ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,ὤϊξεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων,βῆ δʼ ἴμεν· αὐτὰρ Τηλέμαχος πρόσθʼ ἡγεμόνευεν.εὗρεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσιν,αἵματι καὶ λύθρῳ πεπαλαγμένον ὥστε λέοντα,ὅς ῥά τε βεβρωκὼς βοὸς ἔρχεται ἀγραύλοιο·πᾶν δʼ ἄρα οἱ στῆθός τε παρήϊά τʼ ἀμφοτέρωθεναἱματόεντα πέλει, δεινὸς δʼ εἰς ὦπα ἰδέσθαι·ὣς Ὀδυσεὺς πεπάλακτο πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.ἡ δʼ ὡς οὖν νέκυάς τε καὶ ἄσπετον εἴσιδεν αἷμα,ἴθυσέν ῥʼ ὀλολύξαι, ἐπεὶ μέγα εἴσιδεν ἔργον·ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένην περ,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδʼ ὀλόλυζε·οὐχ ὁσίη κταμένοισιν ἐπʼ ἀνδράσιν εὐχετάασθαι.τούσδε δὲ μοῖρʼ ἐδάμασσε θεῶν καὶ σχέτλια ἔργα·οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο·τῷ καὶ ἀτασθαλίῃσιν ἀεικέα πότμον ἐπέσπον.ἀλλʼ ἄγε μοι σὺ γυναῖκας ἐνὶ μεγάροις κατάλεξον,αἵ τέ μʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσιν.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθείην καταλέξω.πεντήκοντά τοί εἰσιν ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκεςδμῳαί, τὰς μέν τʼ ἔργα διδάξαμεν ἐργάζεσθαι,εἴριά τε ξαίνειν καὶ δουλοσύνην ἀνέχεσθαι·τάων δώδεκα πᾶσαι ἀναιδείης ἐπέβησαν,οὔτʼ ἐμὲ τίουσαι οὔτʼ αὐτὴν Πηνελόπειαν.Τηλέμαχος δὲ νέον μὲν ἀέξετο, οὐδέ ἑ μήτηρσημαίνειν εἴασκεν ἐπὶ δμῳῇσι γυναιξίν.ἀλλʼ ἄγʼ ἐγὼν ἀναβᾶσʼ ὑπερώϊα σιγαλόενταεἴπω σῇ ἀλόχῳ, τῇ τις θεὸς ὕπνον ἐπῶρσε.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύςμή πω τήνδʼ ἐπέγειρε· σὺ δʼ ἐνθάδε εἰπὲ γυναιξὶνἐλθέμεν, αἵ περ πρόσθεν ἀεικέα μηχανόωντο.
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.αὐτὰρ ὁ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτηνεἰς ἓ καλεσσάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἄρχετε νῦν νέκυας φορέειν καὶ ἄνωχθε
γυναῖκας·αὐτὰρ ἔπειτα θρόνους περικαλλέας ἠδὲ τραπέζαςὕδατι καὶ σπόγγοισι πολυτρήτοισι καθαίρειν.αὐτὰρ ἐπὴν δὴ πάντα δόμον κατακοσμήσησθε,δμῳὰς ἐξαγαγόντες ἐϋσταθέος μεγάροιο,μεσσηγύς τε θόλου καὶ ἀμύμονος ἕρκεος αὐλῆς,θεινέμεναι ξίφεσιν τανυήκεσιν, εἰς ὅ κε πασέωνψυχὰς ἐξαφέλησθε καὶ ἐκλελάθωντʼ Ἀφροδίτης,τὴν ἄρʼ ὑπὸ μνηστῆρσιν ἔχον μίσγοντό τε λάθρη.
ὣς ἔφαθʼ, αἱ δὲ γυναῖκες ἀολλέες ἦλθον ἅπασαι,αἴνʼ ὀλοφυρόμεναι, θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέουσαι.πρῶτα μὲν οὖν νέκυας φόρεον κατατεθνηῶτας,κὰδ δʼ ἄρʼ ὑπʼ αἰθούσῃ τίθεσαν εὐερκέος αὐλῆς,ἀλλήλοισιν ἐρείδουσαι· σήμαινε δʼ Ὀδυσσεὺςαὐτὸς ἐπισπέρχων· ταὶ δʼ ἐκφόρεον καὶ ἀνάγκῃ.αὐτὰρ ἔπειτα θρόνους περικαλλέας ἠδὲ τραπέζαςὕδατι καὶ σπόγγοισι πολυτρήτοισι κάθαιρον.αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτῃςλίστροισιν δάπεδον πύκα ποιητοῖο δόμοιοξῦον· ταὶ δʼ ἐφόρεον δμῳαί, τίθεσαν δὲ θύραζε.αὐτὰρ ἐπειδὴ πᾶν μέγαρον διεκοσμήσαντο,δμῳὰς δʼ ἐξαγαγόντες ἐϋσταθέος μεγάροιο,μεσσηγύς τε θόλου καὶ ἀμύμονος ἕρκεος αὐλῆς,εἴλεον ἐν στείνει, ὅθεν οὔ πως ἦεν ἀλύξαι.τοῖσι δὲ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἦρχʼ ἀγορεύειν·μὴ μὲν δὴ καθαρῷ θανάτῳ ἀπὸ θυμὸν ἑλοίμηντάων, αἳ δὴ ἐμῇ κεφαλῇ κατʼ ὀνείδεα χεῦανμητέρι θʼ ἡμετέρῃ παρά τε μνηστῆρσιν ἴαυον.
ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ πεῖσμα νεὸς κυανοπρῴροιοκίονος ἐξάψας μεγάλης περίβαλλε θόλοιο,ὑψόσʼ ἐπεντανύσας, μή τις ποσὶν οὖδας ἵκοιτο.ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἢ κίχλαι τανυσίπτεροι ἠὲ πέλειαιἕρκει ἐνιπλήξωσι, τό θʼ ἑστήκῃ ἐνὶ θάμνῳ,αὖλιν ἐσιέμεναι, στυγερὸς δʼ ὑπεδέξατο κοῖτος,ὣς αἵ γʼ ἑξείης κεφαλὰς ἔχον, ἀμφὶ δὲ πάσαιςδειρῇσι βρόχοι ἦσαν, ὅπως οἴκτιστα θάνοιεν.ἤσπαιρον δὲ πόδεσσι μίνυνθά περ οὔ τι μάλα δήν.ἐκ δὲ Μελάνθιον ἦγον ἀνὰ πρόθυρόν τε καὶ αὐλήν·τοῦ δʼ ἀπὸ μὲν ῥῖνάς τε καὶ οὔατα νηλέϊ χαλκῷτάμνον, μήδεά τʼ ἐξέρυσαν, κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι,χεῖράς τʼ ἠδὲ πόδας κόπτον κεκοτηότι θυμῷ.οἱ μὲν ἔπειτʼ ἀπονιψάμενοι χεῖράς τε πόδας τεεἰς Ὀδυσῆα δόμονδε κίον, τετέλεστο δὲ ἔργον·αὐτὰρ ὅ γε προσέειπε φίλην τροφὸν Εὐρύκλειαν·οἶσε θέειον, γρηΰ, κακῶν ἄκος, οἶσε δέ μοι πῦρ,ὄφρα θεειώσω μέγαρον· σὺ δὲ Πηνελόπειανἐλθεῖν ἐνθάδʼ ἄνωχθι σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξί·πάσας δʼ ὄτρυνον δμῳὰς κατὰ δῶμα νέεσθαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·ναὶ δὴ ταῦτά γε, τέκνον ἐμόν, κατὰ μοῖραν ἔειπες.ἀλλʼ ἄγε τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματʼ ἐνείκω,μηδʼ οὕτω ῥάκεσιν πεπυκασμένος εὐρέας ὤμουςἕσταθʼ ἐνὶ μεγάροισι· νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·πῦρ νῦν μοι πρώτιστον ἐνὶ μεγάροισι γενέσθω.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια,ἤνεικεν δʼ ἄρα πῦρ καὶ θήϊον· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςεὖ διεθείωσεν μέγαρον καὶ δῶμα καὶ αὐλήν.γρηῢς δʼ αὖτʼ ἀπέβη διὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆοςἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι·αἱ δʼ ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι.αἱ μὲν ἄρʼ ἀμφεχέοντο καὶ ἠσπάζοντʼ Ὀδυσῆα,καὶ κύνεον ἀγαπαξόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμουςχεῖράς τʼ αἰνύμεναι· τὸν δὲ γλυκὺς ἵμερος ᾕρεικλαυθμοῦ καὶ στοναχῆς, γίγνωσκε δʼ ἄρα φρεσὶ πάσας.
