κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστοςμνᾶται ἐνὶ μεγάροισι, πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.παῖς δʼ ἐμὸς ἧος ἔην ἔτι νήπιος ἠδὲ χαλίφρων,γήμασθʼ οὔ μʼ εἴα πόσιος κατὰ δῶμα λιποῦσαν·νῦν δʼ ὅτε δὴ μέγας ἐστὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνει,καὶ δή μʼ ἀρᾶται πάλιν ἐλθέμεν ἐκ μεγάροιο,κτήσιος ἀσχαλόων, τήν οἱ κατέδουσιν Ἀχαιοί.ἀλλʼ ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι καὶ ἄκουσον.χῆνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἔδουσινἐξ ὕδατος, καί τέ σφιν ἰαίνομαι εἰσορόωσα·ἐλθὼν δʼ ἐξ ὄρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείληςπᾶσι κατʼ αὐχένας ἦξε καὶ ἔκτανεν· οἱ δʼ ἐκέχυντοἀθρόοι ἐν μεγάροις, ὁ δʼ ἐς αἰθέρα δῖαν ἀέρθη.αὐτὰρ ἐγὼ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἔν περ ὀνείρῳ,ἀμφὶ δʼ ἔμʼ ἠγερέθοντο ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,οἴκτρʼ ὀλοφυρομένην ὅ μοι αἰετὸς ἔκτανε χῆνας.ἂψ δʼ ἐλθὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ προὔχοντι μελάθρῳ,φωνῇ δὲ βροτέῃ κατερήτυε φώνησέν τε·θάρσει, Ἰκαρίου κούρη τηλεκλειτοῖο·οὐκ ὄναρ, ἀλλʼ ὕπαρ ἐσθλόν, ὅ τοι τετελεσμένον ἔσται.χῆνες μὲν μνηστῆρες, ἐγὼ δέ τοι αἰετὸς ὄρνιςἦα πάρος, νῦν αὖτε τεὸς πόσις εἰλήλουθα,ὃς πᾶσι μνηστῆρσιν ἀεικέα πότμον ἐφήσω.
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐμὲ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε·παπτήνασα δὲ χῆνας ἐνὶ μεγάροισι νόησαπυρὸν ἐρεπτομένους παρὰ πύελον, ἧχι πάρος περ.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·ὦ γύναι, οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρονἄλλῃ ἀποκλίναντʼ, ἐπεὶ ἦ ῥά τοι αὐτὸς Ὀδυσσεὺςπέφραδʼ ὅπως τελέει· μνηστῆρσι δὲ φαίνετʼ ὄλεθροςπᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοιγίγνοντʼ, οὐδέ τι πάντα τελείεται ἀνθρώποισι.δοιαὶ γάρ τε πύλαι ἀμενηνῶν εἰσὶν ὀνείρων·αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται, αἱ δʼ ἐλέφαντι·τῶν οἳ μέν κʼ ἔλθωσι διὰ πριστοῦ ἐλέφαντος,οἵ ῥʼ ἐλεφαίρονται, ἔπεʼ ἀκράαντα φέροντες·οἱ δὲ διὰ ξεστῶν κεράων ἔλθωσι θύραζε,οἵ ῥʼ ἔτυμα κραίνουσι, βροτῶν ὅτε κέν τις ἴδηται.ἀλλʼ ἐμοὶ οὐκ ἐντεῦθεν ὀΐομαι αἰνὸν ὄνειρονἐλθέμεν· ἦ κʼ ἀσπαστὸν ἐμοὶ καὶ παιδὶ γένοιτο.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·ἥδε δὴ ἠὼς εἶσι δυσώνυμος, ἥ μʼ Ὀδυσῆοςοἴκου ἀποσχήσει· νῦν γὰρ καταθήσω ἄεθλον,τοὺς πελέκεας, τοὺς κεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσινἵστασχʼ ἑξείης, δρυόχους ὥς, δώδεκα πάντας·στὰς δʼ ὅ γε πολλὸν ἄνευθε διαρρίπτασκεν ὀϊστόν.νῦν δὲ μνηστήρεσσιν ἄεθλον τοῦτον ἐφήσω·ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσικαὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμακουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο·τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύςὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,μηκέτι νῦν ἀνάβαλλε δόμοις ἔνι τοῦτον ἄεθλον·πρὶν γάρ τοι πολύμητις ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,πρὶν τούτους τόδε τόξον ἐΰξοον ἀμφαφόωνταςνευρήν τʼ ἐντανύσαι διοϊστεῦσαί τε σιδήρου.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·εἴ κʼ ἐθέλοις μοι, ξεῖνε, παρήμενος ἐν μεγάροισιτέρπειν, οὔ κέ μοι ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισι χυθείη.ἀλλʼ οὐ γάρ πως ἔστιν ἀΰπνους ἔμμεναι αἰεὶἀνθρώπους· ἐπὶ γάρ τοι ἑκάστῳ μοῖραν ἔθηκανἀθάνατοι θνητοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσαλέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺςᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.ἔνθα κε λεξαίμην· σὺ δὲ λέξεο τῷδʼ ἐνὶ οἴκῳ,ἢ χαμάδις στορέσας ἤ τοι κατὰ δέμνια θέντων.
ὣς εἰποῦσʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι κίον ἄλλαι.ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶκλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνονἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.
αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς·κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ, αὐτὰρ ὕπερθεκώεα πόλλʼ ὀΐων, τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί·Εὐρυνόμη δʼ ἄρʼ ἐπὶ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι.ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷκεῖτʼ ἐγρηγορόων· ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκεςἤϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ,ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι.τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι·πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ,ἦ ἔτʼ ἐῷ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναιὕστατα καὶ πύματα, κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει.ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσαἄνδρʼ ἀγνοιήσασʼ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι,ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακὰ ἔργα·στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ·τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτʼ
ἔτλης.ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψἰφθίμους ἑτάρους· σὺ δʼ ἐτόλμας, ὄφρα σε μῆτιςἐξάγαγʼ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι.
ὣς ἔφατʼ, ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ·τῷ δὲ μάλʼ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖανωλεμέως· ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα.ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο,ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος, ἔνθα καὶ ἔνθααἰόλλῃ, μάλα δʼ ὦκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι,ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο, μερμηρίζωνὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσειμοῦνος ἐὼν πολέσι. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνηοὐρανόθεν καταβᾶσα· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικί·στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·τίπτʼ αὖτʼ ἐγρήσσεις, πάντων περὶ κάμμορε
φωτῶν;οἶκος μέν τοι ὅδʼ ἐστί, γυνὴ δέ τοι ἥδʼ ἐνὶ οἴκῳκαὶ, πάϊς, οἷόν πού τις ἐέλδεται ἔμμεναι υἷα.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, θεά, κατὰ μοῖραν ἔειπες·ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω,μοῦνος ἐών· οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔασι.πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζω·εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι,πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·σχέτλιε, καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθʼ ἑταίρῳ,ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν·αὐτὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, διαμπερὲς ἥ σε φυλάσσωἐν πάντεσσι πόνοις. ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν·εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπωννῶϊ περισταῖεν, κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ,καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα.ἀλλʼ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος· ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσεινπάννυχον ἐγρήσσοντα, κακῶν δʼ ὑποδύσεαι ἤδη.
ὣς φάτο, καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν
ἔχευεν,αὐτὴ δʼ ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων.εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμοῦ,λυσιμελής, ἄλοχος δʼ ἄρʼ ἐπέγρετο κεδνὰ ἰδυῖα·κλαῖε δʼ ἄρʼ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν.αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν,Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν·Ἄρτεμι, πότνα θεά, θύγατερ Διός, αἴθε μοι
ἤδηἰὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλοῦσʼ ἐκ θυμὸν ἕλοιοαὐτίκα νῦν, ἢ ἔπειτα μʼ ἀναρπάξασα θύελλαοἴχοιτο προφέρουσα κατʼ ἠερόεντα κέλευθα,ἐν προχοῇς δὲ βάλοι ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρας ἀνέλοντο θύελλαι·τῇσι τοκῆας μὲν φθῖσαν θεοί, αἱ δʼ ἐλίποντοὀρφαναὶ ἐν μεγάροισι, κόμισσε δὲ δῖʼ Ἀφροδίτητυρῷ καὶ μέλιτι γλυκερῷ καὶ ἡδέϊ οἴνῳ·Ἥρη δʼ αὐτῇσιν περὶ πασέων δῶκε γυναικῶνεἶδος καὶ πινυτήν, μῆκος δʼ ἔπορʼ Ἄρτεμις ἁγνή,ἔργα δʼ Ἀθηναίη δέδαε κλυτὰ ἐργάζεσθαι.εὖτʼ Ἀφροδίτη δῖα προσέστιχε μακρὸν Ὄλυμπον,κούρῃς αἰτήσουσα τέλος θαλεροῖο γάμοιο—ἐς Δία τερπικέραυνον, ὁ γάρ τʼ εὖ οἶδεν ἅπαντα,μοῖράν τʼ ἀμμορίην τε καταθνητῶν ἀνθρώπων—τόφρα δὲ τὰς κούρας ἅρπυιαι ἀνηρείψαντοκαί ῥʼ ἔδοσαν στυγερῇσιν ἐρινύσιν ἀμφιπολεύειν·ὣς ἔμʼ ἀϊστώσειαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες,ἠέ μʼ ἐϋπλόκαμος βάλοι Ἄρτεμις, ὄφρʼ Ὀδυσῆαὀσσομένη καὶ γαῖαν ὕπο στυγερὴν ἀφικοίμην,μηδέ τι χείρονος ἀνδρὸς ἐϋφραίνοιμι νόημα.ἀλλὰ τὸ μὲν καὶ ἀνεκτὸν ἔχει κακόν, ὁππότε κέν τιςἤματα μὲν κλαίῃ, πυκινῶς ἀκαχήμενος ἦτορ,νύκτας δʼ ὕπνος ἔχῃσιν—ὁ γάρ τʼ ἐπέλησεν ἁπάντων,ἐσθλῶν ἠδὲ κακῶν, ἐπεὶ ἄρ βλέφαρʼ ἀμφικαλύψῃ—αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ ὀνείρατʼ ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.τῇδε γὰρ αὖ μοι νυκτὶ παρέδραθεν εἴκελος αὐτῷ,τοῖος ἐὼν οἷος ᾖεν ἅμα στρατῷ· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρχαῖρʼ, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλʼ ὕπαρ ἤδη.
ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.τῆς δʼ ἄρα κλαιούσης ὄπα σύνθετο δῖος Ὀδυσσεύς·μερμήριζε δʼ ἔπειτα, δόκησε δέ οἱ κατὰ θυμὸνἤδη γιγνώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλῆφι.χλαῖναν μὲν συνελὼν καὶ κώεα, τοῖσιν ἐνεῦδεν,ἐς μέγαρον κατέθηκεν ἐπὶ θρόνου, ἐκ δὲ βοείηνθῆκε θύραζε φέρων, Διὶ δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·Ζεῦ πάτερ, εἴ μʼ ἐθέλοντες ἐπὶ τραφερήν τε καὶ
ὑγρὴνἤγετʼ ἐμὴν ἐς γαῖαν, ἐπεί μʼ ἐκακώσατε λίην,φήμην τίς μοι φάσθω ἐγειρομένων ἀνθρώπωνἔνδοθεν, ἔκτοσθεν δὲ Διὸς τέρας ἄλλο φανήτω.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεύς,αὐτίκα δʼ ἐβρόντησεν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,ὑψόθεν ἐκ νεφέων· γήθησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς.φήμην δʼ ἐξ οἴκοιο γυνὴ προέηκεν ἀλετρὶςπλησίον, ἔνθʼ ἄρα οἱ μύλαι ἥατο ποιμένι λαῶν,τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπερρώοντο γυναῖκεςἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα, μυελὸν ἀνδρῶν.αἱ μὲν ἄρʼ ἄλλαι εὗδον, ἐπεὶ κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν,ἡ δὲ μίʼ οὔπω παύετʼ, ἀφαυροτάτη δʼ ἐτέτυκτο·ἥ ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο, σῆμα ἄνακτι·Ζεῦ πάτερ, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν
ἀνάσσεις,ἦ μεγάλʼ ἐβρόντησας ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος,οὐδέ ποθι νέφος ἐστί· τέρας νύ τεῳ τόδε φαίνεις.κρῆνον νῦν καὶ ἐμοὶ δειλῇ ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·μνηστῆρες πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤματι τῷδεἐν μεγάροις Ὀδυσῆος ἑλοίατο δαῖτʼ ἐρατεινήν,οἳ δή μοι καμάτῳ θυμαλγέι· γούνατʼ ἔλυσανἄλφιτα τευχούσῃ· νῦν ὕστατα δειπνήσειαν.
ὣς ἄρʼ ἔφη, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος ὈδυσσεὺςΖηνός τε βροντῇ· φάτο γὰρ τίσασθαι ἀλείτας.αἱ δʼ ἄλλαι δμῳαὶ κατὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆοςἀγρόμεναι ἀνέκαιον ἐπʼ ἐσχάρῃ ἀκάματον πῦρ.Τηλέμαχος δʼ εὐνῆθεν ἀνίστατο, ἰσόθεος φώς,εἵματα ἑσσάμενος· περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ·ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι· χαλκῷ·στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, πρὸς δʼ Εὐρύκλειαν ἔειπε·μαῖα φίλη, τὸν ξεῖνον ἐτιμήσασθʼ ἐνὶ οἴκῳεὐνῇ καὶ σίτῳ, ἦ αὔτως κεῖται ἀκηδής;τοιαύτη γὰρ ἐμὴ μήτηρ, πινυτή περ ἐοῦσα·ἐμπλήγδην ἕτερόν γε τίει μερόπων ἀνθρώπωνχείρονα, τὸν δέ τʼ ἀρείονʼ ἀτιμήσασʼ ἀποπέμπει.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·οὐκ ἄν μιν νῦν, τέκνον, ἀναίτιον αἰτιόῳο.οἶνον μὲν γὰρ πῖνε καθήμενος, ὄφρʼ ἔθελʼ αὐτός,σίτου δʼ οὐκέτʼ ἔφη πεινήμεναι· εἴρετο γάρ μιν.ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίτοιο καὶ ὕπνου μιμνήσκοιτο,ἡ μὲν δέμνιʼ ἄνωγεν ὑποστορέσαι δμῳῇσιν,αὐτὰρ ὅ γʼ, ὥς τις πάμπαν ὀϊζυρὸς καὶ ἄποτμος,οὐκ ἔθελʼ ἐν λέκτροισι καὶ ἐν ῥήγεσσι καθεύδειν,ἀλλʼ ἐν ἀδεψήτῳ βοέῃ καὶ κώεσιν οἰῶνἔδραθʼ ἐνὶ προδόμῳ· χλαῖναν δʼ ἐπιέσσαμεν ἡμεῖς.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειἔγχος ἔχων, ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.βῆ δʼ ἴμεν εἰς ἀγορὴν μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.ἡ δʼ αὖτε δμῳῇσιν ἐκέκλετο δῖα γυναικῶν,Εὐρύκλειʼ, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο·ἀγρεῖθʼ, αἱ μὲν δῶμα κορήσατε ποιπνύσασαι,ῥάσσατέ τʼ, ἔν τε θρόνοις εὐποιήτοισι τάπηταςβάλλετε πορφυρέους· αἱ δὲ σπόγγοισι τραπέζαςπάσας ἀμφιμάσασθε, καθήρατε δὲ κρητῆραςκαὶ δέπα ἀμφικύπελλα τετυγμένα· ταὶ δὲ μεθʼ ὕδωρἔρχεσθε κρήνηνδε, καὶ οἴσετε θᾶσσον ἰοῦσαι.οὐ γὰρ δὴν μνηστῆρες ἀπέσσονται μεγάροιο,ἀλλὰ μάλʼ ἦρι νέονται, ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ἑορτή.
ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἄρα τῆς μάλα μὲν κλύον ἠδʼ
ἐπίθοντο.αἱ μὲν ἐείκοσι βῆσαν ἐπὶ κρήνην μελάνυδρον,αἱ δʼ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ ἐπισταμένως πονέοντο.ἐς δʼ ἦλθον δρηστῆρες Ἀχαιῶν. οἱ μὲν ἔπειταεὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα, ταὶ δὲ γυναῖκεςἦλθον ἀπὸ κρήνης· ἐπὶ δέ σφισιν ἦλθε συβώτηςτρεῖς σιάλους κατάγων, οἳ ἔσαν μετὰ πᾶσιν ἄριστοι.καὶ τοὺς μέν ῥʼ εἴασε καθʼ ἕρκεα καλὰ νέμεσθαι,αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα μειλιχίοισι·ξεῖνʼ, ἦ ἄρ τί σε μᾶλλον Ἀχαιοὶ εἰσορόωσιν,ἦέ σʼ ἀτιμάζουσι κατὰ μέγαρʼ, ὡς τὸ πάρος περ;
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολυμήτις
Ὀδυσσεύς·αἲ γὰρ δή, Εὔμαιε, θεοὶ τισαίατο λώβην,ἣν οἵδʼ ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνταιοἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ, οὐδʼ αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσιν.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν.αἶγας ἄγων αἳ πᾶσι μετέρεπον αἰπολίοισι,δεῖπνον μνηστήρεσσι. δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.καὶ τὰς μὲν κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα κερτομίοισι·ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις κατὰ δῶμαἀνέρας αἰτίζων, ἀτὰρ οὐκ ἔξεισθα θύραζε;πάντως οὐκέτι νῶϊ διακρινέεσθαι ὀΐωπρὶν χειρῶν γεύσασθαι, ἐπεὶ σύ περ οὐ κατὰ κόσμοναἰτίζεις· εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι δαῖτες Ἀχαιῶν.
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς,ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.τοῖσι δʼ ἐπὶ τρίτος ἦλθε Φιλοίτιος, ὄρχαμος
ἀνδρῶν,βοῦν στεῖραν μνηστῆρσιν ἄγων καὶ πίονας αἶγας.πορθμῆες δʼ ἄρα τούς γε διήγαγον, οἵ τε καὶ ἄλλουςἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται.καὶ τὰ μὲν εὖ κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐρέεινε συβώτην ἄγχι παραστάς·τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε, συβῶτα,ἡμέτερον πρὸς δῶμα; τέων δʼ ἐξ εὔχεται εἶναιἀνδρῶν; ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα;δύσμορος, ἦ τε ἔοικε δέμας βασιλῆϊ ἄνακτι·ἀλλὰ θεοὶ δυόωσι πολυπλάγκτους ἀνθρώπους,ὁππότε καὶ βασιλεῦσιν ἐπικλώσωνται ὀϊζύν.
ἦ καὶ δεξιτερῇ δειδίσκετο χειρὶ παραστάς,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε· γένοιτό τοι ἔς περ
ὀπίσσωὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.Ζεῦ πάτερ, οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος·οὐκ ἐλεαίρεις ἄνδρας, ἐπὴν δὴ γείνεαι αὐτός,μισγέμεναι κακότητι καὶ ἄλγεσι λευγαλέοισιν.ἴδιον, ὡς ἐνόησα, δεδάκρυνται δέ μοι ὄσσεμνησαμένῳ Ὀδυσῆος, ἐπεὶ καὶ κεῖνον ὀΐωτοιάδε λαίφεʼ ἔχοντα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι,εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο.εἰ δʼ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν,ὤ μοι ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὅς μʼ ἐπὶ βουσὶνεἷσʼ ἔτι τυτθὸν ἐόντα Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ.νῦν δʼ αἱ μὲν γίγνονται ἀθέσφατοι, οὐδέ κεν ἄλλωςἀνδρί γʼ ὑποσταχύοιτο βοῶν γένος εὐρυμετώπων·τὰς δʼ ἄλλοι με κέλονται ἀγινέμεναί σφισιν αὐτοῖςἔδμεναι· οὐδέ τι παιδὸς ἐνὶ μεγάροις ἀλέγουσιν,οὐδʼ ὄπιδα τρομέουσι θεῶν· μεμάασι γὰρ ἤδηκτήματα δάσσασθαι δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος.αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιπόλλʼ ἐπιδινεῖται· μάλα μὲν κακὸν υἷος ἐόντοςἄλλων δῆμον ἱκέσθαι ἰόντʼ αὐτῇσι βόεσσιν,ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς· τὸ δὲ ῥίγιον, αὖθι μένονταβουσὶν ἐπʼ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν.καί κεν δὴ πάλαι ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήωνἐξικόμην φεύγων, ἐπεὶ οὐκέτʼ ἀνεκτὰ πέλονται·ἀλλʼ ἔτι τὸν δύστηνον ὀΐομαι, εἴ ποθεν ἐλθὼνἀνδρῶν μνηστήρων σκέδασιν κατὰ δώματα θείῃ.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·βουκόλʼ, ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας,γιγνώσκω δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τοι πινυτὴ φρένας ἵκει,τοὔνεκά τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ξενίη τε τράπεζαἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,ἦ σέθεν ἐνθάδʼ ἐόντος ἐλεύσεται οἴκαδʼ Ὀδυσσεύς·σοῖσιν δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἐπόψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα,κτεινομένους μνηστῆρας, οἳ ἐνθάδε κοιρανέουσιν.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τελέσειε Κρονίων·γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύξατο πᾶσι θεοῖσινοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,μνηστῆρες δʼ ἄρα Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τεἤρτυον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀριστερὸς ἤλυθεν ὄρνις,αἰετὸς ὑψιπέτης, ἔχε δὲ τρήρωνα πέλειαν.τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·ὦ φίλοι, οὐχ ἡμῖν συνθεύσεται ἥδε γε βουλή,Τηλεμάχοιο φόνος· ἀλλὰ μνησώμεθα δαιτός.
ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.ἐλθόντες δʼ ἐς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιοχλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην·σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ὀπτήσαντες ἐνώμων, ἐν δέ τε οἶνονκρητῆρσιν κερόωντο· κύπελλα δὲ νεῖμε συβώτης.σῖτον δέ σφʼ ἐπένειμε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἐῳνοχόει δὲ Μελανθεύς.οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.Τηλέμαχος δʼ Ὀδυσῆα καθίδρυε, κέρδεα νωμῶν,ἐντὸς ἐϋσταθέος μεγάρου, παρὰ λάϊνον οὐδόν,δίφρον ἀεικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν·πὰρ δʼ ἐτίθει σπλάγχνων μοίρας, ἐν δʼ οἶνον ἔχευενἐν δέπαϊ χρυσέῳ, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο μετʼ ἀνδράσιν οἰνοποτάζων·κερτομίας δέ τοι αὐτὸς ἐγὼ καὶ χεῖρας ἀφέξωπάντων μνηστήρων, ἐπεὶ οὔ τοι δήμιός ἐστινοἶκος ὅδʼ, ἀλλʼ Ὀδυσῆος, ἐμοὶ δʼ ἐκτήσατο κεῖνος.ὑμεῖς δέ, μνηστῆρες, ἐπίσχετε θυμὸν ἐνιπῆςκαὶ χειρῶν, ἵνα μή τις ἔρις καὶ νεῖκος ὄρηται.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι
φύντεςΤηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·καὶ χαλεπόν περ ἐόντα δεχώμεθα μῦθον,
Ἀχαιοί,Τηλεμάχου· μάλα δʼ ἧμιν ἀπειλήσας ἀγορεύει.οὐ γὰρ Ζεὺς εἴασε Κρονίων· τῷ κέ μιν ἤδηπαύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ ἐόντʼ ἀγορητήν.
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος· ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ θεῶν ἱερὴν ἑκατόμβηνἦγον· τοὶ δʼ ἀγέροντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶἄλσος ὕπο σκιερὸν ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.οἱ δʼ ἐπεὶ ὤπτησαν κρέʼ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο,μοίρας δασσάμενοι δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα·πὰρ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντοἴσην, ὡς αὐτοί περ ἐλάγχανον· ὣς γὰρ ἀνώγειΤηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο.μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνηλώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλονδύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδην Ὀδυσῆα.ἦν δέ τις ἐν μνηστῆρσιν ἀνὴρ ἀθεμίστια εἰδώς,Κτήσιππος δʼ ὄνομʼ ἔσκε, Σάμῃ δʼ ἐνὶ οἰκία ναῖεν·ὃς δή τοι κτεάτεσσι πεποιθὼς θεσπεσίοισιμνάσκετʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα.ὅς ῥα τότε μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μετηύδα·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι
εἴπω·μοῖραν μὲν δὴ ξεῖνος ἔχει πάλαι, ὡς ἐπέοικεν,ἴσην· οὐ γὰρ καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιονξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται.ἀλλʼ ἄγε οἱ καὶ ἐγὼ δῶ ξείνιον, ὄφρα καὶ αὐτὸςἠὲ λοετροχόῳ δώῃ γέρας ἠέ τῳ ἄλλῳδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
ὣς εἰπὼν ἔρριψε βοὸς πόδα χειρὶ παχείῃ.κείμενον ἐκ κανέοιο λαβών· ὁ δʼ ἀλεύατʼ Ὀδυσσεὺςἦκα παρακλίνας κεφαλήν, μείδησε δὲ θυμῷσαρδάνιον μάλα τοῖον· ὁ δʼ εὔδμητον βάλε τοῖχον.Κτήσιππον δʼ ἄρα Τηλέμαχος ἠνίπαπε μύθῳ·Κτήσιππʼ, ἦ μάλα τοι τόδε κέρδιον ἔπλετο
θυμῷ·οὐκ ἔβαλες τὸν ξεῖνον· ἀλεύατο γὰρ βέλος αὐτός.ἦ γάρ κέν σε μέσον βάλον ἔγχεϊ ὀξυόεντι,καί κέ τοι ἀντὶ γάμοιο πατὴρ τάφον ἀμφεπονεῖτοἐνθάδε. τῷ μή τίς μοι ἀεικείας ἐνὶ οἴκῳφαινέτω· ἤδη γὰρ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρηα· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.ἀλλʼ ἔμπης τάδε μὲν καὶ τέτλαμεν εἰσορόωντες,μήλων σφαζομένων οἴνοιό τε πινομένοιοκαὶ σίτου· χαλεπὸν γὰρ ἐρυκακέειν ἕνα πολλούς.ἀλλʼ ἄγε μηκέτι μοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες·εἰ δʼ ἤδη μʼ αὐτὸν κτεῖναι μενεαίνετε χαλκῷ,καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον εἴητεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκαςῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλονδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.Τηλεμάχῳ δέ κε μῦθον ἐγὼ καὶ μητέρι φαίηνἤπιον, εἴ σφωϊν κραδίῃ ἅδοι ἀμφοτέροιϊν.ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπεινοστήσειν Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,τόφρʼ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τʼ ἦν ἰσχέμεναί τεμνηστῆρας κατὰ δώματʼ, ἐπεὶ τόδε κέρδιον ἦεν,εἰ νόστησʼ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο δῶμα·νῦν δʼ ἤδη τόδε δῆλον, ὅ τʼ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν.ἀλλʼ ἄγε, σῇ τάδε μητρὶ παρεζόμενος κατάλεξον,γήμασθʼ ὅς τις ἄριστος ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν,ὄφρα σὺ μὲν χαίρων πατρώϊα πάντα νέμηαι,ἔσθων καὶ πίνων, ἡ δʼ ἄλλου δῶμα κομίζῃ.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·οὐ μὰ Ζῆνʼ, Ἀγέλαε, καὶ ἄλγεα πατρὸς ἐμοῖο,ὅς που τῆλʼ Ἰθάκης ἢ ἔφθιται ἢ ἀλάληται,οὔ τι διατρίβω μητρὸς γάμον, ἀλλὰ κελεύωγήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃ, ποτὶ δʼ ἄσπετα δῶρα δίδωμι.αἰδέομαι δʼ ἀέκουσαν ἀπὸ μεγάροιο δίεσθαιμύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειεν.
ὣς φάτο Τηλέμαχος· μνηστῆρσι δὲ Παλλὰς Ἀθήνηἄσβεστον γέλω ὦρσε, παρέπλαγξεν δὲ νόημα.οἱ δʼ ἤδη γναθμοῖσι γελοίων ἀλλοτρίοισιν,αἱμοφόρυκτα δὲ δὴ κρέα ἤσθιον· ὄσσε δʼ ἄρα σφέωνδακρυόφιν πίμπλαντο, γόον δʼ ὠΐετο θυμός.τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·ἆ δειλοί, τί κακὸν τόδε πάσχετε; νυκτὶ μὲν
ὑμέωνεἰλύαται κεφαλαί τε πρόσωπά τε νέρθε τε γοῦνα.οἰμωγὴ δὲ δέδηε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,αἵματι δʼ ἐρράδαται τοῖχοι καλαί τε μεσόδμαι·εἰδώλων δὲ πλέον πρόθυρον, πλείη δὲ καὶ αὐλή,ἱεμένων Ἔρεβόσδε ὑπὸ ζόφον· ἠέλιος δὲοὐρανοῦ ἐξαπόλωλε, κακὴ δʼ ἐπιδέδρομεν ἀχλύς.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ
γέλασσαν.τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·ἀφραίνει ξεῖνος νέον ἄλλοθεν εἰληλουθώς.ἀλλά μιν αἶψα, νέοι, δόμου ἐκπέμψασθε θύραζεεἰς ἀγορὴν ἔρχεσθαι, ἐπεὶ τάδε νυκτὶ ἐΐσκει.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·Εὐρύμαχʼ, οὔ τί σʼ ἄνωγα ἐμοὶ πομπῆας ὀπάζειν·εἰσί μοι ὀφθαλμοί τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἄμφωκαὶ νόος ἐν στήθεσσι τετυγμένος οὐδὲν ἀεικής.τοῖς ἔξειμι θύραζε, ἐπεὶ νοέω κακὸν ὔμμινἐρχόμενον, τό κεν οὔ τις ὑπεκφύγοι οὐδʼ ἀλέαιτομνηστήρων, οἳ δῶμα κάτʼ ἀντιθέου Ὀδυσῆοςἀνέρας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανάασθε.
ὣς εἰπὼν ἐξῆλθε δόμων εὖ ναιεταόντων,ἵκετο δʼ ἐς Πείραιον, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο.μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ἐς ἀλλήλους ὁρόωντεςΤηλέμαχον ἐρέθιζον, ἐπὶ ξείνοις γελόωντες·ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·Τηλέμαχʼ, οὔ τις σεῖο κακοξεινώτερος ἄλλος·οἷον μέν τινα τοῦτον ἔχεις ἐπίμαστον ἀλήτην,σίτου καὶ οἴνου κεχρημένον, οὐδέ τι ἔργωνἔμπαιον οὐδὲ βίης, ἀλλʼ αὔτως ἄχθος ἀρούρης.ἄλλος δʼ αὖτέ τις οὗτος ἀνέστη μαντεύεσθαι.ἀλλʼ εἴ μοί τι πίθοιο, τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη·τοὺς ξείνους ἐν νηῒ πολυκληῗδι βαλόντεςἐς Σικελοὺς πέμψωμεν, ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι.
ὣς ἔφασαν μνηστῆρες· ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων,ἀλλʼ ἀκέων πατέρα προσεδέρκετο, δέγμενος αἰεί,ὁππότε δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει.ἡ δὲ κατʼ ἄντηστιν θεμένη περικαλλέα δίφρονκούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια,ἀνδρῶν ἐν μεγάροισιν ἑκάστου μῦθον ἄκουεν.δεῖπνον μὲν γάρ τοί γε γελοίωντες τετύκοντοἡδὺ τε καὶ μενοεικές, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἱέρευσαν·δόρπου δʼ οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο,οἷον δὴ τάχʼ ἔμελλε θεὰ καὶ καρτερὸς ἀνὴρθησέμεναι· πρότεροι γὰρ ἀεικέα μηχανόωντο.
