ἔμοιγε δοκεῖ, εἴς γε τὸ σῴζεσθαι πλέοντας.
καλῶς λέγεις. τί δέ; ἣν σὺ λέγεις εὐβουλίαν, εἰς τί ἐστιν;
εἰς τὸ ἄμεινον τὴν πόλιν διοικεῖν καὶ σῴζεσθαι.
ἄμεινον δὲ διοικεῖται καὶ σῴζεται τίνος παραγιγνομένου ἢ ἀπογιγνομένου;
ὥσπερ ἂν εἰ σύ με ἔροιο· ἄμεινον διοικεῖται σῶμα καὶ σῴζεται
τίνος παραγιγνομένου ἢ ἀπογιγνομένου;
εἴποιμʼ ἂν ὅτι ὑγιείας μὲν
παραγιγνομένης, νόσου δὲ ἀπογιγνομένης. οὐ καὶ σὺ οἴει οὕτως;
ναί.
καὶ εἴ μʼ αὖ ἔροιο· τίνος δὲ παραγιγνομένου ἄμεινον ὄμματα;
ὡσαύτως εἴποιμʼ ἂν ὅτι ὄψεως μὲν παραγιγνομένης, τυφλότητος δὲ
ἀπογιγνομένης. καὶ ὦτα δὲ κωφότητος μὲν ἀπογιγνομένης, ἀκοῆς δὲ
ἐγγιγνομένης βελτίω τε γίγνεται καὶ ἄμεινον θεραπεύεται.
ὀρθῶς.
τί δὲ δή; πόλις τίνος παραγιγνομένου καὶ ἀπογιγνομένου βελτίων τε
γίγνεται καὶ ἄμεινον θεραπεύεται καὶ διοικεῖται;
ἐμοὶ μὲν δοκεῖ, ὦ Σώκρατες, ὅταν φιλία μὲν αὐτοῖς γίγνηται πρὸς ἀλλήλους,
τὸ μισεῖν δὲ καὶ στασιάζειν ἀπογίγνηται.
ἆρʼ οὖν φιλίαν λέγεις ὁμόνοιαν ἢ διχόνοιαν;
ὁμόνοιαν.
διὰ τίνʼ οὖν τέχνην ὁμονοοῦσιν αἱ πόλεις περὶ ἀριθμούς;
διὰ τὴν ἀριθμητικήν.
τί δὲ οἱ ἰδιῶται; οὐ διὰ τὴν αὐτήν;
ναί.
οὐκοῦν καὶ αὐτὸς αὑτῷ ἕκαστος;
ναί.
διὰ τίνα δὲ τέχνην ἕκαστος αὐτὸς αὑτῷ ὁμονοεῖ
περὶ σπιθαμῆς καὶ πήχεος ὁπότερον μεῖζον; οὐ διὰ τὴν
μετρητικήν;
τί μήν;
οὐκοῦν καὶ οἱ ἰδιῶται ἀλλήλοις καὶ αἱ πόλεις;
ναί.
τί δέ; περὶ σταθμοῦ οὐχ ὡσαύτως;
φημί.
ἣν δὲ δὴ σὺ λέγεις ὁμόνοιαν, τίς ἐστι καὶ περὶ τοῦ, καὶ τίς αὐτὴν τέχνη
παρασκευάζει; καὶ ἆρα ἥπερ πόλει, αὑτὴ καὶ ἰδιώτῃ, αὐτῷ τε πρὸς αὑτὸν
καὶ πρὸς ἄλλον;
εἰκός γέ τοι.
τίς οὖν ἔστι; μὴ κάμῃς ἀποκρινόμενος, ἀλλὰ
προθυμοῦ εἰπεῖν.
ἐγὼ μὲν οἶμαι φιλίαν τε λέγειν καὶ ὁμόνοιαν, ἥνπερ πατήρ τε ὑὸν φιλῶν
ὁμονοεῖ καὶ μήτηρ, καὶ ἀδελφὸς ἀδελφῷ καὶ γυνὴ ἀνδρί.
οἴει ἂν οὖν, ὦ Ἀλκιβιάδη, ἄνδρα γυναικὶ περὶ ταλασιουργίας δύνασθαι
ὁμονοεῖν, τὸν μὴ ἐπιστάμενον τῇ ἐπισταμένῃ;
οὐ δῆτα.
οὐδέ γε δεῖ οὐδέν· γυναικεῖον γὰρ τοῦτό γε μάθημα.
ναί.
