingenita existit, et hie mundus, etsi geuitus sit, ea dispositioue, quae ortum eius praecedit, remanente mundus hie ex ea generabitur; si autem in infinitum procedat, ea prima dispositio, sicuti erat, semper remanebit uec non quod ex ea generabitur, etiam remanebit. hac itaque ratione perspicuura sit, mundus si unus tantum existat, fieri non posse, ut ea corruptione intereat, a qua amplius miuime revertatur. si vero cum corrumpetur, in primam dispositionem, in qua antea fuit, non revertetur, sed in alium mundum transferetur ac de eo mundo in alium et sic in infinitum, fieri non potest, ut ad id, quod finem non habet, regredi ac reverti possit; infinitum enim pertransiri non potest.

Et quouiam Aristoteles nonnullos commemoravit, quibus videtur posse aliquid, quod ortum uon habuerit, interire, et non interire id, quod habuit originem, et reliqua quae sequuntur, hie profecto disquirere intendit, num fieri possit, ut id non intereat, quod habuit originem. de hac autem positione disseruit et in hoc quidem non peccavit. quare consentaneum est, ut non solum de mundo inquiramus, an incorruptibilis existat, tametsi ortum habuerit, verum absolute quoque convenit investigare de eo, quod generatur quodque originem non habet, ac de eo, quod interit quodque interitum uon admittit, quonam modo unum ad alterum omnino consequatur. etenim ab universali serraone de his rebus haec de mundo quoque speculatio intellegetur.

Hanc disqimitionem cum sihi proposuerit, prwium significata nominis γενητόν ceterorumque nominum divisit. non generatum nam- que (exempli gratia) tribus modis dicitur, ac tertius modus in duos secatur, ita ut significata huius nominis, nempe non generatum, sint quatuor. uno quidem modo dicitur, quod in universum sive [nunc] 14 post procedat add. omnes testes minime sicuti ’] quando erit Al 24 aliquid, quod— originem (25)] aliquid esse incorruptibile, quod habuit originem 28 non solum addldi 29. 30 verum quoniam abs. codd. Al 39 sive . . sive] cf. Aver. p. 75 M Themistius autem dixit quod dicitur in ambobus, scilicet apud esse, et non esse. est, sive iiou esf, non generatum est; quo omnia excluduntur, quae f. 18r per generatmiem suhsistentiam habent, queinadniodum videmus seusum cum geiieratioue minime iuiiovari, veluti caliditas, quae cum calefactione ac domus, quae cum aedificatioue fit. secundum significatum huius nominis, scilicet non generati, est, quod esse quidein potest, sed uondura geueratum est-, etenim id uou geueratum appellant, quouiam adliuc g-eueratum uou est, siquidem eius ortus secundum g-eueiationem fieri posset, veluti tactus, quoniara omnino paratus est, ut geueraii possit, id tameu nondum contiugit.

Nee uou etiam uou generatum dicitur veluti circum mille stadia murum erigere ac ex torreutis fuudo percipere souum vel aliquid simile, de quibus dicitur uou esse, quia uou sunt, sed esse possunt; etenim per id, quod dixerat omnino, non iutellexit ea, quae uou sunt, sed quae esse possunt ut uavis, domus, filius. et apud Alexaudrum secundum hoc significatum omnia generabilia, antequam geneventur, non generata sunt. |