τῇ δʼ ἄρʼ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρονἐν μεγάροις Ὀδυσῆος, ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν.κλίμακα δʼ ὑψηλὴν προσεβήσετο οἷο δόμοιο,εἵλετο δὲ κληῗδʼ εὐκαμπέα χειρὶ παχείῃκαλὴν χαλκείην· κώπη δʼ ἐλέφαντος ἐπῆεν.βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶνἔσχατον· ἔνθα δέ οἱ κειμήλια κεῖτο ἄνακτος,χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος.ἔνθα δὲ τόξον κεῖτο παλίντονον ἠδὲ φαρέτρηἰοδόκος, πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί,δῶρα τά οἱ ξεῖνος Λακεδαίμονι δῶκε τυχήσαςἼφιτος Εὐρυτίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισι.τὼ δʼ ἐν Μεσσήνῃ ξυμβλήτην ἀλλήλοιϊνοἴκῳ ἐν Ὀρτιλόχοιο δαΐφρονος. ἦ τοι Ὀδυσσεὺςἦλθε μετὰ χρεῖος, τό ῥά οἱ πᾶς δῆμος ὄφελλε·μῆλα γὰρ ἐξ Ἰθάκης Μεσσήνιοι ἄνδρες ἄειραννηυσὶ πολυκλήϊσι τριηκόσιʼ ἠδὲ νομῆας.τῶν ἕνεκʼ ἐξεσίην πολλὴν ὁδὸν ἦλθεν Ὀδυσσεὺςπαιδνὸς ἐών· πρὸ γὰρ ἧκε πατὴρ ἄλλοι τε γέροντες.Ἴφιτος αὖθʼ ἵππους διζήμενος, αἵ οἱ ὄλοντοδώδεκα θήλειαι, ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοί·αἳ δή οἱ καὶ ἔπειτα φόνος καὶ μοῖρα γένοντο,ἐπεὶ δὴ Διὸς υἱὸν ἀφίκετο καρτερόθυμον,φῶθʼ Ἡρακλῆα, μεγάλων ἐπιίστορα ἔργων,ὅς μιν ξεῖνον ἐόντα κατέκτανεν ᾧ ἐνὶ οἴκῳ,σχέτλιος, οὐδὲ θεῶν ὄπιν ᾐδέσατʼ οὐδὲ τράπεζαν,τὴν ἥν οἱ παρέθηκεν· ἔπειτα δὲ πέφνε καὶ αὐτόν,ἵππους δʼ αὐτὸς ἔχε κρατερώνυχας ἐν μεγάροισι.τὰς ἐρέων Ὀδυσῆϊ συνήντετο, δῶκε δὲ τόξον,τὸ πρὶν μέν ῥʼ ἐφόρει μέγας Εὔρυτος, αὐτὰρ ὁ παιδὶκάλλιπʼ ἀποθνῄσκων ἐν δώμασιν ὑψηλοῖσι.τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ξίφος ὀξὺ καὶ ἄλκιμον ἔγχος ἔδωκεν,ἀρχὴν ξεινοσύνης προσκηδέος· οὐδὲ τραπέζῃγνώτην ἀλλήλων· πρὶν γὰρ Διὸς υἱὸς ἔπεφνενἼφιτον Εὐρυτίδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν,ὅς οἱ τόξον ἔδωκε. τὸ δʼ οὔ ποτε δῖος Ὀδυσσεὺςἐρχόμενος πόλεμόνδε μελαινάων ἐπὶ νηῶνᾑρεῖτʼ, ἀλλʼ αὐτοῦ μνῆμα ξείνοιο φίλοιοκέσκετʼ ἐνὶ μεγάροισι, φόρει δέ μιν ἧς ἐπὶ γαίης.ἡ δʼ ὅτε δὴ θάλαμον τὸν ἀφίκετο δῖα γυναικῶνοὐδόν τε δρύϊνον προσεβήσετο, τόν ποτε τέκτωνξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,ἐν δὲ σταθμοὺς ἄρσε, θύρας δʼ ἐπέθηκε φαεινάς,αὐτίκʼ ἄρʼ ἥ γʼ ἱμάντα θοῶς ἀπέλυσε κορώνης,ἐν δὲ κληῗδʼ ἧκε, θυρέων δʼ ἀνέκοπτεν ὀχῆαςἄντα τιτυσκομένη· τὰ δʼ ἀνέβραχεν ἠΰτε ταῦροςβοσκόμενος λειμῶνι· τόσʼ ἔβραχε καλὰ θύρετραπληγέντα κληΐδι, πετάσθησαν δέ οἱ ὦκα.ἡ δʼ ἄρʼ ἐφʼ ὑψηλῆς σανίδος βῆ· ἔνθα δὲ χηλοὶἕστασαν, ἐν δʼ ἄρα τῇσι θυώδεα εἵματʼ ἔκειτο.ἔνθεν ὀρεξαμένη ἀπὸ πασσάλου αἴνυτο τόξοναὐτῷ γωρυτῷ, ὅς οἱ περίκειτο φαεινός.ἑζομένη δὲ κατʼ αὖθι, φίλοις ἐπὶ γούνασι θεῖσα,κλαῖε μάλα λιγέως, ἐκ δʼ ᾕρεε τόξον ἄνακτος.ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,βῆ ῥʼ ἴμεναι μέγαρόνδε μετὰ μνηστῆρας ἀγαυοὺςτόξον ἔχουσʼ ἐν χειρὶ παλίντονον ἠδὲ φαρέτρηνἰοδόκον· πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί.τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ ἀμφίπολοι φέρον ὄγκιον, ἔνθα σίδηροςκεῖτο πολὺς καὶ χαλκός, ἀέθλια τοῖο ἄνακτος.ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα.ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.αὐτίκα δὲ μνηστῆρσι μετηύδα καὶ φάτο μῦθον·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, οἳ τόδε
δῶμαἐχράετʼ ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν ἐμμενὲς αἰεὶἀνδρὸς ἀποιχομένοιο πολὺν χρόνον· οὐδέ τινʼ ἄλληνμύθου ποιήσασθαι ἐπισχεσίην ἐδύνασθε,ἀλλʼ ἐμὲ ἱέμενοι γῆμαι θέσθαι τε γυναῖκα.ἀλλʼ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετʼ ἄεθλον.θήσω γὰρ μέγα τόξον Ὀδυσσῆος θείοιο·ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσικαὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμακουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο,τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
ὣς φάτο, καί ῥʼ Εὔμαιον ἀνώγει, δῖον ὑφορβόν,τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον.δακρύσας δʼ Εὔμαιος ἐδέξατο καὶ κατέθηκε·κλαῖε δὲ βουκόλος ἄλλοθʼ, ἐπεὶ ἴδε τόξον ἄνακτος.Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·νήπιοι ἀγροιῶται, ἐφημέρια φρονέοντες,ἆ δειλώ, τί νυ δάκρυ κατείβετον ἠδὲ γυναικὶθυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὀρίνετον; ᾗ τε καὶ ἄλλωςκεῖται ἐν ἄλγεσι θυμός, ἐπεὶ φίλον ὤλεσʼ ἀκοίτην.ἀλλʼ ἀκέων δαίνυσθε καθήμενοι, ἠὲ θύραζεκλαίετον ἐξελθόντε, κατʼ αὐτόθι τόξα λιπόντε,μνηστήρεσσιν ἄεθλον ἀάατον· οὐ γὰρ ὀΐωῥηϊδίως τόδε τόξον ἐΰξοον ἐντανύεσθαι.οὐ γάρ τις μέτα τοῖος ἀνὴρ ἐν τοίσδεσι πᾶσινοἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν· ἐγὼ δέ μιν αὐτὸς ὄπωπα,καὶ γὰρ μνήμων εἰμί, πάϊς δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπεινευρὴν ἐντανύσειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.ἦ τοι ὀϊστοῦ γε πρῶτος γεύσεσθαι ἔμελλενἐκ χειρῶν Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὃν τότʼ ἀτίμαἥμενος ἐν μεγάροις, ἐπὶ δʼ ὤρνυε πάντας ἑταίρους.τοῖσι δὲ καὶ μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·ὢ πόποι, ἦ μάλα με Ζεὺς ἄφρονα θῆκε Κρονίων·μήτηρ μέν μοί φησι φίλη, πινυτή περ ἐοῦσα,ἄλλῳ ἅμʼ ἕψεσθαι νοσφισσαμένη τόδε δῶμα·αὐτὰρ ἐγὼ γελόω καὶ τέρπομαι ἄφρονι θυμῷ.ἀλλʼ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετʼ ἄεθλον,οἵη νῦν οὐκ ἔστι γυνὴ κατʼ Ἀχαιΐδα γαῖαν,οὔτε Πύλου ἱερῆς οὔτʼ Ἄργεος οὔτε Μυκήνης·οὔτʼ αὐτῆς Ἰθάκης οὔτʼ ἠπείροιο μελαίνης·καὶ δʼ αὐτοὶ τόδε γʼ ἴστε· τί με χρὴ μητέρος αἴνου;ἀλλʼ ἄγε μὴ μύνῃσι παρέλκετε μηδʼ ἔτι τόξουδηρὸν ἀποτρωπᾶσθε τανυστύος, ὄφρα ἴδωμεν.καὶ δέ κεν αὐτὸς ἐγὼ τοῦ τόξου πειρησαίμην·εἰ δέ κεν ἐντανύσω διοϊστεύσω τε σιδήρου,οὔ κέ μοι ἀχνυμένῳ τάδε δώματα πότνια μήτηρλείποι ἅμʼ ἄλλῳ ἰοῦσʼ, ὅτʼ ἐγὼ κατόπισθε λιποίμηνοἷός τʼ ἤδη πατρὸς ἀέθλια κάλʼ ἀνελέσθαι.
ἦ καὶ ἀπʼ ὤμοιϊν χλαῖναν θέτο φοινικόεσσανὀρθὸς ἀναΐξας, ἀπὸ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμων.πρῶτον μὲν πελέκεας στῆσεν, διὰ τάφρον ὀρύξαςπᾶσι μίαν μακρήν, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,ἀμφὶ δὲ γαῖαν ἔναξε· τάφος δʼ ἕλε πάντας ἰδόντας,ὡς εὐκόσμως στῆσε· πάρος δʼ οὐ πώ ποτʼ ὀπώπει.στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν καὶ τόξου πειρήτιζε.τρὶς μέν μιν πελέμιξεν ἐρύσσεσθαι μενεαίνων,τρὶς δὲ μεθῆκε βίης, ἐπιελπόμενος τό γε θυμῷ,νευρὴν ἐντανύειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.καί νύ κε δή ῥʼ ἐτάνυσσε βίῃ τὸ τέταρτον ἀνέλκων,ἀλλʼ Ὀδυσεὺς ἀνένευε καὶ ἔσχεθεν ἱέμενόν περ.τοῖς δʼ αὖτις μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·ὢ πόποι, ἦ καὶ ἔπειτα κακός τʼ ἔσομαι καὶ
ἄκικυς,ἠὲ νεώτερός εἰμι καὶ οὔ πω χερσὶ πέποιθαἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.ἀλλʼ ἄγεθʼ, οἵ περ ἐμεῖο βίῃ προφερέστεροί ἐστε,τόξου πειρήσασθε, καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
ὣς εἰπὼν τόξον μὲν ἀπὸ ἕο θῆκε χαμᾶζε,κλίνας κολλητῇσιν ἐϋξέστῃς σανίδεσσιν,αὐτοῦ δʼ ὠκὺ βέλος καλῇ προσέκλινε κορώνῃ,ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·ὄρνυσθʼ ἑξείης ἐπιδέξια πάντες ἑταῖροι,ἀρξάμενοι τοῦ χώρου ὅθεν τέ περ οἰνοχοεύει.
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.Λειώδης δὲ πρῶτος ἀνίστατο, Οἴνοπος υἱός,ὅ σφι θυοσκόος ἔσκε, παρὰ κρητῆρα δὲ καλὸνἷζε μυχοίτατος αἰέν· ἀτασθαλίαι δέ οἱ οἴῳἐχθραὶ ἔσαν, πᾶσιν δὲ νεμέσσα μνηστήρεσσιν·ὅς ῥα τότε πρῶτος τόξον λάβε καὶ βέλος ὠκύ.στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν καὶ τόξου πειρήτιζεν,οὐδέ μιν ἐντάνυσε· πρὶν γὰρ κάμε χεῖρας ἀνέλκωνἀτρίπτους ἁπαλάς· μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπεν·ὦ φίλοι, οὐ μὲν ἐγὼ τανύω, λαβέτω δὲ καὶ
ἄλλος.πολλοὺς γὰρ τόδε τόξον ἀριστῆας κεκαδήσειθυμοῦ καὶ ψυχῆς, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερόν ἐστιτεθνάμεν ἢ ζώοντας ἁμαρτεῖν, οὗθʼ ἕνεκʼ αἰεὶἐνθάδʼ ὁμιλέομεν, ποτιδέγμενοι ἤματα πάντα.νῦν μέν τις καὶ ἔλπετʼ ἐνὶ φρεσὶν ἠδὲ μενοινᾷγῆμαι Πηνελόπειαν, Ὀδυσσῆος παράκοιτιν.αὐτὰρ ἐπὴν τόξου πειρήσεται ἠδὲ ἴδηται,ἄλλην δή τινʼ ἔπειτα Ἀχαιϊάδων εὐπέπλωνμνάσθω ἐέδνοισιν διζήμενος· ἡ δέ κʼ ἔπειταγήμαιθʼ ὅς κε πλεῖστα πόροι καὶ μόρσιμος ἔλθοι.
