ὥστε εὖ χρὴ εἰδέναι ὅτι
καὶ χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ οἱ ἐκεῖ πλουσιώτατοί εἰσιν τῶν Ἑλλήνων, καὶ αὐτῶν
ἐκείνων ὁ βασιλεύς· ἔκ τε γὰρ τῶν τοιούτων μέγισται λήψεις καὶ πλεῖσταί
εἰσι τοῖς βασιλεῦσιν, ἔτι δὲ καὶ ὁ βασιλικὸς φόρος οὐκ ὀλίγος γίγνεται,
ὃν τελοῦσιν οἱ Λακεδαιμόνιοι
τοῖς
βασιλεῦσιν. καὶ τὰ μὲν Λακεδαιμονίων ὡς πρὸς Ἑλληνικοὺς μὲν πλούτους
μεγάλα, ὡς δὲ πρὸς τοὺς Περσικοὺς καὶ τοῦ ἐκείνων βασιλέως οὐδέν. ἐπεί
ποτʼ ἐγὼ ἤκουσα ἀνδρὸς ἀξιοπίστου τῶν ἀναβεβηκότων παρὰ βασιλέα, ὃς ἔφη
παρελθεῖν χώραν πάνυ πολλὴν καὶ ἀγαθήν, ἐγγὺς ἡμερησίαν ὁδόν, ἣν καλεῖν
τοὺς ἐπιχωρίους ζώνην τῆς βασιλέως γυναικός· εἶναι δὲ καὶ ἄλλην ἣν αὖ
καλεῖσθαι
καλύπτραν, καὶ ἄλλους
πολλοὺς τόπους καλοὺς καὶ ἀγαθοὺς εἰς τὸν κόσμον ἐξῃρημένους τὸν τῆς
γυναικός, καὶ ὀνόματα ἔχειν ἑκάστους τῶν τόπων ἀπὸ ἑκάστου τῶν κόσμων.
ὥστʼ οἶμαι ἐγώ, εἴ τις εἴποι τῇ βασιλέως μητρί, Ξέρξου δὲ γυναικί,
Ἀμήστριδι, ὅτι ἐν νῷ ἔχει σοῦ τῷ ὑεῖ ἀντιτάττεσθαι ὁ Δεινομάχης ὑός, ᾗ
ἔστι κόσμος ἴσως ἄξιος μνῶν πεντήκοντα εἰ πάνυ πολλοῦ, τῷ δʼ ὑεῖ αὐτῆς
γῆς πλέθρα Ἐρχίασιν οὐδὲ τριακόσια, θαυμάσαι ἂν ὅτῳ ποτὲ πιστεύων
ἐν νῷ ἔχει οὗτος ὁ Ἀλκιβιάδης τῷ
Ἀρτοξέρξῃ διαγωνίζεσθαι, καὶ οἶμαι ἂν αὐτὴν εἰπεῖν ὅτι οὐκ ἔσθʼ ὅτῳ ἄλλῳ
πιστεύων οὗτος ἀνὴρ ἐπιχειρεῖ πλὴν ἐπιμελείᾳ τε καὶ σοφίᾳ· ταῦτα γὰρ
μόνα ἄξια λόγου ἐν Ἕλλησιν. ἐπεὶ εἴ γε πύθοιτο ὅτι Ἀλκιβιάδης οὗτος νῦν
ἐπιχειρεῖ πρῶτον μὲν ἔτη οὐδέπω γεγονὼς σφόδρα εἴκοσιν, ἔπειτα
παντάπασιν ἀπαίδευτος, πρὸς δὲ τούτοις, τοῦ ἐραστοῦ αὐτῷ λέγοντος ὅτι
χρὴ πρῶτον μαθόντα καὶ ἐπιμεληθέντα αὑτοῦ
καὶ ἀσκήσαντα οὕτως ἰέναι διαγωνιούμενον βασιλεῖ, οὐκ
ἐθέλει, ἀλλά φησιν ἐξαρκεῖν καὶ ὡς ἔχει, οἶμαι ἂν αὐτὴν θαυμάσαι τε καὶ
ἐρέσθαι· τί οὖν ποτʼ ἔστιν ὅτῳ πιστεύει τὸ μειράκιον;
εἰ
οὖν λέγοιμεν ὅτι κάλλει τε καὶ μεγέθει καὶ γένει καὶ πλούτῳ καὶ φύσει
τῆς ψυχῆς, ἡγήσαιτʼ ἂν ἡμᾶς, ὦ Ἀλκιβιάδη, μαίνεσθαι πρὸς τὰ παρὰ σφίσιν
ἀποβλέψασα πάντα τὰ τοιαῦτα.
οἶμαι δὲ κἂν Λαμπιδώ, τὴν
Λεωτυχίδου μὲν θυγατέρα, Ἀρχιδάμου δὲ γυναῖκα, Ἄγιδος δὲ μητέρα, οἳ πάντες βασιλῆς
γεγόνασιν, θαυμάσαι ἂν καὶ ταύτην εἰς τὰ παρὰ σφίσιν ὑπάρχοντα
ἀποβλέψασαν, εἰ σὺ ἐν νῷ ἔχεις τῷ ὑεῖ αὐτῆς διαγωνίζεσθαι οὕτω κακῶς
ἠγμένος. καίτοι οὐκ αἰσχρὸν δοκεῖ εἶναι, εἰ αἱ τῶν πολεμίων γυναῖκες
βέλτιον περὶ ἡμῶν διανοοῦνται, οἵους χρὴ ὄντας σφίσιν ἐπιχειρεῖν, ἢ
ἡμεῖς περὶ ἡμῶν αὐτῶν; ἀλλʼ, ὦ μακάριε, πειθόμενος ἐμοί τε καὶ τῷ ἐν
Δελφοῖς γράμματι, γνῶθι
σαυτόν, ὅτι
οὗτοι ἡμῖν εἰσιν ἀντίπαλοι, ἀλλʼ οὐχ οὓς σὺ οἴει· ὧν ἄλλῳ μὲν οὐδʼ ἂν
ἑνὶ περιγενοίμεθα, εἰ μή περ ἐπιμελείᾳ γε ἂν καὶ τέχνῃ. ὧν σὺ εἰ
ἀπολειφθήσῃ, καὶ τοῦ ὀνομαστὸς γενέσθαι ἀπολειφθήσῃ ἐν Ἕλλησί τε καὶ
βαρβάροις, οὗ μοι δοκεῖς ἐρᾶν ὡς οὐδεὶς ἄλλος ἄλλου.
τίνα οὖν χρὴ τὴν ἐπιμέλειαν, ὦ Σώκρατες, ποιεῖσθαι; ἔχεις ἐξηγήσασθαι;
παντὸς γὰρ μᾶλλον ἔοικας ἀληθῆ εἰρηκότι.
ναί· ἀλλὰ γὰρ κοινὴ βουλὴ ᾧτινι τρόπῳ ἂν ὅτι
βέλτιστοι γενοίμεθα. ἐγὼ γάρ τοι οὐ περὶ μὲν σοῦ λέγω ὡς
χρὴ παιδευθῆναι, περὶ ἐμοῦ δὲ οὔ· οὐ γὰρ ἔσθʼ ὅτῳ σου διαφέρω πλήν γʼ
ἑνί.
τίνι;
ὁ ἐπίτροπος ὁ ἐμὸς βελτίων ἐστὶ καὶ σοφώτερος ἢ Περικλῆς ὁ σός.