τί δέ; γυνὴ ἀνδρὶ περὶ ὁπλιτικῆς δύναιτʼ ἂν ὁμονοεῖν μὴ μαθοῦσα;
οὐ δῆτα.
ἀνδρεῖον γὰρ τοῦτό γε ἴσως αὖ φαίης ἂν εἶναι.
ἔγωγε.
ἔστιν ἄρα τὰ μὲν γυναικεῖα, τὰ δὲ ἀνδρεῖα μαθήματα κατὰ τὸν σὸν
λόγον.
πῶς δʼ οὔ;
οὐκ ἄρα ἔν γε τούτοις ἐστὶν ὁμόνοια γυναιξὶ πρὸς ἄνδρας.
οὔ.
οὐδʼ ἄρα φιλία, εἴπερ ἡ φιλία ὁμόνοια ἦν.
οὐ φαίνεται.
ἧι ἄρα αἱ γυναῖκες τὰ αὑτῶν πράττουσιν, οὐ φιλοῦνται ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν.
οὐκ ἔοικεν.
οὐδʼ ἄρα οἱ ἄνδρες ὑπὸ τῶν γυναικῶν ᾗ τὰ αὑτῶν.
οὔ.
οὐδʼ εὖ ἄρα ταύτῃ οἰκοῦνται αἱ πόλεις, ὅταν τὰ αὑτῶν ἕκαστοι
πράττωσιν;
οἶμαι ἔγωγε, ὦ Σώκρατες.
πῶς λέγεις, φιλίας μὴ παρούσης, ἧς ἔφαμεν ἐγγιγνομένης εὖ οἰκεῖσθαι τὰς
πόλεις, ἄλλως δʼ οὔ;
ἀλλά μοι δοκεῖ καὶ κατὰ τοῦτʼ αὐτοῖς φιλία ἐγγίγνεσθαι, ὅτι τὰ αὑτῶν
ἑκάτεροι πράττουσιν.
οὐκ ἄρτι γε· νῦν δὲ πῶς αὖ λέγεις; ὁμονοίας μὴ ἐγγιγνομένης φιλία
ἐγγίγνεται; ἢ οἷόν θʼ ὁμόνοιαν ἐγγίγνεσθαι περὶ τούτων ὧν οἱ
μὲν ἴσασι περὶ τούτων, οἱ δʼ οὔ;
ἀδύνατον.
δίκαια δὲ πράττουσιν ἢ ἄδικα, ὅταν τὰ αὑτῶν ἕκαστοι πράττωσιν;
δίκαια· πῶς γὰρ οὔ;
τὰ δίκαια οὖν πραττόντων ἐν τῇ πόλει τῶν πολιτῶν φιλία οὐκ ἐγγίγνεται
πρὸς ἀλλήλους;
ἀνάγκη αὖ μοι δοκεῖ εἶναι, ὦ Σώκρατες.
τίνα οὖν ποτε λέγεις τὴν φιλίαν ἢ ὁμόνοιαν περὶ ἧς δεῖ ἡμᾶς σοφούς τε
εἶναι καὶ εὐβούλους, ἵνα ἀγαθοὶ ἄνδρες ὦμεν; οὐ γὰρ δύναμαι μαθεῖν οὔθʼ
ἥτις οὔτʼ ἐν οἷστισιν· τοτὲ μὲν γὰρ ἐν τοῖς αὐτοῖς φαίνεται ἐνοῦσα, τοτὲ
δʼ οὔ, ὡς ἐκ τοῦ σοῦ λόγου.
ἀλλὰ μὰ τοὺς θεούς, ὦ Σώκρατες, οὐδʼ αὐτὸς οἶδʼ ὅτι λέγω, κινδυνεύω δὲ
καὶ πάλαι λεληθέναι ἐμαυτὸν αἴσχιστα ἔχων.
ἀλλὰ χρὴ θαρρεῖν. εἰ μὲν γὰρ αὐτὸ ᾔσθου πεπονθὼς
πεντηκονταετής, χαλεπὸν ἂν ἦν σοι
ἐπιμεληθῆναι σαυτοῦ· νῦν δʼ ἣν ἔχεις ἡλικίαν, αὕτη ἐστὶν ἐν ᾗ δεῖ αὐτὸ
αἰσθέσθαι.
τί οὖν τὸν αἰσθανόμενον χρὴ ποιεῖν, ὦ Σώκρατες;
ἀποκρίνεσθαι τὰ ἐρωτώμενα, ὦ Ἀλκιβιάδη· καὶ ἐὰν τοῦτο ποιῇς, ἂν θεὸς
θέλῃ, εἴ τι δεῖ καὶ τῇ ἐμῇ μαντείᾳ πιστεύειν, σύ τε κἀγὼ βέλτιον
σχήσομεν.