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν καὶ ἀπὸ ἕο τόξον ἔθηκε,κλίνας κολλητῇσιν ἐϋξέστῃς σανίδεσσιν,αὐτοῦ δʼ ὠκὺ βέλος καλῇ προσέκλινε κορώνῃ,ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·Λειῶδες, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,δεινόν τʼ ἀργαλέον τε, —νεμεσσῶμαι δέ τʼ ἀκούων—εἰ δὴ τοῦτό γε τόξον ἀριστῆας κεκαδήσειθυμοῦ καὶ ψυχῆς, ἐπεὶ οὐ δύνασαι σὺ τανύσσαι.οὐ γάρ τοί σέ γε τοῖον ἐγείνατο πότνια μήτηροἷόν τε ῥυτῆρα βιοῦ τʼ ἔμεναι καὶ ὀϊστῶν·ἀλλʼ ἄλλοι τανύουσι τάχα μνηστῆρες ἀγαυοί.
ὣς φάτο, καί ῥʼ ἐκέλευσε Μελάνθιον, αἰπόλον
αἰγῶν·ἄγρει δή, πῦρ κῆον ἐνὶ μεγάροισι, Μελανθεῦ,πὰρ δὲ τίθει δίφρον τε μέγαν καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,ἐκ δὲ στέατος ἔνεικε μέγαν τροχὸν ἔνδον ἐόντος,ὄφρα νέοι θάλποντες, ἐπιχρίοντες ἀλοιφῇ,τόξου πειρώμεσθα καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αἶψʼ ἀνέκαιε Μελάνθιος ἀκάματον
πῦρ,πὰρ δὲ φέρων δίφρον θῆκεν καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,ἐκ δὲ στέατος ἔνεικε μέγαν τροχὸν ἔνδον ἐόντος·τῷ ῥα νέοι θάλποντες ἐπειρῶντʼ· οὐδʼ ἐδύναντοἐντανύσαι, πολλὸν δὲ βίης ἐπιδευέες ἦσαν.Ἀντίνοος δʼ ἔτʼ ἐπεῖχε καὶ Εὐρύμαχος θεοειδής,ἀρχοὶ μνηστήρων· ἀρετῇ δʼ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι.τὼ δʼ ἐξ οἴκου βῆσαν ὁμαρτήσαντες ἅμʼ ἄμφωβουκόλος ἠδὲ συφορβὸς Ὀδυσσῆος θείοιο·ἐκ δʼ αὐτὸς μετὰ τοὺς δόμου ἤλυθε δῖος Ὀδυσσεύς.ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐκτὸς θυρέων ἔσαν ἠδὲ καὶ αὐλῆς,φθεγξάμενός σφε ἔπεσσι προσηύδα μειλιχίοισι·βουκόλε καὶ σύ, συφορβέ, ἔπος τί κε
μυθησαίμην,ἦ αὐτὸς κεύθω; φάσθαι δέ με θυμὸς ἀνώγει.ποῖοί κʼ εἶτʼ Ὀδυσῆϊ ἀμυνέμεν, εἴ ποθεν ἔλθοιὧδε μάλʼ ἐξαπίνης καί τις θεὸς αὐτὸν ἐνείκαι;ἤ κε μνηστήρεσσιν ἀμύνοιτʼ ἦ Ὀδυσῆϊ;εἴπαθʼ ὅπως ὑμέας κραδίη θυμός τε κελεύει.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·Ζεῦ πάτερ, αἲ γὰρ τοῦτο τελευτήσειας ἐέλδωρ,ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων·γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύχετο πᾶσι θεοῖσινοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τῶν γε νόον νημερτέʼ ἀνέγνω,ἐξαῦτίς σφε ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·ἔνδον μὲν δὴ ὅδʼ αὐτὸς ἐγώ, κακὰ πολλὰ
μογήσαςἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.γιγνώσκω δʼ ὡς σφῶϊν ἐελδομένοισιν ἱκάνωοἴοισι δμώων· τῶν δʼ ἄλλων οὔ τευ ἄκουσαεὐξαμένου ἐμὲ αὖτις ὑπότροπον οἴκαδʼ ἱκέσθαι.σφῶϊν δʼ, ὡς ἔσεταί περ, ἀληθείην καταλέξω.εἴ χʼ ὑπʼ ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,ἄξομαι ἀμφοτέροις ἀλόχους καὶ κτήματʼ ὀπάσσωοἰκία τʼ ἐγγὺς ἐμεῖο τετυγμένα· καί μοι ἔπειταΤηλεμάχου ἑτάρω τε κασιγνήτω τε ἔσεσθον.εἰ δʼ ἄγε δή, καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι δείξω,ὄφρα μʼ ἐῢ γνῶτον πιστωθῆτόν τʼ ἐνὶ θυμῷ,οὐλήν, τήν ποτέ με σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντιΠαρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.
ὣς εἰπὼν ῥάκεα μεγάλης ἀποέργαθεν οὐλῆς.τὼ δʼ ἐπεὶ εἰσιδέτην εὖ τʼ ἐφράσσαντο ἕκαστα,κλαῖον ἄρʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆϊ δαΐφρονι χεῖρε βαλόντε,καὶ κύνεον ἀγαπαζόμενοι κεφαλήν τε καὶ ὤμουςὣς δʼ αὔτως Ὀδυσεὺς κεφαλὰς καὶ χεῖρας ἔκυσσε.καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο,εἰ μὴ Ὀδυσσεὺς αὐτὸς ἐρύκακε φώνησέν τε·παύεσθον κλαυθμοῖο γόοιό τε, μή τις ἴδηταιἐξελθὼν μεγάροιο, ἀτὰρ εἴπῃσι καὶ εἴσω.ἀλλὰ προμνηστῖνοι ἐσέλθετε, μηδʼ ἅμα πάντες,πρῶτος ἐγώ, μετὰ δʼ ὔμμες· ἀτὰρ τόδε σῆμα τετύχθω·ἄλλοι μὲν γὰρ πάντες, ὅσοι μνηστῆρες ἀγαυοί,οὐκ ἐάσουσιν ἐμοὶ δόμεναι βιὸν ἠδὲ φαρέτρην·ἀλλὰ σύ, δῖʼ Εὔμαιε, φέρων ἀνὰ δώματα τόξονἐν χείρεσσιν ἐμοὶ θέμεναι, εἰπεῖν τε γυναιξὶκληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας,ἢν δέ τις ἢ στοναχῆς ἠὲ κτύπου ἔνδον ἀκούσῃἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζεπροβλώσκειν, ἀλλʼ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρὰ ἔργῳ.σοὶ δέ, Φιλοίτιε δῖε, θύρας ἐπιτέλλομαι αὐλῆςκληῗσαι κληῗδι, θοῶς δʼ ἐπὶ δεσμὸν ἰῆλαι.
ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας·ἕζετʼ ἔπειτʼ ἐπὶ δίφρον ἰών, ἔνθεν περ ἀνέστη·ἐς δʼ ἄρα καὶ τὼ δμῶε ἴτην θείου Ὀδυσῆος.Εὐρύμαχος δʼ ἤδη τόξον μετὰ χερσὶν ἐνώμα,θάλπων ἔνθα καὶ ἔνθα σέλᾳ πυρός· ἀλλά μιν οὐδʼ ὣςἐντανύσαι δύνατο, μέγα δʼ ἔστενε κυδάλιμον κῆρ·ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·ὢ πόποι, ἧ μοι ἄχος περί τʼ αὐτοῦ καὶ περὶ
πάντων·οὔ τι γάμου τοσσοῦτον ὀδύρομαι, ἀχνύμενός περ·εἰσὶ καὶ ἄλλαι πολλαὶ Ἀχαιΐδες, αἱ μὲν ἐν αὐτῇἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ, αἱ δʼ ἄλλῃσιν πολίεσσιν·ἀλλʼ εἰ δὴ τοσσόνδε βίης ἐπιδευέες εἰμὲνἀντιθέου Ὀδυσῆος, ὅ τʼ οὐ δυνάμεσθα τανύσσαιτόξον· ἐλεγχείη δὲ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·Εὐρύμαχʼ, οὐχ οὕτως ἔσται· νοέεις δὲ καὶ αὐτός.νῦν μὲν γὰρ κατὰ δῆμον ἑορτὴ τοῖο θεοῖοἁγνή· τίς δέ κε τόξα τιταίνοιτʼ; ἀλλὰ ἕκηλοικάτθετʼ· ἀτὰρ πελέκεάς γε καὶ εἴ κʼ εἰῶμεν ἅπανταςἑστάμεν· οὐ μὲν γάρ τινʼ ἀναιρήσεσθαι ὀΐω,ἐλθόντʼ ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.ἀλλʼ ἄγετʼ, οἰνοχόος μὲν ἐπαρξάσθω δεπάεσσιν,ὄφρα σπείσαντες καταθείομεν ἀγκύλα τόξα·ἠῶθεν δὲ κέλεσθε Μελάνθιον, αἰπόλον αἰγῶν,αἶγας ἄγειν, αἳ πᾶσι μέγʼ ἔξοχοι αἰπολίοισιν,ὄφρʼ ἐπὶ μηρία θέντες Ἀπόλλωνι κλυτοτόξῳτόξου πειρώμεσθα καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,νώμησαν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν.οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν σπεῖσάν τʼ ἔπιόν θʼ ὅσον ἤθελε θυμός,τοῖς δὲ δολοφρονέων μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης·ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει·Εὐρύμαχον δὲ μάλιστα καὶ Ἀντίνοον θεοειδέαλίσσομʼ, ἐπεὶ καὶ τοῦτο ἔπος κατὰ μοῖραν ἔειπε,νῦν μὲν παῦσαι τόξον, ἐπιτρέψαι δὲ θεοῖσιν·ἠῶθεν δὲ θεὸς δώσει κράτος ᾧ κʼ ἐθέλῃσιν.ἀλλʼ ἄγʼ ἐμοὶ δότε τόξον ἐΰξοον, ὄφρα μεθʼ ὑμῖνχειρῶν καὶ σθένεος πειρήσομαι, ἤ μοι ἔτʼ ἐστὶνἴς, οἵη πάρος ἔσκεν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσιν,ἦ ἤδη μοι ὄλεσσεν ἄλη τʼ ἀκομιστίη τε.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως
νεμέσησαν,δείσαντες μὴ τόξον ἐΰξοον ἐντανύσειεν.Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·ἆ δειλὲ ξείνων, ἔνι τοι φρένες οὐδʼ ἠβαιαί·οὐκ ἀγαπᾷς ὃ ἕκηλος ὑπερφιάλοισι μεθʼ ἡμῖνδαίνυσαι, οὐδέ τι δαιτὸς ἀμέρδεαι, αὐτὰρ ἀκούειςμύθων ἡμετέρων καὶ ῥήσιος; οὐδέ τις ἄλλοςἡμετέρων μύθων ξεῖνος καὶ πτωχὸς ἀκούει.οἶνός σε τρώει μελιηδής, ὅς τε καὶ ἄλλουςβλάπτει, ὃς ἄν μιν χανδὸν ἕλῃ μηδʼ αἴσιμα πίνῃ.οἶνος καὶ Κένταυρον, ἀγακλυτὸν Εὐρυτίωνα,ἄασʼ ἐνὶ μεγάρῳ μεγαθύμου Πειριθόοιο,ἐς Λαπίθας ἐλθόνθʼ· ὁ δʼ ἐπεὶ φρένας ἄασεν οἴνῳ,μαινόμενος κάκʼ ἔρεξε δόμον κάτα Πειριθόοιο·ἥρωας δʼ ἄχος εἷλε, διὲκ προθύρου δὲ θύραζεἕλκον ἀναΐξαντες, ἀπʼ οὔατα νηλέϊ χαλκῷῥῖνάς τʼ ἀμήσαντες· ὁ δὲ φρεσὶν ᾗσιν ἀασθεὶςἤϊεν ἣν ἄτην ὀχέων ἀεσίφρονι θυμῷ.ἐξ οὗ Κενταύροισι καὶ ἀνδράσι νεῖκος ἐτύχθη,οἷ δʼ αὐτῷ πρώτῳ κακὸν εὕρετο οἰνοβαρείων.ὣς καὶ σοὶ μέγα πῆμα πιφαύσκομαι, αἴ κε τὸ τόξονἐντανύσῃς· οὐ γάρ τευ ἐπητύος ἀντιβολήσειςἡμετέρῳ ἐνὶ δήμῳ, ἄφαρ δέ σε νηῒ μελαίνῃεἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων,πέμψομεν· ἔνθεν δʼ οὔ τι σαώσεαι· ἀλλὰ ἕκηλοςπῖνέ τε, μηδʼ ἐρίδαινε μετʼ ἀνδράσι κουροτέροισιν.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιονξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται·ἔλπεαι, αἴ χʼ ὁ ξεῖνος Ὀδυσσῆος μέγα τόξονἐντανύσῃ χερσίν τε βίηφί τε ἧφι πιθήσας,οἴκαδέ μʼ ἄξεσθαι καὶ ἑὴν θήσεσθαι ἄκοιτιν;οὐδʼ αὐτός που τοῦτό γʼ ἐνὶ στήθεσσιν ἔολπε·μηδέ τις ὑμείων τοῦ γʼ εἵνεκα θυμὸν ἀχεύωνἐνθάδε δαινύσθω, ἐπεὶ οὐδὲ μὲν οὐδὲ ἔοικεν.
τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἀντίον
ηὔδα·κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,οὔ τί σε τόνδʼ ἄξεσθαι ὀϊόμεθʼ· οὐδὲ ἔοικεν·ἀλλʼ αἰσχυνόμενοι φάτιν ἀνδρῶν ἠδὲ γυναικῶν,μή ποτέ τις εἴπῃσι κακώτερος ἄλλος Ἀχαιῶνἦ πολὺ χείρονες ἄνδρες ἀμύμονος ἀνδρὸς ἄκοιτινμνῶνται, οὐδέ τι τόξον ἐΰξοον ἐντανύουσιν·ἀλλʼ ἄλλος τις πτωχὸς ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼνῥηϊδίως ἐτάνυσσε βιόν, διὰ δʼ ἧκε σιδήρου.ὣς ἐρέουσʼ, ἡμῖν δʼ ἂν ἐλέγχεα ταῦτα γένοιτο.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·Εὐρύμαχʼ, οὔ πως ἔστιν ἐϋκλεῖας κατὰ δῆμονἔμμεναι οἳ δὴ οἶκον ἀτιμάζοντες ἔδουσινἀνδρὸς ἀριστῆος· τί δʼ ἐλέγχεα ταῦτα τίθεσθε;οὗτος δὲ ξεῖνος μάλα μὲν μέγας ἠδʼ εὐπηγής,πατρὸς δʼ ἐξ ἀγαθοῦ γένος εὔχεται ἔμμεναι υἱός.ἀλλʼ ἄγε οἱ δότε τόξον ἐΰξοον, ὄφρα ἴδωμεν.ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·εἴ κέ μιν ἐντανύσῃ, δώῃ δέ οἱ εὖχος Ἀπόλλων,ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά,δώσω δʼ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν,καὶ ξίφος ἄμφηκες· δώσω δʼ ὑπὸ ποσσὶ πέδιλα,πέμψω δʼ ὅππη μιν κραδίη θυμός τε κελεύει.
τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·μῆτερ ἐμή, τόξον μὲν Ἀχαιῶν οὔ τις ἐμεῖοκρείσσων, ᾧ κʼ ἐθέλω, δόμεναί τε καὶ ἀρνήσασθαι,οὔθʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν,οὔθʼ ὅσσοι νήσοισι πρὸς Ἤλιδος ἱπποβότοιο·τῶν οὔ τίς μʼ ἀέκοντα βιήσεται, αἴ κʼ ἐθέλωμικαὶ καθάπαξ ξείνῳ δόμεναι τάδε τόξα φέρεσθαι.ἀλλʼ εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σʼ αὐτῆς ἔργα κόμιζε,ἱστόν τʼ ἠλακάτην τε, καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευεἔργον ἐποίχεσθαι· τόξον δʼ ἄνδρεσσι μελήσειπᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί· τοῦ γὰρ κράτος ἔστʼ ἐνὶ οἴκῳ.
ἡ μὲν θαμβήσασα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει·παιδὸς γὰρ μῦθον πεπνυμένον ἔνθετο θυμῷ.ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶκλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνονἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.αὐτὰρ ὁ τόξα λαβὼν φέρε καμπύλα δῖος ὑφορβός·μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ὁμόκλεον ἐν μεγάροισιν·ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·πῆ δὴ καμπύλα τόξα φέρεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,πλαγκτέ; τάχʼ αὖ σʼ ἐφʼ ὕεσσι κύνες ταχέες κατέδονταιοἶον ἀπʼ ἀνθρώπων, οὓς ἔτρεφες, εἴ κεν Ἀπόλλωνἡμῖν ἱλήκῃσι καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.
ὣς φάσαν, αὐτὰρ, ὁ θῆκε φέρων αὐτῇ ἐνὶ χώρῃ,δείσας, οὕνεκα πολλοὶ ὁμόκλεον ἐν μεγάροισιν.Τηλέμαχος δʼ ἑτέρωθεν ἀπειλήσας ἐγεγώνει·ἄττα, πρόσω φέρε τόξα· τάχʼ οὐκ εὖ πᾶσι
πιθήσειςμή σε καὶ ὁπλότερός περ ἐὼν ἀγρόνδε δίωμαι,βάλλων χερμαδίοισι· βίηφι δὲ φέρτερός εἰμι.αἲ γὰρ πάντων τόσσον, ὅσοι κατὰ δώματʼ ἔασι,μνηστήρων χερσίν τε βίηφί τε φέρτερος εἴην·τῷ κε τάχα στυγερῶς τινʼ ἐγὼ πέμψαιμι νέεσθαιἡμετέρου ἐξ οἴκου, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ
γέλασσανμνηστῆρες, καὶ δὴ μέθιεν χαλεποῖο χόλοιοΤηλεμάχῳ· τὰ δὲ τόξα φέρων ἀνὰ δῶμα συβώτηςἐν χείρεσσʼ Ὀδυσῆϊ δαΐφρονι θῆκε παραστάς.ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·Τηλέμαχος κέλεταί σε, περίφρων Εὐρύκλεια,κληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας.ἢν δέ τις ἤ στοναχῆς ἠὲ κτύπου ἔνδον ἀκούσῃἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζεπροβλώσκειν, ἀλλʼ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρὰ ἔργῳ.
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.σιγῇ δʼ ἐξ οἴκοιο Φιλοίτιος ἆλτο θύραζε,κλήϊσεν δʼ ἄρʼ ἔπειτα θύρας εὐερκέος αὐλῆς.κεῖτο δʼ ὑπʼ αἰθούσῃ ὅπλον νεὸς ἀμφιελίσσηςβύβλινον, ᾧ ῥʼ ἐπέδησε θύρας, ἐς δʼ ἤϊεν αὐτός·ἕζετʼ ἔπειτʼ ἐπὶ δίφρον ἰών, ἔνθεν περ ἀνέστη,εἰσορόων Ὀδυσῆα. ὁ δʼ ἤδη τόξον ἐνώμαπάντη ἀναστρωφῶν, πειρώμενος ἔνθα καὶ ἔνθα,μὴ κέρα ἶπες ἔδοιεν ἀποιχομένοιο ἄνακτος.ὧδε τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·ἦ τις θηητὴρ καὶ ἐπίκλοπος ἔπλετο τόξων·ἤ ῥά νύ που τοιαῦτα καὶ αὐτῷ οἴκοθι κεῖταιἢ ὅ γʼ ἐφορμᾶται ποιησέμεν, ὡς ἐνὶ χερσὶνωμᾷ ἔνθα καὶ ἔνθα κακῶν ἔμπαιος ἀλήτης.
ἄλλος δʼ αὖ εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·αἲ γὰρ δὴ τοσσοῦτον ὀνήσιος ἀντιάσειενὡς οὗτός ποτε τοῦτο δυνήσεται ἐντανύσασθαι.
ὣς ἄρʼ ἔφαν μνηστῆρες· ἀτὰρ πολύμητις Ὀδυσσεύς,αὐτίκʼ ἐπεὶ μέγα τόξον ἐβάστασε καὶ ἴδε πάντη,ὡς ὅτʼ ἀνὴρ φόρμιγγος ἐπιστάμενος καὶ ἀοιδῆςῥηϊδίως ἐτάνυσσε νέῳ περὶ κόλλοπι χορδήν,ἅψας ἀμφοτέρωθεν ἐϋστρεφὲς ἔντερον οἰός,ὣς ἄρʼ ἄτερ σπουδῆς τάνυσεν μέγα τόξον Ὀδυσσεύς.δεξιτερῇ ἄρα χειρὶ λαβὼν πειρήσατο νευρῆς·ἡ δʼ ὑπὸ καλὸν ἄεισε, χελιδόνι εἰκέλη αὐδήν.μνηστῆρσιν δʼ ἄρʼ ἄχος γένετο μέγα, πᾶσι δʼ ἄρα χρὼςἐτράπετο· Ζεὺς δὲ μεγάλʼ ἔκτυπε σήματα φαίνων·γήθησέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.ὅττι ῥά οἱ τέρας ἧκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω·εἵλετο δʼ ὠκὺν ὀϊστόν, ὅ οἱ παρέκειτο τραπέζῃγυμνός· τοὶ δʼ ἄλλοι κοίλης ἔντοσθε φαρέτρηςκείατο, τῶν τάχʼ ἔμελλον Ἀχαιοὶ πειρήσεσθαι.τόν ῥʼ ἐπὶ πήχει ἑλὼν ἕλκεν νευρὴν γλυφίδας τε,αὐτόθεν ἐκ δίφροιο καθήμενος, ἧκε δʼ ὀϊστὸνἄντα τιτυσκόμενος, πελέκεων δʼ οὐκ ἤμβροτε πάντωνπρώτης στειλειῆς, διὰ δʼ ἀμπερὲς ἦλθε θύραζεἰὸς χαλκοβαρής· ὁ δὲ Τηλέμαχον προσέειπε·Τηλέμαχʼ, οὔ σʼ ὁ ξεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν
ἐλέγχειἥμενος, οὐδέ τι τοῦ σκοποῦ ἤμβροτον οὐδέ τι τόξονδὴν ἔκαμον τανύων· ἔτι μοι μένος ἔμπεδόν ἐστιν,οὐχ ὥς με μνηστῆρες ἀτιμάζοντες ὄνονται.νῦν δʼ ὥρη καὶ δόρπον Ἀχαιοῖσιν τετυκέσθαιἐν φάει, αὐτὰρ ἔπειτα καὶ ἄλλως ἑψιάασθαιμολπῇ καὶ φόρμιγγι· τὰ γάρ τʼ ἀναθήματα δαιτός.
