ἥ σε πόδας νίψει, ὀλιγηπελέουσά περ ἔμπης.ἀλλʼ ἄγε νῦν ἀνστᾶσα, περίφρων Εὐρύκλεια,νίψον σοῖο ἄνακτος ὁμήλικα· καί που Ὀδυσσεὺςἤδη τοιόσδʼ ἐστὶ πόδας τοιόσδε τε χεῖρας·αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν.
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ κατέσχετο χερσὶ πρόσωπα,δάκρυα δʼ ἔκβαλε θερμά, ἔπος δʼ ὀλοφυδνὸν ἔειπεν·ὤ μοι ἐγὼ σέο, τέκνον, ἀμήχανος· ἦ σε περὶ
Ζεὺςἀνθρώπων ἤχθηρε θεουδέα θυμὸν ἔχοντα.οὐ γάρ πώ τις τόσσα βροτῶν Διὶ τερπικεραύνῳπίονα μηρίʼ ἔκηʼ οὐδʼ ἐξαίτους ἑκατόμβας,ὅσσα σὺ τῷ ἐδίδους, ἀρώμενος ἧος ἵκοιογῆράς τε λιπαρὸν θρέψαιό τε φαίδιμον υἱόν·νῦν δέ τοι οἴῳ πάμπαν ἀφείλετο νόστιμον ἦμαρ.οὕτω που καὶ κείνῳ ἐφεψιόωντο γυναῖκεςξείνων τηλεδαπῶν, ὅτε τευ κλυτὰ δώμαθʼ ἵκοιτο,ὡς σέθεν αἱ κύνες αἵδε καθεψιόωνται ἅπασαι,τάων νῦν λώβην τε καὶ αἴσχεα πόλλʼ ἀλεείνωνοὐκ ἐάας νίζειν· ἐμὲ δʼ οὐκ ἀέκουσαν ἄνωγεκούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια.τῷ σε πόδας νίψω ἅμα τʼ αὐτῆς Πηνελοπείηςκαὶ σέθεν εἵνεκʼ, ἐπεί μοι ὀρώρεται ἔνδοθι θυμὸςκήδεσιν. ἀλλʼ ἄγε νῦν ξυνίει ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·πολλοὶ δὴ ξεῖνοι ταλαπείριοι ἐνθάδʼ ἵκοντο,ἀλλʼ οὔ πώ τινά φημι ἐοικότα ὧδε ἰδέσθαιὡς σὺ δέμας φωνήν τε πόδας τʼ Ὀδυσῆϊ ἔοικας.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·ὦ γρηῦ, οὕτω φασὶν ὅσοι ἴδον ὀφθαλμοῖσινἡμέας ἀμφοτέρους, μάλα εἰκέλω ἀλλήλοιϊνἔμμεναι, ὡς σύ περ αὐτὴ ἐπιφρονέουσʼ ἀγορεύεις.
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ λέβηθʼ ἕλε παμφανόωντατοῦ πόδας ἐξαπένιζεν, ὕδωρ δʼ ἐνεχεύατο πουλὺψυχρόν, ἔπειτα δὲ θερμὸν ἐπήφυσεν. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςἷζεν ἐπʼ ἐσχαρόφιν, ποτὶ δὲ σκότον ἐτράπετʼ αἶψα·αὐτίκα γὰρ κατὰ θυμὸν ὀΐσατο, μή ἑ λαβοῦσαοὐλὴν ἀμφράσσαιτο καὶ ἀμφαδὰ ἔργα γένοιτο.νίζε δʼ ἄρʼ ἆσσον ἰοῦσα ἄναχθʼ ἑόν· αὐτίκα δʼ ἔγνωοὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντιΠαρνησόνδʼ ἐλθόντα μετʼ Αὐτόλυκόν τε καὶ υἷας,μητρὸς ἑῆς πάτερʼ ἐσθλόν, ὃς ἀνθρώπους ἐκέκαστοκλεπτοσύνῃ θʼ ὅρκῳ τε· θεὸς δέ οἱ αὐτὸς ἔδωκενἙρμείας· τῷ γὰρ κεχαρισμένα μηρία καῖενἀρνῶν ἠδʼ ἐρίφων· ὁ δέ οἱ πρόφρων ἅμʼ ὀπήδει.Αὐτόλυκος δʼ ἐλθὼν Ἰθάκης ἐς πίονα δῆμονπαῖδα νέον γεγαῶτα κιχήσατο θυγατέρος ἧς·τόν ῥά οἱ Εὐρύκλεια φίλοις ἐπὶ γούνασι θῆκεπαυομένῳ δόρποιο, ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·Αὐτόλυκʼ, αὐτὸς νῦν ὄνομʼ εὕρεο ὅττι κε θῆαιπαιδὸς παιδὶ φίλῳ· πολυάρητος δέ τοί ἐστιν.
τὴν δʼ αὖτʼ Αὐτόλυκος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·γαμβρὸς ἐμὸς θυγάτηρ τε, τίθεσθʼ ὄνομʼ ὅττι κεν εἴπω·πολλοῖσιν γὰρ ἐγώ γε ὀδυσσάμενος τόδʼ ἱκάνω,ἀνδράσιν ἠδὲ γυναιξὶν ἀνὰ χθόνα πουλυβότειραν·τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ὄνομʼ ἔστω ἐπώνυμον· αὐτὰρ ἐγώ γε,ὁππότʼ ἂν ἡβήσας μητρώϊον ἐς μέγα δῶμαἔλθῃ Παρνησόνδʼ, ὅθι πού μοι κτήματʼ ἔασι,τῶν οἱ ἐγὼ δώσω καί μιν χαίροντʼ ἀποπέμψω.
τῶν ἕνεκʼ ἦλθʼ Ὀδυσεύς, ἵνα οἱ πόροι ἀγλαὰ
δῶρα.τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιοχερσίν τʼ ἠσπάζοντο ἔπεσσί τε μειλιχίοισι·μήτηρ δʼ Ἀμφιθέη μητρὸς περιφῦσʼ Ὀδυσῆϊκύσσʼ ἄρα μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλά.Αὐτόλυκος δʼ υἱοῖσιν ἐκέκλετο κυδαλίμοισιδεῖπνον ἐφοπλίσσαι· τοὶ δʼ ὀτρύνοντος ἄκουσαν,αὐτίκα δʼ εἰσάγαγον βοῦν ἄρσενα πενταέτηρον·τὸν δέρον ἀμφί θʼ ἕπον, καί μιν διέχευαν ἅπαντα,μίστυλλόν τʼ ἄρʼ ἐπισταμένως πεῖράν τʼ ὀβελοῖσιν,ὤπτησάν τε περιφραδέως, δάσσαντό τε μοίρας.ὣς τότε μὲν πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύνταδαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης·ἦμος δʼ ἠέλιος κατέδυ καὶ ἐπὶ κνέφας ἦλθεν,δὴ τότε κοιμήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,βάν ῥʼ ἴμεν ἐς θήρην, ἠμὲν κύνες ἠδὲ καὶ αὐτοὶυἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺςἤϊεν· αἰπὺ δʼ ὄρος προσέβαν καταειμένον ὕλῃΠαρνησοῦ, τάχα δʼ ἵκανον πτύχας ἠνεμοέσσας.Ἠέλιος μὲν ἔπειτα νέον προσέβαλλεν ἀρούραςἐξ ἀκαλαρρείταο βαθυρρόου Ὠκεανοῖο,οἱ δʼ ἐς βῆσσαν ἵκανον ἐπακτῆρες· πρὸ δʼ ἄρʼ αὐτῶνἴχνιʼ ἐρευνῶντες κύνες ἤϊσαν, αὐτὰρ ὄπισθενυἱέες Αὐτολύκου· μετὰ τοῖσι δὲ δῖος Ὀδυσσεὺςἤϊεν ἄγχι κυνῶν, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος.ἔνθα δʼ ἄρʼ ἐν λόχμῃ πυκινῇ κατέκειτο μέγας σῦς·τὴν μὲν ἄρʼ οὔτʼ ἀνέμων διάει μένος ὑγρὸν ἀέντων,οὔτε μιν Ἠέλιος φαέθων ἀκτῖσιν ἔβαλλεν,οὔτʼ ὄμβρος περάασκε διαμπερές· ὣς ἄρα πυκνὴἦεν, ἀτὰρ φύλλων ἐνέην χύσις ἤλιθα πολλή.τὸν δʼ ἀνδρῶν τε κυνῶν τε περὶ κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν,ὡς ἐπάγοντες ἐπῇσαν· ὁ δʼ ἀντίος ἐκ ξυλόχοιοφρίξας εὖ λοφιήν, πῦρ δʼ ὀφθαλμοῖσι δεδορκώς,στῆ ῥʼ αὐτῶν σχεδόθεν· ὁ δʼ ἄρα πρώτιστος Ὀδυσσεὺςἔσσυτʼ ἀνασχόμενος δολιχὸν δόρυ χειρὶ παχείῃ,οὐτάμεναι μεμαώς· ὁ δέ μιν φθάμενος ἔλασεν σῦςγουνὸς ὕπερ, πολλὸν δὲ διήφυσε σαρκὸς ὀδόντιλικριφὶς ἀΐξας, οὐδʼ ὀστέον ἵκετο φωτός.τὸν δʼ Ὀδυσεὺς οὔτησε τυχὼν κατὰ δεξιὸν ὦμον,ἀντικρὺ δὲ διῆλθε φαεινοῦ δουρὸς ἀκωκή·κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, ἀπὸ δʼ ἔπτατο θυμός.τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτολύκου παῖδες φίλοι ἀμφεπένοντο,ὠτειλὴν δʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἀντιθέοιοδῆσαν ἐπισταμένως, ἐπαοιδῇ δʼ αἷμα κελαινὸνἔσχεθον, αἶψα δʼ ἵκοντο φίλου πρὸς δώματα πατρός.τὸν μὲν ἄρʼ Αὐτόλυκός τε καὶ υἱέες Αὐτολύκοιοεὖ ἰησάμενοι ἠδʼ ἀγλαὰ δῶρα πορόντεςκαρπαλίμως χαίροντα φίλην ἐς πατρίδʼ ἔπεμπονεἰς Ἰθάκην. τῷ μέν ῥα πατὴρ καὶ πότνια μήτηρχαῖρον νοστήσαντι καὶ ἐξερέεινον ἕκαστα,οὐλὴν ὅττι πάθοι· ὁ δʼ ἄρα σφίσιν εὖ κατέλεξενὥς μιν θηρεύοντʼ ἔλασεν σῦς λευκῷ ὀδόντι,Παρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.τὴν γρηῢς χείρεσσι καταπρηνέσσι λαβοῦσαγνῶ ῥʼ ἐπιμασσαμένη, πόδα δὲ προέηκε φέρεσθαι·ἐν δὲ λέβητι πέσε κνήμη, κανάχησε δὲ χαλκός,ἂψ δʼ ἑτέρωσʼ ἐκλίθη· τὸ δʼ ἐπὶ χθονὸς ἐξέχυθʼ ὕδωρ.τὴν δʼ ἅμα χάρμα καὶ ἄλγος ἕλε φρένα, τὼ δέ οἱ ὄσσεδακρυόφι πλῆσθεν, θαλερὴ δέ οἱ ἔσχετο φωνή.ἁψαμένη δὲ γενείου Ὀδυσσῆα προσέειπεν·ἦ μάλʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι, φίλον τέκος· οὐδέ σʼ ἐγώ
γεπρὶν ἔγνων, πρὶν πάντα ἄνακτʼ ἐμὸν ἀμφαφάασθαι.
ἦ καὶ Πηνελόπειαν ἐσέδρακεν ὀφθαλμοῖσι,πεφραδέειν ἐθέλουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα.ἡ δʼ οὔτʼ ἀθρῆσαι δύνατʼ ἀντίη οὔτε νοῆσαι·τῇ γὰρ Ἀθηναίη νόον ἔτραπεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςχεῖρʼ ἐπιμασσάμενος φάρυγος λάβε δεξιτερῆφι,τῇ δʼ ἑτέρῃ ἕθεν ἆσσον ἐρύσσατο φώνησέν τε.μαῖα, τίη μʼ ἐθέλεις ὀλέσαι; σὺ δέ μʼ ἔτρεφες
αὐτὴτῷ σῷ ἐπὶ μαζῷ· νῦν δʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσαςἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,σίγα, μή τίς τʼ ἄλλος ἐνὶ μεγάροισι πύθηται.ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·εἴ χʼ ὑπʼ ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,οὐδὲ τροφοῦ οὔσης σεῦ ἀφέξομαι, ὁππότʼ ἂν ἄλλαςδμῳὰς ἐν μεγάροισιν ἐμοῖς κτείνωμι γυναῖκας.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων.οἶσθα μὲν οἷον ἐμὸν μένος ἔμπεδον οὐδʼ ἐπιεικτόν,ἕξω δʼ ὡς ὅτε τις στερεὴ λίθος ἠὲ σίδηρος.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·εἴ χʼ ὑπό σοι γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,δὴ τότε τοι καταλέξω ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκας,αἵ τέ σʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσι.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύςμαῖα, τίη δὲ σὺ τὰς μυθήσεαι; οὐδέ τί σε χρή.εὖ νυ καὶ αὐτὸς ἐγὼ φράσομαι καὶ εἴσομʼ ἑκάστην·ἀλλʼ ἔχε σιγῇ μῦθον, ἐπίτρεψον δὲ θεοῖσιν.
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειοἰσομένη ποδάνιπτρα· τὰ γὰρ πρότερʼ ἔκχυτο πάντα.αὐτὰρ ἐπεὶ νίψεν τε καὶ ἤλειψεν λίπʼ ἐλαίῳ,αὖτις ἄρʼ ἀσσοτέρω πυρὸς ἕλκετο δίφρον Ὀδυσσεὺςθερσόμενος, οὐλὴν δὲ κατὰ ῥακέεσσι κάλυψε.τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε περίφρων Πηνελόπεια·ξεῖνε, τὸ μέν σʼ ἔτι τυτθὸν ἐγὼν εἰρήσομαι αὐτή·καὶ γὰρ δὴ κοίτοιο τάχʼ ἔσσεται ἡδέος ὥρη,ὅν τινά γʼ ὕπνος ἕλοι γλυκερός, καὶ κηδόμενόν περ.αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ πένθος ἀμέτρητον πόρε δαίμων·ἤματα μὲν γὰρ τέρπομʼ ὀδυρομένη, γοόωσα,ἔς τʼ ἐμὰ ἔργʼ ὁρόωσα καὶ ἀμφιπόλων ἐνὶ οἴκῳ·αὐτὰρ ἐπὴν νὺξ ἔλθῃ, ἕλῃσί τε κοῖτος ἅπαντας,κεῖμαι ἐνὶ λέκτρῳ, πυκιναὶ δέ μοι ἀμφʼ ἀδινὸν κῆρὀξεῖαι μελεδῶνες ὀδυρομένην ἐρέθουσιν.ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρη, χλωρηῒς ἀηδών,καλὸν ἀείδῃσιν ἔαρος νέον ἱσταμένοιο,δενδρέων ἐν πετάλοισι καθεζομένη πυκινοῖσιν,ἥ τε θαμὰ τρωπῶσα χέει πολυηχέα φωνήν,παῖδʼ ὀλοφυρομένη Ἴτυλον φίλον, ὅν ποτε χαλκῷκτεῖνε διʼ ἀφραδίας, κοῦρον Ζήθοιο ἄνακτος,ὣς καὶ ἐμοὶ δίχα θυμὸς ὀρώρεται ἔνθα καὶ ἔνθα,ἠὲ μένω παρὰ παιδὶ καὶ ἔμπεδα πάντα φυλάσσω,κτῆσιν ἐμήν, δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα,εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπωμαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστοςμνᾶται ἐνὶ μεγάροισι, πορὼν ἀπερείσια ἕδνα.παῖς δʼ ἐμὸς ἧος ἔην ἔτι νήπιος ἠδὲ χαλίφρων,γήμασθʼ οὔ μʼ εἴα πόσιος κατὰ δῶμα λιποῦσαν·νῦν δʼ ὅτε δὴ μέγας ἐστὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνει,καὶ δή μʼ ἀρᾶται πάλιν ἐλθέμεν ἐκ μεγάροιο,κτήσιος ἀσχαλόων, τήν οἱ κατέδουσιν Ἀχαιοί.ἀλλʼ ἄγε μοι τὸν ὄνειρον ὑπόκριναι καὶ ἄκουσον.χῆνές μοι κατὰ οἶκον ἐείκοσι πυρὸν ἔδουσινἐξ ὕδατος, καί τέ σφιν ἰαίνομαι εἰσορόωσα·ἐλθὼν δʼ ἐξ ὄρεος μέγας αἰετὸς ἀγκυλοχείληςπᾶσι κατʼ αὐχένας ἦξε καὶ ἔκτανεν· οἱ δʼ ἐκέχυντοἀθρόοι ἐν μεγάροις, ὁ δʼ ἐς αἰθέρα δῖαν ἀέρθη.αὐτὰρ ἐγὼ κλαῖον καὶ ἐκώκυον ἔν περ ὀνείρῳ,ἀμφὶ δʼ ἔμʼ ἠγερέθοντο ἐϋπλοκαμῖδες Ἀχαιαί,οἴκτρʼ ὀλοφυρομένην ὅ μοι αἰετὸς ἔκτανε χῆνας.ἂψ δʼ ἐλθὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ προὔχοντι μελάθρῳ,φωνῇ δὲ βροτέῃ κατερήτυε φώνησέν τε·θάρσει, Ἰκαρίου κούρη τηλεκλειτοῖο·οὐκ ὄναρ, ἀλλʼ ὕπαρ ἐσθλόν, ὅ τοι τετελεσμένον ἔσται.χῆνες μὲν μνηστῆρες, ἐγὼ δέ τοι αἰετὸς ὄρνιςἦα πάρος, νῦν αὖτε τεὸς πόσις εἰλήλουθα,ὃς πᾶσι μνηστῆρσιν ἀεικέα πότμον ἐφήσω.
ὣς ἔφατʼ, αὐτὰρ ἐμὲ μελιηδὴς ὕπνος ἀνῆκε·παπτήνασα δὲ χῆνας ἐνὶ μεγάροισι νόησαπυρὸν ἐρεπτομένους παρὰ πύελον, ἧχι πάρος περ.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·ὦ γύναι, οὔ πως ἔστιν ὑποκρίνασθαι ὄνειρονἄλλῃ ἀποκλίναντʼ, ἐπεὶ ἦ ῥά τοι αὐτὸς Ὀδυσσεὺςπέφραδʼ ὅπως τελέει· μνηστῆρσι δὲ φαίνετʼ ὄλεθροςπᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·ξεῖνʼ, ἦ τοι μὲν ὄνειροι ἀμήχανοι ἀκριτόμυθοιγίγνοντʼ, οὐδέ τι πάντα τελείεται ἀνθρώποισι.δοιαὶ γάρ τε πύλαι ἀμενηνῶν εἰσὶν ὀνείρων·αἱ μὲν γὰρ κεράεσσι τετεύχαται, αἱ δʼ ἐλέφαντι·τῶν οἳ μέν κʼ ἔλθωσι διὰ πριστοῦ ἐλέφαντος,οἵ ῥʼ ἐλεφαίρονται, ἔπεʼ ἀκράαντα φέροντες·οἱ δὲ διὰ ξεστῶν κεράων ἔλθωσι θύραζε,οἵ ῥʼ ἔτυμα κραίνουσι, βροτῶν ὅτε κέν τις ἴδηται.ἀλλʼ ἐμοὶ οὐκ ἐντεῦθεν ὀΐομαι αἰνὸν ὄνειρονἐλθέμεν· ἦ κʼ ἀσπαστὸν ἐμοὶ καὶ παιδὶ γένοιτο.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·ἥδε δὴ ἠὼς εἶσι δυσώνυμος, ἥ μʼ Ὀδυσῆοςοἴκου ἀποσχήσει· νῦν γὰρ καταθήσω ἄεθλον,τοὺς πελέκεας, τοὺς κεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσινἵστασχʼ ἑξείης, δρυόχους ὥς, δώδεκα πάντας·στὰς δʼ ὅ γε πολλὸν ἄνευθε διαρρίπτασκεν ὀϊστόν.νῦν δὲ μνηστήρεσσιν ἄεθλον τοῦτον ἐφήσω·ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσικαὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμακουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο·τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύςὦ γύναι αἰδοίη Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος,μηκέτι νῦν ἀνάβαλλε δόμοις ἔνι τοῦτον ἄεθλον·πρὶν γάρ τοι πολύμητις ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,πρὶν τούτους τόδε τόξον ἐΰξοον ἀμφαφόωνταςνευρήν τʼ ἐντανύσαι διοϊστεῦσαί τε σιδήρου.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·εἴ κʼ ἐθέλοις μοι, ξεῖνε, παρήμενος ἐν μεγάροισιτέρπειν, οὔ κέ μοι ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισι χυθείη.ἀλλʼ οὐ γάρ πως ἔστιν ἀΰπνους ἔμμεναι αἰεὶἀνθρώπους· ἐπὶ γάρ τοι ἑκάστῳ μοῖραν ἔθηκανἀθάνατοι θνητοῖσιν ἐπὶ ζείδωρον ἄρουραν.ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼν ὑπερώϊον εἰσαναβᾶσαλέξομαι εἰς εὐνήν, ἥ μοι στονόεσσα τέτυκται,αἰεὶ δάκρυσʼ ἐμοῖσι πεφυρμένη, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺςᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.ἔνθα κε λεξαίμην· σὺ δὲ λέξεο τῷδʼ ἐνὶ οἴκῳ,ἢ χαμάδις στορέσας ἤ τοι κατὰ δέμνια θέντων.
ὣς εἰποῦσʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,οὐκ οἴη, ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι κίον ἄλλαι.ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶκλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνονἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.
αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς·κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ, αὐτὰρ ὕπερθεκώεα πόλλʼ ὀΐων, τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί·Εὐρυνόμη δʼ ἄρʼ ἐπὶ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι.ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷκεῖτʼ ἐγρηγορόων· ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκεςἤϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ,ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι.τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι·πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ,ἦ ἔτʼ ἐῷ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναιὕστατα καὶ πύματα, κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει.ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσαἄνδρʼ ἀγνοιήσασʼ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι,ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακὰ ἔργα·στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ·τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτʼ
ἔτλης.ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψἰφθίμους ἑτάρους· σὺ δʼ ἐτόλμας, ὄφρα σε μῆτιςἐξάγαγʼ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι.
ὣς ἔφατʼ, ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ·τῷ δὲ μάλʼ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖανωλεμέως· ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα.ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο,ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος, ἔνθα καὶ ἔνθααἰόλλῃ, μάλα δʼ ὦκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι,ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο, μερμηρίζωνὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσειμοῦνος ἐὼν πολέσι. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνηοὐρανόθεν καταβᾶσα· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικί·στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·τίπτʼ αὖτʼ ἐγρήσσεις, πάντων περὶ κάμμορε
φωτῶν;οἶκος μέν τοι ὅδʼ ἐστί, γυνὴ δέ τοι ἥδʼ ἐνὶ οἴκῳκαὶ, πάϊς, οἷόν πού τις ἐέλδεται ἔμμεναι υἷα.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, θεά, κατὰ μοῖραν ἔειπες·ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω,μοῦνος ἐών· οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔασι.πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζω·εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι,πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·σχέτλιε, καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθʼ ἑταίρῳ,ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν·αὐτὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, διαμπερὲς ἥ σε φυλάσσωἐν πάντεσσι πόνοις. ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν·εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπωννῶϊ περισταῖεν, κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ,καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα.ἀλλʼ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος· ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσεινπάννυχον ἐγρήσσοντα, κακῶν δʼ ὑποδύσεαι ἤδη.
ὣς φάτο, καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν
ἔχευεν,αὐτὴ δʼ ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων.εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμοῦ,λυσιμελής, ἄλοχος δʼ ἄρʼ ἐπέγρετο κεδνὰ ἰδυῖα·κλαῖε δʼ ἄρʼ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν.αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν,Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν·Ἄρτεμι, πότνα θεά, θύγατερ Διός, αἴθε μοι
ἤδηἰὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλοῦσʼ ἐκ θυμὸν ἕλοιοαὐτίκα νῦν, ἢ ἔπειτα μʼ ἀναρπάξασα θύελλαοἴχοιτο προφέρουσα κατʼ ἠερόεντα κέλευθα,ἐν προχοῇς δὲ βάλοι ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρας ἀνέλοντο θύελλαι·τῇσι τοκῆας μὲν φθῖσαν θεοί, αἱ δʼ ἐλίποντοὀρφαναὶ ἐν μεγάροισι, κόμισσε δὲ δῖʼ Ἀφροδίτητυρῷ καὶ μέλιτι γλυκερῷ καὶ ἡδέϊ οἴνῳ·Ἥρη δʼ αὐτῇσιν περὶ πασέων δῶκε γυναικῶνεἶδος καὶ πινυτήν, μῆκος δʼ ἔπορʼ Ἄρτεμις ἁγνή,ἔργα δʼ Ἀθηναίη δέδαε κλυτὰ ἐργάζεσθαι.εὖτʼ Ἀφροδίτη δῖα προσέστιχε μακρὸν Ὄλυμπον,κούρῃς αἰτήσουσα τέλος θαλεροῖο γάμοιο—ἐς Δία τερπικέραυνον, ὁ γάρ τʼ εὖ οἶδεν ἅπαντα,μοῖράν τʼ ἀμμορίην τε καταθνητῶν ἀνθρώπων—τόφρα δὲ τὰς κούρας ἅρπυιαι ἀνηρείψαντοκαί ῥʼ ἔδοσαν στυγερῇσιν ἐρινύσιν ἀμφιπολεύειν·ὣς ἔμʼ ἀϊστώσειαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες,ἠέ μʼ ἐϋπλόκαμος βάλοι Ἄρτεμις, ὄφρʼ Ὀδυσῆαὀσσομένη καὶ γαῖαν ὕπο στυγερὴν ἀφικοίμην,μηδέ τι χείρονος ἀνδρὸς ἐϋφραίνοιμι νόημα.ἀλλὰ τὸ μὲν καὶ ἀνεκτὸν ἔχει κακόν, ὁππότε κέν τιςἤματα μὲν κλαίῃ, πυκινῶς ἀκαχήμενος ἦτορ,νύκτας δʼ ὕπνος ἔχῃσιν—ὁ γάρ τʼ ἐπέλησεν ἁπάντων,ἐσθλῶν ἠδὲ κακῶν, ἐπεὶ ἄρ βλέφαρʼ ἀμφικαλύψῃ—αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ ὀνείρατʼ ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.τῇδε γὰρ αὖ μοι νυκτὶ παρέδραθεν εἴκελος αὐτῷ,τοῖος ἐὼν οἷος ᾖεν ἅμα στρατῷ· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρχαῖρʼ, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλʼ ὕπαρ ἤδη.
ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.τῆς δʼ ἄρα κλαιούσης ὄπα σύνθετο δῖος Ὀδυσσεύς·μερμήριζε δʼ ἔπειτα, δόκησε δέ οἱ κατὰ θυμὸνἤδη γιγνώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλῆφι.χλαῖναν μὲν συνελὼν καὶ κώεα, τοῖσιν ἐνεῦδεν,ἐς μέγαρον κατέθηκεν ἐπὶ θρόνου, ἐκ δὲ βοείηνθῆκε θύραζε φέρων, Διὶ δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·Ζεῦ πάτερ, εἴ μʼ ἐθέλοντες ἐπὶ τραφερήν τε καὶ
ὑγρὴνἤγετʼ ἐμὴν ἐς γαῖαν, ἐπεί μʼ ἐκακώσατε λίην,φήμην τίς μοι φάσθω ἐγειρομένων ἀνθρώπωνἔνδοθεν, ἔκτοσθεν δὲ Διὸς τέρας ἄλλο φανήτω.
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεύς,αὐτίκα δʼ ἐβρόντησεν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,ὑψόθεν ἐκ νεφέων· γήθησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς.φήμην δʼ ἐξ οἴκοιο γυνὴ προέηκεν ἀλετρὶςπλησίον, ἔνθʼ ἄρα οἱ μύλαι ἥατο ποιμένι λαῶν,τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπερρώοντο γυναῖκεςἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα, μυελὸν ἀνδρῶν.αἱ μὲν ἄρʼ ἄλλαι εὗδον, ἐπεὶ κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν,ἡ δὲ μίʼ οὔπω παύετʼ, ἀφαυροτάτη δʼ ἐτέτυκτο·ἥ ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο, σῆμα ἄνακτι·Ζεῦ πάτερ, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν
ἀνάσσεις,ἦ μεγάλʼ ἐβρόντησας ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος,οὐδέ ποθι νέφος ἐστί· τέρας νύ τεῳ τόδε φαίνεις.κρῆνον νῦν καὶ ἐμοὶ δειλῇ ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·μνηστῆρες πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤματι τῷδεἐν μεγάροις Ὀδυσῆος ἑλοίατο δαῖτʼ ἐρατεινήν,οἳ δή μοι καμάτῳ θυμαλγέι· γούνατʼ ἔλυσανἄλφιτα τευχούσῃ· νῦν ὕστατα δειπνήσειαν.
ὣς ἄρʼ ἔφη, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος ὈδυσσεὺςΖηνός τε βροντῇ· φάτο γὰρ τίσασθαι ἀλείτας.αἱ δʼ ἄλλαι δμῳαὶ κατὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆοςἀγρόμεναι ἀνέκαιον ἐπʼ ἐσχάρῃ ἀκάματον πῦρ.Τηλέμαχος δʼ εὐνῆθεν ἀνίστατο, ἰσόθεος φώς,εἵματα ἑσσάμενος· περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ·ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι· χαλκῷ·στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, πρὸς δʼ Εὐρύκλειαν ἔειπε·μαῖα φίλη, τὸν ξεῖνον ἐτιμήσασθʼ ἐνὶ οἴκῳεὐνῇ καὶ σίτῳ, ἦ αὔτως κεῖται ἀκηδής;τοιαύτη γὰρ ἐμὴ μήτηρ, πινυτή περ ἐοῦσα·ἐμπλήγδην ἕτερόν γε τίει μερόπων ἀνθρώπωνχείρονα, τὸν δέ τʼ ἀρείονʼ ἀτιμήσασʼ ἀποπέμπει.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·οὐκ ἄν μιν νῦν, τέκνον, ἀναίτιον αἰτιόῳο.οἶνον μὲν γὰρ πῖνε καθήμενος, ὄφρʼ ἔθελʼ αὐτός,σίτου δʼ οὐκέτʼ ἔφη πεινήμεναι· εἴρετο γάρ μιν.ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίτοιο καὶ ὕπνου μιμνήσκοιτο,ἡ μὲν δέμνιʼ ἄνωγεν ὑποστορέσαι δμῳῇσιν,αὐτὰρ ὅ γʼ, ὥς τις πάμπαν ὀϊζυρὸς καὶ ἄποτμος,οὐκ ἔθελʼ ἐν λέκτροισι καὶ ἐν ῥήγεσσι καθεύδειν,ἀλλʼ ἐν ἀδεψήτῳ βοέῃ καὶ κώεσιν οἰῶνἔδραθʼ ἐνὶ προδόμῳ· χλαῖναν δʼ ἐπιέσσαμεν ἡμεῖς.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειἔγχος ἔχων, ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.βῆ δʼ ἴμεν εἰς ἀγορὴν μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.ἡ δʼ αὖτε δμῳῇσιν ἐκέκλετο δῖα γυναικῶν,Εὐρύκλειʼ, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο·ἀγρεῖθʼ, αἱ μὲν δῶμα κορήσατε ποιπνύσασαι,ῥάσσατέ τʼ, ἔν τε θρόνοις εὐποιήτοισι τάπηταςβάλλετε πορφυρέους· αἱ δὲ σπόγγοισι τραπέζαςπάσας ἀμφιμάσασθε, καθήρατε δὲ κρητῆραςκαὶ δέπα ἀμφικύπελλα τετυγμένα· ταὶ δὲ μεθʼ ὕδωρἔρχεσθε κρήνηνδε, καὶ οἴσετε θᾶσσον ἰοῦσαι.οὐ γὰρ δὴν μνηστῆρες ἀπέσσονται μεγάροιο,ἀλλὰ μάλʼ ἦρι νέονται, ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ἑορτή.
ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἄρα τῆς μάλα μὲν κλύον ἠδʼ
ἐπίθοντο.αἱ μὲν ἐείκοσι βῆσαν ἐπὶ κρήνην μελάνυδρον,αἱ δʼ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ ἐπισταμένως πονέοντο.ἐς δʼ ἦλθον δρηστῆρες Ἀχαιῶν. οἱ μὲν ἔπειταεὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα, ταὶ δὲ γυναῖκεςἦλθον ἀπὸ κρήνης· ἐπὶ δέ σφισιν ἦλθε συβώτηςτρεῖς σιάλους κατάγων, οἳ ἔσαν μετὰ πᾶσιν ἄριστοι.καὶ τοὺς μέν ῥʼ εἴασε καθʼ ἕρκεα καλὰ νέμεσθαι,αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα μειλιχίοισι·ξεῖνʼ, ἦ ἄρ τί σε μᾶλλον Ἀχαιοὶ εἰσορόωσιν,ἦέ σʼ ἀτιμάζουσι κατὰ μέγαρʼ, ὡς τὸ πάρος περ;
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολυμήτις
Ὀδυσσεύς·αἲ γὰρ δή, Εὔμαιε, θεοὶ τισαίατο λώβην,ἣν οἵδʼ ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνταιοἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ, οὐδʼ αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσιν.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν.αἶγας ἄγων αἳ πᾶσι μετέρεπον αἰπολίοισι,δεῖπνον μνηστήρεσσι. δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.καὶ τὰς μὲν κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα κερτομίοισι·ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις κατὰ δῶμαἀνέρας αἰτίζων, ἀτὰρ οὐκ ἔξεισθα θύραζε;πάντως οὐκέτι νῶϊ διακρινέεσθαι ὀΐωπρὶν χειρῶν γεύσασθαι, ἐπεὶ σύ περ οὐ κατὰ κόσμοναἰτίζεις· εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι δαῖτες Ἀχαιῶν.
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς,ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.τοῖσι δʼ ἐπὶ τρίτος ἦλθε Φιλοίτιος, ὄρχαμος
ἀνδρῶν,βοῦν στεῖραν μνηστῆρσιν ἄγων καὶ πίονας αἶγας.πορθμῆες δʼ ἄρα τούς γε διήγαγον, οἵ τε καὶ ἄλλουςἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται.καὶ τὰ μὲν εὖ κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐρέεινε συβώτην ἄγχι παραστάς·τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε, συβῶτα,ἡμέτερον πρὸς δῶμα; τέων δʼ ἐξ εὔχεται εἶναιἀνδρῶν; ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα;δύσμορος, ἦ τε ἔοικε δέμας βασιλῆϊ ἄνακτι·ἀλλὰ θεοὶ δυόωσι πολυπλάγκτους ἀνθρώπους,ὁππότε καὶ βασιλεῦσιν ἐπικλώσωνται ὀϊζύν.
ἦ καὶ δεξιτερῇ δειδίσκετο χειρὶ παραστάς,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε· γένοιτό τοι ἔς περ
ὀπίσσωὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.Ζεῦ πάτερ, οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος·οὐκ ἐλεαίρεις ἄνδρας, ἐπὴν δὴ γείνεαι αὐτός,μισγέμεναι κακότητι καὶ ἄλγεσι λευγαλέοισιν.ἴδιον, ὡς ἐνόησα, δεδάκρυνται δέ μοι ὄσσεμνησαμένῳ Ὀδυσῆος, ἐπεὶ καὶ κεῖνον ὀΐωτοιάδε λαίφεʼ ἔχοντα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι,εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο.εἰ δʼ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν,ὤ μοι ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὅς μʼ ἐπὶ βουσὶνεἷσʼ ἔτι τυτθὸν ἐόντα Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ.νῦν δʼ αἱ μὲν γίγνονται ἀθέσφατοι, οὐδέ κεν ἄλλωςἀνδρί γʼ ὑποσταχύοιτο βοῶν γένος εὐρυμετώπων·τὰς δʼ ἄλλοι με κέλονται ἀγινέμεναί σφισιν αὐτοῖςἔδμεναι· οὐδέ τι παιδὸς ἐνὶ μεγάροις ἀλέγουσιν,οὐδʼ ὄπιδα τρομέουσι θεῶν· μεμάασι γὰρ ἤδηκτήματα δάσσασθαι δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος.αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιπόλλʼ ἐπιδινεῖται· μάλα μὲν κακὸν υἷος ἐόντοςἄλλων δῆμον ἱκέσθαι ἰόντʼ αὐτῇσι βόεσσιν,ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς· τὸ δὲ ῥίγιον, αὖθι μένονταβουσὶν ἐπʼ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν.καί κεν δὴ πάλαι ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήωνἐξικόμην φεύγων, ἐπεὶ οὐκέτʼ ἀνεκτὰ πέλονται·ἀλλʼ ἔτι τὸν δύστηνον ὀΐομαι, εἴ ποθεν ἐλθὼνἀνδρῶν μνηστήρων σκέδασιν κατὰ δώματα θείῃ.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·βουκόλʼ, ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας,γιγνώσκω δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τοι πινυτὴ φρένας ἵκει,τοὔνεκά τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ξενίη τε τράπεζαἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,ἦ σέθεν ἐνθάδʼ ἐόντος ἐλεύσεται οἴκαδʼ Ὀδυσσεύς·σοῖσιν δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἐπόψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα,κτεινομένους μνηστῆρας, οἳ ἐνθάδε κοιρανέουσιν.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τελέσειε Κρονίων·γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύξατο πᾶσι θεοῖσινοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,μνηστῆρες δʼ ἄρα Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τεἤρτυον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀριστερὸς ἤλυθεν ὄρνις,αἰετὸς ὑψιπέτης, ἔχε δὲ τρήρωνα πέλειαν.τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·ὦ φίλοι, οὐχ ἡμῖν συνθεύσεται ἥδε γε βουλή,Τηλεμάχοιο φόνος· ἀλλὰ μνησώμεθα δαιτός.
ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.ἐλθόντες δʼ ἐς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιοχλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην·σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ὀπτήσαντες ἐνώμων, ἐν δέ τε οἶνονκρητῆρσιν κερόωντο· κύπελλα δὲ νεῖμε συβώτης.σῖτον δέ σφʼ ἐπένειμε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἐῳνοχόει δὲ Μελανθεύς.οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.Τηλέμαχος δʼ Ὀδυσῆα καθίδρυε, κέρδεα νωμῶν,ἐντὸς ἐϋσταθέος μεγάρου, παρὰ λάϊνον οὐδόν,δίφρον ἀεικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν·πὰρ δʼ ἐτίθει σπλάγχνων μοίρας, ἐν δʼ οἶνον ἔχευενἐν δέπαϊ χρυσέῳ, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο μετʼ ἀνδράσιν οἰνοποτάζων·κερτομίας δέ τοι αὐτὸς ἐγὼ καὶ χεῖρας ἀφέξωπάντων μνηστήρων, ἐπεὶ οὔ τοι δήμιός ἐστινοἶκος ὅδʼ, ἀλλʼ Ὀδυσῆος, ἐμοὶ δʼ ἐκτήσατο κεῖνος.ὑμεῖς δέ, μνηστῆρες, ἐπίσχετε θυμὸν ἐνιπῆςκαὶ χειρῶν, ἵνα μή τις ἔρις καὶ νεῖκος ὄρηται.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι
φύντεςΤηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·καὶ χαλεπόν περ ἐόντα δεχώμεθα μῦθον,
Ἀχαιοί,Τηλεμάχου· μάλα δʼ ἧμιν ἀπειλήσας ἀγορεύει.οὐ γὰρ Ζεὺς εἴασε Κρονίων· τῷ κέ μιν ἤδηπαύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ ἐόντʼ ἀγορητήν.
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος· ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ θεῶν ἱερὴν ἑκατόμβηνἦγον· τοὶ δʼ ἀγέροντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶἄλσος ὕπο σκιερὸν ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.οἱ δʼ ἐπεὶ ὤπτησαν κρέʼ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο,μοίρας δασσάμενοι δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα·πὰρ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντοἴσην, ὡς αὐτοί περ ἐλάγχανον· ὣς γὰρ ἀνώγειΤηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο.μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνηλώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλονδύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδην Ὀδυσῆα.ἦν δέ τις ἐν μνηστῆρσιν ἀνὴρ ἀθεμίστια εἰδώς,Κτήσιππος δʼ ὄνομʼ ἔσκε, Σάμῃ δʼ ἐνὶ οἰκία ναῖεν·ὃς δή τοι κτεάτεσσι πεποιθὼς θεσπεσίοισιμνάσκετʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα.ὅς ῥα τότε μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μετηύδα·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι
εἴπω·μοῖραν μὲν δὴ ξεῖνος ἔχει πάλαι, ὡς ἐπέοικεν,ἴσην· οὐ γὰρ καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιονξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται.ἀλλʼ ἄγε οἱ καὶ ἐγὼ δῶ ξείνιον, ὄφρα καὶ αὐτὸςἠὲ λοετροχόῳ δώῃ γέρας ἠέ τῳ ἄλλῳδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
ὣς εἰπὼν ἔρριψε βοὸς πόδα χειρὶ παχείῃ.κείμενον ἐκ κανέοιο λαβών· ὁ δʼ ἀλεύατʼ Ὀδυσσεὺςἦκα παρακλίνας κεφαλήν, μείδησε δὲ θυμῷσαρδάνιον μάλα τοῖον· ὁ δʼ εὔδμητον βάλε τοῖχον.Κτήσιππον δʼ ἄρα Τηλέμαχος ἠνίπαπε μύθῳ·Κτήσιππʼ, ἦ μάλα τοι τόδε κέρδιον ἔπλετο
θυμῷ·οὐκ ἔβαλες τὸν ξεῖνον· ἀλεύατο γὰρ βέλος αὐτός.ἦ γάρ κέν σε μέσον βάλον ἔγχεϊ ὀξυόεντι,καί κέ τοι ἀντὶ γάμοιο πατὴρ τάφον ἀμφεπονεῖτοἐνθάδε. τῷ μή τίς μοι ἀεικείας ἐνὶ οἴκῳφαινέτω· ἤδη γὰρ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρηα· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.ἀλλʼ ἔμπης τάδε μὲν καὶ τέτλαμεν εἰσορόωντες,μήλων σφαζομένων οἴνοιό τε πινομένοιοκαὶ σίτου· χαλεπὸν γὰρ ἐρυκακέειν ἕνα πολλούς.ἀλλʼ ἄγε μηκέτι μοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες·εἰ δʼ ἤδη μʼ αὐτὸν κτεῖναι μενεαίνετε χαλκῷ,καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον εἴητεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκαςῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλονδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.Τηλεμάχῳ δέ κε μῦθον ἐγὼ καὶ μητέρι φαίηνἤπιον, εἴ σφωϊν κραδίῃ ἅδοι ἀμφοτέροιϊν.ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπεινοστήσειν Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,τόφρʼ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τʼ ἦν ἰσχέμεναί τεμνηστῆρας κατὰ δώματʼ, ἐπεὶ τόδε κέρδιον ἦεν,εἰ νόστησʼ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο δῶμα·νῦν δʼ ἤδη τόδε δῆλον, ὅ τʼ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν.ἀλλʼ ἄγε, σῇ τάδε μητρὶ παρεζόμενος κατάλεξον,γήμασθʼ ὅς τις ἄριστος ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν,ὄφρα σὺ μὲν χαίρων πατρώϊα πάντα νέμηαι,ἔσθων καὶ πίνων, ἡ δʼ ἄλλου δῶμα κομίζῃ.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·οὐ μὰ Ζῆνʼ, Ἀγέλαε, καὶ ἄλγεα πατρὸς ἐμοῖο,ὅς που τῆλʼ Ἰθάκης ἢ ἔφθιται ἢ ἀλάληται,οὔ τι διατρίβω μητρὸς γάμον, ἀλλὰ κελεύωγήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃ, ποτὶ δʼ ἄσπετα δῶρα δίδωμι.αἰδέομαι δʼ ἀέκουσαν ἀπὸ μεγάροιο δίεσθαιμύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειεν.