γρηῢς δʼ εἰς ὑπερῷʼ ἀνεβήσετο καγχαλόωσα,δεσποίνῃ ἐρέουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα·γούνατα δʼ ἐρρώσαντο, πόδες δʼ ὑπερικταίνοντο.στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·ἔγρεο, Πηνελόπεια, φίλον τέκος, ὄφρα ἴδηαιὀφθαλμοῖσι τεοῖσι τά τʼ ἔλδεαι ἤματα πάντα.ἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὀψέ περ ἐλθών.μνηστῆρας δʼ ἔκτεινεν ἀγήνορας, οἵ θʼ ἑὸν οἶκονκήδεσκον καὶ κτήματʼ ἔδον βιόωντό τε παῖδα.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·μαῖα φίλη, μάργην σε θεοὶ θέσαν, οἵ τε δύνανταιἄφρονα ποιῆσαι καὶ ἐπίφρονά περ μάλʼ ἐόντα,καί τε χαλιφρονέοντα σαοφροσύνης ἐπέβησαν·οἵ σέ περ ἔβλαψαν· πρὶν δὲ φρένας αἰσίμη ἦσθα.τίπτε με λωβεύεις πολυπενθέα θυμὸν ἔχουσανταῦτα παρὲξ ἐρέουσα καὶ ἐξ ὕπνου μʼ ἀνεγείρειςἡδέος, ὅς μʼ ἐπέδησε φίλα βλέφαρʼ ἀμφικαλύψας;οὐ γάρ πω τοιόνδε κατέδραθον, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺςᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.ἀλλʼ ἄγε νῦν κατάβηθι καὶ ἂψ ἔρχευ μέγαρόνδε.εἰ γάρ τίς μʼ ἄλλη γε γυναικῶν, αἵ μοι ἔασι,ταῦτʼ ἐλθοῦσʼ ἤγγειλε καὶ ἐξ ὕπνου ἀνέγειρεν,τῷ κε τάχα στυγερῶς μιν ἐγὼν ἀπέπεμψα νέεσθαιαὖτις ἔσω μέγαρον· σὲ δὲ τοῦτό γε γῆρας ὀνήσει.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·οὔ τί σε λωβεύω, τέκνον φίλον, ἀλλʼ ἔτυμόν τοιἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύω,ὁ ξεῖνος, τὸν πάντες ἀτίμων ἐν μεγάροισι.Τηλέμαχος δʼ ἄρα μιν πάλαι ᾔδεεν ἔνδον ἐόντα,ἀλλὰ σαοφροσύνῃσι νοήματα πατρὸς ἔκευθεν,ὄφρʼ ἀνδρῶν τίσαιτο βίην ὑπερηνορεόντων.
ὣς ἔφαθʼ, ἡ δʼ ἐχάρη καὶ ἀπὸ λέκτροιο θοροῦσαγρηῒ περιπλέχθη, βλεφάρων δʼ ἀπὸ δάκρυον ἧκεν·καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·εἰ δʼ ἄγε δή μοι, μαῖα φίλη, νημερτὲς
ἐνίσπες,εἰ ἐτεὸν δὴ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύεις,ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφῆκεμοῦνος ἐών, οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔμιμνον.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, ἀλλὰ στόνον οἶον ἄκουσακτεινομένων· ἡμεῖς δὲ μυχῷ θαλάμων εὐπήκτωνἥμεθʼ ἀτυζόμεναι, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι,πρίν γʼ ὅτε δή με σὸς υἱὸς ἀπὸ μεγάροιο κάλεσσεΤηλέμαχος· τὸν γάρ ῥα πατὴρ προέηκε καλέσσαι.εὗρον ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσινἑσταόθʼ· οἱ δέ μιν ἀμφί, κραταίπεδον οὖδας ἔχοντες,κείατʼ ἐπʼ ἀλλήλοισιν· ἰδοῦσά κε θυμὸν ἰάνθης.νῦν δʼ οἱ μὲν δὴ πάντες ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσινἀθρόοι, αὐτὰρ ὁ δῶμα θεειοῦται περικαλλές,πῦρ μέγα κηάμενος· σὲ δέ με προέηκε καλέσσαι.ἀλλʼ ἕπευ, ὄφρα σφῶϊν ἐϋφροσύνης ἐπιβῆτονἀμφοτέρω φίλον ἦτορ, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέποσθε.νῦν δʼ ἤδη τόδε μακρὸν ἐέλδωρ ἐκτετέλεσται·ἦλθε μὲν αὐτὸς ζωὸς ἐφέστιος, εὗρε δὲ καὶ σὲκαὶ παῖδʼ ἐν μεγάροισι· κακῶς δʼ οἵ πέρ μιν ἔρεζονμνηστῆρες, τοὺς πάντας ἐτίσατο ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·μαῖα φίλη, μή πω μέγʼ ἐπεύχεο καγχαλόωσα.οἶσθα γὰρ ὥς κʼ ἀσπαστὸς ἐνὶ μεγάροισι φανείη