ἦ καὶ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσεν· ὁ δʼ ἀμφέθετο ξίφος
ὀξὺΤηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,ἀμφὶ δὲ χεῖρα φίλην βάλεν ἔγχεϊ, ἄγχι δʼ ἄρʼ αὐτοῦπὰρ θρόνον ἑστήκει κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.
αὐτὰρ ὁ γυμνώθη ῥακέων πολύμητις Ὀδυσσεύς,ἆλτο δʼ ἐπὶ μέγαν οὐδόν, ἔχων βιὸν ἠδὲ φαρέτρηνἰῶν ἐμπλείην, ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺςαὐτοῦ πρόσθε ποδῶν, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπεν·οὗτος μὲν δὴ ἄεθλος ἀάατος ἐκτετέλεσται·νῦν αὖτε σκοπὸν ἄλλον, ὃν οὔ πώ τις βάλεν ἀνήρ,εἴσομαι, αἴ κε τύχωμι, πόρῃ δέ μοι εὖχος Ἀπόλλων.
ἦ καὶ ἐπʼ Ἀντινόῳ ἰθύνετο πικρὸν ὀϊστόν.ἦ τοι ὁ καλὸν ἄλεισον ἀναιρήσεσθαι ἔμελλε,χρύσεον ἄμφωτον, καὶ δὴ μετὰ χερσὶν ἐνώμα,ὄφρα πίοι οἴνοιο· φόνος δέ οἱ οὐκ ἐνὶ θυμῷμέμβλετο· τίς κʼ οἴοιτο μετʼ ἀνδράσι δαιτυμόνεσσιμοῦνον ἐνὶ πλεόνεσσι, καὶ εἰ μάλα καρτερὸς εἴη,οἷ τεύξειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν;τὸν δʼ Ὀδυσεὺς κατὰ λαιμὸν ἐπισχόμενος βάλεν ἰῷ,ἀντικρὺ δʼ ἁπαλοῖο διʼ αὐχένος ἤλυθʼ ἀκωκή.ἐκλίνθη δʼ ἑτέρωσε, δέπας δέ οἱ ἔκπεσε χειρὸςβλημένου, αὐτίκα δʼ αὐλὸς ἀνὰ ῥῖνας παχὺς ἦλθεναἵματος ἀνδρομέοιο· θοῶς δʼ ἀπὸ εἷο τράπεζανὦσε ποδὶ πλήξας, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζε·σῖτός τε κρέα τʼ ὀπτὰ φορύνετο. τοὶ δʼ ὁμάδησανμνηστῆρες κατὰ δώμαθʼ, ὅπως ἴδον ἄνδρα πεσόντα,ἐκ δὲ θρόνων ἀνόρουσαν ὀρινθέντες κατὰ δῶμα,πάντοσε παπταίνοντες ἐϋδμήτους ποτὶ τοίχους·οὐδέ πη ἀσπὶς ἔην οὐδʼ ἄλκιμον ἔγχος ἑλέσθαι.νείκειον δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσι·ξεῖνε, κακῶς ἀνδρῶν τοξάζεαι· οὐκέτʼ ἀέθλωνἄλλων ἀντιάσεις· νῦν τοι σῶς αἰπὺς ὄλεθρος.καὶ γὰρ δὴ νῦν φῶτα κατέκτανες ὃς μέγʼ ἄριστοςκούρων εἰν Ἰθάκῃ· τῷ σʼ ἐνθάδε γῦπες ἔδονται.
ἴσκεν ἕκαστος ἀνήρ, ἐπεὶ ἦ φάσαν οὐκ ἐθέλονταἄνδρα κατακτεῖναι· τὸ δὲ νήπιοι οὐκ ἐνόησαν,ὡς δή σφιν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπτο.τοὺς δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ κύνες, οὔ μʼ ἔτʼ ἐφάσκεθʼ ὑπότροπον οἴκαδʼ
ἱκέσθαιδήμου ἄπο Τρώων, ὅτι μοι κατεκείρετε οἶκον,δμῳῇσιν δὲ γυναιξὶ παρευνάζεσθε βιαίως,αὐτοῦ τε ζώοντος ὑπεμνάασθε γυναῖκα,οὔτε θεοὺς δείσαντες, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,οὔτε τινʼ ἀνθρώπων νέμεσιν κατόπισθεν ἔσεσθαι·νῦν ὑμῖν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπται.
ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος
εἷλεν·πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπη φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.Εὐρύμαχος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπεν·εἰ μὲν δὴ Ὀδυσεὺς Ἰθακήσιος εἰλήλουθας,ταῦτα μὲν αἴσιμα εἶπας, ὅσα ῥέζεσκον Ἀχαιοί,πολλὰ μὲν ἐν μεγάροισιν ἀτάσθαλα, πολλὰ δʼ ἐπʼ ἀγροῦ.ἀλλʼ ὁ μὲν ἤδη κεῖται ὃς αἴτιος ἔπλετο πάντων,Ἀντίνοος· οὗτος γὰρ ἐπίηλεν τάδε ἔργα,οὔ τι γάμου τόσσον κεχρημένος οὐδὲ χατίζων,ἀλλʼ ἄλλα φρονέων, τά οἱ οὐκ ἐτέλεσσε Κρονίων,ὄφρʼ Ἰθάκης κατὰ δῆμον ἐϋκτιμένης βασιλεύοιαὐτός, ἀτὰρ σὸν παῖδα κατακτείνειε λοχήσας.νῦν δʼ ὁ μὲν ἐν μοίρῃ πέφαται, σὺ δὲ φείδεο λαῶνσῶν· ἀτὰρ ἄμμες ὄπισθεν ἀρεσσάμενοι κατὰ δῆμον,ὅσσα τοι ἐκπέποται καὶ ἐδήδοται ἐν μεγάροισι,τιμὴν ἀμφὶς ἄγοντες ἐεικοσάβοιον ἕκαστος,χαλκόν τε χρυσόν τʼ ἀποδώσομεν, εἰς ὅ κε σὸν κῆρἰανθῇ· πρὶν δʼ οὔ τι νεμεσσητὸν κεχολῶσθαι.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·Εὐρύμαχʼ, οὐδʼ εἴ μοι πατρώϊα πάντʼ ἀποδοῖτε,ὅσσα τε νῦν ὔμμʼ ἐστὶ καὶ εἴ ποθεν ἄλλʼ ἐπιθεῖτε,οὐδέ κεν ὣς ἔτι χεῖρας ἐμὰς λήξαιμι φόνοιοπρὶν πᾶσαν μνηστῆρας ὑπερβασίην ἀποτῖσαι.νῦν ὑμῖν παράκειται ἐναντίον ἠὲ μάχεσθαιἢ φεύγειν, ὅς κεν θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξῃ·ἀλλά τινʼ οὐ φεύξεσθαι ὀΐομαι αἰπὺν ὄλεθρον.
ὣς φάτο, τῶν δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον
ἦτορ.τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος προσεφώνεε δεύτερον αὖτις·ὦ φίλοι, οὐ γὰρ σχήσει ἀνὴρ ὅδε χεῖρας
ἀάπτους,ἀλλʼ ἐπεὶ ἔλλαβε τόξον ἐΰξοον ἠδὲ φαρέτρην,οὐδοῦ ἄπο ξεστοῦ τοξάσσεται, εἰς ὅ κε πάνταςἄμμε κατακτείνῃ· ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.φάσγανά τε σπάσσασθε καὶ ἀντίσχεσθε τραπέζαςἰῶν ὠκυμόρων· ἐπὶ δʼ αὐτῷ πάντες ἔχωμενἀθρόοι, εἴ κέ μιν οὐδοῦ ἀπώσομεν ἠδὲ θυράων,ἔλθωμεν δʼ ἀνὰ ἄστυ, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο·τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.