τίς οὗτος, ὦ Σώκρατες;
θεός, ὦ Ἀλκιβιάδη, ὅσπερ σοί με οὐκ εἴα πρὸ τῆσδε τῆς ἡμέρας διαλεχθῆναι· ᾧ καὶ πιστεύων λέγω ὅτι ἡ ἐπιφάνεια διʼ οὐδενὸς ἄλλου σοι ἔσται ἢ διʼ
ἐμοῦ.
παίζεις, ὦ Σώκρατες.
ἴσως· λέγω μέντοι ἀληθῆ, ὅτι ἐπιμελείας δεόμεθα, μᾶλλον μὲν πάντες
ἄνθρωποι, ἀτὰρ νώ γε καὶ μάλα σφόδρα.
ὅτι μὲν ἐγώ, οὐ ψεύδῃ.
οὐδὲ μὴν ὅτι γε ἐγώ.
τί οὖν ἂν ποιοῖμεν;
οὐκ ἀπορρητέον οὐδὲ μαλθακιστέον, ὦ ἑταῖρε.
οὔτοι δὴ πρέπει γʼ, ὦ Σώκρατες.
οὐ γάρ, ἀλλὰ σκεπτέον κοινῇ. καί μοι λέγε·
φαμὲν γὰρ δὴ ὡς ἄριστοι βούλεσθαι γενέσθαι. ἦ γάρ;
ναί.
τίνα ἀρετήν;
δῆλον ὅτι ἥνπερ οἱ ἄνδρες οἱ ἀγαθοί.
οἱ τί ἀγαθοί;
δῆλον ὅτι οἱ πράττειν τὰ πράγματα.
ποῖα; ἆρα τὰ ἱππικά;
οὐ δῆτα.
παρὰ τοὺς ἱππικοὺς γὰρ ἂν ᾖμεν;
ναί.
ἀλλὰ τὰ ναυτικὰ λέγεις;
οὔ.
παρὰ τοὺς ναυτικοὺς γὰρ ἂν ᾖμεν;
ναί.
ἀλλὰ ποῖα; ἃ τίνες πράττουσιν;
ἅπερ Ἀθηναίων οἱ καλοὶ κἀγαθοί.
καλοὺς δὲ κἀγαθοὺς λέγεις τοὺς φρονίμους ἢ τοὺς ἄφρονας;
τοὺς φρονίμους.
οὐκοῦν ὃ ἕκαστος φρόνιμος, τοῦτʼ ἀγαθός;
ναί.
ὃ δὲ ἄφρων, πονηρός;
πῶς γὰρ οὔ;
ἆρʼ οὖν ὁ σκυτοτόμος φρόνιμος εἰς ὑποδημάτων ἐργασίαν;
πάνυ γε.
ἀγαθὸς ἄρʼ εἰς αὐτά;
ἀγαθός.
τί δʼ; εἰς ἱματίων ἐργασίαν οὐκ ἄφρων ὁ σκυτοτόμος;
ναί.
κακὸς ἄρα εἰς τοῦτο;
ναί.
ὁ αὐτὸς ἄρα τούτῳ γε τῷ λόγῳ κακός τε καὶ ἀγαθός.
φαίνεται.
ἦ οὖν λέγεις τοὺς ἀγαθοὺς ἄνδρας εἶναι καὶ κακούς;
οὐ δῆτα.
ἀλλὰ τίνας ποτὲ τοὺς ἀγαθοὺς λέγεις;
τοὺς δυναμένους ἔγωγε ἄρχειν ἐν τῇ πόλει.
οὐ δήπου ἵππων γε;
οὐ δῆτα.
ἀλλʼ ἀνθρώπων;
ναί.
ἆρα καμνόντων;
οὔ.
ἀλλὰ πλεόντων;
οὔ φημι.
ἀλλὰ θεριζόντων;
οὔ.
ἀλλʼ οὐδὲν ποιούντων ἤ τι ποιούντων;
ποιούντων λέγω.
τί; πειρῶ καὶ ἐμοὶ δηλῶσαι.
οὐκοῦν τῶν καὶ συμβαλλόντων ἑαυτοῖς καὶ χρωμένων ἀλλήλοις, ὥσπερ ἡμεῖς
ζῶμεν ἐν ταῖς πόλεσιν.
οὐκοῦν ἀνθρώπων λέγεις ἄρχειν ἀνθρώποις χρωμένων;
ναί.
ἆρα κελευστῶν χρωμένων ἐρέταις;
οὐ δῆτα.
κυβερνητικὴ γὰρ αὕτη γε ἀρετή;
ναί.
ἀλλʼ ἀνθρώπων λέγεις ἄρχειν αὐλητῶν, ἀνθρώποις
ἡγουμένων ᾠδῆς καὶ χρωμένων χορευταῖς;
οὐ δῆτα.
χοροδιδασκαλικὴ γὰρ αὕτη γʼ αὖ;
πάνυ γε.
ἀλλὰ τί ποτε λέγεις χρωμένων ἀνθρώπων ἀνθρώποις οἷόν τʼ εἶναι ἄρχειν;
κοινωνούντων ἔγωγε λέγω πολιτείας καὶ συμβαλλόντων πρὸς ἀλλήλους, τούτων
ἄρχειν τῶν ἐν τῇ πόλει.
τίς οὖν αὕτη ἡ τέχνη; ὥσπερ ἂν εἴ σε ἐροίμην πάλιν τὰ νυνδή, κοινωνούντων
ναυτιλίας ἐπίστασθαι ἄρχειν τίς ποιεῖ τέχνη;
κυβερνητική.
κοινωνούντων δʼ ᾠδῆς, ὡς νυνδὴ ἐλέγετο, τις ἐπιστήμη ποιεῖ ἄρχειν;
ἥνπερ σὺ ἄρτι ἔλεγες, ἡ χοροδιδασκαλία.
τί δέ; πολιτείας κοινωνούντων τίνα καλεῖς ἐπιστήμην;
εὐβουλίαν ἔγωγε, ὦ Σώκρατες.
τί δέ; μῶν ἀβουλία δοκεῖ εἶναι ἡ τῶν κυβερνητῶν;
οὐ δῆτα.
ἀλλʼ εὐβουλία;
ἔμοιγε δοκεῖ, εἴς γε τὸ σῴζεσθαι πλέοντας.
καλῶς λέγεις. τί δέ; ἣν σὺ λέγεις εὐβουλίαν, εἰς τί ἐστιν;
εἰς τὸ ἄμεινον τὴν πόλιν διοικεῖν καὶ σῴζεσθαι.
ἄμεινον δὲ διοικεῖται καὶ σῴζεται τίνος παραγιγνομένου ἢ ἀπογιγνομένου;
ὥσπερ ἂν εἰ σύ με ἔροιο· ἄμεινον διοικεῖται σῶμα καὶ σῴζεται
τίνος παραγιγνομένου ἢ ἀπογιγνομένου;
εἴποιμʼ ἂν ὅτι ὑγιείας μὲν
παραγιγνομένης, νόσου δὲ ἀπογιγνομένης. οὐ καὶ σὺ οἴει οὕτως;
ναί.
καὶ εἴ μʼ αὖ ἔροιο· τίνος δὲ παραγιγνομένου ἄμεινον ὄμματα;
ὡσαύτως εἴποιμʼ ἂν ὅτι ὄψεως μὲν παραγιγνομένης, τυφλότητος δὲ
ἀπογιγνομένης. καὶ ὦτα δὲ κωφότητος μὲν ἀπογιγνομένης, ἀκοῆς δὲ
ἐγγιγνομένης βελτίω τε γίγνεται καὶ ἄμεινον θεραπεύεται.