ὣς φάτο Τηλέμαχος· μνηστῆρσι δὲ Παλλὰς Ἀθήνηἄσβεστον γέλω ὦρσε, παρέπλαγξεν δὲ νόημα.οἱ δʼ ἤδη γναθμοῖσι γελοίων ἀλλοτρίοισιν,αἱμοφόρυκτα δὲ δὴ κρέα ἤσθιον· ὄσσε δʼ ἄρα σφέωνδακρυόφιν πίμπλαντο, γόον δʼ ὠΐετο θυμός.τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·ἆ δειλοί, τί κακὸν τόδε πάσχετε; νυκτὶ μὲν
ὑμέωνεἰλύαται κεφαλαί τε πρόσωπά τε νέρθε τε γοῦνα.οἰμωγὴ δὲ δέδηε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,αἵματι δʼ ἐρράδαται τοῖχοι καλαί τε μεσόδμαι·εἰδώλων δὲ πλέον πρόθυρον, πλείη δὲ καὶ αὐλή,ἱεμένων Ἔρεβόσδε ὑπὸ ζόφον· ἠέλιος δὲοὐρανοῦ ἐξαπόλωλε, κακὴ δʼ ἐπιδέδρομεν ἀχλύς.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ
γέλασσαν.τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·ἀφραίνει ξεῖνος νέον ἄλλοθεν εἰληλουθώς.ἀλλά μιν αἶψα, νέοι, δόμου ἐκπέμψασθε θύραζεεἰς ἀγορὴν ἔρχεσθαι, ἐπεὶ τάδε νυκτὶ ἐΐσκει.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·Εὐρύμαχʼ, οὔ τί σʼ ἄνωγα ἐμοὶ πομπῆας ὀπάζειν·εἰσί μοι ὀφθαλμοί τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἄμφωκαὶ νόος ἐν στήθεσσι τετυγμένος οὐδὲν ἀεικής.τοῖς ἔξειμι θύραζε, ἐπεὶ νοέω κακὸν ὔμμινἐρχόμενον, τό κεν οὔ τις ὑπεκφύγοι οὐδʼ ἀλέαιτομνηστήρων, οἳ δῶμα κάτʼ ἀντιθέου Ὀδυσῆοςἀνέρας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανάασθε.
ὣς εἰπὼν ἐξῆλθε δόμων εὖ ναιεταόντων,ἵκετο δʼ ἐς Πείραιον, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο.μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ἐς ἀλλήλους ὁρόωντεςΤηλέμαχον ἐρέθιζον, ἐπὶ ξείνοις γελόωντες·ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·Τηλέμαχʼ, οὔ τις σεῖο κακοξεινώτερος ἄλλος·οἷον μέν τινα τοῦτον ἔχεις ἐπίμαστον ἀλήτην,σίτου καὶ οἴνου κεχρημένον, οὐδέ τι ἔργωνἔμπαιον οὐδὲ βίης, ἀλλʼ αὔτως ἄχθος ἀρούρης.ἄλλος δʼ αὖτέ τις οὗτος ἀνέστη μαντεύεσθαι.ἀλλʼ εἴ μοί τι πίθοιο, τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη·τοὺς ξείνους ἐν νηῒ πολυκληῗδι βαλόντεςἐς Σικελοὺς πέμψωμεν, ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι.
ὣς ἔφασαν μνηστῆρες· ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων,ἀλλʼ ἀκέων πατέρα προσεδέρκετο, δέγμενος αἰεί,ὁππότε δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει.ἡ δὲ κατʼ ἄντηστιν θεμένη περικαλλέα δίφρονκούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια,ἀνδρῶν ἐν μεγάροισιν ἑκάστου μῦθον ἄκουεν.δεῖπνον μὲν γάρ τοί γε γελοίωντες τετύκοντοἡδὺ τε καὶ μενοεικές, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἱέρευσαν·δόρπου δʼ οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο,οἷον δὴ τάχʼ ἔμελλε θεὰ καὶ καρτερὸς ἀνὴρθησέμεναι· πρότεροι γὰρ ἀεικέα μηχανόωντο.
τῇ δʼ ἄρʼ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρονἐν μεγάροις Ὀδυσῆος, ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν.κλίμακα δʼ ὑψηλὴν προσεβήσετο οἷο δόμοιο,εἵλετο δὲ κληῗδʼ εὐκαμπέα χειρὶ παχείῃκαλὴν χαλκείην· κώπη δʼ ἐλέφαντος ἐπῆεν.βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶνἔσχατον· ἔνθα δέ οἱ κειμήλια κεῖτο ἄνακτος,χαλκός τε χρυσός τε πολύκμητός τε σίδηρος.ἔνθα δὲ τόξον κεῖτο παλίντονον ἠδὲ φαρέτρηἰοδόκος, πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί,δῶρα τά οἱ ξεῖνος Λακεδαίμονι δῶκε τυχήσαςἼφιτος Εὐρυτίδης, ἐπιείκελος ἀθανάτοισι.τὼ δʼ ἐν Μεσσήνῃ ξυμβλήτην ἀλλήλοιϊνοἴκῳ ἐν Ὀρτιλόχοιο δαΐφρονος. ἦ τοι Ὀδυσσεὺςἦλθε μετὰ χρεῖος, τό ῥά οἱ πᾶς δῆμος ὄφελλε·μῆλα γὰρ ἐξ Ἰθάκης Μεσσήνιοι ἄνδρες ἄειραννηυσὶ πολυκλήϊσι τριηκόσιʼ ἠδὲ νομῆας.τῶν ἕνεκʼ ἐξεσίην πολλὴν ὁδὸν ἦλθεν Ὀδυσσεὺςπαιδνὸς ἐών· πρὸ γὰρ ἧκε πατὴρ ἄλλοι τε γέροντες.Ἴφιτος αὖθʼ ἵππους διζήμενος, αἵ οἱ ὄλοντοδώδεκα θήλειαι, ὑπὸ δʼ ἡμίονοι ταλαεργοί·αἳ δή οἱ καὶ ἔπειτα φόνος καὶ μοῖρα γένοντο,ἐπεὶ δὴ Διὸς υἱὸν ἀφίκετο καρτερόθυμον,φῶθʼ Ἡρακλῆα, μεγάλων ἐπιίστορα ἔργων,ὅς μιν ξεῖνον ἐόντα κατέκτανεν ᾧ ἐνὶ οἴκῳ,σχέτλιος, οὐδὲ θεῶν ὄπιν ᾐδέσατʼ οὐδὲ τράπεζαν,τὴν ἥν οἱ παρέθηκεν· ἔπειτα δὲ πέφνε καὶ αὐτόν,ἵππους δʼ αὐτὸς ἔχε κρατερώνυχας ἐν μεγάροισι.τὰς ἐρέων Ὀδυσῆϊ συνήντετο, δῶκε δὲ τόξον,τὸ πρὶν μέν ῥʼ ἐφόρει μέγας Εὔρυτος, αὐτὰρ ὁ παιδὶκάλλιπʼ ἀποθνῄσκων ἐν δώμασιν ὑψηλοῖσι.τῷ δʼ Ὀδυσεὺς ξίφος ὀξὺ καὶ ἄλκιμον ἔγχος ἔδωκεν,ἀρχὴν ξεινοσύνης προσκηδέος· οὐδὲ τραπέζῃγνώτην ἀλλήλων· πρὶν γὰρ Διὸς υἱὸς ἔπεφνενἼφιτον Εὐρυτίδην, ἐπιείκελον ἀθανάτοισιν,ὅς οἱ τόξον ἔδωκε. τὸ δʼ οὔ ποτε δῖος Ὀδυσσεὺςἐρχόμενος πόλεμόνδε μελαινάων ἐπὶ νηῶνᾑρεῖτʼ, ἀλλʼ αὐτοῦ μνῆμα ξείνοιο φίλοιοκέσκετʼ ἐνὶ μεγάροισι, φόρει δέ μιν ἧς ἐπὶ γαίης.ἡ δʼ ὅτε δὴ θάλαμον τὸν ἀφίκετο δῖα γυναικῶνοὐδόν τε δρύϊνον προσεβήσετο, τόν ποτε τέκτωνξέσσεν ἐπισταμένως καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,ἐν δὲ σταθμοὺς ἄρσε, θύρας δʼ ἐπέθηκε φαεινάς,αὐτίκʼ ἄρʼ ἥ γʼ ἱμάντα θοῶς ἀπέλυσε κορώνης,ἐν δὲ κληῗδʼ ἧκε, θυρέων δʼ ἀνέκοπτεν ὀχῆαςἄντα τιτυσκομένη· τὰ δʼ ἀνέβραχεν ἠΰτε ταῦροςβοσκόμενος λειμῶνι· τόσʼ ἔβραχε καλὰ θύρετραπληγέντα κληΐδι, πετάσθησαν δέ οἱ ὦκα.ἡ δʼ ἄρʼ ἐφʼ ὑψηλῆς σανίδος βῆ· ἔνθα δὲ χηλοὶἕστασαν, ἐν δʼ ἄρα τῇσι θυώδεα εἵματʼ ἔκειτο.ἔνθεν ὀρεξαμένη ἀπὸ πασσάλου αἴνυτο τόξοναὐτῷ γωρυτῷ, ὅς οἱ περίκειτο φαεινός.ἑζομένη δὲ κατʼ αὖθι, φίλοις ἐπὶ γούνασι θεῖσα,κλαῖε μάλα λιγέως, ἐκ δʼ ᾕρεε τόξον ἄνακτος.ἡ δʼ ἐπεὶ οὖν τάρφθη πολυδακρύτοιο γόοιο,βῆ ῥʼ ἴμεναι μέγαρόνδε μετὰ μνηστῆρας ἀγαυοὺςτόξον ἔχουσʼ ἐν χειρὶ παλίντονον ἠδὲ φαρέτρηνἰοδόκον· πολλοὶ δʼ ἔνεσαν στονόεντες ὀϊστοί.τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ ἀμφίπολοι φέρον ὄγκιον, ἔνθα σίδηροςκεῖτο πολὺς καὶ χαλκός, ἀέθλια τοῖο ἄνακτος.ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα.ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.αὐτίκα δὲ μνηστῆρσι μετηύδα καὶ φάτο μῦθον·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, οἳ τόδε
δῶμαἐχράετʼ ἐσθιέμεν καὶ πινέμεν ἐμμενὲς αἰεὶἀνδρὸς ἀποιχομένοιο πολὺν χρόνον· οὐδέ τινʼ ἄλληνμύθου ποιήσασθαι ἐπισχεσίην ἐδύνασθε,ἀλλʼ ἐμὲ ἱέμενοι γῆμαι θέσθαι τε γυναῖκα.ἀλλʼ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετʼ ἄεθλον.θήσω γὰρ μέγα τόξον Ὀδυσσῆος θείοιο·ὃς δέ κε ῥηΐτατʼ ἐντανύσῃ βιὸν ἐν παλάμῃσικαὶ διοϊστεύσῃ πελέκεων δυοκαίδεκα πάντων,τῷ κεν ἅμʼ ἑσποίμην, νοσφισσαμένη τόδε δῶμακουρίδιον, μάλα καλόν, ἐνίπλειον βιότοιο,τοῦ ποτὲ μεμνήσεσθαι ὀΐομαι ἔν περ ὀνείρῳ.
ὣς φάτο, καί ῥʼ Εὔμαιον ἀνώγει, δῖον ὑφορβόν,τόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον.δακρύσας δʼ Εὔμαιος ἐδέξατο καὶ κατέθηκε·κλαῖε δὲ βουκόλος ἄλλοθʼ, ἐπεὶ ἴδε τόξον ἄνακτος.Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·νήπιοι ἀγροιῶται, ἐφημέρια φρονέοντες,ἆ δειλώ, τί νυ δάκρυ κατείβετον ἠδὲ γυναικὶθυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ὀρίνετον; ᾗ τε καὶ ἄλλωςκεῖται ἐν ἄλγεσι θυμός, ἐπεὶ φίλον ὤλεσʼ ἀκοίτην.ἀλλʼ ἀκέων δαίνυσθε καθήμενοι, ἠὲ θύραζεκλαίετον ἐξελθόντε, κατʼ αὐτόθι τόξα λιπόντε,μνηστήρεσσιν ἄεθλον ἀάατον· οὐ γὰρ ὀΐωῥηϊδίως τόδε τόξον ἐΰξοον ἐντανύεσθαι.οὐ γάρ τις μέτα τοῖος ἀνὴρ ἐν τοίσδεσι πᾶσινοἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν· ἐγὼ δέ μιν αὐτὸς ὄπωπα,καὶ γὰρ μνήμων εἰμί, πάϊς δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἄρα θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπεινευρὴν ἐντανύσειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.ἦ τοι ὀϊστοῦ γε πρῶτος γεύσεσθαι ἔμελλενἐκ χειρῶν Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὃν τότʼ ἀτίμαἥμενος ἐν μεγάροις, ἐπὶ δʼ ὤρνυε πάντας ἑταίρους.τοῖσι δὲ καὶ μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·ὢ πόποι, ἦ μάλα με Ζεὺς ἄφρονα θῆκε Κρονίων·μήτηρ μέν μοί φησι φίλη, πινυτή περ ἐοῦσα,ἄλλῳ ἅμʼ ἕψεσθαι νοσφισσαμένη τόδε δῶμα·αὐτὰρ ἐγὼ γελόω καὶ τέρπομαι ἄφρονι θυμῷ.ἀλλʼ ἄγετε, μνηστῆρες, ἐπεὶ τόδε φαίνετʼ ἄεθλον,οἵη νῦν οὐκ ἔστι γυνὴ κατʼ Ἀχαιΐδα γαῖαν,οὔτε Πύλου ἱερῆς οὔτʼ Ἄργεος οὔτε Μυκήνης·οὔτʼ αὐτῆς Ἰθάκης οὔτʼ ἠπείροιο μελαίνης·καὶ δʼ αὐτοὶ τόδε γʼ ἴστε· τί με χρὴ μητέρος αἴνου;ἀλλʼ ἄγε μὴ μύνῃσι παρέλκετε μηδʼ ἔτι τόξουδηρὸν ἀποτρωπᾶσθε τανυστύος, ὄφρα ἴδωμεν.καὶ δέ κεν αὐτὸς ἐγὼ τοῦ τόξου πειρησαίμην·εἰ δέ κεν ἐντανύσω διοϊστεύσω τε σιδήρου,οὔ κέ μοι ἀχνυμένῳ τάδε δώματα πότνια μήτηρλείποι ἅμʼ ἄλλῳ ἰοῦσʼ, ὅτʼ ἐγὼ κατόπισθε λιποίμηνοἷός τʼ ἤδη πατρὸς ἀέθλια κάλʼ ἀνελέσθαι.
ἦ καὶ ἀπʼ ὤμοιϊν χλαῖναν θέτο φοινικόεσσανὀρθὸς ἀναΐξας, ἀπὸ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμων.πρῶτον μὲν πελέκεας στῆσεν, διὰ τάφρον ὀρύξαςπᾶσι μίαν μακρήν, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνεν,ἀμφὶ δὲ γαῖαν ἔναξε· τάφος δʼ ἕλε πάντας ἰδόντας,ὡς εὐκόσμως στῆσε· πάρος δʼ οὐ πώ ποτʼ ὀπώπει.στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν καὶ τόξου πειρήτιζε.τρὶς μέν μιν πελέμιξεν ἐρύσσεσθαι μενεαίνων,τρὶς δὲ μεθῆκε βίης, ἐπιελπόμενος τό γε θυμῷ,νευρὴν ἐντανύειν διοϊστεύσειν τε σιδήρου.καί νύ κε δή ῥʼ ἐτάνυσσε βίῃ τὸ τέταρτον ἀνέλκων,ἀλλʼ Ὀδυσεὺς ἀνένευε καὶ ἔσχεθεν ἱέμενόν περ.τοῖς δʼ αὖτις μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·ὢ πόποι, ἦ καὶ ἔπειτα κακός τʼ ἔσομαι καὶ
ἄκικυς,ἠὲ νεώτερός εἰμι καὶ οὔ πω χερσὶ πέποιθαἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.ἀλλʼ ἄγεθʼ, οἵ περ ἐμεῖο βίῃ προφερέστεροί ἐστε,τόξου πειρήσασθε, καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
ὣς εἰπὼν τόξον μὲν ἀπὸ ἕο θῆκε χαμᾶζε,κλίνας κολλητῇσιν ἐϋξέστῃς σανίδεσσιν,αὐτοῦ δʼ ὠκὺ βέλος καλῇ προσέκλινε κορώνῃ,ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·ὄρνυσθʼ ἑξείης ἐπιδέξια πάντες ἑταῖροι,ἀρξάμενοι τοῦ χώρου ὅθεν τέ περ οἰνοχοεύει.
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.Λειώδης δὲ πρῶτος ἀνίστατο, Οἴνοπος υἱός,ὅ σφι θυοσκόος ἔσκε, παρὰ κρητῆρα δὲ καλὸνἷζε μυχοίτατος αἰέν· ἀτασθαλίαι δέ οἱ οἴῳἐχθραὶ ἔσαν, πᾶσιν δὲ νεμέσσα μνηστήρεσσιν·ὅς ῥα τότε πρῶτος τόξον λάβε καὶ βέλος ὠκύ.στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν καὶ τόξου πειρήτιζεν,οὐδέ μιν ἐντάνυσε· πρὶν γὰρ κάμε χεῖρας ἀνέλκωνἀτρίπτους ἁπαλάς· μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπεν·ὦ φίλοι, οὐ μὲν ἐγὼ τανύω, λαβέτω δὲ καὶ
ἄλλος.πολλοὺς γὰρ τόδε τόξον ἀριστῆας κεκαδήσειθυμοῦ καὶ ψυχῆς, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτερόν ἐστιτεθνάμεν ἢ ζώοντας ἁμαρτεῖν, οὗθʼ ἕνεκʼ αἰεὶἐνθάδʼ ὁμιλέομεν, ποτιδέγμενοι ἤματα πάντα.νῦν μέν τις καὶ ἔλπετʼ ἐνὶ φρεσὶν ἠδὲ μενοινᾷγῆμαι Πηνελόπειαν, Ὀδυσσῆος παράκοιτιν.αὐτὰρ ἐπὴν τόξου πειρήσεται ἠδὲ ἴδηται,ἄλλην δή τινʼ ἔπειτα Ἀχαιϊάδων εὐπέπλωνμνάσθω ἐέδνοισιν διζήμενος· ἡ δέ κʼ ἔπειταγήμαιθʼ ὅς κε πλεῖστα πόροι καὶ μόρσιμος ἔλθοι.
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν καὶ ἀπὸ ἕο τόξον ἔθηκε,κλίνας κολλητῇσιν ἐϋξέστῃς σανίδεσσιν,αὐτοῦ δʼ ὠκὺ βέλος καλῇ προσέκλινε κορώνῃ,ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·Λειῶδες, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,δεινόν τʼ ἀργαλέον τε, —νεμεσσῶμαι δέ τʼ ἀκούων—εἰ δὴ τοῦτό γε τόξον ἀριστῆας κεκαδήσειθυμοῦ καὶ ψυχῆς, ἐπεὶ οὐ δύνασαι σὺ τανύσσαι.οὐ γάρ τοί σέ γε τοῖον ἐγείνατο πότνια μήτηροἷόν τε ῥυτῆρα βιοῦ τʼ ἔμεναι καὶ ὀϊστῶν·ἀλλʼ ἄλλοι τανύουσι τάχα μνηστῆρες ἀγαυοί.