ὣς ἄρα φωνήσας εἰρύσσατο φάσγανον ὀξὺχάλκεον, ἀμφοτέρωθεν ἀκαχμένον, ἆλτο δʼ ἐπʼ αὐτῷσμερδαλέα ἰάχων· ὁ δʼ ἁμαρτῆ δῖος Ὀδυσσεὺςἰὸν ἀποπροίει, βάλε δὲ στῆθος παρὰ μαζόν,ἐν δέ οἱ ἥπατι πῆξε θοὸν βέλος· ἐκ δʼ ἄρα χειρὸςφάσγανον ἧκε χαμᾶζε, περιρρηδὴς δὲ τραπέζῃκάππεσεν ἰδνωθείς, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζεκαὶ δέπας ἀμφικύπελλον· ὁ δὲ χθόνα τύπτε μετώπῳθυμῷ ἀνιάζων, ποσὶ δὲ θρόνον ἀμφοτέροισιλακτίζων ἐτίνασσε· κατʼ ὀφθαλμῶν δʼ ἔχυτʼ ἀχλύς.Ἀμφίνομος δʼ Ὀδυσῆος ἐείσατο κυδαλίμοιοἀντίος ἀΐξας, εἴρυτο δὲ φάσγανον ὀξύ,εἴ πώς οἱ εἴξειε θυράων. ἀλλʼ ἄρα μιν φθῆΤηλέμαχος κατόπισθε βαλὼν χαλκήρεϊ δουρὶὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν·δούπησεν δὲ πεσών, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.Τηλέμαχος δʼ ἀπόρουσε, λιπὼν δολιχόσκιον ἔγχοςαὐτοῦ ἐν Ἀμφινόμῳ· περὶ γὰρ δίε μή τις Ἀχαιῶνἔγχος ἀνελκόμενον δολιχόσκιον ἢ ἐλάσειεφασγάνῳ ἀΐξας ἠὲ προπρηνέα τύψας.βῆ δὲ θέειν, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ὦ πάτερ, ἤδη τοι σάκος οἴσω καὶ δύο δοῦρεκαὶ κυνέην πάγχαλκον, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖαναὐτός τʼ ἀμφιβαλεῦμαι ἰών, δώσω δὲ συβώτῃκαὶ τῷ βουκόλῳ ἄλλα· τετευχῆσθαι γὰρ ἄμεινον.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·οἶσε θέων, ἧός μοι ἀμύνεσθαι πάρʼ ὀϊστοί,μή μʼ ἀποκινήσωσι θυράων μοῦνον ἐόντα.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδʼ, ὅθι οἱ κλυτὰ τεύχεα κεῖτο.ἔνθεν τέσσαρα μὲν σάκεʼ ἔξελε, δούρατα δʼ ὀκτὼκαὶ πίσυρας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·βῆ δὲ φέρων, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,αὐτὸς δὲ πρώτιστα περὶ χροῒ δύσετο χαλκόν·ὣς δʼ αὔτως τὼ δμῶε δυέσθην τεύχεα καλά,ἔσταν δʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην.αὐτὰρ ὅ γʼ, ὄφρα μὲν αὐτῷ ἀμύνεσθαι ἔσαν ἰοί.τόφρα μνηστήρων ἕνα γʼ αἰεὶ ᾧ ἐνὶ οἴκῳβάλλε τιτυσκόμενος· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.αὐτὰρ ἐπεὶ λίπον ἰοὶ ὀϊστεύοντα ἄνακτα,τόξον μὲν πρὸς σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιοἔκλινʼ ἑστάμεναι, πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα,αὐτὸς δʼ ἀμφʼ ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν,ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·εἵλετο δʼ ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ.ὀρσοθύρη δέ τις ἔσκεν ἐϋδμήτῳ ἐνὶ τοίχῳ,ἀκρότατον δὲ παρʼ οὐδὸν ἐϋσταθέος μεγάροιοἦν ὁδὸς ἐς λαύρην, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι.τὴν δʼ Ὀδυσεὺς φράζεσθαι ἀνώγει δῖον ὑφορβὸνἑσταότʼ ἄγχʼ αὐτῆς· μία δʼ οἴη γίγνετʼ ἐφορμή.τοῖς δʼ Ἀγέλεως μετέειπεν, ἔπος πάντεσσι πιφαύσκων·ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἀνʼ ὀρσοθύρην ἀναβαίηκαὶ εἴποι λαοῖσι, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο;τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·οὔ πως ἔστʼ, Ἀγέλαε διοτρεφές· ἄγχι γὰρ αἰνῶςαὐλῆς καλὰ θύρετρα καὶ ἀργαλέον στόμα λαύρης·καί χʼ εἷς πάντας ἐρύκοι ἀνήρ, ὅς τʼ ἄλκιμος εἴη.ἀλλʼ ἄγεθʼ, ὑμῖν τεύχεʼ ἐνείκω θωρηχθῆναιἐκ θαλάμου· ἔνδον γάρ, ὀΐομαι, οὐδέ πη ἄλλῃτεύχεα κατθέσθην Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱός.
ὣς εἰπὼν ἀνέβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,εἰς θαλάμους Ὀδυσῆος ἀνὰ ῥῶγας μεγάροιο.ἔνθεν δώδεκα μὲν σάκεʼ ἔξελε, τόσσα δὲ δοῦρακαὶ τόσσας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·βῆ δʼ ἴμεναι, μάλα δʼ ὦκα φέρων μνηστῆρσιν ἔδωκεν.καὶ τότʼ Ὀδυσσῆος λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,ὡς περιβαλλομένους ἴδε τεύχεα χερσί τε δοῦραμακρὰ τινάσσοντας· μέγα δʼ αὐτῷ φαίνετο ἔργον.αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Τηλέμαχʼ, ἦ μάλα δή τις ἐνὶ μεγάροισι
γυναικῶννῶϊν ἐποτρύνει πόλεμον κακὸν ἠὲ Μελανθεύς.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ὦ πάτερ, αὐτὸς ἐγὼ τόδε γʼ ἤμβροτον—οὐδέ τις ἄλλοςαἴτιος—ὃς θαλάμοιο θύρην πυκινῶς ἀραρυῖανκάλλιπον ἀγκλίνας· τῶν δὲ σκοπὸς ἦεν ἀμείνων.ἀλλʼ ἴθι, δῖʼ Εὔμαιε, θύρην ἐπίθες θαλάμοιοκαὶ φράσαι ἤ τις ἄρʼ ἐστὶ γυναικῶν ἣ τάδε ῥέζει,ἢ υἱὸς Δολίοιο, Μελανθεύς, τόν περ ὀΐω.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,βῆ δʼ αὖτις θάλαμόνδε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,οἴσων τεύχεα καλά. νόησε δὲ δῖος ὑφορβός,αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,κεῖνος δʼ αὖτʼ ἀΐδηλος ἀνήρ, ὃν ὀϊόμεθʼ αὐτοί,ἔρχεται ἐς θάλαμον· σὺ δέ μοι νημερτὲς ἐνίσπες,ἤ μιν ἀποκτείνω, αἴ κε κρείσσων γε γένωμαι,ἦε σοὶ ἐνθάδʼ ἄγω, ἵνʼ ὑπερβασίας ἀποτίσῃπολλάς, ὅσσας οὗτος ἐμήσατο σῷ ἐνὶ οἴκῳ.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·ἦ τοι ἐγὼ καὶ Τηλέμαχος μνηστῆρας ἀγαυοὺςσχήσομεν ἔντοσθεν μεγάρων, μάλα περ μεμαῶτας.σφῶϊ δʼ ἀποστρέψαντε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθενἐς θάλαμον βαλέειν, σανίδας δʼ ἐκδῆσαι ὄπισθε,σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντεκίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἐρύσαι πελάσαι τε δοκοῖσιν,ὥς κεν δηθὰ ζωὸς ἐὼν χαλέπʼ ἄλγεα πάσχῃ·
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ
ἐπίθοντο,βὰν δʼ ἴμεν ἐς θάλαμον, λαθέτην δέ μιν ἔνδον ἐόντα.ἦ τοι ὁ μὲν θαλάμοιο μυχὸν κάτα τεύχεʼ ἐρεύνα,τὼ δʼ ἔσταν ἑκάτερθε παρὰ σταθμοῖσι μένοντε.εὖθʼ ὑπὲρ οὐδὸν ἔβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,τῇ ἑτέρῃ μὲν χειρὶ φέρων καλὴν τρυφάλειαν,τῇ δʼ ἑτέρῃ σάκος εὐρὺ γέρον, πεπαλαγμένον ἄζῃ,Λαέρτεω ἥρωος, ὃ κουρίζων φορέεσκε·δὴ τότε γʼ ἤδη κεῖτο, ῥαφαὶ δὲ λέλυντο ἱμάντων·τὼ δʼ ἄρʼ ἐπαΐξανθʼ ἑλέτην ἔρυσάν τέ μιν εἴσωκουρίξ, ἐν δαπέδῳ δὲ χαμαὶ βάλον ἀχνύμενον κῆρ,σὺν δὲ πόδας χεῖράς τε δέον θυμαλγέϊ δεσμῷεὖ μάλʼ ἀποστρέψαντε διαμπερές, ὡς ἐκέλευσενυἱὸς Λαέρταο, πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντεκίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἔρυσαν πέλασάν τε δοκοῖσι.τὸν δʼ ἐπικερτομέων προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ, Μελάνθιε, νύκτα
φυλάξεις,εὐνῇ ἔνι μαλακῇ καταλέγμενος, ὥς σε ἔοικεν·οὐδέ σέ γʼ ἠριγένεια παρʼ Ὠκεανοῖο ῥοάωνλήσει ἐπερχομένη χρυσόθρονος, ἡνίκʼ ἀγινεῖςαἶγας μνηστήρεσσι δόμον κάτα δαῖτα πένεσθαι.
ὣς ὁ μὲν αὖθι λέλειπτο, ταθεὶς ὀλοῷ ἐνὶ δεσμῷ·τὼ δʼ ἐς τεύχεα δύντε, θύρην ἐπιθέντε φαεινήν,βήτην εἰς Ὀδυσῆα δαΐφρονα, ποικιλομήτην.ἔνθα μένος πνείοντες ἐφέστασαν, οἱ μὲν ἐπʼ οὐδοῦτέσσαρες, οἱ δʼ ἔντοσθε δόμων πολέες τε καὶ ἐσθλοί.τοῖσι δʼ ἐπʼ ἀγχίμολον θυγάτηρ Διὸς ἦλθεν Ἀθήνη,Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.τὴν δʼ Ὀδυσεὺς γήθησεν ἰδὼν καὶ μῦθον ἔειπε·Μέντορ, ἄμυνον ἀρήν, μνῆσαι δʼ ἑτάροιο
φίλοιο,ὅς σʼ ἀγαθὰ ῥέζεσκον· ὁμηλικίην δέ μοί ἐσσι.
ὣς φάτʼ, ὀϊόμενος λαοσσόον ἔμμεν Ἀθήνην.μνηστῆρες δʼ ἑτέρωθεν ὁμόκλεον ἐν μεγάροισι·πρῶτος τήν γʼ ἐνένιπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·Μέντορ, μή σʼ ἐπέεσσι παραιπεπίθῃσιν
Ὀδυσσεὺςμνηστήρεσσι μάχεσθαι, ἀμυνέμεναι δέ οἱ αὐτῷ.ὧδε γὰρ ἡμέτερόν γε νόον τελέεσθαι ὀΐω·ὁππότε κεν τούτους κτέωμεν, πατέρʼ ἠδὲ καὶ υἱόν,ἐν δὲ σὺ τοῖσιν ἔπειτα πεφήσεαι, οἷα μενοινᾷςἔρδειν ἐν μεγάροις· σῷ δʼ αὐτοῦ κράατι τίσεις.αὐτὰρ ἐπὴν ὑμέων γε βίας ἀφελώμεθα χαλκῷ,κτήμαθʼ ὁπόσσα τοί ἐστι, τά τʼ ἔνδοθι καὶ τὰ θύρηφι,τοῖσιν Ὀδυσσῆος μεταμίξομεν· οὐδέ τοι υἷαςζώειν ἐν μεγάροισιν ἐάσομεν, οὐδέ θύγατραςοὐδʼ ἄλοχον κεδνὴν Ἰθάκης κατὰ ἄστυ πολεύειν.
ὣς φάτʼ, Ἀθηναίη δὲ χολώσατο κηρόθι μᾶλλον,νείκεσσεν δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσιν·οὐκέτι σοί γʼ, Ὀδυσεῦ, μένος ἔμπεδον οὐδέ τις
ἀλκήοἵη ὅτʼ ἀμφʼ Ἑλένῃ λευκωλένῳ εὐπατερείῃ,εἰνάετες Τρώεσσιν ἐμάρναο νωλεμὲς αἰεί,πολλοὺς δʼ ἄνδρας ἔπεφνες ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,σῇ δʼ ἥλω βουλῇ Πριάμου πόλις εὐρυάγυια.πῶς δὴ νῦν, ὅτε σόν τε δόμον καὶ κτήμαθʼ ἱκάνεις,ἄντα μνηστήρων ὀλοφύρεαι ἄλκιμος εἶναι;ἀλλʼ ἄγε δεῦρο, πέπον, παρʼ ἔμʼ ἵστασο καὶ ἴδε ἔργον,ὄφρʼ εἰδῇς οἷός τοι ἐν ἀνδράσι δυσμενέεσσιν