ὀρθῶς.
τί δὲ δή; πόλις τίνος παραγιγνομένου καὶ ἀπογιγνομένου βελτίων τε
γίγνεται καὶ ἄμεινον θεραπεύεται καὶ διοικεῖται;
ἐμοὶ μὲν δοκεῖ, ὦ Σώκρατες, ὅταν φιλία μὲν αὐτοῖς γίγνηται πρὸς ἀλλήλους,
τὸ μισεῖν δὲ καὶ στασιάζειν ἀπογίγνηται.
ἆρʼ οὖν φιλίαν λέγεις ὁμόνοιαν ἢ διχόνοιαν;
ὁμόνοιαν.
διὰ τίνʼ οὖν τέχνην ὁμονοοῦσιν αἱ πόλεις περὶ ἀριθμούς;
διὰ τὴν ἀριθμητικήν.
τί δὲ οἱ ἰδιῶται; οὐ διὰ τὴν αὐτήν;
ναί.
οὐκοῦν καὶ αὐτὸς αὑτῷ ἕκαστος;
ναί.
διὰ τίνα δὲ τέχνην ἕκαστος αὐτὸς αὑτῷ ὁμονοεῖ
περὶ σπιθαμῆς καὶ πήχεος ὁπότερον μεῖζον; οὐ διὰ τὴν
μετρητικήν;
τί μήν;
οὐκοῦν καὶ οἱ ἰδιῶται ἀλλήλοις καὶ αἱ πόλεις;
ναί.
τί δέ; περὶ σταθμοῦ οὐχ ὡσαύτως;
φημί.
ἣν δὲ δὴ σὺ λέγεις ὁμόνοιαν, τίς ἐστι καὶ περὶ τοῦ, καὶ τίς αὐτὴν τέχνη
παρασκευάζει; καὶ ἆρα ἥπερ πόλει, αὑτὴ καὶ ἰδιώτῃ, αὐτῷ τε πρὸς αὑτὸν
καὶ πρὸς ἄλλον;
εἰκός γέ τοι.
τίς οὖν ἔστι; μὴ κάμῃς ἀποκρινόμενος, ἀλλὰ
προθυμοῦ εἰπεῖν.
ἐγὼ μὲν οἶμαι φιλίαν τε λέγειν καὶ ὁμόνοιαν, ἥνπερ πατήρ τε ὑὸν φιλῶν
ὁμονοεῖ καὶ μήτηρ, καὶ ἀδελφὸς ἀδελφῷ καὶ γυνὴ ἀνδρί.
οἴει ἂν οὖν, ὦ Ἀλκιβιάδη, ἄνδρα γυναικὶ περὶ ταλασιουργίας δύνασθαι
ὁμονοεῖν, τὸν μὴ ἐπιστάμενον τῇ ἐπισταμένῃ;
οὐ δῆτα.
οὐδέ γε δεῖ οὐδέν· γυναικεῖον γὰρ τοῦτό γε μάθημα.
ναί.
τί δέ; γυνὴ ἀνδρὶ περὶ ὁπλιτικῆς δύναιτʼ ἂν ὁμονοεῖν μὴ μαθοῦσα;
οὐ δῆτα.
ἀνδρεῖον γὰρ τοῦτό γε ἴσως αὖ φαίης ἂν εἶναι.
ἔγωγε.
ἔστιν ἄρα τὰ μὲν γυναικεῖα, τὰ δὲ ἀνδρεῖα μαθήματα κατὰ τὸν σὸν
λόγον.
πῶς δʼ οὔ;
οὐκ ἄρα ἔν γε τούτοις ἐστὶν ὁμόνοια γυναιξὶ πρὸς ἄνδρας.
οὔ.
οὐδʼ ἄρα φιλία, εἴπερ ἡ φιλία ὁμόνοια ἦν.
οὐ φαίνεται.
ἧι ἄρα αἱ γυναῖκες τὰ αὑτῶν πράττουσιν, οὐ φιλοῦνται ὑπὸ τῶν ἀνδρῶν.
οὐκ ἔοικεν.
οὐδʼ ἄρα οἱ ἄνδρες ὑπὸ τῶν γυναικῶν ᾗ τὰ αὑτῶν.
οὔ.
οὐδʼ εὖ ἄρα ταύτῃ οἰκοῦνται αἱ πόλεις, ὅταν τὰ αὑτῶν ἕκαστοι
πράττωσιν;
οἶμαι ἔγωγε, ὦ Σώκρατες.
πῶς λέγεις, φιλίας μὴ παρούσης, ἧς ἔφαμεν ἐγγιγνομένης εὖ οἰκεῖσθαι τὰς
πόλεις, ἄλλως δʼ οὔ;
ἀλλά μοι δοκεῖ καὶ κατὰ τοῦτʼ αὐτοῖς φιλία ἐγγίγνεσθαι, ὅτι τὰ αὑτῶν
ἑκάτεροι πράττουσιν.
οὐκ ἄρτι γε· νῦν δὲ πῶς αὖ λέγεις; ὁμονοίας μὴ ἐγγιγνομένης φιλία
ἐγγίγνεται; ἢ οἷόν θʼ ὁμόνοιαν ἐγγίγνεσθαι περὶ τούτων ὧν οἱ
μὲν ἴσασι περὶ τούτων, οἱ δʼ οὔ;
ἀδύνατον.
δίκαια δὲ πράττουσιν ἢ ἄδικα, ὅταν τὰ αὑτῶν ἕκαστοι πράττωσιν;
δίκαια· πῶς γὰρ οὔ;
τὰ δίκαια οὖν πραττόντων ἐν τῇ πόλει τῶν πολιτῶν φιλία οὐκ ἐγγίγνεται
πρὸς ἀλλήλους;
ἀνάγκη αὖ μοι δοκεῖ εἶναι, ὦ Σώκρατες.
τίνα οὖν ποτε λέγεις τὴν φιλίαν ἢ ὁμόνοιαν περὶ ἧς δεῖ ἡμᾶς σοφούς τε
εἶναι καὶ εὐβούλους, ἵνα ἀγαθοὶ ἄνδρες ὦμεν; οὐ γὰρ δύναμαι μαθεῖν οὔθʼ
ἥτις οὔτʼ ἐν οἷστισιν· τοτὲ μὲν γὰρ ἐν τοῖς αὐτοῖς φαίνεται ἐνοῦσα, τοτὲ
δʼ οὔ, ὡς ἐκ τοῦ σοῦ λόγου.
ἀλλὰ μὰ τοὺς θεούς, ὦ Σώκρατες, οὐδʼ αὐτὸς οἶδʼ ὅτι λέγω, κινδυνεύω δὲ
καὶ πάλαι λεληθέναι ἐμαυτὸν αἴσχιστα ἔχων.
ἀλλὰ χρὴ θαρρεῖν. εἰ μὲν γὰρ αὐτὸ ᾔσθου πεπονθὼς
πεντηκονταετής, χαλεπὸν ἂν ἦν σοι
ἐπιμεληθῆναι σαυτοῦ· νῦν δʼ ἣν ἔχεις ἡλικίαν, αὕτη ἐστὶν ἐν ᾗ δεῖ αὐτὸ
αἰσθέσθαι.
τί οὖν τὸν αἰσθανόμενον χρὴ ποιεῖν, ὦ Σώκρατες;
ἀποκρίνεσθαι τὰ ἐρωτώμενα, ὦ Ἀλκιβιάδη· καὶ ἐὰν τοῦτο ποιῇς, ἂν θεὸς
θέλῃ, εἴ τι δεῖ καὶ τῇ ἐμῇ μαντείᾳ πιστεύειν, σύ τε κἀγὼ βέλτιον
σχήσομεν.
