21. Τροφὴ οὐ τροφὴ, ἢν μὴ δύνηται· μὴ τροφὴ τροφὴ, ἢν οἷόν
δὲ οὐχί.
22. Ἐς τρίχας τροφὴ καὶ ἐς ὄνυχας καὶ ἐς τὴν ἐσχάτην ἐπιφανείην
ἔνδοθεν
ἀφικνέεται· ἔξωθεν τροφὴ ἐκ τῆς ἐσχάτης ἐπιφανείης
ἐνδοτάτω ἀφικνέεται.
23. Ξύῤῥοια μία, ξύμπνοια μία, ξυμπαθέα πάντα· κατὰ μὲν
οὐλομελίην
πάντα, κατὰ μέρος δὲ τὰ ἐν ἑκάστῳ μέρει μέρεα πρὸς τὸ
ἔργον.
24. Ἀρχὴ μεγάλη εἰς ἔσχατον μέρος ἀφικνέεται· ἐξ ἐσχάτου
μέρεος ἐς ἀρχὴν
μεγάλην ἀφικνέεται μία φύσις εἶναι καὶ μὴ εἶναι.
25. Νούσων διαφοραὶ ἐν τροφῇ, ἐν πνεύματι, ἐν θερμασίῃ, ἐν
αἵματι, ἐν
φλέγματι, ἐν χολῇ, ἐν χυμοῖσιν, ἐν σαρκὶ, ἐν πιμελῇ, ἐν
φλεβὶ, ἐν
ἀρτηρίῃ, ἐν νεύρῳ, μυὶ, ὑμένι, ὀστέῳ, ἐγκεφάλῳ, νωτιαίῳ
μυελῷ, στόματι,
γλώσσῃ, στομάχῳ, κοιλίῃ, ἐντέροισι, φρεσὶ,
περιτοναίῳ, ἥπατι, σπληνὶ,
νεφροῖσι, κύστεϊ, μήτρῃ, δέρματι·
ταῦτα πάντα καὶ καθ’ ἓν καὶ κατὰ
μέρος· μέγεθος αὐτῶν μέγα καὶ
οὐ μέγα.
26. Τεκμήρια, γαργαλισμὸς, ὀδύνη, ῥῆξις, γνώμη, ἱδρὼς, οὔρων
ὑπόστασις,
ἡσυχίη, ῥιπτασμὸς, ὄψιος στάσιες, φαντασίαι, ἴκτερος,
λυγμὸς, ἐπιληψίη,
αἷμα ὁλοσχερὲς, ὕπνος, καὶ ἐκ τούτων καὶ ἐκ
τῶν ἄλλων τῶν κατὰ φύσιν,
καὶ ὅσα ἄλλα τοιουτότροπα ἐς βλάβην
καὶ ἐς ὠφελίην ὁρμᾷ· πόνοι ὅλου καὶ
μέρεος· μεγέθους σημήϊα, τοῦ
μᾶλλον καὶ ἀπ’ ἀμφοτέρων ἐς τὸ ἧσσον.
27. Γλυκὺ οὐ γλυκὺ, γλυκὺ ἐς δύναμιν οἷον ὕδωρ, γλυκὺ
ἐς γεῦσιν οἷον
μέλι· σημήϊα ἑκατέρων, ἕλκεα, ὀφθαλμοὶ καὶ
γεύσιες, καὶ ἐν τούτοισι τὸ
μᾶλλον καὶ τὸ ἧσσον· γλυκὺ ἐς τὴν
ὄψιν καὶ ἐν χρώμασι καὶ ἐν ἄλλῃσι
μίξεσι, γλυκὺ μᾶλλον καὶ
ἧσσον.
28. Ἀραιότης σώματος ἐς διαπνοὴν, οἷσι πλέον ἀφαιρέεται
ὑγιεινόν·
πυκνότης σώματος ἐς διαπνοὴν, οἷσιν ἔλασσον ἀφαιρέεται
νοσερόν· οἱ
διαπνεόμενοι καλῶς ἀσθενέστεροι καὶ ὑγιεινότεροι καὶ
εὐανάσφαλτοι, οἱ
διαπνεόμενοι κακῶς πρὶν ἢ νοσέειν ἰσχυρότεροι,
νοσήσαντες δὲ
δυσανάσφαλτοι· ταῦτα δὲ καὶ ὅλῳ καὶ μέρει.