ὣς φάτο, καί ῥʼ ἐκέλευσε Μελάνθιον, αἰπόλον
αἰγῶν·ἄγρει δή, πῦρ κῆον ἐνὶ μεγάροισι, Μελανθεῦ,πὰρ δὲ τίθει δίφρον τε μέγαν καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,ἐκ δὲ στέατος ἔνεικε μέγαν τροχὸν ἔνδον ἐόντος,ὄφρα νέοι θάλποντες, ἐπιχρίοντες ἀλοιφῇ,τόξου πειρώμεσθα καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αἶψʼ ἀνέκαιε Μελάνθιος ἀκάματον
πῦρ,πὰρ δὲ φέρων δίφρον θῆκεν καὶ κῶας ἐπʼ αὐτοῦ,ἐκ δὲ στέατος ἔνεικε μέγαν τροχὸν ἔνδον ἐόντος·τῷ ῥα νέοι θάλποντες ἐπειρῶντʼ· οὐδʼ ἐδύναντοἐντανύσαι, πολλὸν δὲ βίης ἐπιδευέες ἦσαν.Ἀντίνοος δʼ ἔτʼ ἐπεῖχε καὶ Εὐρύμαχος θεοειδής,ἀρχοὶ μνηστήρων· ἀρετῇ δʼ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι.τὼ δʼ ἐξ οἴκου βῆσαν ὁμαρτήσαντες ἅμʼ ἄμφωβουκόλος ἠδὲ συφορβὸς Ὀδυσσῆος θείοιο·ἐκ δʼ αὐτὸς μετὰ τοὺς δόμου ἤλυθε δῖος Ὀδυσσεύς.ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἐκτὸς θυρέων ἔσαν ἠδὲ καὶ αὐλῆς,φθεγξάμενός σφε ἔπεσσι προσηύδα μειλιχίοισι·βουκόλε καὶ σύ, συφορβέ, ἔπος τί κε
μυθησαίμην,ἦ αὐτὸς κεύθω; φάσθαι δέ με θυμὸς ἀνώγει.ποῖοί κʼ εἶτʼ Ὀδυσῆϊ ἀμυνέμεν, εἴ ποθεν ἔλθοιὧδε μάλʼ ἐξαπίνης καί τις θεὸς αὐτὸν ἐνείκαι;ἤ κε μνηστήρεσσιν ἀμύνοιτʼ ἦ Ὀδυσῆϊ;εἴπαθʼ ὅπως ὑμέας κραδίη θυμός τε κελεύει.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·Ζεῦ πάτερ, αἲ γὰρ τοῦτο τελευτήσειας ἐέλδωρ,ὡς ἔλθοι μὲν κεῖνος ἀνήρ, ἀγάγοι δέ ἑ δαίμων·γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύχετο πᾶσι θεοῖσινοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τῶν γε νόον νημερτέʼ ἀνέγνω,ἐξαῦτίς σφε ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·ἔνδον μὲν δὴ ὅδʼ αὐτὸς ἐγώ, κακὰ πολλὰ
μογήσαςἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.γιγνώσκω δʼ ὡς σφῶϊν ἐελδομένοισιν ἱκάνωοἴοισι δμώων· τῶν δʼ ἄλλων οὔ τευ ἄκουσαεὐξαμένου ἐμὲ αὖτις ὑπότροπον οἴκαδʼ ἱκέσθαι.σφῶϊν δʼ, ὡς ἔσεταί περ, ἀληθείην καταλέξω.εἴ χʼ ὑπʼ ἐμοί γε θεὸς δαμάσῃ μνηστῆρας ἀγαυούς,ἄξομαι ἀμφοτέροις ἀλόχους καὶ κτήματʼ ὀπάσσωοἰκία τʼ ἐγγὺς ἐμεῖο τετυγμένα· καί μοι ἔπειταΤηλεμάχου ἑτάρω τε κασιγνήτω τε ἔσεσθον.εἰ δʼ ἄγε δή, καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι δείξω,ὄφρα μʼ ἐῢ γνῶτον πιστωθῆτόν τʼ ἐνὶ θυμῷ,οὐλήν, τήν ποτέ με σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντιΠαρνησόνδʼ ἐλθόντα σὺν υἱάσιν Αὐτολύκοιο.
ὣς εἰπὼν ῥάκεα μεγάλης ἀποέργαθεν οὐλῆς.τὼ δʼ ἐπεὶ εἰσιδέτην εὖ τʼ ἐφράσσαντο ἕκαστα,κλαῖον ἄρʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆϊ δαΐφρονι χεῖρε βαλόντε,καὶ κύνεον ἀγαπαζόμενοι κεφαλήν τε καὶ ὤμουςὣς δʼ αὔτως Ὀδυσεὺς κεφαλὰς καὶ χεῖρας ἔκυσσε.καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο,εἰ μὴ Ὀδυσσεὺς αὐτὸς ἐρύκακε φώνησέν τε·παύεσθον κλαυθμοῖο γόοιό τε, μή τις ἴδηταιἐξελθὼν μεγάροιο, ἀτὰρ εἴπῃσι καὶ εἴσω.ἀλλὰ προμνηστῖνοι ἐσέλθετε, μηδʼ ἅμα πάντες,πρῶτος ἐγώ, μετὰ δʼ ὔμμες· ἀτὰρ τόδε σῆμα τετύχθω·ἄλλοι μὲν γὰρ πάντες, ὅσοι μνηστῆρες ἀγαυοί,οὐκ ἐάσουσιν ἐμοὶ δόμεναι βιὸν ἠδὲ φαρέτρην·ἀλλὰ σύ, δῖʼ Εὔμαιε, φέρων ἀνὰ δώματα τόξονἐν χείρεσσιν ἐμοὶ θέμεναι, εἰπεῖν τε γυναιξὶκληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας,ἢν δέ τις ἢ στοναχῆς ἠὲ κτύπου ἔνδον ἀκούσῃἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζεπροβλώσκειν, ἀλλʼ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρὰ ἔργῳ.σοὶ δέ, Φιλοίτιε δῖε, θύρας ἐπιτέλλομαι αὐλῆςκληῗσαι κληῗδι, θοῶς δʼ ἐπὶ δεσμὸν ἰῆλαι.
ὣς εἰπὼν εἰσῆλθε δόμους εὖ ναιετάοντας·ἕζετʼ ἔπειτʼ ἐπὶ δίφρον ἰών, ἔνθεν περ ἀνέστη·ἐς δʼ ἄρα καὶ τὼ δμῶε ἴτην θείου Ὀδυσῆος.Εὐρύμαχος δʼ ἤδη τόξον μετὰ χερσὶν ἐνώμα,θάλπων ἔνθα καὶ ἔνθα σέλᾳ πυρός· ἀλλά μιν οὐδʼ ὣςἐντανύσαι δύνατο, μέγα δʼ ἔστενε κυδάλιμον κῆρ·ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·ὢ πόποι, ἧ μοι ἄχος περί τʼ αὐτοῦ καὶ περὶ
πάντων·οὔ τι γάμου τοσσοῦτον ὀδύρομαι, ἀχνύμενός περ·εἰσὶ καὶ ἄλλαι πολλαὶ Ἀχαιΐδες, αἱ μὲν ἐν αὐτῇἀμφιάλῳ Ἰθάκῃ, αἱ δʼ ἄλλῃσιν πολίεσσιν·ἀλλʼ εἰ δὴ τοσσόνδε βίης ἐπιδευέες εἰμὲνἀντιθέου Ὀδυσῆος, ὅ τʼ οὐ δυνάμεσθα τανύσσαιτόξον· ἐλεγχείη δὲ καὶ ἐσσομένοισι πυθέσθαι.
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός·Εὐρύμαχʼ, οὐχ οὕτως ἔσται· νοέεις δὲ καὶ αὐτός.νῦν μὲν γὰρ κατὰ δῆμον ἑορτὴ τοῖο θεοῖοἁγνή· τίς δέ κε τόξα τιταίνοιτʼ; ἀλλὰ ἕκηλοικάτθετʼ· ἀτὰρ πελέκεάς γε καὶ εἴ κʼ εἰῶμεν ἅπανταςἑστάμεν· οὐ μὲν γάρ τινʼ ἀναιρήσεσθαι ὀΐω,ἐλθόντʼ ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.ἀλλʼ ἄγετʼ, οἰνοχόος μὲν ἐπαρξάσθω δεπάεσσιν,ὄφρα σπείσαντες καταθείομεν ἀγκύλα τόξα·ἠῶθεν δὲ κέλεσθε Μελάνθιον, αἰπόλον αἰγῶν,αἶγας ἄγειν, αἳ πᾶσι μέγʼ ἔξοχοι αἰπολίοισιν,ὄφρʼ ἐπὶ μηρία θέντες Ἀπόλλωνι κλυτοτόξῳτόξου πειρώμεσθα καὶ ἐκτελέωμεν ἄεθλον.
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.τοῖσι δὲ κήρυκες μὲν ὕδωρ ἐπὶ χεῖρας ἔχευαν,κοῦροι δὲ κρητῆρας ἐπεστέψαντο ποτοῖο,νώμησαν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπαρξάμενοι δεπάεσσιν.οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν σπεῖσάν τʼ ἔπιόν θʼ ὅσον ἤθελε θυμός,τοῖς δὲ δολοφρονέων μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης·ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει·Εὐρύμαχον δὲ μάλιστα καὶ Ἀντίνοον θεοειδέαλίσσομʼ, ἐπεὶ καὶ τοῦτο ἔπος κατὰ μοῖραν ἔειπε,νῦν μὲν παῦσαι τόξον, ἐπιτρέψαι δὲ θεοῖσιν·ἠῶθεν δὲ θεὸς δώσει κράτος ᾧ κʼ ἐθέλῃσιν.ἀλλʼ ἄγʼ ἐμοὶ δότε τόξον ἐΰξοον, ὄφρα μεθʼ ὑμῖνχειρῶν καὶ σθένεος πειρήσομαι, ἤ μοι ἔτʼ ἐστὶνἴς, οἵη πάρος ἔσκεν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσιν,ἦ ἤδη μοι ὄλεσσεν ἄλη τʼ ἀκομιστίη τε.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως
νεμέσησαν,δείσαντες μὴ τόξον ἐΰξοον ἐντανύσειεν.Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·ἆ δειλὲ ξείνων, ἔνι τοι φρένες οὐδʼ ἠβαιαί·οὐκ ἀγαπᾷς ὃ ἕκηλος ὑπερφιάλοισι μεθʼ ἡμῖνδαίνυσαι, οὐδέ τι δαιτὸς ἀμέρδεαι, αὐτὰρ ἀκούειςμύθων ἡμετέρων καὶ ῥήσιος; οὐδέ τις ἄλλοςἡμετέρων μύθων ξεῖνος καὶ πτωχὸς ἀκούει.οἶνός σε τρώει μελιηδής, ὅς τε καὶ ἄλλουςβλάπτει, ὃς ἄν μιν χανδὸν ἕλῃ μηδʼ αἴσιμα πίνῃ.οἶνος καὶ Κένταυρον, ἀγακλυτὸν Εὐρυτίωνα,ἄασʼ ἐνὶ μεγάρῳ μεγαθύμου Πειριθόοιο,ἐς Λαπίθας ἐλθόνθʼ· ὁ δʼ ἐπεὶ φρένας ἄασεν οἴνῳ,μαινόμενος κάκʼ ἔρεξε δόμον κάτα Πειριθόοιο·ἥρωας δʼ ἄχος εἷλε, διὲκ προθύρου δὲ θύραζεἕλκον ἀναΐξαντες, ἀπʼ οὔατα νηλέϊ χαλκῷῥῖνάς τʼ ἀμήσαντες· ὁ δὲ φρεσὶν ᾗσιν ἀασθεὶςἤϊεν ἣν ἄτην ὀχέων ἀεσίφρονι θυμῷ.ἐξ οὗ Κενταύροισι καὶ ἀνδράσι νεῖκος ἐτύχθη,οἷ δʼ αὐτῷ πρώτῳ κακὸν εὕρετο οἰνοβαρείων.ὣς καὶ σοὶ μέγα πῆμα πιφαύσκομαι, αἴ κε τὸ τόξονἐντανύσῃς· οὐ γάρ τευ ἐπητύος ἀντιβολήσειςἡμετέρῳ ἐνὶ δήμῳ, ἄφαρ δέ σε νηῒ μελαίνῃεἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων,πέμψομεν· ἔνθεν δʼ οὔ τι σαώσεαι· ἀλλὰ ἕκηλοςπῖνέ τε, μηδʼ ἐρίδαινε μετʼ ἀνδράσι κουροτέροισιν.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·Ἀντίνοʼ, οὐ μὲν καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιονξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται·ἔλπεαι, αἴ χʼ ὁ ξεῖνος Ὀδυσσῆος μέγα τόξονἐντανύσῃ χερσίν τε βίηφί τε ἧφι πιθήσας,οἴκαδέ μʼ ἄξεσθαι καὶ ἑὴν θήσεσθαι ἄκοιτιν;οὐδʼ αὐτός που τοῦτό γʼ ἐνὶ στήθεσσιν ἔολπε·μηδέ τις ὑμείων τοῦ γʼ εἵνεκα θυμὸν ἀχεύωνἐνθάδε δαινύσθω, ἐπεὶ οὐδὲ μὲν οὐδὲ ἔοικεν.
τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἀντίον
ηὔδα·κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,οὔ τί σε τόνδʼ ἄξεσθαι ὀϊόμεθʼ· οὐδὲ ἔοικεν·ἀλλʼ αἰσχυνόμενοι φάτιν ἀνδρῶν ἠδὲ γυναικῶν,μή ποτέ τις εἴπῃσι κακώτερος ἄλλος Ἀχαιῶνἦ πολὺ χείρονες ἄνδρες ἀμύμονος ἀνδρὸς ἄκοιτινμνῶνται, οὐδέ τι τόξον ἐΰξοον ἐντανύουσιν·ἀλλʼ ἄλλος τις πτωχὸς ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼνῥηϊδίως ἐτάνυσσε βιόν, διὰ δʼ ἧκε σιδήρου.ὣς ἐρέουσʼ, ἡμῖν δʼ ἂν ἐλέγχεα ταῦτα γένοιτο.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·Εὐρύμαχʼ, οὔ πως ἔστιν ἐϋκλεῖας κατὰ δῆμονἔμμεναι οἳ δὴ οἶκον ἀτιμάζοντες ἔδουσινἀνδρὸς ἀριστῆος· τί δʼ ἐλέγχεα ταῦτα τίθεσθε;οὗτος δὲ ξεῖνος μάλα μὲν μέγας ἠδʼ εὐπηγής,πατρὸς δʼ ἐξ ἀγαθοῦ γένος εὔχεται ἔμμεναι υἱός.ἀλλʼ ἄγε οἱ δότε τόξον ἐΰξοον, ὄφρα ἴδωμεν.ὧδε γὰρ ἐξερέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·εἴ κέ μιν ἐντανύσῃ, δώῃ δέ οἱ εὖχος Ἀπόλλων,ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά,δώσω δʼ ὀξὺν ἄκοντα, κυνῶν ἀλκτῆρα καὶ ἀνδρῶν,καὶ ξίφος ἄμφηκες· δώσω δʼ ὑπὸ ποσσὶ πέδιλα,πέμψω δʼ ὅππη μιν κραδίη θυμός τε κελεύει.
τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·μῆτερ ἐμή, τόξον μὲν Ἀχαιῶν οὔ τις ἐμεῖοκρείσσων, ᾧ κʼ ἐθέλω, δόμεναί τε καὶ ἀρνήσασθαι,οὔθʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν,οὔθʼ ὅσσοι νήσοισι πρὸς Ἤλιδος ἱπποβότοιο·τῶν οὔ τίς μʼ ἀέκοντα βιήσεται, αἴ κʼ ἐθέλωμικαὶ καθάπαξ ξείνῳ δόμεναι τάδε τόξα φέρεσθαι.ἀλλʼ εἰς οἶκον ἰοῦσα τὰ σʼ αὐτῆς ἔργα κόμιζε,ἱστόν τʼ ἠλακάτην τε, καὶ ἀμφιπόλοισι κέλευεἔργον ἐποίχεσθαι· τόξον δʼ ἄνδρεσσι μελήσειπᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί· τοῦ γὰρ κράτος ἔστʼ ἐνὶ οἴκῳ.
ἡ μὲν θαμβήσασα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει·παιδὸς γὰρ μῦθον πεπνυμένον ἔνθετο θυμῷ.ἐς δʼ ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶκλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνονἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.αὐτὰρ ὁ τόξα λαβὼν φέρε καμπύλα δῖος ὑφορβός·μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ὁμόκλεον ἐν μεγάροισιν·ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·πῆ δὴ καμπύλα τόξα φέρεις, ἀμέγαρτε συβῶτα,πλαγκτέ; τάχʼ αὖ σʼ ἐφʼ ὕεσσι κύνες ταχέες κατέδονταιοἶον ἀπʼ ἀνθρώπων, οὓς ἔτρεφες, εἴ κεν Ἀπόλλωνἡμῖν ἱλήκῃσι καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι.
ὣς φάσαν, αὐτὰρ, ὁ θῆκε φέρων αὐτῇ ἐνὶ χώρῃ,δείσας, οὕνεκα πολλοὶ ὁμόκλεον ἐν μεγάροισιν.Τηλέμαχος δʼ ἑτέρωθεν ἀπειλήσας ἐγεγώνει·ἄττα, πρόσω φέρε τόξα· τάχʼ οὐκ εὖ πᾶσι
πιθήσειςμή σε καὶ ὁπλότερός περ ἐὼν ἀγρόνδε δίωμαι,βάλλων χερμαδίοισι· βίηφι δὲ φέρτερός εἰμι.αἲ γὰρ πάντων τόσσον, ὅσοι κατὰ δώματʼ ἔασι,μνηστήρων χερσίν τε βίηφί τε φέρτερος εἴην·τῷ κε τάχα στυγερῶς τινʼ ἐγὼ πέμψαιμι νέεσθαιἡμετέρου ἐξ οἴκου, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ
γέλασσανμνηστῆρες, καὶ δὴ μέθιεν χαλεποῖο χόλοιοΤηλεμάχῳ· τὰ δὲ τόξα φέρων ἀνὰ δῶμα συβώτηςἐν χείρεσσʼ Ὀδυσῆϊ δαΐφρονι θῆκε παραστάς.ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·Τηλέμαχος κέλεταί σε, περίφρων Εὐρύκλεια,κληῗσαι μεγάροιο θύρας πυκινῶς ἀραρυίας.ἢν δέ τις ἤ στοναχῆς ἠὲ κτύπου ἔνδον ἀκούσῃἀνδρῶν ἡμετέροισιν ἐν ἕρκεσι, μή τι θύραζεπροβλώσκειν, ἀλλʼ αὐτοῦ ἀκὴν ἔμεναι παρὰ ἔργῳ.
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,κλήϊσεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων.σιγῇ δʼ ἐξ οἴκοιο Φιλοίτιος ἆλτο θύραζε,κλήϊσεν δʼ ἄρʼ ἔπειτα θύρας εὐερκέος αὐλῆς.κεῖτο δʼ ὑπʼ αἰθούσῃ ὅπλον νεὸς ἀμφιελίσσηςβύβλινον, ᾧ ῥʼ ἐπέδησε θύρας, ἐς δʼ ἤϊεν αὐτός·ἕζετʼ ἔπειτʼ ἐπὶ δίφρον ἰών, ἔνθεν περ ἀνέστη,εἰσορόων Ὀδυσῆα. ὁ δʼ ἤδη τόξον ἐνώμαπάντη ἀναστρωφῶν, πειρώμενος ἔνθα καὶ ἔνθα,μὴ κέρα ἶπες ἔδοιεν ἀποιχομένοιο ἄνακτος.ὧδε τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·ἦ τις θηητὴρ καὶ ἐπίκλοπος ἔπλετο τόξων·ἤ ῥά νύ που τοιαῦτα καὶ αὐτῷ οἴκοθι κεῖταιἢ ὅ γʼ ἐφορμᾶται ποιησέμεν, ὡς ἐνὶ χερσὶνωμᾷ ἔνθα καὶ ἔνθα κακῶν ἔμπαιος ἀλήτης.
ἄλλος δʼ αὖ εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·αἲ γὰρ δὴ τοσσοῦτον ὀνήσιος ἀντιάσειενὡς οὗτός ποτε τοῦτο δυνήσεται ἐντανύσασθαι.
ὣς ἄρʼ ἔφαν μνηστῆρες· ἀτὰρ πολύμητις Ὀδυσσεύς,αὐτίκʼ ἐπεὶ μέγα τόξον ἐβάστασε καὶ ἴδε πάντη,ὡς ὅτʼ ἀνὴρ φόρμιγγος ἐπιστάμενος καὶ ἀοιδῆςῥηϊδίως ἐτάνυσσε νέῳ περὶ κόλλοπι χορδήν,ἅψας ἀμφοτέρωθεν ἐϋστρεφὲς ἔντερον οἰός,ὣς ἄρʼ ἄτερ σπουδῆς τάνυσεν μέγα τόξον Ὀδυσσεύς.δεξιτερῇ ἄρα χειρὶ λαβὼν πειρήσατο νευρῆς·ἡ δʼ ὑπὸ καλὸν ἄεισε, χελιδόνι εἰκέλη αὐδήν.μνηστῆρσιν δʼ ἄρʼ ἄχος γένετο μέγα, πᾶσι δʼ ἄρα χρὼςἐτράπετο· Ζεὺς δὲ μεγάλʼ ἔκτυπε σήματα φαίνων·γήθησέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς.ὅττι ῥά οἱ τέρας ἧκε Κρόνου πάϊς ἀγκυλομήτεω·εἵλετο δʼ ὠκὺν ὀϊστόν, ὅ οἱ παρέκειτο τραπέζῃγυμνός· τοὶ δʼ ἄλλοι κοίλης ἔντοσθε φαρέτρηςκείατο, τῶν τάχʼ ἔμελλον Ἀχαιοὶ πειρήσεσθαι.τόν ῥʼ ἐπὶ πήχει ἑλὼν ἕλκεν νευρὴν γλυφίδας τε,αὐτόθεν ἐκ δίφροιο καθήμενος, ἧκε δʼ ὀϊστὸνἄντα τιτυσκόμενος, πελέκεων δʼ οὐκ ἤμβροτε πάντωνπρώτης στειλειῆς, διὰ δʼ ἀμπερὲς ἦλθε θύραζεἰὸς χαλκοβαρής· ὁ δὲ Τηλέμαχον προσέειπε·Τηλέμαχʼ, οὔ σʼ ὁ ξεῖνος ἐνὶ μεγάροισιν
ἐλέγχειἥμενος, οὐδέ τι τοῦ σκοποῦ ἤμβροτον οὐδέ τι τόξονδὴν ἔκαμον τανύων· ἔτι μοι μένος ἔμπεδόν ἐστιν,οὐχ ὥς με μνηστῆρες ἀτιμάζοντες ὄνονται.νῦν δʼ ὥρη καὶ δόρπον Ἀχαιοῖσιν τετυκέσθαιἐν φάει, αὐτὰρ ἔπειτα καὶ ἄλλως ἑψιάασθαιμολπῇ καὶ φόρμιγγι· τὰ γάρ τʼ ἀναθήματα δαιτός.
ἦ καὶ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσεν· ὁ δʼ ἀμφέθετο ξίφος
ὀξὺΤηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,ἀμφὶ δὲ χεῖρα φίλην βάλεν ἔγχεϊ, ἄγχι δʼ ἄρʼ αὐτοῦπὰρ θρόνον ἑστήκει κεκορυθμένος αἴθοπι χαλκῷ.