ἔσται ταῦτα ἕνεκά γε τοῦ ἐμὲ ἀποκρίνεσθαι.
φέρε δή, τί ἐστιν τὸ ἑαυτοῦ ἐπιμελεῖσθαι—μὴ πολλάκις
λάθωμεν οὐχ
ἡμῶν αὐτῶν ἐπιμελούμενοι, οἰόμενοι δέ —καὶ πότʼ ἄρα αὐτὸ ποιεῖ
ἅνθρωπος; ἆρʼ ὅταν τῶν αὑτοῦ ἐπιμελῆται, τότε καὶ αὑτοῦ;
ἐμοὶ γοῦν δοκεῖ.
τί δέ; ποδῶν ἅνθρωπος ποτε ἐπιμελεῖται; ἆρʼ ὅταν ἐκείνων ἐπιμελῆται ἅ
ἐστι τῶν ποδῶν;
οὐ μανθάνω.
καλεῖς δέ τι χειρός; οἷον δακτύλιον ἔστιν ὅτου ἂν ἄλλου τῶν τοῦ ἀνθρώπου
φαίης ἢ δακτύλου;
οὐ δῆτα.
οὐκοῦν καὶ ποδὸς ὑπόδημα τὸν αὐτὸν τρόπον;
ναί.
καὶ ἱμάτια καὶ στρώματα τοῦ ἄλλου σώματος ὁμοίως;
ναί.
ἆρʼ οὖν ὅταν ὑποδημάτων ἐπιμελώμεθα, τότε ποδῶν ἐπιμελούμεθα;
οὐ πάνυ μανθάνω, ὦ Σώκρατες.
τί δέ, ὦ Ἀλκιβιάδη; ὀρθῶς ἐπιμελεῖσθαι καλεῖς τι ὁτουοῦν πράγματος;
ἔγωγε.
ἆρʼ οὖν ὅταν τίς τι βέλτιον ποιῇ, τότε ὀρθὴν λέγεις ἐπιμέλειαν;
ναί.
τίς οὖν τέχνη ὑποδήματα βελτίω ποιεῖ;
σκυτική.
σκυτικῇ ἄρα ὑποδημάτων ἐπιμελούμεθα;
ναί.
ἦ καὶ ποδὸς σκυτικῇ; ἢ ἐκείνῃ ᾗ πόδας βελτίους ποιοῦμεν;
ἐκείνῃ.
βελτίους δὲ πόδας οὐχ ᾗπερ καὶ τὸ ἄλλο σῶμα;
ἔμοιγε δοκεῖ.
αὕτη δʼ οὐ γυμναστική;
μάλιστα.
γυμναστικῇ μὲν ἄρα ποδὸς ἐπιμελούμεθα, σκυτικῇ δὲ τῶν τοῦ ποδός;
πάνυ γε.
καὶ γυμναστικῇ μὲν χειρῶν, δακτυλιογλυφίᾳ δὲ τῶν τῆς χειρός;
ναί.
καὶ γυμναστικῇ μὲν σώματος, ὑφαντικῇ δὲ καὶ ταῖς
ἄλλαις τῶν τοῦ σώματος;
παντάπασι μὲν οὖν.
ἄλλῃ μὲν ἄρα τέχνῃ αὐτοῦ ἑκάστου ἐπιμελούμεθα, ἄλλῃ δὲ τῶν αὐτοῦ.
φαίνεται.
οὐκ ἄρα ὅταν τῶν σαυτοῦ ἐπιμελῇ, σαυτοῦ ἐπιμελῇ.
οὐδαμῶς.
οὐ γὰρ ἡ αὐτὴ τέχνη, ὡς ἔοικεν, ᾗ τις ἂν αὑτοῦ τε ἐπιμελοῖτο καὶ τῶν
αὑτοῦ.
οὐ φαίνεται.
φέρε δή, ποίᾳ ποτʼ ἂν ἡμῶν αὐτῶν ἐπιμεληθείημεν;
οὐκ ἔχω λέγειν.
ἀλλὰ τοσόνδε γε ὡμολόγηται, ὅτι οὐχ ᾗ ἂν τῶν ἡμετέρων καὶ ὁτιοῦν βέλτιον
ποιοῖμεν, ἀλλʼ ᾗ ἡμᾶς αὐτούς;
ἀληθῆ λέγεις.
ἦ οὖν ἔγνωμεν ἄν ποτε τίς τέχνη ὑπόδημα βέλτιον ποιεῖ, μὴ εἰδότες
ὑπόδημα;
ἀδύνατον.
οὐδέ γε τίς τέχνη δακτυλίους βελτίους ποιεῖ, ἀγνοοῦντες δακτύλιον.
ἀληθῆ.
τί δέ; τίς τέχνη βελτίω ποιεῖ αὐτόν, ἆρʼ ἄν ποτε γνοῖμεν ἀγνοοῦντες τί
ποτʼ ἐσμὲν αὐτοί;
ἀδύνατον.
πότερον οὖν δὴ ῥᾴδιον τυγχάνει τὸ γνῶναι ἑαυτόν, καί τις ἦν φαῦλος ὁ
τοῦτο ἀναθεὶς εἰς τὸν ἐν Πυθοῖ νεών, ἢ χαλεπόν τι καὶ οὐχὶ παντός;
ἐμοὶ μέν, ὦ Σώκρατες, πολλάκις μὲν ἔδοξε παντὸς εἶναι, πολλάκις δὲ
παγχάλεπον.
ἀλλʼ, ὦ Ἀλκιβιάδη, εἴτε ῥᾴδιον εἴτε μή ἐστιν, ὅμως γε ἡμῖν ὧδʼ ἔχει·
γνόντες μὲν αὐτὸ τάχʼ ἂν γνοῖμεν τὴν ἐπιμέλειαν ἡμῶν αὐτῶν, ἀγνοοῦντες
δὲ οὐκ ἄν ποτε.
ἔστι ταῦτα.
φέρε δή, τίνʼ ἂν τρόπον εὑρεθείη αὐτὸ ταὐτό; οὕτω μὲν γὰρ ἂν τάχʼ
εὕροιμεν τί ποτʼ ἐσμὲν αὐτοί, τούτου δʼ ἔτι ὄντες ἐν ἀγνοίᾳ ἀδύνατοί
που.
ὀρθῶς λέγεις.
ἔχε οὖν πρὸς Διός. τῷ διαλέγῃ σὺ νῦν; ἄλλο τι ἢ ἐμοί;
ναί.
οὐκοῦν καὶ ἐγὼ σοί;
ναί.
Σωκράτης ἄρʼ ἐστὶν ὁ διαλεγόμενος;
πάνυ γε.
Ἀλκιβιάδης δʼ ὁ ἀκούων;
ναί.
οὐκοῦν λόγῳ διαλέγεται ὁ Σωκράτης;
τί μήν;
τὸ δὲ διαλέγεσθαι καὶ τὸ λόγῳ χρῆσθαι ταὐτόν που καλεῖς.
πάνυ γε.
ὁ δὲ χρώμενος καὶ ᾧ χρῆται οὐκ ἄλλο;
πῶς λέγεις;
ὥσπερ σκυτοτόμος τέμνει που τομεῖ καὶ σμίλῃ καὶ ἄλλοις ὀργάνοις.
ναί.