29. Πλεύμων ἐναντίην σώματι τροφὴν ἕλκει, τὰ δ’ ἄλλα πάντα
τὴν αὐτήν.
30. Ἀρχὴ τροφῆς πνεύματος, ῥῖνες, στόμα, βρόγχος, πλεύμων,
καὶ ἡ ἄλλη
διαπνοή· ἀρχὴ τροφῆς καὶ ὑγρῆς καὶ ξηρῆς, στόμα,
στόμαχος, κοιλίη· ἡ δὲ
ἀρχαιοτέρη τροφὴ, διὰ τοῦ ἐπιγαστρίου, ᾗ
ὀμφαλός.
31. Ῥίζωσις φλεβῶν ἧπαρ, ῥίζωσις ἀρτηριῶν καρδίη· ἐκ τουτέων
ἀποπλανᾶται
ἐς πάντα αἷμα καὶ πνεῦμα, καὶ θερμασίη διὰ τούτων
φοιτᾷ.
32. Δύναμις μίη καὶ οὐ μίη, ᾗ πάντα ταῦτα καὶ τὰ ἑτεροῖα
διοικέεται, ἡ
μὲν ἐς ζωὴν ὅλου καὶ μέρεος, ἡ δὲ ἐς αἴσθησιν ὅλου
καὶ μέρεος.
33. Γάλα τροφὴ, οἷσι γάλα τροφὴ κατὰ φύσιν, ἄλλοισι δὲ οὐχὶ,
ἄλλοισι δὲ
οἶνος τροφὴ, καὶ ἄλλοισιν οὐχὶ, καὶ σάρκες καὶ ἄλλαι
ἰδέαι τροφῆς
πολλαὶ, καὶ κατὰ χώρην καὶ ἐθισμόν.
34. Τρέφεται δὲ τὰ μὲν ἐς αὔξησιν καὶ ἐς τὸ εἶναι, τὰ
δὲ ἐς τὸ εἶναι
μοῦνον, οἷον γέροντες, τὰ δὲ πρὸς τούτων καὶ ἐς
ῥώμην. Διάθεσις
ἀθλητικὴ οὐ φύσει· ἕξις ὑγιεινὴ κρείσσων ἐν
πᾶσιν.
35. Μέγα τὸ ποσὸν εὐστόχως ἐς δύναμιν ξυναρμοσθέν.
36. Γάλα καὶ αἷμα τροφῆς πλεονασμός.
37. Περίοδοι ἐς πολλὰ σύμφωνοι, ἐς ἔμβρυον καὶ ἐς τὴν
τούτου τροφήν·
αὖτις δὲ ἄνω ῥέπει ἐς γάλα καὶ ἐς τροφὴν
βρέφεος.
38. Ζωοῦται τὰ μὴ ζῶα, ζωοῦται τὰ ζῶα, ζωοῦται τὰ μέρεα
τῶν ζώων.
39. Φύσιες πάντων ἀδίδακτοι.
40. Αἷμα ἀλλότριον ὠφέλιμον, αἷμα ἴδιον ὠφέλιμον, αἷμα ἀλλότριον
βλαβερὸν, αἷμα ἴδιον βλαβερὸν, χυμοὶ ἴδιοι βλαβεροὶ, χυμοὶ
ἀλλότριοι βλαβεροὶ, χυμοὶ ἀλλότριοι ξυμφέροντες, χυμοὶ ἴδιοι
ξυμφέροντες,
τὸ ξύμφωνον διάφωνον, τὸ διάφωνον ξύμφωνον, γάλα
ἀλλότριον ἀστεῖον, γάλα ἴδιον βλαβερὸν, γάλα ἀλλότριον βλαβερὸν,
γάλα ἴδιον ὠφέλιμον.