αὐτὰρ ὁ γυμνώθη ῥακέων πολύμητις Ὀδυσσεύς,ἆλτο δʼ ἐπὶ μέγαν οὐδόν, ἔχων βιὸν ἠδὲ φαρέτρηνἰῶν ἐμπλείην, ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺςαὐτοῦ πρόσθε ποδῶν, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπεν·οὗτος μὲν δὴ ἄεθλος ἀάατος ἐκτετέλεσται·νῦν αὖτε σκοπὸν ἄλλον, ὃν οὔ πώ τις βάλεν ἀνήρ,εἴσομαι, αἴ κε τύχωμι, πόρῃ δέ μοι εὖχος Ἀπόλλων.
ἦ καὶ ἐπʼ Ἀντινόῳ ἰθύνετο πικρὸν ὀϊστόν.ἦ τοι ὁ καλὸν ἄλεισον ἀναιρήσεσθαι ἔμελλε,χρύσεον ἄμφωτον, καὶ δὴ μετὰ χερσὶν ἐνώμα,ὄφρα πίοι οἴνοιο· φόνος δέ οἱ οὐκ ἐνὶ θυμῷμέμβλετο· τίς κʼ οἴοιτο μετʼ ἀνδράσι δαιτυμόνεσσιμοῦνον ἐνὶ πλεόνεσσι, καὶ εἰ μάλα καρτερὸς εἴη,οἷ τεύξειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν;τὸν δʼ Ὀδυσεὺς κατὰ λαιμὸν ἐπισχόμενος βάλεν ἰῷ,ἀντικρὺ δʼ ἁπαλοῖο διʼ αὐχένος ἤλυθʼ ἀκωκή.ἐκλίνθη δʼ ἑτέρωσε, δέπας δέ οἱ ἔκπεσε χειρὸςβλημένου, αὐτίκα δʼ αὐλὸς ἀνὰ ῥῖνας παχὺς ἦλθεναἵματος ἀνδρομέοιο· θοῶς δʼ ἀπὸ εἷο τράπεζανὦσε ποδὶ πλήξας, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζε·σῖτός τε κρέα τʼ ὀπτὰ φορύνετο. τοὶ δʼ ὁμάδησανμνηστῆρες κατὰ δώμαθʼ, ὅπως ἴδον ἄνδρα πεσόντα,ἐκ δὲ θρόνων ἀνόρουσαν ὀρινθέντες κατὰ δῶμα,πάντοσε παπταίνοντες ἐϋδμήτους ποτὶ τοίχους·οὐδέ πη ἀσπὶς ἔην οὐδʼ ἄλκιμον ἔγχος ἑλέσθαι.νείκειον δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσι·ξεῖνε, κακῶς ἀνδρῶν τοξάζεαι· οὐκέτʼ ἀέθλωνἄλλων ἀντιάσεις· νῦν τοι σῶς αἰπὺς ὄλεθρος.καὶ γὰρ δὴ νῦν φῶτα κατέκτανες ὃς μέγʼ ἄριστοςκούρων εἰν Ἰθάκῃ· τῷ σʼ ἐνθάδε γῦπες ἔδονται.
ἴσκεν ἕκαστος ἀνήρ, ἐπεὶ ἦ φάσαν οὐκ ἐθέλονταἄνδρα κατακτεῖναι· τὸ δὲ νήπιοι οὐκ ἐνόησαν,ὡς δή σφιν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπτο.τοὺς δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ κύνες, οὔ μʼ ἔτʼ ἐφάσκεθʼ ὑπότροπον οἴκαδʼ
ἱκέσθαιδήμου ἄπο Τρώων, ὅτι μοι κατεκείρετε οἶκον,δμῳῇσιν δὲ γυναιξὶ παρευνάζεσθε βιαίως,αὐτοῦ τε ζώοντος ὑπεμνάασθε γυναῖκα,οὔτε θεοὺς δείσαντες, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,οὔτε τινʼ ἀνθρώπων νέμεσιν κατόπισθεν ἔσεσθαι·νῦν ὑμῖν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπται.
ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος
εἷλεν·πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπη φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.Εὐρύμαχος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπεν·εἰ μὲν δὴ Ὀδυσεὺς Ἰθακήσιος εἰλήλουθας,ταῦτα μὲν αἴσιμα εἶπας, ὅσα ῥέζεσκον Ἀχαιοί,πολλὰ μὲν ἐν μεγάροισιν ἀτάσθαλα, πολλὰ δʼ ἐπʼ ἀγροῦ.ἀλλʼ ὁ μὲν ἤδη κεῖται ὃς αἴτιος ἔπλετο πάντων,Ἀντίνοος· οὗτος γὰρ ἐπίηλεν τάδε ἔργα,οὔ τι γάμου τόσσον κεχρημένος οὐδὲ χατίζων,ἀλλʼ ἄλλα φρονέων, τά οἱ οὐκ ἐτέλεσσε Κρονίων,ὄφρʼ Ἰθάκης κατὰ δῆμον ἐϋκτιμένης βασιλεύοιαὐτός, ἀτὰρ σὸν παῖδα κατακτείνειε λοχήσας.νῦν δʼ ὁ μὲν ἐν μοίρῃ πέφαται, σὺ δὲ φείδεο λαῶνσῶν· ἀτὰρ ἄμμες ὄπισθεν ἀρεσσάμενοι κατὰ δῆμον,ὅσσα τοι ἐκπέποται καὶ ἐδήδοται ἐν μεγάροισι,τιμὴν ἀμφὶς ἄγοντες ἐεικοσάβοιον ἕκαστος,χαλκόν τε χρυσόν τʼ ἀποδώσομεν, εἰς ὅ κε σὸν κῆρἰανθῇ· πρὶν δʼ οὔ τι νεμεσσητὸν κεχολῶσθαι.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·Εὐρύμαχʼ, οὐδʼ εἴ μοι πατρώϊα πάντʼ ἀποδοῖτε,ὅσσα τε νῦν ὔμμʼ ἐστὶ καὶ εἴ ποθεν ἄλλʼ ἐπιθεῖτε,οὐδέ κεν ὣς ἔτι χεῖρας ἐμὰς λήξαιμι φόνοιοπρὶν πᾶσαν μνηστῆρας ὑπερβασίην ἀποτῖσαι.νῦν ὑμῖν παράκειται ἐναντίον ἠὲ μάχεσθαιἢ φεύγειν, ὅς κεν θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξῃ·ἀλλά τινʼ οὐ φεύξεσθαι ὀΐομαι αἰπὺν ὄλεθρον.
ὣς φάτο, τῶν δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον
ἦτορ.τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος προσεφώνεε δεύτερον αὖτις·ὦ φίλοι, οὐ γὰρ σχήσει ἀνὴρ ὅδε χεῖρας
ἀάπτους,ἀλλʼ ἐπεὶ ἔλλαβε τόξον ἐΰξοον ἠδὲ φαρέτρην,οὐδοῦ ἄπο ξεστοῦ τοξάσσεται, εἰς ὅ κε πάνταςἄμμε κατακτείνῃ· ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.φάσγανά τε σπάσσασθε καὶ ἀντίσχεσθε τραπέζαςἰῶν ὠκυμόρων· ἐπὶ δʼ αὐτῷ πάντες ἔχωμενἀθρόοι, εἴ κέ μιν οὐδοῦ ἀπώσομεν ἠδὲ θυράων,ἔλθωμεν δʼ ἀνὰ ἄστυ, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο·τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.
ὣς ἄρα φωνήσας εἰρύσσατο φάσγανον ὀξὺχάλκεον, ἀμφοτέρωθεν ἀκαχμένον, ἆλτο δʼ ἐπʼ αὐτῷσμερδαλέα ἰάχων· ὁ δʼ ἁμαρτῆ δῖος Ὀδυσσεὺςἰὸν ἀποπροίει, βάλε δὲ στῆθος παρὰ μαζόν,ἐν δέ οἱ ἥπατι πῆξε θοὸν βέλος· ἐκ δʼ ἄρα χειρὸςφάσγανον ἧκε χαμᾶζε, περιρρηδὴς δὲ τραπέζῃκάππεσεν ἰδνωθείς, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζεκαὶ δέπας ἀμφικύπελλον· ὁ δὲ χθόνα τύπτε μετώπῳθυμῷ ἀνιάζων, ποσὶ δὲ θρόνον ἀμφοτέροισιλακτίζων ἐτίνασσε· κατʼ ὀφθαλμῶν δʼ ἔχυτʼ ἀχλύς.Ἀμφίνομος δʼ Ὀδυσῆος ἐείσατο κυδαλίμοιοἀντίος ἀΐξας, εἴρυτο δὲ φάσγανον ὀξύ,εἴ πώς οἱ εἴξειε θυράων. ἀλλʼ ἄρα μιν φθῆΤηλέμαχος κατόπισθε βαλὼν χαλκήρεϊ δουρὶὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν·δούπησεν δὲ πεσών, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.Τηλέμαχος δʼ ἀπόρουσε, λιπὼν δολιχόσκιον ἔγχοςαὐτοῦ ἐν Ἀμφινόμῳ· περὶ γὰρ δίε μή τις Ἀχαιῶνἔγχος ἀνελκόμενον δολιχόσκιον ἢ ἐλάσειεφασγάνῳ ἀΐξας ἠὲ προπρηνέα τύψας.βῆ δὲ θέειν, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ὦ πάτερ, ἤδη τοι σάκος οἴσω καὶ δύο δοῦρεκαὶ κυνέην πάγχαλκον, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖαναὐτός τʼ ἀμφιβαλεῦμαι ἰών, δώσω δὲ συβώτῃκαὶ τῷ βουκόλῳ ἄλλα· τετευχῆσθαι γὰρ ἄμεινον.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·οἶσε θέων, ἧός μοι ἀμύνεσθαι πάρʼ ὀϊστοί,μή μʼ ἀποκινήσωσι θυράων μοῦνον ἐόντα.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδʼ, ὅθι οἱ κλυτὰ τεύχεα κεῖτο.ἔνθεν τέσσαρα μὲν σάκεʼ ἔξελε, δούρατα δʼ ὀκτὼκαὶ πίσυρας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·βῆ δὲ φέρων, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,αὐτὸς δὲ πρώτιστα περὶ χροῒ δύσετο χαλκόν·ὣς δʼ αὔτως τὼ δμῶε δυέσθην τεύχεα καλά,ἔσταν δʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην.αὐτὰρ ὅ γʼ, ὄφρα μὲν αὐτῷ ἀμύνεσθαι ἔσαν ἰοί.τόφρα μνηστήρων ἕνα γʼ αἰεὶ ᾧ ἐνὶ οἴκῳβάλλε τιτυσκόμενος· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.αὐτὰρ ἐπεὶ λίπον ἰοὶ ὀϊστεύοντα ἄνακτα,τόξον μὲν πρὸς σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιοἔκλινʼ ἑστάμεναι, πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα,αὐτὸς δʼ ἀμφʼ ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν,ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·εἵλετο δʼ ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ.ὀρσοθύρη δέ τις ἔσκεν ἐϋδμήτῳ ἐνὶ τοίχῳ,ἀκρότατον δὲ παρʼ οὐδὸν ἐϋσταθέος μεγάροιοἦν ὁδὸς ἐς λαύρην, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι.τὴν δʼ Ὀδυσεὺς φράζεσθαι ἀνώγει δῖον ὑφορβὸνἑσταότʼ ἄγχʼ αὐτῆς· μία δʼ οἴη γίγνετʼ ἐφορμή.τοῖς δʼ Ἀγέλεως μετέειπεν, ἔπος πάντεσσι πιφαύσκων·ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἀνʼ ὀρσοθύρην ἀναβαίηκαὶ εἴποι λαοῖσι, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο;τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·οὔ πως ἔστʼ, Ἀγέλαε διοτρεφές· ἄγχι γὰρ αἰνῶςαὐλῆς καλὰ θύρετρα καὶ ἀργαλέον στόμα λαύρης·καί χʼ εἷς πάντας ἐρύκοι ἀνήρ, ὅς τʼ ἄλκιμος εἴη.ἀλλʼ ἄγεθʼ, ὑμῖν τεύχεʼ ἐνείκω θωρηχθῆναιἐκ θαλάμου· ἔνδον γάρ, ὀΐομαι, οὐδέ πη ἄλλῃτεύχεα κατθέσθην Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱός.
ὣς εἰπὼν ἀνέβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,εἰς θαλάμους Ὀδυσῆος ἀνὰ ῥῶγας μεγάροιο.ἔνθεν δώδεκα μὲν σάκεʼ ἔξελε, τόσσα δὲ δοῦρακαὶ τόσσας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·βῆ δʼ ἴμεναι, μάλα δʼ ὦκα φέρων μνηστῆρσιν ἔδωκεν.καὶ τότʼ Ὀδυσσῆος λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,ὡς περιβαλλομένους ἴδε τεύχεα χερσί τε δοῦραμακρὰ τινάσσοντας· μέγα δʼ αὐτῷ φαίνετο ἔργον.αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Τηλέμαχʼ, ἦ μάλα δή τις ἐνὶ μεγάροισι
γυναικῶννῶϊν ἐποτρύνει πόλεμον κακὸν ἠὲ Μελανθεύς.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ὦ πάτερ, αὐτὸς ἐγὼ τόδε γʼ ἤμβροτον—οὐδέ τις ἄλλοςαἴτιος—ὃς θαλάμοιο θύρην πυκινῶς ἀραρυῖανκάλλιπον ἀγκλίνας· τῶν δὲ σκοπὸς ἦεν ἀμείνων.ἀλλʼ ἴθι, δῖʼ Εὔμαιε, θύρην ἐπίθες θαλάμοιοκαὶ φράσαι ἤ τις ἄρʼ ἐστὶ γυναικῶν ἣ τάδε ῥέζει,ἢ υἱὸς Δολίοιο, Μελανθεύς, τόν περ ὀΐω.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,βῆ δʼ αὖτις θάλαμόνδε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,οἴσων τεύχεα καλά. νόησε δὲ δῖος ὑφορβός,αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,κεῖνος δʼ αὖτʼ ἀΐδηλος ἀνήρ, ὃν ὀϊόμεθʼ αὐτοί,ἔρχεται ἐς θάλαμον· σὺ δέ μοι νημερτὲς ἐνίσπες,ἤ μιν ἀποκτείνω, αἴ κε κρείσσων γε γένωμαι,ἦε σοὶ ἐνθάδʼ ἄγω, ἵνʼ ὑπερβασίας ἀποτίσῃπολλάς, ὅσσας οὗτος ἐμήσατο σῷ ἐνὶ οἴκῳ.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·ἦ τοι ἐγὼ καὶ Τηλέμαχος μνηστῆρας ἀγαυοὺςσχήσομεν ἔντοσθεν μεγάρων, μάλα περ μεμαῶτας.σφῶϊ δʼ ἀποστρέψαντε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθενἐς θάλαμον βαλέειν, σανίδας δʼ ἐκδῆσαι ὄπισθε,σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντεκίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἐρύσαι πελάσαι τε δοκοῖσιν,ὥς κεν δηθὰ ζωὸς ἐὼν χαλέπʼ ἄλγεα πάσχῃ·
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ
ἐπίθοντο,βὰν δʼ ἴμεν ἐς θάλαμον, λαθέτην δέ μιν ἔνδον ἐόντα.ἦ τοι ὁ μὲν θαλάμοιο μυχὸν κάτα τεύχεʼ ἐρεύνα,τὼ δʼ ἔσταν ἑκάτερθε παρὰ σταθμοῖσι μένοντε.εὖθʼ ὑπὲρ οὐδὸν ἔβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,τῇ ἑτέρῃ μὲν χειρὶ φέρων καλὴν τρυφάλειαν,τῇ δʼ ἑτέρῃ σάκος εὐρὺ γέρον, πεπαλαγμένον ἄζῃ,Λαέρτεω ἥρωος, ὃ κουρίζων φορέεσκε·δὴ τότε γʼ ἤδη κεῖτο, ῥαφαὶ δὲ λέλυντο ἱμάντων·τὼ δʼ ἄρʼ ἐπαΐξανθʼ ἑλέτην ἔρυσάν τέ μιν εἴσωκουρίξ, ἐν δαπέδῳ δὲ χαμαὶ βάλον ἀχνύμενον κῆρ,σὺν δὲ πόδας χεῖράς τε δέον θυμαλγέϊ δεσμῷεὖ μάλʼ ἀποστρέψαντε διαμπερές, ὡς ἐκέλευσενυἱὸς Λαέρταο, πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντεκίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἔρυσαν πέλασάν τε δοκοῖσι.τὸν δʼ ἐπικερτομέων προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ, Μελάνθιε, νύκτα
φυλάξεις,εὐνῇ ἔνι μαλακῇ καταλέγμενος, ὥς σε ἔοικεν·οὐδέ σέ γʼ ἠριγένεια παρʼ Ὠκεανοῖο ῥοάωνλήσει ἐπερχομένη χρυσόθρονος, ἡνίκʼ ἀγινεῖςαἶγας μνηστήρεσσι δόμον κάτα δαῖτα πένεσθαι.
ὣς ὁ μὲν αὖθι λέλειπτο, ταθεὶς ὀλοῷ ἐνὶ δεσμῷ·τὼ δʼ ἐς τεύχεα δύντε, θύρην ἐπιθέντε φαεινήν,βήτην εἰς Ὀδυσῆα δαΐφρονα, ποικιλομήτην.ἔνθα μένος πνείοντες ἐφέστασαν, οἱ μὲν ἐπʼ οὐδοῦτέσσαρες, οἱ δʼ ἔντοσθε δόμων πολέες τε καὶ ἐσθλοί.τοῖσι δʼ ἐπʼ ἀγχίμολον θυγάτηρ Διὸς ἦλθεν Ἀθήνη,Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.τὴν δʼ Ὀδυσεὺς γήθησεν ἰδὼν καὶ μῦθον ἔειπε·Μέντορ, ἄμυνον ἀρήν, μνῆσαι δʼ ἑτάροιο
φίλοιο,ὅς σʼ ἀγαθὰ ῥέζεσκον· ὁμηλικίην δέ μοί ἐσσι.
ὣς φάτʼ, ὀϊόμενος λαοσσόον ἔμμεν Ἀθήνην.μνηστῆρες δʼ ἑτέρωθεν ὁμόκλεον ἐν μεγάροισι·πρῶτος τήν γʼ ἐνένιπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·Μέντορ, μή σʼ ἐπέεσσι παραιπεπίθῃσιν
Ὀδυσσεὺςμνηστήρεσσι μάχεσθαι, ἀμυνέμεναι δέ οἱ αὐτῷ.ὧδε γὰρ ἡμέτερόν γε νόον τελέεσθαι ὀΐω·ὁππότε κεν τούτους κτέωμεν, πατέρʼ ἠδὲ καὶ υἱόν,ἐν δὲ σὺ τοῖσιν ἔπειτα πεφήσεαι, οἷα μενοινᾷςἔρδειν ἐν μεγάροις· σῷ δʼ αὐτοῦ κράατι τίσεις.αὐτὰρ ἐπὴν ὑμέων γε βίας ἀφελώμεθα χαλκῷ,κτήμαθʼ ὁπόσσα τοί ἐστι, τά τʼ ἔνδοθι καὶ τὰ θύρηφι,τοῖσιν Ὀδυσσῆος μεταμίξομεν· οὐδέ τοι υἷαςζώειν ἐν μεγάροισιν ἐάσομεν, οὐδέ θύγατραςοὐδʼ ἄλοχον κεδνὴν Ἰθάκης κατὰ ἄστυ πολεύειν.
ὣς φάτʼ, Ἀθηναίη δὲ χολώσατο κηρόθι μᾶλλον,νείκεσσεν δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσιν·οὐκέτι σοί γʼ, Ὀδυσεῦ, μένος ἔμπεδον οὐδέ τις
ἀλκήοἵη ὅτʼ ἀμφʼ Ἑλένῃ λευκωλένῳ εὐπατερείῃ,εἰνάετες Τρώεσσιν ἐμάρναο νωλεμὲς αἰεί,πολλοὺς δʼ ἄνδρας ἔπεφνες ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,σῇ δʼ ἥλω βουλῇ Πριάμου πόλις εὐρυάγυια.πῶς δὴ νῦν, ὅτε σόν τε δόμον καὶ κτήμαθʼ ἱκάνεις,ἄντα μνηστήρων ὀλοφύρεαι ἄλκιμος εἶναι;ἀλλʼ ἄγε δεῦρο, πέπον, παρʼ ἔμʼ ἵστασο καὶ ἴδε ἔργον,ὄφρʼ εἰδῇς οἷός τοι ἐν ἀνδράσι δυσμενέεσσινΜέντωρ Ἀλκιμίδης εὐεργεσίας ἀποτίνειν.