οὐκοῦν ἄλλο μὲν ὁ τέμνων καὶ χρώμενος, ἄλλο δὲ οἷς τέμνων χρῆται;
πῶς γὰρ οὔ;
ἆρʼ οὖν οὕτως καὶ οἷς ὁ κιθαριστὴς κιθαρίζει καὶ αὐτὸς ὁ κιθαριστὴς ἄλλο
ἂν εἴη;
ναί.
τοῦτο τοίνυν ἀρτίως ἠρώτων, εἰ ὁ χρώμενος καὶ ᾧ χρῆται ἀεὶ δοκεῖ ἕτερον
εἶναι.
δοκεῖ.
τί οὖν φῶμεν τὸν σκυτοτόμον; τέμνειν ὀργάνοις μόνον ἢ καὶ χερσίν;
καὶ χερσίν.
χρῆται ἄρα καὶ ταύταις;
ναί.
ἦ καὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς χρώμενος σκυτοτομεῖ;
ναί.
τὸν δὲ χρώμενον καὶ οἷς χρῆται ἕτερα ὁμολογοῦμεν;
ναί.
ἕτερον ἄρα σκυτοτόμος καὶ κιθαριστὴς χειρῶν καὶ
ὀφθαλμῶν οἷς ἐργάζονται;
φαίνεται.
οὐκοῦν καὶ παντὶ τῷ σώματι χρῆται ἅνθρωπος;
πάνυ γε.
ἕτερον δʼ ἦν τό τε χρώμενον καὶ ᾧ χρῆται;
ναί.
ἕτερον ἄρα ἅνθρωπός ἐστι τοῦ σώματος τοῦ ἑαυτοῦ;
ἔοικεν.
τί ποτʼ οὖν ὁ ἄνθρωπος;
οὐκ ἔχω λέγειν.
ἔχεις μὲν οὖν, ὅτι γε τὸ τῷ σώματι χρώμενον.
ναί.
ἦ οὖν ἄλλο τι χρῆται αὐτῷ ἢ ψυχή;
οὐκ ἄλλο.
οὐκοῦν ἄρχουσα;
ναί.
καὶ μὴν τόδε γʼ οἶμαι οὐδένα ἂν ἄλλως οἰηθῆναι.
τὸ ποῖον;
μὴ οὐ τριῶν ἕν γέ τι εἶναι τὸν ἄνθρωπον.
τίνων;
ψυχὴν ἢ σῶμα ἢ συναμφότερον, τὸ ὅλον τοῦτο.
τί μήν;
ἀλλὰ μὴν αὐτό γε τὸ τοῦ σώματος ἄρχον ὡμολογήσαμεν ἄνθρωπον εἶναι;
ὡμολογήσαμεν.
ἆρʼ οὖν σῶμα αὐτὸ αὑτοῦ ἄρχει;
οὐδαμῶς.
ἄρχεσθαι γὰρ αὐτὸ εἴπομεν.
ναί.
οὐκ ἂν δὴ τοῦτό γε εἴη ὃ ζητοῦμεν.
οὐκ ἔοικεν.
ἀλλʼ ἄρα τὸ συναμφότερον τοῦ σώματος ἄρχει, καὶ ἔστι δὴ τοῦτο
ἄνθρωπος;
ἴσως δῆτα.
πάντων γε ἥκιστα· μὴ γὰρ συνάρχοντος τοῦ ἑτέρου οὐδεμία που μηχανὴ τὸ
συναμφότερον ἄρχειν.
ὀρθῶς.
ἐπειδὴ δʼ οὔτε σῶμα οὔτε τὸ συναμφότερόν ἐστιν ἄνθρωπος, λείπεται οἶμαι ἢ
μηδὲν αὔτʼ εἶναι, ἢ εἴπερ τί ἐστι, μηδὲν ἄλλο τὸν ἄνθρωπον συμβαίνειν ἢ
ψυχήν.
κομιδῇ μὲν οὖν.
ἔτι οὖν τι σαφέστερον δεῖ ἀποδειχθῆναί σοι ὅτι ἡ ψυχή ἐστιν ἄνθρωπος;
μὰ Δία, ἀλλʼ ἱκανῶς μοι δοκεῖ ἔχειν.
εἰ δέ γε μὴ ἀκριβῶς ἀλλὰ καὶ μετρίως, ἐξαρκεῖ ἡμῖν· ἀκριβῶς μὲν γὰρ τότε
εἰσόμεθα, ὅταν εὕρωμεν ὃ νυνδὴ
παρήλθομεν διὰ τὸ πολλῆς εἶναι σκέψεως.
τί τοῦτο;
ὃ ἄρτι οὕτω πως ἐρρήθη, ὅτι πρῶτον σκεπτέον εἴη αὐτὸ τὸ αὐτό· νῦν δὲ ἀντὶ
τοῦ αὐτοῦ αὐτὸ ἕκαστον ἐσκέμμεθα ὅτι ἐστί. καὶ ἴσως ἐξαρκέσει· οὐ γάρ
που κυριώτερόν γε οὐδὲν ἂν ἡμῶν αὐτῶν φήσαιμεν ἢ τὴν ψυχήν.
οὐ δῆτα.
οὐκοῦν καλῶς ἔχει οὕτω νομίζειν, ἐμὲ καὶ σὲ προσομιλεῖν ἀλλήλοις τοῖς
λόγοις χρωμένους τῇ ψυχῇ πρὸς τὴν ψυχήν;
πάνυ μὲν οὖν.
τοῦτʼ ἄρα ἦν ὃ καὶ ὀλίγῳ ἔμπροσθεν εἴπομεν, ὅτι Σωκράτης Ἀλκιβιάδῃ
διαλέγεται λόγῳ χρώμενος, οὐ πρὸς τὸ σὸν πρόσωπον, ὡς ἔοικεν, ἀλλὰ πρὸς
τὸν Ἀλκιβιάδην ποιούμενος τοὺς λόγους· τοῦτο δέ ἐστιν ἡ ψυχή.
ἔμοιγε δοκεῖ.
ψυχὴν ἄρα ἡμᾶς κελεύει γνωρίσαι ὁ ἐπιτάττων γνῶναι ἑαυτόν.
ἔοικεν.
ὅστις ἄρα τῶν τοῦ σώματός τι γιγνώσκει, τὰ αὑτοῦ ἀλλʼ οὐχ αὑτὸν
ἔγνωκεν.
οὕτως.
οὐδεὶς ἄρα τῶν ἰατρῶν ἑαυτὸν γιγνώσκει, καθʼ ὅσον ἰατρός, οὐδὲ τῶν
παιδοτριβῶν, καθʼ ὅσον παιδοτρίβης.
οὐκ ἔοικεν.
πολλοῦ ἄρα δέουσιν οἱ γεωργοὶ καὶ οἱ ἄλλοι δημιουργοὶ γιγνώσκειν ἑαυτούς.
οὐδὲ γὰρ τὰ ἑαυτῶν οὗτοί γε, ὡς ἔοικεν, ἀλλʼ ἔτι πορρωτέρω τῶν ἑαυτῶν
κατά γε τὰς
τέχνας ἃς ἔχουσιν· τὰ
γὰρ τοῦ σώματος γιγνώσκουσιν, οἷς τοῦτο θεραπεύεται.
ἀληθῆ λέγεις.
εἰ ἄρα σωφροσύνη ἐστὶ τὸ ἑαυτὸν γιγνώσκειν, οὐδεὶς τούτων σώφρων κατὰ τὴν
τέχνην.
οὔ μοι δοκεῖ.
διὰ ταῦτα δὴ καὶ βάναυσοι αὗται αἱ τέχναι δοκοῦσιν εἶναι καὶ οὐκ ἀνδρὸς
ἀγαθοῦ μαθήματα.