ἔσται ταῦτα ἕνεκά γε τοῦ ἐμὲ ἀποκρίνεσθαι.
φέρε δή, τί ἐστιν τὸ ἑαυτοῦ ἐπιμελεῖσθαι—μὴ πολλάκις
λάθωμεν οὐχ
ἡμῶν αὐτῶν ἐπιμελούμενοι, οἰόμενοι δέ —καὶ πότʼ ἄρα αὐτὸ ποιεῖ
ἅνθρωπος; ἆρʼ ὅταν τῶν αὑτοῦ ἐπιμελῆται, τότε καὶ αὑτοῦ;
ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ.
τί δέ; ποδῶν ἅνθρωπος ποτε ἐπιμελεῖται; ἆρʼ ὅταν ἐκείνων ἐπιμελῆται ἅ
ἐστι τῶν ποδῶν;
οὐ μανθάνω.
καλεῖς δέ τι χειρός; οἷον δακτύλιον ἔστιν ὅτου ἂν ἄλλου τῶν τοῦ ἀνθρώπου
φαίης ἢ δακτύλου;
οὐ δῆτα.
οὐκοῦν καὶ ποδὸς ὑπόδημα τὸν αὐτὸν τρόπον;
ναί.
καὶ ἱμάτια καὶ στρώματα τοῦ ἄλλου σώματος ὁμοίως;
ναί.
ἆρʼ οὖν ὅταν ὑποδημάτων ἐπιμελώμεθα, τότε ποδῶν ἐπιμελούμεθα;
οὐ πάνυ μανθάνω, ὦ Σώκρατες.
τί δέ, ὦ Ἀλκιβιάδη; ὀρθῶς ἐπιμελεῖσθαι καλεῖς τι ὁτουοῦν πράγματος;
ἔγωγε.
ἆρʼ οὖν ὅταν τίς τι βέλτιον ποιῇ, τότε ὀρθὴν λέγεις ἐπιμέλειαν;
ναί.
τίς οὖν τέχνη ὑποδήματα βελτίω ποιεῖ;
σκυτική.
σκυτικῇ ἄρα ὑποδημάτων ἐπιμελούμεθα;
ναί.
ἦ καὶ ποδὸς σκυτικῇ; ἢ ἐκείνῃ ᾗ πόδας βελτίους ποιοῦμεν;
ἐκείνῃ.
βελτίους δὲ πόδας οὐχ ᾗπερ καὶ τὸ ἄλλο σῶμα;
ἔμοιγε δοκεῖ.
αὕτη δʼ οὐ γυμναστική;
μάλιστα.
γυμναστικῇ μὲν ἄρα ποδὸς ἐπιμελούμεθα, σκυτικῇ δὲ τῶν τοῦ ποδός;
πάνυ γε.
καὶ γυμναστικῇ μὲν χειρῶν, δακτυλιογλυφίᾳ δὲ τῶν τῆς χειρός;
ναί.
καὶ γυμναστικῇ μὲν σώματος, ὑφαντικῇ δὲ καὶ ταῖς
ἄλλαις τῶν τοῦ σώματος;
παντάπασι μὲν οὖν.
ἄλλῃ μὲν ἄρα τέχνῃ αὐτοῦ ἑκάστου ἐπιμελούμεθα, ἄλλῃ δὲ τῶν αὐτοῦ.
φαίνεται.
οὐκ ἄρα ὅταν τῶν σαυτοῦ ἐπιμελῇ, σαυτοῦ ἐπιμελῇ.
οὐδαμῶς.
οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ τέχνη, ὡς ἔοικεν, ᾗ τις ἂν αὑτοῦ τε ἐπιμελοῖτο καὶ τῶν
αὑτοῦ.
οὐ φαίνεται.
φέρε δή, ποίᾳ ποτʼ ἂν ἡμῶν αὐτῶν ἐπιμεληθείημεν;
οὐκ ἔχω λέγειν.
ἀλλὰ τοσόνδε γε ὡμολόγηται, ὅτι οὐχ ᾗ ἂν τῶν ἡμετέρων καὶ ὁτιοῦν βέλτιον
ποιοῖμεν, ἀλλʼ ᾗ ἡμᾶς αὐτούς;
ἀληθῆ λέγεις.
ἦ οὖν ἔγνωμεν ἄν ποτε τίς τέχνη ὑπόδημα βέλτιον ποιεῖ, μὴ εἰδότες
ὑπόδημα;
ἀδύνατον.