ἦ ῥα, καὶ οὔ πω πάγχυ δίδου ἑτεραλκέα νίκην,ἀλλʼ ἔτʼ ἄρα σθένεός τε καὶ ἀλκῆς πειρήτιζενἠμὲν Ὀδυσσῆος ἠδʼ υἱοῦ κυδαλίμοιο.αὐτὴ δʼ αἰθαλόεντος ἀνὰ μεγάροιο μέλαθρονἕζετʼ ἀναΐξασα, χελιδόνι εἰκέλη ἄντην.μνηστῆρας δʼ ὤτρυνε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος,Εὐρύνομός τε καὶ Ἀμφιμέδων Δημοπτόλεμός τε,Πείσανδρός τε Πολυκτορίδης Πόλυβός τε δαΐφρων·οἱ γὰρ μνηστήρων ἀρετῇ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι,ὅσσοι ἔτʼ ἔζωον περί τε ψυχέων ἐμάχοντο·τοὺς δʼ ἤδη ἐδάμασσε βιὸς καὶ ταρφέες ἰοί.τοῖς δʼ Ἀγέλεως μετέειπεν, ἔπος πάντεσσι πιφαύσκων·ὦ φίλοι, ἤδη σχήσει ἀνὴρ ὅδε χεῖρας ἀάπτους·καὶ δή οἱ Μέντωρ μὲν ἔβη κενὰ εὔγματα εἰπών,οἱ δʼ οἶοι λείπονται ἐπὶ πρώτῃσι θύρῃσι.τῷ νῦν μὴ ἅμα πάντες ἐφίετε δούρατα μακρά,ἀλλʼ ἄγεθʼ οἱ ἓξ πρῶτον ἀκοντίσατʼ, αἴ κέ ποθι Ζεὺςδώῃ Ὀδυσσῆα βλῆσθαι καὶ κῦδος ἀρέσθαι.τῶν δʼ ἄλλων οὐ κῆδος, ἐπὴν οὗτός γε πέσῃσιν.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκόντισαν ὡς
ἐκέλευεν,ἱέμενοι· τὰ δὲ πάντα ἐτώσια θῆκεν Ἀθήνη,τῶν ἄλλος μὲν σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιοβεβλήκει, ἄλλος δὲ θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν·ἄλλου δʼ ἐν τοίχῳ μελίη πέσε χαλκοβάρεια.αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ δούρατʼ ἀλεύαντο μνηστήρων,τοῖς δʼ ἄρα μύθων ἦρχε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·ὦ φίλοι, ἤδη μέν κεν ἐγὼν εἴποιμι καὶ ἄμμιμνηστήρων ἐς ὅμιλον ἀκοντίσαι, οἳ μεμάασινἡμέας ἐξεναρίξαι ἐπὶ προτέροισι κακοῖσιν.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκόντισαν ὀξέα δοῦραἄντα τιτυσκόμενοι· Δημοπτόλεμον μὲν Ὀδυσσεύς,Εὐρυάδην δʼ ἄρα Τηλέμαχος, Ἔλατον δὲ συβώτης,Πείσανδρον δʼ ἄρʼ ἔπεφνε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ.οἱ μὲν ἔπειθʼ ἅμα πάντες ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας,μνηστῆρες δʼ ἀνεχώρησαν μεγάροιο μυχόνδε·τοὶ δʼ ἄρʼ ἐπήϊξαν, νεκύων δʼ ἐξ ἔγχεʼ ἕλοντο.αὖτις δὲ μνηστῆρες ἀκόντισαν ὀξέα δοῦραἱέμενοι· τὰ δὲ πολλὰ ἐτώσια θῆκεν Ἀθήνη.τῶν ἄλλος μὲν σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιοβεβλήκειν, ἄλλος δὲ θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν·ἄλλου δʼ ἐν τοίχῳ μελίη πέσε χαλκοβάρεια.Ἀμφιμέδων δʼ ἄρα Τηλέμαχον βάλε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷλίγδην, ἄκρον δὲ ῥινὸν δηλήσατο χαλκός.Κτήσιππος δʼ Εὔμαιον ὑπὲρ σάκος ἔγχεϊ μακρῷὦμον ἐπέγραψεν· τὸ δʼ ὑπέρπτατο, πῖπτε δʼ ἔραζε.τοὶ δʼ αὖτʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην,μνηστήρων ἐς ὅμιλον ἀκόντισαν ὀξέα δοῦρα.ἔνθʼ αὖτʼ Εὐρυδάμαντα βάλε πτολίπορθος Ὀδυσσεύς,Ἀμφιμέδοντα δὲ Τηλέμαχος, Πόλυβον δὲ συβώτης·Κτήσιππον δʼ ἄρʼ ἔπειτα βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνὴρβεβλήκει πρὸς στῆθος, ἐπευχόμενος δὲ προσηύδα·ὦ Πολυθερσεΐδη φιλοκέρτομε, μή ποτε πάμπανεἴκων ἀφραδίῃς μέγα εἰπεῖν, ἀλλὰ θεοῖσινμῦθον ἐπιτρέψαι, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσι.τοῦτό τοι ἀντὶ ποδὸς ξεινήϊον, ὅν ποτʼ ἔδωκαςἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ δόμον κάτʼ ἀλητεύοντι.
ἦ ῥα βοῶν ἑλίκων ἐπιβουκόλος· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςοὖτα Δαμαστορίδην αὐτοσχεδὸν ἔγχεϊ μακρῷ.Τηλέμαχος δʼ Εὐηνορίδην Λειώκριτον οὖταδουρὶ μέσον κενεῶνα, διαπρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν·ἤριπε δὲ πρηνής, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.δὴ τότʼ Ἀθηναίη φθισίμβροτον αἰγίδʼ ἀνέσχενὑψόθεν ἐξ ὀροφῆς· τῶν δὲ φρένες ἐπτοίηθεν.οἱ δʼ ἐφέβοντο κατὰ μέγαρον βόες ὣς ἀγελαῖαι·τὰς μέν τʼ αἰόλος οἶστρος ἐφορμηθεὶς ἐδόνησενὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τʼ ἤματα μακρὰ πέλονται.οἱ δʼ ὥς τʼ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχεῖλαι,ἐξ ὀρέων ἐλθόντες ἐπʼ ὀρνίθεσσι θόρωσι·ταὶ μέν τʼ ἐν πεδίῳ νέφεα πτώσσουσαι ἵενται,οἱ δέ τε τὰς ὀλέκουσιν ἐπάλμενοι, οὐδέ τις ἀλκὴγίγνεται οὐδὲ φυγή· χαίρουσι δέ τʼ ἀνέρες ἄγρῃ·ὣς ἄρα τοὶ μνηστῆρας ἐπεσσύμενοι κατὰ δῶματύπτον ἐπιστροφάδην· τῶν δὲ στόνος ὤρνυτʼ ἀεικὴςκράτων τυπτομένων, δάπεδον δʼ ἅπαν αἵματι θῦε.Λειώδης δʼ Ὀδυσῆος ἐπεσσύμενος λάβε γούνων,καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ
ἐλέησον·οὐ γάρ πώ τινά φημι γυναικῶν ἐν μεγάροισινεἰπεῖν οὐδέ τι ῥέξαι ἀτάσθαλον· ἀλλὰ καὶ ἄλλουςπαύεσκον μνηστῆρας, ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι.ἀλλά μοι οὐ πείθοντο κακῶν ἄπο χεῖρας ἔχεσθαι·τῷ καὶ ἀτασθαλίῃσιν ἀεικέα πότμον ἐπέσπον.αὐτὰρ ἐγὼ μετὰ τοῖσι θυοσκόος οὐδὲν ἐοργὼςκείσομαι, ὡς οὐκ ἔστι χάρις μετόπισθʼ εὐεργέων·
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·εἰ μὲν δὴ μετὰ τοῖσι θυοσκόος εὔχεαι εἶναι,πολλάκι που μέλλεις ἀρήμεναι ἐν μεγάροισιτηλοῦ ἐμοὶ νόστοιο τέλος γλυκεροῖο γενέσθαι,σοὶ δʼ ἄλοχόν τε φίλην σπέσθαι καὶ τέκνα τεκέσθαι·τῷ οὐκ ἂν θάνατόν γε δυσηλεγέα προφύγοισθα.
ὣς ἄρα φωνήσας ξίφος εἵλετο χειρὶ παχείῃκείμενον, ὅ ῥʼ Ἀγέλαος ἀποπροέηκε χαμᾶζεκτεινόμενος· τῷ τόν γε κατʼ αὐχένα μέσσον ἔλασσε.φθεγγομένου δʼ ἄρα τοῦ γε κάρη κονίῃσιν ἐμίχθη.Τερπιάδης δʼ ἔτʼ ἀοιδὸς ἀλύσκανε κῆρα μέλαιναν,Φήμιος, ὅς ῥʼ ἤειδε μετὰ μνηστῆρσιν ἀνάγκῃ.ἔστη δʼ ἐν χείρεσσίν ἔχων φόρμιγγα λίγειανἄγχι παρʼ ὀρσοθύρην· δίχα δὲ φρεσὶ μερμήριζεν,ἢ ἐκδὺς μεγάροιο Διὸς μεγάλου ποτὶ βωμὸνἑρκείου ἵζοιτο τετυγμένον, ἔνθʼ ἄρα πολλὰΛαέρτης Ὀδυσεύς τε βοῶν ἐπὶ μηρίʼ ἔκηαν,ἦ γούνων λίσσοιτο προσαΐξας Ὀδυσῆα.ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,γούνων ἅψασθαι Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.ἦ τοι ὁ φόρμιγγα γλαφυρὴν κατέθηκε χαμᾶζεμεσσηγὺς κρητῆρος ἰδὲ θρόνου ἀργυροήλου,αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσαΐξας λάβε γούνων,καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ
ἐλέησον·αὐτῷ τοι μετόπισθʼ ἄχος ἔσσεται, εἴ κεν ἀοιδὸνπέφνῃς, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀείδω.αὐτοδίδακτος δʼ εἰμί, θεὸς δέ μοι ἐν φρεσὶν οἴμαςπαντοίας ἐνέφυσεν· ἔοικα δέ τοι παραείδεινὥς τε θεῷ· τῷ μή με λιλαίεο δειροτομῆσαι.καί κεν Τηλέμαχος τάδε γʼ εἴποι, σὸς φίλος υἱός,ὡς ἐγὼ οὔ τι ἑκὼν ἐς σὸν δόμον οὐδὲ χατίζωνπωλεύμην μνηστῆρσιν ἀεισόμενος μετὰ δαῖτας,ἀλλὰ πολὺ πλέονες καὶ κρείσσονες ἦγον ἀνάγκῃ.
ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο,αἶψα δʼ ἑὸν πατέρα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·ἴσχεο μηδέ τι τοῦτον ἀναίτιον οὔταε χαλκῷ·καὶ κήρυκα Μέδοντα σαώσομεν, ὅς τέ μευ αἰεὶοἴκῳ ἐν ἡμετέρῳ κηδέσκετο παιδὸς ἐόντος,εἰ δὴ μή μιν ἔπεφνε Φιλοίτιος ἠὲ συβώτης,ἠὲ σοὶ ἀντεβόλησεν ὀρινομένῳ κατὰ δῶμα.
ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσε Μέδων πεπνυμένα εἰδώς·πεπτηὼς γὰρ ἔκειτο ὑπὸ θρόνον, ἀμφὶ δὲ δέρμαἕστο βοὸς νεόδαρτον, ἀλύσκων κῆρα μέλαιναν.αἶψα δʼ ἀπὸ θρόνου ὦρτο, θοῶς δʼ ἀπέδυνε βοείην.Τηλέμαχον δʼ ἄρʼ ἔπειτα προσαΐξας λάβε γούνων,καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ὦ φίλʼ, ἐγὼ μὲν ὅδʼ εἰμί, σὺ δʼ ἴσχεο εἰπὲ δὲ
πατρὶμή με περισθενέων δηλήσεται ὀξέϊ χαλκῷ,ἀνδρῶν μνηστήρων κεχολωμένος, οἵ οἱ ἔκειρονκτήματʼ ἐνὶ μεγάροις, σὲ δὲ νήπιοι οὐδὲν ἔτιον.
τὸν δʼ ἐπιμειδήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·θάρσει, ἐπεὶ δή σʼ οὗτος ἐρύσσατο καὶ ἐσάωσεν,ὄφρα γνῷς κατὰ θυμόν, ἀτὰρ εἴπῃσθα καὶ ἄλλῳ,ὡς κακοεργίης εὐεργεσίη μέγʼ ἀμείνων.ἀλλʼ ἐξελθόντες μεγάρων ἕζεσθε θύραζεἐκ φόνου εἰς αὐλήν, σύ τε καὶ πολύφημος ἀοιδός,ὄφρʼ ἂν ἐγὼ κατὰ δῶμα πονήσομαι ὅττεό με χρή.
ὣς φάτο, τὼ δʼ ἔξω βήτην μεγάροιο κιόντε,ἑζέσθην δʼ ἄρα τώ γε Διὸς μεγάλου ποτὶ βωμόν,πάντοσε παπταίνοντε, φόνον ποτιδεγμένω αἰεί.πάπτηνεν δʼ Ὀδυσεὺς καθʼ ἑὸν δόμον, εἴ τις ἔτʼ ἀνδρῶνζωὸς ὑποκλοπέοιτο, ἀλύσκων κῆρα μέλαιναν.τοὺς δὲ ἴδεν μάλα πάντας ἐν αἵματι καὶ κονίῃσιπεπτεῶτας πολλούς, ὥστʼ ἰχθύας, οὕς θʼ ἁλιῆεςκοῖλον ἐς αἰγιαλὸν πολιῆς ἔκτοσθε θαλάσσηςδικτύῳ ἐξέρυσαν πολυωπῷ· οἱ δέ τε πάντεςκύμαθʼ ἁλὸς ποθέοντες ἐπὶ ψαμάθοισι κέχυνται·τῶν μέν τʼ Ἠέλιος φαέθων ἐξείλετο θυμόν·ὣς τότʼ ἄρα μνηστῆρες ἐπʼ ἀλλήλοισι κέχυντο.δὴ τότε Τηλέμαχον προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·Τηλέμαχʼ, εἰ δʼ ἄγε μοι κάλεσον τροφὸν
Εὐρύκλειαν,ὄφρα ἔπος εἴπωμι τό μοι καταθύμιόν ἐστιν.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,κινήσας δὲ θύρην προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·δεῦρο δὴ ὄρσο, γρηῢ παλαιγενές, ἥ τε
γυναικῶνδμῳάων σκοπός ἐσσι κατὰ μέγαρʼ ἡμετεράων·ἔρχεο· κικλήσκει σε πατὴρ ἐμός, ὄφρα τι εἴπῃ.
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,ὤϊξεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων,βῆ δʼ ἴμεν· αὐτὰρ Τηλέμαχος πρόσθʼ ἡγεμόνευεν.εὗρεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσιν,αἵματι καὶ λύθρῳ πεπαλαγμένον ὥστε λέοντα,ὅς ῥά τε βεβρωκὼς βοὸς ἔρχεται ἀγραύλοιο·πᾶν δʼ ἄρα οἱ στῆθός τε παρήϊά τʼ ἀμφοτέρωθεναἱματόεντα πέλει, δεινὸς δʼ εἰς ὦπα ἰδέσθαι·ὣς Ὀδυσεὺς πεπάλακτο πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.ἡ δʼ ὡς οὖν νέκυάς τε καὶ ἄσπετον εἴσιδεν αἷμα,ἴθυσέν ῥʼ ὀλολύξαι, ἐπεὶ μέγα εἴσιδεν ἔργον·ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένην περ,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδʼ ὀλόλυζε·οὐχ ὁσίη κταμένοισιν ἐπʼ ἀνδράσιν εὐχετάασθαι.τούσδε δὲ μοῖρʼ ἐδάμασσε θεῶν καὶ σχέτλια ἔργα·οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο·τῷ καὶ ἀτασθαλίῃσιν ἀεικέα πότμον ἐπέσπον.ἀλλʼ ἄγε μοι σὺ γυναῖκας ἐνὶ μεγάροις κατάλεξον,αἵ τέ μʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσιν.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθείην καταλέξω.πεντήκοντά τοί εἰσιν ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκεςδμῳαί, τὰς μέν τʼ ἔργα διδάξαμεν ἐργάζεσθαι,εἴριά τε ξαίνειν καὶ δουλοσύνην ἀνέχεσθαι·τάων δώδεκα πᾶσαι ἀναιδείης ἐπέβησαν,οὔτʼ ἐμὲ τίουσαι οὔτʼ αὐτὴν Πηνελόπειαν.Τηλέμαχος δὲ νέον μὲν ἀέξετο, οὐδέ ἑ μήτηρσημαίνειν εἴασκεν ἐπὶ δμῳῇσι γυναιξίν.ἀλλʼ ἄγʼ ἐγὼν ἀναβᾶσʼ ὑπερώϊα σιγαλόενταεἴπω σῇ ἀλόχῳ, τῇ τις θεὸς ὕπνον ἐπῶρσε.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύςμή πω τήνδʼ ἐπέγειρε· σὺ δʼ ἐνθάδε εἰπὲ γυναιξὶνἐλθέμεν, αἵ περ πρόσθεν ἀεικέα μηχανόωντο.
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.αὐτὰρ ὁ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτηνεἰς ἓ καλεσσάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἄρχετε νῦν νέκυας φορέειν καὶ ἄνωχθε
γυναῖκας·αὐτὰρ ἔπειτα θρόνους περικαλλέας ἠδὲ τραπέζαςὕδατι καὶ σπόγγοισι πολυτρήτοισι καθαίρειν.αὐτὰρ ἐπὴν δὴ πάντα δόμον κατακοσμήσησθε,δμῳὰς ἐξαγαγόντες ἐϋσταθέος μεγάροιο,μεσσηγύς τε θόλου καὶ ἀμύμονος ἕρκεος αὐλῆς,θεινέμεναι ξίφεσιν τανυήκεσιν, εἰς ὅ κε πασέωνψυχὰς ἐξαφέλησθε καὶ ἐκλελάθωντʼ Ἀφροδίτης,τὴν ἄρʼ ὑπὸ μνηστῆρσιν ἔχον μίσγοντό τε λάθρη.
ὣς ἔφαθʼ, αἱ δὲ γυναῖκες ἀολλέες ἦλθον ἅπασαι,αἴνʼ ὀλοφυρόμεναι, θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέουσαι.πρῶτα μὲν οὖν νέκυας φόρεον κατατεθνηῶτας,κὰδ δʼ ἄρʼ ὑπʼ αἰθούσῃ τίθεσαν εὐερκέος αὐλῆς,ἀλλήλοισιν ἐρείδουσαι· σήμαινε δʼ Ὀδυσσεὺςαὐτὸς ἐπισπέρχων· ταὶ δʼ ἐκφόρεον καὶ ἀνάγκῃ.αὐτὰρ ἔπειτα θρόνους περικαλλέας ἠδὲ τραπέζαςὕδατι καὶ σπόγγοισι πολυτρήτοισι κάθαιρον.αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτῃςλίστροισιν δάπεδον πύκα ποιητοῖο δόμοιοξῦον· ταὶ δʼ ἐφόρεον δμῳαί, τίθεσαν δὲ θύραζε.αὐτὰρ ἐπειδὴ πᾶν μέγαρον διεκοσμήσαντο,δμῳὰς δʼ ἐξαγαγόντες ἐϋσταθέος μεγάροιο,μεσσηγύς τε θόλου καὶ ἀμύμονος ἕρκεος αὐλῆς,εἴλεον ἐν στείνει, ὅθεν οὔ πως ἦεν ἀλύξαι.τοῖσι δὲ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἦρχʼ ἀγορεύειν·μὴ μὲν δὴ καθαρῷ θανάτῳ ἀπὸ θυμὸν ἑλοίμηντάων, αἳ δὴ ἐμῇ κεφαλῇ κατʼ ὀνείδεα χεῦανμητέρι θʼ ἡμετέρῃ παρά τε μνηστῆρσιν ἴαυον.
ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ πεῖσμα νεὸς κυανοπρῴροιοκίονος ἐξάψας μεγάλης περίβαλλε θόλοιο,ὑψόσʼ ἐπεντανύσας, μή τις ποσὶν οὖδας ἵκοιτο.ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἢ κίχλαι τανυσίπτεροι ἠὲ πέλειαιἕρκει ἐνιπλήξωσι, τό θʼ ἑστήκῃ ἐνὶ θάμνῳ,αὖλιν ἐσιέμεναι, στυγερὸς δʼ ὑπεδέξατο κοῖτος,ὣς αἵ γʼ ἑξείης κεφαλὰς ἔχον, ἀμφὶ δὲ πάσαιςδειρῇσι βρόχοι ἦσαν, ὅπως οἴκτιστα θάνοιεν.ἤσπαιρον δὲ πόδεσσι μίνυνθά περ οὔ τι μάλα δήν.ἐκ δὲ Μελάνθιον ἦγον ἀνὰ πρόθυρόν τε καὶ αὐλήν·τοῦ δʼ ἀπὸ μὲν ῥῖνάς τε καὶ οὔατα νηλέϊ χαλκῷτάμνον, μήδεά τʼ ἐξέρυσαν, κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι,χεῖράς τʼ ἠδὲ πόδας κόπτον κεκοτηότι θυμῷ.οἱ μὲν ἔπειτʼ ἀπονιψάμενοι χεῖράς τε πόδας τεεἰς Ὀδυσῆα δόμονδε κίον, τετέλεστο δὲ ἔργον·αὐτὰρ ὅ γε προσέειπε φίλην τροφὸν Εὐρύκλειαν·οἶσε θέειον, γρηΰ, κακῶν ἄκος, οἶσε δέ μοι πῦρ,ὄφρα θεειώσω μέγαρον· σὺ δὲ Πηνελόπειανἐλθεῖν ἐνθάδʼ ἄνωχθι σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξί·πάσας δʼ ὄτρυνον δμῳὰς κατὰ δῶμα νέεσθαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·ναὶ δὴ ταῦτά γε, τέκνον ἐμόν, κατὰ μοῖραν ἔειπες.ἀλλʼ ἄγε τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματʼ ἐνείκω,μηδʼ οὕτω ῥάκεσιν πεπυκασμένος εὐρέας ὤμουςἕσταθʼ ἐνὶ μεγάροισι· νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·πῦρ νῦν μοι πρώτιστον ἐνὶ μεγάροισι γενέσθω.
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια,ἤνεικεν δʼ ἄρα πῦρ καὶ θήϊον· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςεὖ διεθείωσεν μέγαρον καὶ δῶμα καὶ αὐλήν.γρηῢς δʼ αὖτʼ ἀπέβη διὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆοςἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι·αἱ δʼ ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι.αἱ μὲν ἄρʼ ἀμφεχέοντο καὶ ἠσπάζοντʼ Ὀδυσῆα,καὶ κύνεον ἀγαπαξόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμουςχεῖράς τʼ αἰνύμεναι· τὸν δὲ γλυκὺς ἵμερος ᾕρεικλαυθμοῦ καὶ στοναχῆς, γίγνωσκε δʼ ἄρα φρεσὶ πάσας.