πάνυ μὲν οὖν.
οὐκοῦν πάλιν ὅστις αὖ σῶμα θεραπεύει, τὰ ἑαυτοῦ ἀλλʼ οὐχ αὑτὸν
θεραπεύει;
κινδυνεύει.
ὅστις δέ γε τὰ χρήματα, οὔθʼ ἑαυτὸν οὔτε τὰ
ἑαυτοῦ, ἀλλʼ ἔτι πορρωτέρω τῶν ἑαυτοῦ;
ἔμοιγε δοκεῖ.
οὐ τὰ αὑτοῦ ἄρα ἔτι πράττει ὁ χρηματιστής.
ὀρθῶς.
εἰ ἄρα τις γέγονεν ἐραστὴς τοῦ Ἀλκιβιάδου σώματος, οὐκ Ἀλκιβιάδου ἄρα
ἠράσθη ἀλλά τινος τῶν Ἀλκιβιάδου.
ἀληθῆ λέγεις.
ὅστις δέ σου τῆς ψυχῆς ἐρᾷ;
ἀνάγκη φαίνεται ἐκ τοῦ λόγου.
οὐκοῦν ὁ μὲν τοῦ σώματός σου ἐρῶν, ἐπειδὴ λήγει ἀνθοῦν, ἀπιὼν
οἴχεται;
φαίνεται.
ὁ δέ γε τῆς ψυχῆς ἐρῶν οὐκ ἄπεισιν, ἕως ἂν ἐπὶ τὸ βέλτιον ἴῃ;
εἰκός γε.
οὐκοῦν ἐγώ εἰμι ὁ οὐκ ἀπιὼν ἀλλὰ παραμένων λήγοντος τοῦ σώματος, τῶν
ἄλλων ἀπεληλυθότων.
εὖ γε ποιῶν, ὦ Σώκρατες· καὶ μηδὲ ἀπέλθοις.
προθυμοῦ τοίνυν ὅτι κάλλιστος εἶναι.
ἀλλὰ προθυμήσομαι.
ὡς οὕτω γέ σοι ἔχει· οὔτʼ ἐγένεθʼ, ὡς ἔοικεν, Ἀλκιβιάδῃ τῷ Κλεινίου
ἐραστὴς οὔτʼ ἔστιν ἀλλʼ ἢ εἷς μόνος, καὶ οὗτος ἀγαπητός, Σωκράτης ὁ
Σωφρονίσκου καὶ Φαιναρέτης.
ἀληθῆ.
οὐκοῦν ἔφησθα σμικρὸν φθῆναί με προσελθόντα σοι, ἐπεὶ πρότερος ἄν μοι
προσελθεῖν, βουλόμενος πυθέσθαι διʼ ὅτι μόνος οὐκ ἀπέρχομαι;
ἦν γὰρ οὕτω.
τοῦτο τοίνυν αἴτιον, ὅτι μόνος ἐραστὴς ἦν σός, οἱ δʼ ἄλλοι τῶν σῶν· τὰ δὲ
σὰ λήγει ὥρας, σὺ δʼ ἄρχῃ ἀνθεῖν.
καὶ νῦν γε ἂν μὴ διαφθαρῇς ὑπὸ
τοῦ Ἀθηναίων δήμου καὶ αἰσχίων γένῃ, οὐ μή σε ἀπολίπω. τοῦτο γὰρ δὴ
μάλιστα ἐγὼ φοβοῦμαι, μὴ δημεραστὴς ἡμῖν γενόμενος διαφθαρῇς· πολλοὶ γὰρ
ἤδη καὶ ἀγαθοὶ αὐτὸ πεπόνθασιν Ἀθηναίων. εὐπρόσωπος γὰρ
ὁ τοῦ μεγαλήτορος δῆμος
Ἐρεχθέως·
Hom. Il.. 2.547 ἀλλʼ
ἀποδύντα χρὴ αὐτὸν θεάσασθαι. εὐλαβοῦ οὖν τὴν εὐλάβειαν ἣν ἐγὼ λέγω.
τίνα;
γύμνασαι πρῶτον, ὦ μακάριε, καὶ μάθε ἃ δεῖ μαθόντα ἰέναι ἐπὶ τὰ τῆς
πόλεως, πρότερον δὲ μή, ἵνʼ ἀλεξιφάρμακα ἔχων ἴῃς καὶ μηδὲν πάθῃς
δεινόν.
εὖ μοι δοκεῖς λέγειν, ὦ Σώκρατες· ἀλλὰ πειρῶ ἐξηγεῖσθαι ὅντινʼ ἂν τρόπον
ἐπιμεληθεῖμεν ἡμῶν αὐτῶν.
οὐκοῦν τοσοῦτον μὲν ἡμῖν εἰς τὸ πρόσθεν πεπέρανται —ὃ γὰρ ἐσμέν,
ἐπιεικῶς ὡμολόγηται—ἐφοβούμεθα δὲ μὴ τούτου σφαλέντες λάθωμεν
ἑτέρου τινὸς ἐπιμελόμενοι ἀλλʼ οὐχ ἡμῶν.
ἔστι ταῦτα.
καὶ μετὰ τοῦτο δὴ ὅτι ψυχῆς ἐπιμελητέον καὶ εἰς τοῦτο βλεπτέον.
δῆλον.
σωμάτων δὲ καὶ χρημάτων τὴν ἐπιμέλειαν ἑτέροις παραδοτέον.
τί μήν;
τίνʼ οὖν ἂν τρόπον γνοῖμεν αὐτὸ ἐναργέστατα; ἐπειδὴ τοῦτο γνόντες, ὡς
ἔοικεν, καὶ ἡμᾶς αὐτοὺς γνωσόμεθα. ἆρα πρὸς θεῶν εὖ λέγοντος οὗ νυνδὴ
ἐμνήσθημεν τοῦ Δελφικοῦ γράμματος οὐ συνίεμεν;
τὸ ποῖόν τι διανοούμενος λέγεις, ὦ Σώκρατες;
ἐγώ σοι φράσω, ὅ γε ὑποπτεύω λέγειν καὶ συμβουλεύειν ἡμῖν τοῦτο τὸ
γράμμα. κινδυνεύει γὰρ οὐδὲ πολλαχοῦ εἶναι παράδειγμα αὐτοῦ, ἀλλὰ κατὰ
τὴν ὄψιν μόνον.
πῶς τοῦτο λέγεις;
σκόπει καὶ σύ. εἰ ἡμῶν τῷ ὄμματι ὥσπερ ἀνθρώπῳ συμβουλεῦον εἶπεν
ἰδὲ σαυτόν,
πῶς ἂν ὑπελάβομεν τί παραινεῖν; ἆρα οὐχὶ εἰς
τοῦτο βλέπειν, εἰς ὃ βλέπων ὁ ὀφθαλμὸς ἔμελλεν αὑτὸν ἰδεῖν;
δῆλον.
ἐννοῶμεν δὴ εἰς τί βλέποντες τῶν ὄντων ἐκεῖνό
τε ὁρῷμεν ἅμα ἂν καὶ ἡμᾶς αὐτούς;
δῆλον δή, ὦ Σώκρατες, ὅτι εἰς κάτοπτρά τε καὶ τὰ τοιαῦτα.
ὀρθῶς λέγεις. οὐκοῦν καὶ τῷ ὀφθαλμῷ ᾧ ὁρῶμεν ἔνεστί τι τῶν
τοιούτων;
πάνυ γε.