οὐδέ γε τίς τέχνη δακτυλίους βελτίους ποιεῖ, ἀγνοοῦντες δακτύλιον.
ἀληθῆ.
τί δέ; τίς τέχνη βελτίω ποιεῖ αὐτόν, ἆρʼ ἄν ποτε γνοῖμεν ἀγνοοῦντες τί
ποτʼ ἐσμὲν αὐτοί;
ἀδύνατον.
πότερον οὖν δὴ ῥᾴδιον τυγχάνει τὸ γνῶναι ἑαυτόν, καί τις ἦν φαῦλος ὁ
τοῦτο ἀναθεὶς εἰς τὸν ἐν Πυθοῖ νεών, ἢ χαλεπόν τι καὶ οὐχὶ παντός;
ἐμοὶ μέν, ὦ Σώκρατες, πολλάκις μὲν ἔδοξε παντὸς εἶναι, πολλάκις δὲ
παγχάλεπον.
ἀλλʼ, ὦ Ἀλκιβιάδη, εἴτε ῥᾴδιον εἴτε μή ἐστιν, ὅμως γε ἡμῖν ὧδʼ ἔχει·
γνόντες μὲν αὐτὸ τάχʼ ἂν γνοῖμεν τὴν ἐπιμέλειαν ἡμῶν αὐτῶν, ἀγνοοῦντες
δὲ οὐκ ἄν ποτε.
ἔστι ταῦτα.
φέρε δή, τίνʼ ἂν τρόπον εὑρεθείη αὐτὸ ταὐτό; οὕτω μὲν γὰρ ἂν τάχʼ
εὕροιμεν τί ποτʼ ἐσμὲν αὐτοί, τούτου δʼ ἔτι ὄντες ἐν ἀγνοίᾳ ἀδύνατοί
που.
ὀρθῶς λέγεις.
ἔχε οὖν πρὸς Διός. τῷ διαλέγῃ σὺ νῦν; ἄλλο τι ἢ ἐμοί;
ναί.
οὐκοῦν καὶ ἐγὼ σοί;
ναί.
Σωκράτης ἄρʼ ἐστὶν ὁ διαλεγόμενος;
πάνυ γε.
Ἀλκιβιάδης δʼ ὁ ἀκούων;
ναί.
οὐκοῦν λόγῳ διαλέγεται ὁ Σωκράτης;
τί μήν;
τὸ δὲ διαλέγεσθαι καὶ τὸ λόγῳ χρῆσθαι ταὐτόν που καλεῖς.
πάνυ γε.
ὁ δὲ χρώμενος καὶ ᾧ χρῆται οὐκ ἄλλο;
πῶς λέγεις;
ὥσπερ σκυτοτόμος τέμνει που τομεῖ καὶ σμίλῃ καὶ ἄλλοις ὀργάνοις.
ναί.
οὐκοῦν ἄλλο μὲν ὁ τέμνων καὶ χρώμενος, ἄλλο δὲ οἷς τέμνων χρῆται;
πῶς γὰρ οὔ;
ἆρʼ οὖν οὕτως καὶ οἷς ὁ κιθαριστὴς κιθαρίζει καὶ αὐτὸς ὁ κιθαριστὴς ἄλλο
ἂν εἴη;
ναί.
τοῦτο τοίνυν ἀρτίως ἠρώτων, εἰ ὁ χρώμενος καὶ ᾧ χρῆται ἀεὶ δοκεῖ ἕτερον
εἶναι.
δοκεῖ.
τί οὖν φῶμεν τὸν σκυτοτόμον; τέμνειν ὀργάνοις μόνον ἢ καὶ χερσίν;
καὶ χερσίν.
χρῆται ἄρα καὶ ταύταις;
ναί.
ἦ καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς χρώμενος σκυτοτομεῖ;
ναί.
τὸν δὲ χρώμενον καὶ οἷς χρῆται ἕτερα ὁμολογοῦμεν;
ναί.
ἕτερον ἄρα σκυτοτόμος καὶ κιθαριστὴς χειρῶν καὶ
ὀφθαλμῶν οἷς ἐργάζονται;
φαίνεται.
οὐκοῦν καὶ παντὶ τῷ σώματι χρῆται ἅνθρωπος;
πάνυ γε.
ἕτερον δʼ ἦν τό τε χρώμενον καὶ ᾧ χρῆται;
ναί.
ἕτερον ἄρα ἅνθρωπός ἐστι τοῦ σώματος τοῦ ἑαυτοῦ;
ἔοικεν.