γρηῢς δʼ εἰς ὑπερῷʼ ἀνεβήσετο καγχαλόωσα,δεσποίνῃ ἐρέουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα·γούνατα δʼ ἐρρώσαντο, πόδες δʼ ὑπερικταίνοντο.στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·ἔγρεο, Πηνελόπεια, φίλον τέκος, ὄφρα ἴδηαιὀφθαλμοῖσι τεοῖσι τά τʼ ἔλδεαι ἤματα πάντα.ἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὀψέ περ ἐλθών.μνηστῆρας δʼ ἔκτεινεν ἀγήνορας, οἵ θʼ ἑὸν οἶκονκήδεσκον καὶ κτήματʼ ἔδον βιόωντό τε παῖδα.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·μαῖα φίλη, μάργην σε θεοὶ θέσαν, οἵ τε δύνανταιἄφρονα ποιῆσαι καὶ ἐπίφρονά περ μάλʼ ἐόντα,καί τε χαλιφρονέοντα σαοφροσύνης ἐπέβησαν·οἵ σέ περ ἔβλαψαν· πρὶν δὲ φρένας αἰσίμη ἦσθα.τίπτε με λωβεύεις πολυπενθέα θυμὸν ἔχουσανταῦτα παρὲξ ἐρέουσα καὶ ἐξ ὕπνου μʼ ἀνεγείρειςἡδέος, ὅς μʼ ἐπέδησε φίλα βλέφαρʼ ἀμφικαλύψας;οὐ γάρ πω τοιόνδε κατέδραθον, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺςᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.ἀλλʼ ἄγε νῦν κατάβηθι καὶ ἂψ ἔρχευ μέγαρόνδε.εἰ γάρ τίς μʼ ἄλλη γε γυναικῶν, αἵ μοι ἔασι,ταῦτʼ ἐλθοῦσʼ ἤγγειλε καὶ ἐξ ὕπνου ἀνέγειρεν,τῷ κε τάχα στυγερῶς μιν ἐγὼν ἀπέπεμψα νέεσθαιαὖτις ἔσω μέγαρον· σὲ δὲ τοῦτό γε γῆρας ὀνήσει.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·οὔ τί σε λωβεύω, τέκνον φίλον, ἀλλʼ ἔτυμόν τοιἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύω,ὁ ξεῖνος, τὸν πάντες ἀτίμων ἐν μεγάροισι.Τηλέμαχος δʼ ἄρα μιν πάλαι ᾔδεεν ἔνδον ἐόντα,ἀλλὰ σαοφροσύνῃσι νοήματα πατρὸς ἔκευθεν,ὄφρʼ ἀνδρῶν τίσαιτο βίην ὑπερηνορεόντων.
ὣς ἔφαθʼ, ἡ δʼ ἐχάρη καὶ ἀπὸ λέκτροιο θοροῦσαγρηῒ περιπλέχθη, βλεφάρων δʼ ἀπὸ δάκρυον ἧκεν·καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·εἰ δʼ ἄγε δή μοι, μαῖα φίλη, νημερτὲς
ἐνίσπες,εἰ ἐτεὸν δὴ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύεις,ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφῆκεμοῦνος ἐών, οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔμιμνον.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, ἀλλὰ στόνον οἶον ἄκουσακτεινομένων· ἡμεῖς δὲ μυχῷ θαλάμων εὐπήκτωνἥμεθʼ ἀτυζόμεναι, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι,πρίν γʼ ὅτε δή με σὸς υἱὸς ἀπὸ μεγάροιο κάλεσσεΤηλέμαχος· τὸν γάρ ῥα πατὴρ προέηκε καλέσσαι.εὗρον ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσινἑσταόθʼ· οἱ δέ μιν ἀμφί, κραταίπεδον οὖδας ἔχοντες,κείατʼ ἐπʼ ἀλλήλοισιν· ἰδοῦσά κε θυμὸν ἰάνθης.νῦν δʼ οἱ μὲν δὴ πάντες ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσινἀθρόοι, αὐτὰρ ὁ δῶμα θεειοῦται περικαλλές,πῦρ μέγα κηάμενος· σὲ δέ με προέηκε καλέσσαι.ἀλλʼ ἕπευ, ὄφρα σφῶϊν ἐϋφροσύνης ἐπιβῆτονἀμφοτέρω φίλον ἦτορ, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέποσθε.νῦν δʼ ἤδη τόδε μακρὸν ἐέλδωρ ἐκτετέλεσται·ἦλθε μὲν αὐτὸς ζωὸς ἐφέστιος, εὗρε δὲ καὶ σὲκαὶ παῖδʼ ἐν μεγάροισι· κακῶς δʼ οἵ πέρ μιν ἔρεζονμνηστῆρες, τοὺς πάντας ἐτίσατο ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·μαῖα φίλη, μή πω μέγʼ ἐπεύχεο καγχαλόωσα.οἶσθα γὰρ ὥς κʼ ἀσπαστὸς ἐνὶ μεγάροισι φανείηπᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί τε καὶ υἱέϊ, τὸν τεκόμεσθα·ἀλλʼ οὐκ ἔσθʼ ὅδε μῦθος ἐτήτυμος, ὡς ἀγορεύεις,ἀλλά τις ἀθανάτων κτεῖνε μνηστῆρας ἀγαυούς,ὕβριν ἀγασσάμενος θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα.οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο·τῷ διʼ ἀτασθαλίας ἔπαθον κακόν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςὤλεσε τηλοῦ νόστον Ἀχαιΐδος, ὤλετο δʼ αὐτός.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,ἣ πόσιν ἔνδον ἐόντα παρʼ ἐσχάρῃ οὔ ποτʼ ἔφησθαοἴκαδʼ ἐλεύσεσθαι· θυμὸς δέ τοι αἰὲν ἄπιστος.ἀλλʼ ἄγε τοι καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι εἴπω,οὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι.τὴν ἀπονίζουσα φρασάμην, ἔθελον δὲ σοὶ αὐτῇεἰπέμεν· ἀλλά με κεῖνος ἑλὼν ἐπὶ μάστακα χερσὶνοὐκ ἔα εἰπέμεναι πολυϊδρείῃσι νόοιο.ἀλλʼ ἕπευ· αὐτὰρ ἐγὼν ἐμέθεν περιδώσομαι αὐτῆς,αἴ κέν σʼ ἐξαπάφω, κτεῖναί μʼ οἰκτίστῳ ὀλέθρῳ.
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·μαῖα φίλη, χαλεπόν σε θεῶν αἰειγενετάωνδήνεα εἴρυσθαι, μὰλα περ πολύϊδριν ἐοῦσαν.ἀλλʼ ἔμπης ἴομεν μετὰ παῖδʼ ἐμόν, ὄφρα ἴδωμαιἄνδρας μνηστῆρας τεθνηότας, ἠδʼ ὃς ἔπεφνεν.
ὣς φαμένη κατέβαινʼ ὑπερώϊα· πολλὰ δέ οἱ κῆρὥρμαινʼ, ἢ ἀπάνευθε φίλον πόσιν ἐξερεείνοι,ἦ παρστᾶσα κύσειε κάρη καὶ χεῖρε λαβοῦσα.ἡ δʼ ἐπεὶ εἰσῆλθεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν,ἕζετʼ ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἐναντίη, ἐν πυρὸς αὐγῇ,τοίχου τοῦ ἑτέρου· ὁ δʼ ἄρα πρὸς κίονα μακρὴνἧστο κάτω ὁρόων, ποτιδέγμενος εἴ τί μιν εἴποιἰφθίμη παράκοιτις, ἐπεὶ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν.ἡ δʼ ἄνεω δὴν ἧστο, τάφος δέ οἱ ἦτορ ἵκανεν·ὄψει δʼ ἄλλοτε μέν μιν ἐνωπαδίως ἐσίδεσκεν,ἄλλοτε δʼ ἀγνώσασκε κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα.Τηλέμαχος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·μῆτερ ἐμή, δύσμητερ, ἀπηνέα θυμὸν ἔχουσα,τίφθʼ οὕτω πατρὸς νοσφίζεαι, οὐδὲ παρʼ αὐτὸνἑζομένη μύθοισιν ἀνείρεαι οὐδὲ μεταλλᾷς;οὐ μέν κʼ ἄλλη γʼ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσαςἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν·σοὶ δʼ αἰεὶ κραδίη στερεωτέρη ἐστὶ λίθοιο.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·τέκνον ἐμόν, θυμός μοι ἐνὶ στήθεσσι τέθηπεν,οὐδέ τι προσφάσθαι δύναμαι ἔπος οὐδʼ ἐρέεσθαιοὐδʼ εἰς ὦπα ἰδέσθαι ἐναντίον. εἰ δʼ ἐτεὸν δὴἔστʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ἦ μάλα νῶϊγνωσόμεθʼ ἀλλήλων καὶ λώϊον· ἔστι γὰρ ἡμῖνσήμαθʼ, ἃ δὴ καὶ νῶϊ κεκρυμμένα ἴδμεν ἀπʼ ἄλλων.
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Τηλέμαχʼ, ἦ τοι μητέρʼ ἐνὶ μεγάροισιν ἔασονπειράζειν ἐμέθεν· τάχα δὲ φράσεται καὶ ἄρειον.νῦν δʼ ὅττι ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι,τοὔνεκʼ ἀτιμάζει με καὶ οὔ πω φησὶ τὸν εἶναι.ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ὄχʼ ἄριστα γένηται.καὶ γάρ τίς θʼ ἕνα φῶτα κατακτείνας ἐνὶ δήμῳ,ᾧ μὴ πολλοὶ ἔωσιν ἀοσσητῆρες ὀπίσσω,φεύγει πηούς τε προλιπὼν καὶ πατρίδα γαῖαν·ἡμεῖς δʼ ἕρμα πόληος ἀπέκταμεν, οἳ μέγʼ ἄριστοικούρων εἰν Ἰθάκῃ· τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·αὐτὸς ταῦτά γε λεῦσσε, πάτερ φίλε· σὴν γὰρ ἀρίστηνμῆτιν ἐπʼ ἀνθρώπους φάσʼ ἔμμεναι, οὐδέ κέ τίς τοιἄλλος ἀνὴρ ἐρίσειε καταθνητῶν ἀνθρώπων.ἡμεῖς δʼ ἐμμεμαῶτες ἅμʼ ἑψόμεθʼ, οὐδέ τί φημιἀλκῆς δευήσεσθαι, ὅση δύναμίς γε πάρεστιν.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύςτοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.πρῶτα μὲν ἂρ λούσασθε καὶ ἀμφιέσασθε χιτῶνας,δμῳὰς δʼ ἐν μεγάροισιν ἀνώγετε εἵμαθʼ ἑλέσθαι·αὐτὰρ θεῖος ἀοιδὸς ἔχων φόρμιγγα λίγειανἡμῖν ἡγείσθω φιλοπαίγμονος ὀρχηθμοῖο,ὥς κέν τις φαίη γάμον ἔμμεναι ἐκτὸς ἀκούων,ἢ ἀνʼ ὁδὸν στείχων, ἢ οἳ περιναιετάουσι·μὴ πρόσθε κλέος εὐρὺ φόνου κατὰ ἄστυ γένηταιἀνδρῶν μνηστήρων, πρίν γʼ ἡμέας ἐλθέμεν ἔξωἀγρὸν ἐς ἡμέτερον πολυδένδρεον· ἔνθα δʼ ἔπειταφρασσόμεθʼ ὅττι κε κέρδος Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξῃ.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ
ἐπίθοντοπρῶτα μὲν οὖν λούσαντο καὶ ἀμφιέσαντο χιτῶνας,ὅπλισθεν δὲ γυναῖκες· ὁ δʼ εἵλετο θεῖος ἀοιδὸςφόρμιγγα γλαφυρήν, ἐν δέ σφισιν ἵμερον ὦρσεμολπῆς τε γλυκερῆς καὶ ἀμύμονος ὀρχηθμοῖο.τοῖσιν δὲ μέγα δῶμα περιστεναχίζετο ποσσὶνἀνδρῶν παιζόντων καλλιζώνων τε γυναικῶν.ὧδε δέ τις εἴπεσκε δόμων ἔκτοσθεν ἀκούων·ἦ μάλα δή τις ἔγημε πολυμνήστην βασίλειαν·σχετλίη, οὐδʼ ἔτλη πόσιος οὗ κουριδίοιοεἴρυσθαι μέγα δῶμα διαμπερές, ἧος ἵκοιτο.
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.αὐτὰρ Ὀδυσσῆα μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳΕὐρυνόμη ταμίη λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ,ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα·αὐτὰρ κὰκ κεφαλῆς κάλλος πολὺ χεῦεν Ἀθήνημείζονά τʼ εἰσιδέειν καὶ πάσσονα· κὰδ δὲ κάρητοςοὔλας ἧκε κόμας, ὑακινθίνῳ ἄνθει ὁμοίας.ὡς δʼ ὅτε τις χρυσὸν περιχεύεται ἀργύρῳ ἀνὴρἴδρις, ὃν Ἥφαιστος δέδαεν καὶ Παλλὰς Ἀθήνητέχνην παντοίην, χαρίεντα δὲ ἔργα τελείει·ὣς μὲν τῷ περίχευε χάριν κεφαλῇ τε καὶ ὤμοις.ἐκ δʼ ἀσαμίνθου βῆ δέμας ἀθανάτοισιν ὁμοῖος·ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη,ἀντίον ἧς ἀλόχου, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·δαιμονίη, περί σοί γε γυναικῶν θηλυτεράωνκῆρ ἀτέραμνον ἔθηκαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες·οὐ μέν κʼ ἄλλη γʼ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσαςἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.ἀλλʼ ἄγε μοι, μαῖα, στόρεσον λέχος, ὄφρα καὶ αὐτὸςλέξομαι· ἦ γὰρ τῇ γε σιδήρεον ἐν φρεσὶ ἦτορ.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·δαιμόνιʼ, οὔτʼ ἄρ τι μεγαλίζομαι οὔτʼ ἀθερίζωοὔτε λίην ἄγαμαι, μάλα δʼ εὖ οἶδʼ οἷος ἔησθαἐξ Ἰθάκης ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο.ἀλλʼ ἄγε οἱ στόρεσον πυκινὸν λέχος, Εὐρύκλεια,ἐκτὸς ἐϋσταθέος θαλάμου, τόν ῥʼ αὐτὸς ἐποίει·ἔνθα οἱ ἐκθεῖσαι πυκινὸν λέχος ἐμβάλετʼ εὐνήν,κώεα καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα.
ὣς ἄρʼ ἔφη πόσιος πειρωμένη· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςὀχθήσας ἄλοχον προσεφώνεε κεδνὰ ἰδυῖαν·ὦ γύναι, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες·τίς δέ μοι ἄλλοσε θῆκε λέχος; χαλεπὸν δέ κεν εἴηκαὶ μάλʼ ἐπισταμένῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼνῥηϊδίως ἐθέλων θείη ἄλλῃ ἐνὶ χώρῃ.ἀνδρῶν δʼ οὔ κέν τις ζωὸς βροτός, οὐδὲ μάλʼ ἡβῶν,ῥεῖα μετοχλίσσειεν, ἐπεὶ μέγα σῆμα τέτυκταιἐν λέχει ἀσκητῷ· τὸ δʼ ἐγὼ κάμον οὐδέ τις ἄλλος.θάμνος ἔφυ τανύφυλλος ἐλαίης ἕρκεος ἐντός,ἀκμηνὸς θαλέθων· πάχετος δʼ ἦν ἠΰτε κίων.τῷ δʼ ἐγὼ ἀμφιβαλὼν θάλαμον δέμον, ὄφρʼ ἐτέλεσσα,πυκνῇσιν λιθάδεσσι, καὶ εὖ καθύπερθεν ἔρεψα,κολλητὰς δʼ ἐπέθηκα θύρας, πυκινῶς ἀραρυίας.καὶ τότʼ ἔπειτʼ ἀπέκοψα κόμην τανυφύλλου ἐλαίης,κορμὸν δʼ ἐκ ῥίζης προταμὼν ἀμφέξεσα χαλκῷεὖ καὶ ἐπισταμένως, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνα,ἑρμῖνʼ ἀσκήσας, τέτρηνα δὲ πάντα τερέτρῳ.ἐκ δὲ τοῦ ἀρχόμενος λέχος ἔξεον, ὄφρʼ ἐτέλεσσα,δαιδάλλων χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ ἠδʼ ἐλέφαντι·ἐκ δʼ ἐτάνυσσα ἱμάντα βοὸς φοίνικι φαεινόν.οὕτω τοι τόδε σῆμα πιφαύσκομαι· οὐδέ τι οἶδα,ἤ μοι ἔτʼ ἔμπεδόν ἐστι, γύναι, λέχος, ἦέ τις ἤδηἀνδρῶν ἄλλοσε θῆκε, ταμὼν ὕπο πυθμένʼ ἐλαίης.