ἐννενόηκας οὖν ὅτι τοῦ ἐμβλέποντος εἰς τὸν
ὀφθαλμὸν τὸ πρόσωπον
ἐμφαίνεται ἐν τῇ τοῦ καταντικρὺ ὄψει ὥσπερ ἐν κατόπτρῳ, ὃ δὴ καὶ κόρην
καλοῦμεν, εἴδωλον ὄν τι τοῦ ἐμβλέποντος;
ἀληθῆ λέγεις.
ὀφθαλμὸς ἄρα ὀφθαλμὸν θεώμενος, καὶ ἐμβλέπων εἰς τοῦτο ὅπερ βέλτιστον
αὐτοῦ καὶ ᾧ ὁρᾷ, οὕτως ἂν αὑτὸν ἴδοι.
φαίνεται.
εἰ δέ γʼ εἰς ἄλλο τῶν τοῦ ἀνθρώπου βλέποι ἤ τι τῶν ὄντων, πλὴν εἰς ἐκεῖνο
ᾧ τοῦτο τυγχάνει ὅμοιον, οὐκ ὄψεται ἑαυτόν.
ἀληθῆ λέγεις.
ὀφθαλμὸς ἄρʼ εἰ μέλλει ἰδεῖν αὑτόν, εἰς ὀφθαλμὸν αὐτῷ βλεπτέον, καὶ τοῦ
ὄμματος εἰς ἐκεῖνον τὸν τόπον ἐν ᾧ τυγχάνει ἡ ὀφθαλμοῦ ἀρετὴ
ἐγγιγνομένη· ἔστι δὲ τοῦτό που ὄψις;
οὕτως.
ἆρʼ οὖν, ὦ φίλε Ἀλκιβιάδη, καὶ ψυχὴ εἰ μέλλει γνώσεσθαι αὑτήν, εἰς ψυχὴν
αὐτῇ βλεπτέον, καὶ μάλιστʼ εἰς τοῦτον αὐτῆς τὸν τόπον ἐν ᾧ ἐγγίγνεται ἡ
ψυχῆς ἀρετή, σοφία, καὶ εἰς ἄλλο ᾧ τοῦτο τυγχάνει ὅμοιον ὄν;
ἔμοιγε δοκεῖ, ὦ Σώκρατες.
ἔχομεν οὖν εἰπεῖν ὅτι ἐστὶ τῆς ψυχῆς θειότερον ἢ τοῦτο, περὶ ὃ τὸ εἰδέναι
τε καὶ φρονεῖν ἐστιν;
οὐκ ἔχομεν.
τῷ θεῷ ἄρα τοῦτʼ ἔοικεν αὐτῆς, καί τις εἰς τοῦτο βλέπων καὶ πᾶν τὸ θεῖον
γνούς, θεόν τε καὶ φρόνησιν, οὕτω καὶ ἑαυτὸν ἂν γνοίη μάλιστα.
φαίνεται.
ἆρʼ οὖν, ὅθʼ ὥσπερ κάτοπτρά ἐστι σαφέστερα τοῦ ἐν τῷ ὀφθαλμῷ ἐνόπτρου καὶ καθαρώτερα καὶ λαμπρότερα, οὕτω καὶ ὁ θεὸς τοῦ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ ψυχῇ βελτίστου καθαρώτερόν τε καὶ λαμπρότερον τυγχάνει ὄν;
ἔοικέ γε, ὦ Σώκρατες.
εἰς τὸν θεὸν ἄρα βλέποντες ἐκείνῳ καλλίστῳ ἐνόπτρῳ χρῴμεθʼ ἂν καὶ τῶν ἀνθρωπίνων εἰς τὴν ψυχῆς ἀρετήν, καὶ οὕτως ἂν μάλιστα ὁρῷμεν καὶ
γιγνώσκοιμεν ἡμᾶς αὐτούς.
ναί.
τὸ δὲ γιγνώσκειν αὑτὸν ὡμολογοῦμεν σωφροσύνην εἶναι;
πάνυ γε.
ἆρʼ οὖν μὴ γιγνώσκοντες ἡμᾶς αὐτοὺς μηδὲ σώφρονες ὄντες δυναίμεθʼ ἂν
εἰδέναι τὰ ἡμέτερα αὐτῶν κακά τε καὶ ἀγαθά;
καὶ πῶς ἂν τοῦτο γένοιτο, ὦ Σώκρατες;
ἀδύνατον γὰρ ἴσως σοι φαίνεται μὴ γιγνώσκοντα Ἀλκιβιάδην τὰ Ἀλκιβιάδου
γιγνώσκειν ὅτι Ἀλκιβιάδου ἐστίν.
ἀδύνατον μέντοι νὴ Δία.
οὐδʼ ἄρα τὰ ἡμέτερα ὅτι ἡμέτερα, εἰ μηδʼ ἡμᾶς αὐτούς;
πῶς γάρ;
εἰ δʼ ἄρα μηδὲ τὰ ἡμέτερα, οὐδὲ τὰ τῶν ἡμετέρων;
οὐ φαίνεται.
οὐκ ἄρα πάνυ τι ὀρθῶς ὡμολογοῦμεν ὁμολογοῦντες ἄρτι εἶναί τινας οἳ
ἑαυτοὺς μὲν οὐ γιγνώσκουσιν, τὰ δʼ αὑτῶν, ἄλλους δὲ τὰ τῶν ἑαυτῶν. ἔοικε
γὰρ πάντα ταῦτα εἶναι
κατιδεῖν ἑνός
τε καὶ μιᾶς τέχνης, αὑτόν, τὰ αὑτοῦ, τὰ τῶν ἑαυτοῦ.
κινδυνεύει.
ὅστις δὲ τὰ αὑτοῦ ἀγνοεῖ, καὶ τὰ τῶν ἄλλων που ἂν ἀγνοοῖ κατὰ ταὐτά.
τί μήν;
οὐκοῦν εἰ τὰ τῶν ἄλλων, καὶ τὰ τῶν πόλεων ἀγνοήσει.
ἀνάγκη.
οὐκ ἄρʼ ἂν γένοιτο ὁ τοιοῦτος ἀνὴρ πολιτικός.
οὐ δῆτα.
οὐ μὴν οὐδʼ οἰκονομικός γε.
οὐ δῆτα.
οὐδέ γε εἴσεται ὅτι πράττει.
οὐ γὰρ οὖν.
ὁ δὲ μὴ εἰδὼς οὐχ ἁμαρτήσεται;
πάνυ γε.
ἐξαμαρτάνων δὲ οὐ κακῶς πράξει ἰδίᾳ τε καὶ δημοσίᾳ;
πῶς δʼ οὔ;
κακῶς δὲ πράττων οὐκ ἄθλιος;
σφόδρα γε.
τί δʼ οἷς οὗτος πράττει;
καὶ οὗτοι.
οὐκ ἄρα οἷόν τε, ἐὰν μή τις σώφρων καὶ ἀγαθὸς ᾖ, εὐδαίμονα εἶναι.
οὐχ οἷόν τε.
οἱ ἄρα κακοὶ τῶν ἀνθρώπων ἄθλιοι.
σφόδρα γε.
οὐκ ἄρα οὐδʼ ὁ πλουτήσας ἀθλιότητος ἀπαλλάττεται, ἀλλʼ ὁ σωφρονήσας.
φαίνεται.
οὐκ ἄρα τειχῶν οὐδὲ τριήρων οὐδὲ νεωρίων δέονται αἱ πόλεις, ὦ Ἀλκιβιάδη,
εἰ μέλλουσιν εὐδαιμονήσειν, οὐδὲ πλήθους οὐδὲ μεγέθους ἄνευ ἀρετῆς.