τί ποτʼ οὖν ὁ ἄνθρωπος;
οὐκ ἔχω λέγειν.
ἔχεις μὲν οὖν, ὅτι γε τὸ τῷ σώματι χρώμενον.
ναί.
ἦ οὖν ἄλλο τι χρῆται αὐτῷ ἢ ψυχή;
οὐκ ἄλλο.
οὐκοῦν ἄρχουσα;
ναί.
καὶ μὴν τόδε γʼ οἶμαι οὐδένα ἂν ἄλλως οἰηθῆναι.
τὸ ποῖον;
μὴ οὐ τριῶν ἕν γέ τι εἶναι τὸν ἄνθρωπον.
τίνων;
ψυχὴν ἢ σῶμα ἢ συναμφότερον, τὸ ὅλον τοῦτο.
τί μήν;
ἀλλὰ μὴν αὐτό γε τὸ τοῦ σώματος ἄρχον ὡμολογήσαμεν ἄνθρωπον εἶναι;
ὡμολογήσαμεν.
ἆρʼ οὖν σῶμα αὐτὸ αὑτοῦ ἄρχει;
οὐδαμῶς.
ἄρχεσθαι γὰρ αὐτὸ εἴπομεν.
ναί.
οὐκ ἂν δὴ τοῦτό γε εἴη ὃ ζητοῦμεν.
οὐκ ἔοικεν.
ἀλλʼ ἄρα τὸ συναμφότερον τοῦ σώματος ἄρχει, καὶ ἔστι δὴ τοῦτο
ἄνθρωπος;
ἴσως δῆτα.
πάντων γε ἥκιστα· μὴ γὰρ συνάρχοντος τοῦ ἑτέρου οὐδεμία που μηχανὴ τὸ
συναμφότερον ἄρχειν.
ὀρθῶς.
ἐπειδὴ δʼ οὔτε σῶμα οὔτε τὸ συναμφότερόν ἐστιν ἄνθρωπος, λείπεται οἶμαι ἢ
μηδὲν αὔτʼ εἶναι, ἢ εἴπερ τί ἐστι, μηδὲν ἄλλο τὸν ἄνθρωπον συμβαίνειν ἢ
ψυχήν.
κομιδῇ μὲν οὖν.
ἔτι οὖν τι σαφέστερον δεῖ ἀποδειχθῆναί σοι ὅτι ἡ ψυχή ἐστιν ἄνθρωπος;
μὰ Δία, ἀλλʼ ἱκανῶς μοι δοκεῖ ἔχειν.
εἰ δέ γε μὴ ἀκριβῶς ἀλλὰ καὶ μετρίως, ἐξαρκεῖ ἡμῖν· ἀκριβῶς μὲν γὰρ τότε
εἰσόμεθα, ὅταν εὕρωμεν ὃ νυνδὴ
παρήλθομεν διὰ τὸ πολλῆς εἶναι σκέψεως.
τί τοῦτο;
ὃ ἄρτι οὕτω πως ἐρρήθη, ὅτι πρῶτον σκεπτέον εἴη αὐτὸ τὸ αὐτό· νῦν δὲ ἀντὶ
τοῦ αὐτοῦ αὐτὸ ἕκαστον ἐσκέμμεθα ὅτι ἐστί. καὶ ἴσως ἐξαρκέσει· οὐ γάρ
που κυριώτερόν γε οὐδὲν ἂν ἡμῶν αὐτῶν φήσαιμεν ἢ τὴν ψυχήν.
οὐ δῆτα.
οὐκοῦν καλῶς ἔχει οὕτω νομίζειν, ἐμὲ καὶ σὲ προσομιλεῖν ἀλλήλοις τοῖς
λόγοις χρωμένους τῇ ψυχῇ πρὸς τὴν ψυχήν;
πάνυ μὲν οὖν.
τοῦτʼ ἄρα ἦν ὃ καὶ ὀλίγῳ ἔμπροσθεν εἴπομεν, ὅτι Σωκράτης Ἀλκιβιάδῃ
διαλέγεται λόγῳ χρώμενος, οὐ πρὸς τὸ σὸν πρόσωπον, ὡς ἔοικεν, ἀλλὰ πρὸς
τὸν Ἀλκιβιάδην ποιούμενος τοὺς λόγους· τοῦτο δέ ἐστιν ἡ ψυχή.
ἔμοιγε δοκεῖ.
ψυχὴν ἄρα ἡμᾶς κελεύει γνωρίσαι ὁ ἐπιτάττων γνῶναι ἑαυτόν.