οὐ μέντοι.
εἰ δὴ μέλλεις τὰ τῆς πόλεως πράξειν ὀρθῶς καὶ
καλῶς, ἀρετῆς σοι μεταδοτέον τοῖς πολίταις.
πῶς γὰρ οὔ;
δύναιτο δʼ ἄν τις μεταδιδόναι ὃ μὴ ἔχοι;
καὶ πῶς;
αὐτῷ ἄρα σοὶ πρῶτον κτητέον ἀρετήν, καὶ ἄλλῳ ὃς μέλλει μὴ ἰδίᾳ μόνον
αὑτοῦ τε καὶ τῶν αὑτοῦ ἄρξειν καὶ ἐπιμελήσεσθαι, ἀλλὰ πόλεως καὶ τῶν τῆς
πόλεως.
ἀληθῆ λέγεις.
οὐκ ἄρα ἐξουσίαν σοι οὐδʼ ἀρχὴν παρασκευαστέον σαυτῷ ποιεῖν ὅτι ἂν βούλῃ,
οὐδὲ τῇ πόλει, ἀλλὰ δικαιοσύνην καὶ σωφροσύνην.
φαίνεται.
δικαίως μὲν γὰρ πράττοντες καὶ σωφρόνως σύ τε καὶ ἡ πόλις θεοφιλῶς
πράξετε.
εἰκός γε.
καὶ ὅπερ γε ἐν τοῖς πρόσθεν ἐλέγομεν, εἰς τὸ θεῖον καὶ λαμπρὸν ὁρῶντες
πράξετε.
φαίνεται.
ἀλλὰ μὴν ἐνταῦθά γε βλέποντες ὑμᾶς τε αὐτοὺς καὶ τὰ ὑμέτερα ἀγαθὰ
κατόψεσθε καὶ γνώσεσθε.
ναί.
οὐκοῦν ὀρθῶς τε καὶ εὖ πράξετε;
ναί.
ἀλλὰ μὴν οὕτω γε πράττοντας ὑμᾶς ἐθέλω ἐγγυήσασθαι ἦ μὴν
εὐδαιμονήσειν.
ἀσφαλὴς γὰρ εἶ ἐγγυητής.
ἀδίκως δέ γε πράττοντες, εἰς τὸ ἄθεον καὶ σκοτεινὸν βλέποντες, ὡς τὰ
εἰκότα, ὅμοια τούτοις πράξετε ἀγνοοῦντες ὑμᾶς αὐτούς.
ἔοικεν.
ὧι γὰρ ἄν, ὦ φίλε Ἀλκιβιάδη, ἐξουσία μὲν ᾖ ποιεῖν ὃ βούλεται, νοῦν δὲ
μὴ ἔχῃ, τί τὸ εἰκὸς συμβαίνειν, ἰδιώτῃ ἢ καὶ πόλει; οἷον νοσοῦντι
ἐξουσίας οὔσης δρᾶν ὃ
βούλεται, νοῦν ἰατρικὸν μὴ ἔχοντι,
τυραννοῦντι δὲ ὡς μηδὲν ἐπιπλήττοι τις αὐτῷ, τί τὸ συμβησόμενον; ἆρʼ
οὐχ, ὡς τὸ εἰκός, διαφθαρῆναι τὸ σῶμα;
ἀληθῆ λέγεις.
τί δʼ ἐν νηί, εἴ τῳ ἐξουσία εἴη ποιεῖν ὃ δοκεῖ, νοῦ τε καὶ ἀρετῆς
κυβερνητικῆς ἐστερημένῳ, καθορᾷς ἃ ἂν συμβαίη αὐτῷ τε καὶ τοῖς
συνναύταις;
ἔγωγε, ὅτι γε ἀπόλοιντο πάντες ἄν.
οὐκοῦν ὡσαύτως ἐν πόλει τε καὶ πάσαις ἀρχαῖς καὶ
ἐξουσίαις ἀπολειπομέναις ἀρετῆς ἕπεται τὸ
κακῶς πράττειν;
ἀνάγκη.
οὐκ ἄρα τυραννίδα χρή, ὦ ἄριστε Ἀλκιβιάδη, παρασκευάζεσθαι οὔθʼ αὑτῷ οὔτε
τῇ πόλει, εἰ μέλλετε εὐδαιμονεῖν, ἀλλʼ ἀρετήν.
ἀληθῆ λέγεις.
πρὶν δέ γε ἀρετὴν ἔχειν, τὸ ἄρχεσθαι ἄμεινον ὑπὸ τοῦ βελτίονος ἢ τὸ
ἄρχειν ἀνδρί, οὐ μόνον παιδί.
φαίνεται.
οὐκοῦν τό γʼ ἄμεινον καὶ κάλλιον;
ναί.
τὸ δὲ κάλλιον πρεπωδέστερον;
πῶς δʼ οὔ;
πρέπει ἄρα τῷ κακῷ δουλεύειν· ἄμεινον γάρ.
ναί.
δουλοπρεπὲς ἄρʼ ἡ κακία.
φαίνεται.
ἐλευθεροπρεπὲς δὲ ἡ ἀρετή.
ναί.
οὐκοῦν φεύγειν χρή, ὦ ἑταῖρε, τὴν δουλοπρέπειαν;
μάλιστά γε, ὦ Σώκρατες.
αἰσθάνῃ δὲ νῦν πῶς ἔχεις; ἐλευθεροπρεπῶς ἢ οὔ;
δοκῶ μοι καὶ μάλα σφόδρα αἰσθάνεσθαι.
οἶσθʼ οὖν πῶς ἀποφεύξῃ τοῦτο τὸ περὶ σὲ νῦν; ἵνα μὴ ὀνομάζωμεν αὐτὸ ἐπὶ
καλῷ ἀνδρί,
ἔγωγε.
πῶς;
ἐὰν βούλῃ σύ, ὦ Σώκρατες.
οὐ καλῶς λέγεις, ὦ Ἀλκιβιάδη.
ἀλλὰ πῶς χρὴ λέγειν;
ὅτι ἐὰν θεὸς ἐθέλῃ.
λέγω δή. καὶ πρὸς τούτοις μέντοι τόδε λέγω, ὅτι κινδυνεύσομεν μεταβαλεῖν
τὸ σχῆμα, ὦ Σώκρατες, τὸ μὲν σὸν ἐγώ, σὺ δὲ τοὐμόν· οὐ γὰρ ἔστιν ὅπως οὐ
παιδαγωγήσω σε ἀπὸ τῆσδε τῆς ἡμέρας, σὺ δʼ ὑπʼ ἐμοῦ παιδαγωγήσῃ.
ὦ γενναῖε, πελαργοῦ ἄρα ὁ ἐμὸς ἔρως οὐδὲν διοίσει, εἰ παρὰ σοὶ
ἐννεοττεύσας ἔρωτα ὑπόπτερον ὑπὸ τούτου πάλιν θεραπεύσεται.
ἀλλὰ οὕτως ἔχει, καὶ ἄρξομαί γε ἐντεῦθεν τῆς δικαιοσύνης ἐπιμέλεσθαι.
βουλοίμην ἄν σε καὶ διατελέσαι· ὀρρωδῶ δέ, οὔ τι τῇ σῇ φύσει ἀπιστῶν,
ἀλλὰ τὴν τῆς πόλεως ὁρῶν ῥώμην, μὴ ἐμοῦ τε καὶ σοῦ κρατήσῃ.