ὣς φάτο, τῆς δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον
ἦτορ,σήματʼ ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς·δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς δράμεν, ἀμφὶ δὲ χεῖραςδειρῇ βάλλʼ Ὀδυσῆϊ, κάρη δʼ ἔκυσʼ ἠδὲ προσηύδα·μή μοι, Ὀδυσσεῦ, σκύζευ, ἐπεὶ τά περ ἄλλα
μάλισταἀνθρώπων πέπνυσο· θεοὶ δʼ ὤπαζον ὀϊζύν,οἳ νῶϊν ἀγάσαντο παρʼ ἀλλήλοισι μένοντεἥβης ταρπῆναι καὶ γήραος οὐδὸν ἱκέσθαι.αὐτὰρ μὴ νῦν μοι τόδε χώεο μηδὲ νεμέσσα,οὕνεκά σʼ οὐ τὸ πρῶτον, ἐπεὶ ἴδον, ὧδʼ ἀγάπησα.αἰεὶ γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισινἐρρίγει μή τίς με βροτῶν ἀπάφοιτο ἔπεσσινἐλθών· πολλοὶ γὰρ κακὰ κέρδεα βουλεύουσιν.οὐδέ κεν Ἀργείη Ἑλένη, Διὸς ἐκγεγαυῖα,ἀνδρὶ παρʼ ἀλλοδαπῷ ἐμίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ,εἰ ᾔδη ὅ μιν αὖτις ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶνἀξέμεναι οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδʼ ἔμελλον.τὴν δʼ ἦ τοι ῥέξαι θεὸς ὤρορεν ἔργον ἀεικές·τὴν δʼ ἄτην οὐ πρόσθεν ἑῷ ἐγκάτθετο θυμῷλυγρήν, ἐξ ἧς πρῶτα καὶ ἡμέας ἵκετο πένθος.νῦν δʼ, ἐπεὶ ἤδη σήματʼ ἀριφραδέα κατέλεξαςεὐνῆς ἡμετέρης, ἣν οὐ βροτὸς ἄλλος ὀπώπει,ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε καὶ ἀμφίπολος μία μούνη,Ἀκτορίς, ἥν μοι δῶκε πατὴρ ἔτι δεῦρο κιούσῃ,ἣ νῶϊν εἴρυτο θύρας πυκινοῦ θαλάμοιο,πείθεις δή μευ θυμόν, ἀπηνέα περ μάλʼ ἐόντα.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε
γόοιο·κλαῖε δʼ ἔχων ἄλοχον θυμαρέα, κεδνὰ ἰδυῖαν.ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἀσπάσιος γῆ νηχομένοισι φανήῃ,ὧν τε Ποσειδάων εὐεργέα νῆʼ ἐνὶ πόντῳῥαίσῃ, ἐπειγομένην ἀνέμῳ καὶ κύματι πηγῷ·παῦροι δʼ ἐξέφυγον πολιῆς ἁλὸς ἤπειρόνδενηχόμενοι, πολλὴ δὲ περὶ χροῒ τέτροφεν ἅλμη,ἀσπάσιοι δʼ ἐπέβαν γαίης, κακότητα φυγόντες·ὣς ἄρα τῇ ἀσπαστὸς ἔην πόσις εἰσοροώσῃ,δειρῆς δʼ οὔ πω πάμπαν ἀφίετο πήχεε λευκώ.καί νύ κʼ ὀδυρομένοισι φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,εἰ μὴ ἄρʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.νύκτα μὲν ἐν περάτῃ δολιχὴν σχέθεν, Ἠῶ δʼ αὖτεῥύσατʼ ἐπʼ Ὠκεανῷ χρυσόθρονον, οὐδʼ ἔα ἵππουςζεύγνυσθʼ ὠκύποδας, φάος ἀνθρώποισι φέροντας,Λάμπον καὶ Φαέθονθʼ, οἵ τʼ Ἠῶ πῶλοι ἄγουσι.καὶ τότʼ ἄρʼ ἣν ἄλοχον προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύςὦ γύναι, οὐ γάρ πω πάντων ἐπὶ πείρατʼ ἀέθλωνἤλθομεν, ἀλλʼ ἔτʼ ὄπισθεν ἀμέτρητος πόνος ἔσται,πολλὸς καὶ χαλεπός, τὸν ἐμὲ χρὴ πάντα τελέσσαι.ὣς γάρ μοι ψυχὴ μαντεύσατο Τειρεσίαοἤματι τῷ ὅτε δὴ κατέβην δόμον Ἄϊδος εἴσω,νόστον ἑταίροισιν διζήμενος ἠδʼ ἐμοὶ αὐτῷ.ἀλλʼ ἔρχευ, λέκτρονδʼ ἴομεν, γύναι, ὄφρα καὶ ἤδηὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντε.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·εὐνὴ μὲν δή σοί γε τότʼ ἔσσεται ὁππότε θυμῷσῷ ἐθέλῃς, ἐπεὶ ἄρ σε θεοὶ ποίησαν ἱκέσθαιοἶκον ἐϋκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν·ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,εἴπʼ ἄγε μοι τὸν ἄεθλον, ἐπεὶ καὶ ὄπισθεν, ὀΐω,πεύσομαι, αὐτίκα δʼ ἐστὶ δαήμεναι οὔ τι χέρειον.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·δαιμονίη, τί τʼ ἄρʼ αὖ με μάλʼ ὀτρύνουσα κελεύειςεἰπέμεν; αὐτὰρ ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω.οὐ μέν τοι θυμὸς κεχαρήσεται· οὐδὲ γὰρ αὐτὸςχαίρω, ἐπεὶ μάλα πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἄνωγενἐλθεῖν, ἐν χείρεσσιν ἔχοντʼ εὐῆρες ἐρετμόν,εἰς ὅ κε τοὺς ἀφίκωμαι οἳ οὐκ ἴσασι θάλασσανἀνέρες, οὐδέ θʼ ἅλεσσι μεμιγμένον εἶδαρ ἔδουσιν·οὐδʼ ἄρα τοί γʼ ἴσασι νέας φοινικοπαρῄους,οὐδʼ εὐήρεʼ ἐρετμά, τά τε πτερὰ νηυσὶ πέλονται.σῆμα δέ μοι τόδʼ ἔειπεν ἀριφραδές, οὐδέ σε κεύσω·ὁππότε κεν δή μοι ξυμβλήμενος ἄλλος ὁδίτηςφήῃ ἀθηρηλοιγὸν ἔχειν ἀνὰ φαιδίμῳ ὤμῳ,καὶ τότε μʼ ἐν γαίῃ πήξαντʼ ἐκέλευεν ἐρετμόν,ἔρξανθʼ ἱερὰ καλὰ Ποσειδάωνι ἄνακτι,ἀρνειὸν ταῦρόν τε συῶν τʼ ἐπιβήτορα κάπρον,οἴκαδʼ ἀποστείχειν, ἔρδειν θʼ ἱερὰς ἑκατόμβαςἀθανάτοισι θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,πᾶσι μάλʼ ἑξείης· θάνατος δέ μοι ἐξ ἁλὸς αὐτῷἀβληχρὸς μάλα τοῖος ἐλεύσεται, ὅς κέ με πέφνῃγήρα’ ὕπο λιπαρῷ ἀρημένον· ἀμφὶ δὲ λαοὶὄλβιοι ἔσσονται· τὰ δέ μοι φάτο πάντα τελεῖσθαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·εἰ μὲν δὴ γῆράς γε θεοὶ τελέουσιν ἄρειον,ἐλπωρή τοι ἔπειτα κακῶν ὑπάλυξιν ἔσεσθαι.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·τόφρα δʼ ἄρʼ Εὐρυνόμη τε ἰδὲ τροφὸς ἔντυον εὐνὴνἐσθῆτος μαλακῆς, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων.αὐτὰρ ἐπεὶ στόρεσαν πυκινὸν λέχος ἐγκονέουσαι,γρηῢς μὲν κείουσα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει,τοῖσιν δʼ Εὐρυνόμη θαλαμηπόλος ἡγεμόνευενἐρχομένοισι λέχοσδε, δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσα·ἐς θάλαμον δʼ ἀγαγοῦσα πάλιν κίεν. οἱ μὲν ἔπειταἀσπάσιοι λέκτροιο παλαιοῦ θεσμὸν ἵκοντο·αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτηςπαῦσαν ἄρʼ ὀρχηθμοῖο πόδας, παῦσαν δὲ γυναῖκας,αὐτοὶ δʼ εὐνάζοντο κατὰ μέγαρα σκιόεντα.τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν φιλότητος ἐταρπήτην ἐρατεινῆς,τερπέσθην μύθοισι, πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντε,ἡ μὲν ὅσʼ ἐν μεγάροισιν ἀνέσχετο δῖα γυναικῶν,ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορῶσʼ ἀΐδηλον ὅμιλον,οἳ ἕθεν εἵνεκα πολλά, βόας καὶ ἴφια μῆλα,ἔσφαζον, πολλὸς δὲ πίθων ἠφύσσετο οἶνος·αὐτὰρ ὁ διογενὴς Ὀδυσεὺς ὅσα κήδεʼ ἔθηκενἀνθρώποις ὅσα τʼ αὐτὸς ὀϊζύσας ἐμόγησε,πάντʼ ἔλεγʼ· ἡ δʼ ἄρʼ ἐτέρπετʼ ἀκούουσʼ, οὐδέ οἱ ὕπνοςπῖπτεν ἐπὶ βλεφάροισι πάρος καταλέξαι ἅπαντα.ἤρξατο δʼ ὡς πρῶτον Κίκονας δάμασʼ, αὐτὰρ
ἔπειταἦλθʼ ἐς Λωτοφάγων ἀνδρῶν πίειραν ἄρουραν·ἠδʼ ὅσα Κύκλωψ ἔρξε, καὶ ὡς ἀπετίσατο ποινὴνἰφθίμων ἑτάρων, οὓς ἤσθιεν οὐδʼ ἐλέαιρεν·ἠδʼ ὡς Αἴολον ἵκεθʼ, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτοκαὶ πέμπʼ, οὐδέ πω αἶσα φίλην ἐς πατρίδʼ ἱκέσθαιἤην, ἀλλά μιν αὖτις ἀναρπάξασα θύελλαπόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φέρεν βαρέα στενάχοντα·ἠδʼ ὡς Τηλέπυλον Λαιστρυγονίην ἀφίκανεν,οἳ νῆάς τʼ ὄλεσαν καὶ ἐϋκνήμιδας ἑταίρουςπάντας· Ὀδυσσεὺς δʼ οἶος ὑπέκφυγε νηῒ μελαίνῃ·καὶ Κίρκης κατέλεξε δόλον πολυμηχανίην τε,ἠδʼ ὡς εἰς Ἀΐδεω δόμον ἤλυθεν εὐρώεντα,ψυχῇ χρησόμενος Θηβαίου Τειρεσίαο,νηῒ πολυκλήϊδι, καὶ εἴσιδε πάντας ἑταίρουςμητέρα θʼ, ἥ μιν ἔτικτε καὶ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα·ἠδʼ ὡς Σειρήνων ἁδινάων φθόγγον ἄκουσεν,ὥς θʼ ἵκετο Πλαγκτὰς πέτρας δεινήν τε ΧάρυβδινΣκύλλην θʼ, ἣν οὔ πώ ποτʼ ἀκήριοι ἄνδρες ἄλυξαν·ἠδʼ ὡς Ἠελίοιο βόας κατέπεφνον ἑταῖροι·ἠδʼ ὡς νῆα θοὴν ἔβαλε ψολόεντι κεραυνῷΖεὺς ὑψιβρεμέτης, ἀπὸ δʼ ἔφθιθεν ἐσθλοὶ ἑταῖροιπάντες ὁμῶς, αὐτὸς δὲ κακὰς ὑπὸ κῆρας ἄλυξεν·ὥς θʼ ἵκετʼ Ὠγυγίην νῆσον νύμφην τε Καλυψώ,ἣ δή μιν κατέρυκε, λιλαιομένη πόσιν εἶναι,ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι, καὶ ἔτρεφεν ἠδὲ ἔφασκεθήσειν ἀθάνατον καὶ ἀγήραον ἤματα πάντα·ἀλλὰ τοῦ οὔ ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθεν·ἠδʼ ὡς ἐς Φαίηκας ἀφίκετο πολλὰ μογήσας,οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντοκαὶ πέμψαν σὺν νηῒ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά τε δόντες.τοῦτʼ ἄρα δεύτατον εἶπεν ἔπος, ὅτε οἱ γλυκὺς ὕπνοςλυσιμελὴς ἐπόρουσε, λύων μελεδήματα θυμοῦ.ἡ δʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·ὁππότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα ἐέλπετο ὃν κατὰ θυμὸνεὐνῆς ἧς ἀλόχου ταρπήμεναι ἠδὲ καὶ ὕπνου,αὐτίκʼ ἀπʼ Ὠκεανοῦ χρυσόθρονον ἠριγένειανὦρσεν, ἵνʼ ἀνθρώποισι φόως φέροι· ὦρτο δʼ Ὀδυσσεὺςεὐνῆς ἐκ μαλακῆς, ἀλόχῳ δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλεν·ὦ γύναι, ἤδη μὲν πολέων κεκορήμεθʼ ἀέθλωνἀμφοτέρω, σὺ μὲν ἐνθάδʼ ἐμὸν πολυκηδέα νόστονκλαίουσʼ. αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς ἄλγεσι καὶ θεοὶ ἄλλοιἱέμενον πεδάασκον ἐμῆς ἀπὸ πατρίδος αἴης·νῦν δʼ ἐπεὶ ἀμφοτέρω πολυήρατον ἱκόμεθʼ εὐνήν,κτήματα μὲν τά μοι ἔστι, κομιζέμεν ἐν μεγάροισι,μῆλα δʼ ἅ μοι μνηστῆρες ὑπερφίαλοι κατέκειραν,πολλὰ μὲν αὐτὸς ἐγὼ ληΐσσομαι, ἄλλα δʼ Ἀχαιοὶδώσουσʼ, εἰς ὅ κε πάντας ἐνιπλήσωσιν ἐπαύλους.ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ πολυδένδρεον ἀγρὸν ἔπειμι,ὀψόμενος πατέρʼ ἐσθλόν, ὅ μοι πυκινῶς ἀκάχηται·σοὶ δέ, γύναι, τάδʼ ἐπιτέλλω, πινυτῇ περ ἐούσῃ·αὐτίκα γὰρ φάτις εἶσιν ἅμʼ ἠελίῳ ἀνιόντιἀνδρῶν μνηστήρων, οὓς ἔκτανον ἐν μεγάροισιν·εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶνἧσθαι, μηδέ τινα προτιόσσεο μηδʼ ἐρέεινε.
ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα καλά,ὦρσε δὲ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην,πάντας δʼ ἔντεʼ ἄνωγεν ἀρήϊα χερσὶν ἑλέσθαι.οἱ δέ οἱ οὐκ ἀπίθησαν, ἐθωρήσσοντο δὲ χαλκῷ,ὤϊξαν δὲ θύρας, ἐκ δʼ ἤϊον· ἦρχε δʼ Ὀδυσσεύς.ἤδη μὲν φάος ἦεν ἐπὶ χθόνα, τοὺς δʼ ἄρʼ Ἀθήνηνυκτὶ κατακρύψασα θοῶς ἐξῆγε πόληος.
Ἑρμῆς δὲ ψυχὰς Κυλλήνιος ἐξεκαλεῖτοἀνδρῶν μνηστήρων· ἔχε δὲ ῥάβδον μετὰ χερσὶνκαλὴν χρυσείην, τῇ τʼ ἀνδρῶν ὄμματα θέλγειὧν ἐθέλει, τοὺς δʼ αὖτε καὶ ὑπνώοντας ἐγείρει·τῇ ῥʼ ἄγε κινήσας, ταὶ δὲ τρίζουσαι ἕποντο.ὡς δʼ ὅτε νυκτερίδες μυχῷ ἄντρου θεσπεσίοιοτρίζουσαι ποτέονται, ἐπεί κέ τις ἀποπέσῃσινὁρμαθοῦ ἐκ πέτρης, ἀνά τʼ ἀλλήλῃσιν ἔχονται,ὣς αἱ τετριγυῖαι ἅμʼ ἤϊσαν· ἦρχε δʼ ἄρα σφινἙρμείας ἀκάκητα κατʼ εὐρώεντα κέλευθα.πὰρ δʼ ἴσαν Ὠκεανοῦ τε ῥοὰς καὶ Λευκάδα πέτρην,ἠδὲ παρʼ Ἠελίοιο πύλας καὶ δῆμον ὀνείρωνἤϊσαν· αἶψα δʼ ἵκοντο κατʼ ἀσφοδελὸν λειμῶνα,ἔνθα τε ναίουσι ψυχαί, εἴδωλα καμόντων.εὗρον δὲ ψυχὴν Πηληϊάδεω Ἀχιλῆοςκαὶ Πατροκλῆος καὶ ἀμύμονος ἈντιλόχοιοΑἴαντός θʼ, ὃς ἄριστος ἔην εἶδός τε δέμας τετῶν ἄλλων Δαναῶν μετʼ ἀμύμονα Πηλεΐδαοὣς οἱ μὲν περὶ κεῖνον ὁμίλεον· ἀγχίμολον δὲἤλυθʼ ἔπι ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαοἀχνυμένη· περὶ δʼ ἄλλαι ἀγηγέραθʼ, ὅσσαι ἅμʼ αὐτῷοἴκῳ ἐν Αἰγίσθοιο θάνον καὶ πότμον ἐπέσπον.τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεε Πηλεΐωνος·Ἀτρεΐδη, περὶ μέν σʼ ἔφαμεν Διὶ τερπικεραύνῳἀνδρῶν ἡρώων φίλον ἔμμεναι ἤματα πάντα,οὕνεκα πολλοῖσίν τε καὶ ἰφθίμοισιν ἄνασσεςδήμῳ ἔνι Τρώων, ὅθι πάσχομεν ἄλγεʼ Ἀχαιοί.ἦ τʼ ἄρα καὶ σοὶ πρῶϊ παραστήσεσθαι ἔμελλενμοῖρʼ ὀλοή, τὴν οὔ τις ἀλεύεται ὅς κε γένηται.ὡς ὄφελες τιμῆς ἀπονήμενος, ἧς περ ἄνασσες,δήμῳ ἔνι Τρώων θάνατον καὶ πότμον ἐπισπεῖν·τῷ κέν τοι τύμβον μὲν ἐποίησαν Παναχαιοί,ἠδέ κε καὶ σῷ παιδὶ μέγα κλέος ἤραʼ ὀπίσσω·νῦν δʼ ἄρα σʼ οἰκτίστῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι.
τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρείδαο·ὄλβιε Πηλέος υἱέ, θεοῖς ἐπιείκελʼ Ἀχιλλεῦ,ὃς θάνες ἐν Τροίῃ ἑκὰς Ἄργεος· ἀμφὶ δέ σʼ ἄλλοικτείνοντο Τρώων καὶ Ἀχαιῶν υἷες ἄριστοι,μαρνάμενοι περὶ σεῖο· σὺ δʼ ἐν στροφάλιγγι κονίηςκεῖσο μέγας μεγαλωστί, λελασμένος ἱπποσυνάων.ἡμεῖς δὲ πρόπαν ἦμαρ ἐμαρνάμεθʼ· οὐδέ κε πάμπανπαυσάμεθα πτολέμου, εἰ μὴ Ζεὺς λαίλαπι παῦσεν.αὐτὰρ ἐπεί σʼ ἐπὶ νῆας ἐνείκαμεν ἐκ πολέμοιο,κάτθεμεν ἐν λεχέεσσι, καθήραντες χρόα καλὸνὕδατί τε λιαρῷ καὶ ἀλείφατι· πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶδάκρυα θερμὰ χέον Δαναοὶ κείροντό τε χαίτας.μήτηρ δʼ ἐξ ἁλὸς ἦλθε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσινἀγγελίης ἀΐουσα· βοὴ δʼ ἐπὶ πόντον ὀρώρειθεσπεσίη, ὑπὸ δὲ τρόμος ἔλλαβε πάντας Ἀχαιούς·καί νύ κʼ ἀναΐξαντες ἔβαν κοίλας ἐπὶ νῆας,εἰ μὴ ἀνὴρ κατέρυκε παλαιά τε πολλά τε εἰδώς,Νέστωρ, οὗ καὶ πρόσθεν ἀρίστη φαίνετο βουλή·ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·ἴσχεσθʼ, Ἀργεῖοι, μὴ φεύγετε, κοῦροι
Ἀχαιῶν·μήτηρ ἐξ ἁλὸς ἥδε σὺν ἀθανάτῃς ἁλίῃσινἔρχεται, οὗ παιδὸς τεθνηότος ἀντιόωσα.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἔσχοντο φόβου μεγάθυμοι
Ἀχαιοί·ἀμφὶ δέ σʼ ἔστησαν κοῦραι ἁλίοιο γέροντοςοἴκτρʼ ὀλοφυρόμεναι, περὶ δʼ ἄμβροτα εἵματα ἕσσαν.Μοῦσαι δʼ ἐννέα πᾶσαι ἀμειβόμεναι ὀπὶ καλῇθρήνεον· ἔνθα κεν οὔ τινʼ ἀδάκρυτόν γʼ ἐνόησαςἈργείων· τοῖον γὰρ ὑπώρορε Μοῦσα λίγεια.ἑπτὰ δὲ καὶ δέκα μέν σε ὁμῶς νύκτας τε καὶ ἦμαρκλαίομεν ἀθάνατοί τε θεοὶ θνητοί τʼ ἄνθρωποι·ὀκτωκαιδεκάτῃ δʼ ἔδομεν πυρί, πολλὰ δέ σʼ ἀμφὶμῆλα κατεκτάνομεν μάλα πίονα καὶ ἕλικας βοῦς.καίεο δʼ ἔν τʼ ἐσθῆτι θεῶν καὶ ἀλείφατι πολλῷκαὶ μέλιτι γλυκερῷ· πολλοὶ δʼ ἥρωες Ἀχαιοὶτεύχεσιν ἐρρώσαντο πυρὴν πέρι καιομένοιο,πεζοί θʼ ἱππῆές τε· πολὺς δʼ ὀρυμαγδὸς ὀρώρειαὐτὰρ ἐπεὶ δή σε φλὸξ ἤνυσεν Ἡφαίστοιο,ἠῶθεν δή τοι λέγομεν λεύκʼ ὀστέʼ, Ἀχιλλεῦ,οἴνῳ ἐν ἀκρήτῳ καὶ ἀλείφατι· δῶκε δὲ μήτηρχρύσεον ἀμφιφορῆα· Διωνύσοιο δὲ δῶρονφάσκʼ ἔμεναι, ἔργον δὲ περικλυτοῦ Ἡφαίστοιο.ἐν τῷ τοι κεῖται λεύκʼ ὀστέα, φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ,μίγδα δὲ Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο θανόντος,χωρὶς δʼ Ἀντιλόχοιο, τὸν ἔξοχα τῖες ἁπάντωντῶν ἄλλων ἑτάρων, μετὰ Πάτροκλόν γε θανόντα.ἀμφʼ αὐτοῖσι δʼ ἔπειτα μέγαν καὶ ἀμύμονα τύμβονχεύαμεν Ἀργείων ἱερὸς στρατὸς αἰχμητάωνἀκτῇ ἔπι προὐχούσῃ, ἐπὶ πλατεῖ Ἑλλησπόντῳ,ὥς κεν τηλεφανὴς ἐκ ποντόφιν ἀνδράσιν εἴητοῖς οἳ νῦν γεγάασι καὶ οἳ μετόπισθεν ἔσονται.μήτηρ δʼ αἰτήσασα θεοὺς περικαλλέʼ ἄεθλαθῆκε μέσῳ ἐν ἀγῶνι ἀριστήεσσιν Ἀχαιῶν.ἤδη μὲν πολέων τάφῳ ἀνδρῶν ἀντεβόλησαςἡρώων, ὅτε κέν ποτʼ ἀποφθιμένου βασιλῆοςζώννυνταί τε νέοι καὶ ἐπεντύνονται ἄεθλα·ἀλλά κε κεῖνα μάλιστα ἰδὼν θηήσαο θυμῷ,οἷʼ ἐπὶ σοὶ κατέθηκε θεὰ περικαλλέʼ ἄεθλα,ἀργυρόπεζα Θέτις· μάλα γὰρ φίλος ἦσθα θεοῖσιν.ὣς σὺ μὲν οὐδὲ θανὼν ὄνομʼ ὤλεσας, ἀλλά τοι αἰεὶπάντας ἐπʼ ἀνθρώπους κλέος ἔσσεται ἐσθλόν, Ἀχιλλεῦ,αὐτὰρ ἐμοὶ τί τόδʼ ἦδος, ἐπεὶ πόλεμον τολύπευσα;ἐν νόστῳ γάρ μοι Ζεὺς μήσατο λυγρὸν ὄλεθρονΑἰγίσθου ὑπὸ χερσὶ καὶ οὐλομένης ἀλόχοιο.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε διάκτορος ἀργεϊφόντης,ψυχὰς μνηστήρων κατάγων Ὀδυσῆϊ δαμέντων,τὼ δʼ ἄρα θαμβήσαντʼ ἰθὺς κίον, ὡς ἐσιδέσθην.ἔγνω δὲ ψυχὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαοπαῖδα φίλον Μελανῆος, ἀγακλυτὸν Ἀμφιμέδοντα·ξεῖνος γάρ οἱ ἔην Ἰθάκῃ ἔνι οἰκία ναίων.τὸν προτέρη ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρεΐδαο·Ἀμφίμεδον, τί παθόντες ἐρεμνὴν γαῖαν ἔδυτεπάντες κεκριμένοι καὶ ὁμήλικες; οὐδέ κεν ἄλλωςκρινάμενος λέξαιτο κατὰ πτόλιν ἄνδρας ἀρίστους.ἦ ὔμμʼ ἐν νήεσσι Ποσειδάων ἐδάμασσεν,ὄρσας ἀργαλέους ἀνέμους καὶ κύματα μακρά;ἦ που ἀνάρσιοι ἄνδρες ἐδηλήσαντʼ ἐπὶ χέρσουβοῦς περιταμνομένους ἠδʼ οἰῶν πώεα καλά,ἠὲ περὶ πτόλιος μαχεούμενοι ἠδὲ γυναικῶν;εἰπέ μοι εἰρομένῳ· ξεῖνος δέ τοι εὔχομαι εἶναι.ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε κεῖσε κατήλυθον ὑμέτερον δῶ,ὀτρυνέων Ὀδυσῆα σὺν ἀντιθέῳ ΜενελάῳἼλιον εἰς ἅμʼ ἕπεσθαι ἐϋσσέλμων ἐπὶ νηῶν;μηνὶ δʼ ἄρʼ οὔλῳ πάντα περήσαμεν εὐρέα πόντον,σπουδῇ παρπεπιθόντες Ὀδυσσῆα πτολίπορθον.
τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀμφιμέδοντος·Ἀτρεΐδη κύδιστε, ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον,μέμνημαι τάδε πάντα, διοτρεφές, ὡς ἀγορεύεις·σοὶ δʼ ἐγὼ εὖ μάλα πάντα καὶ ἀτρεκέως καταλέξω,ἡμετέρου θανάτοιο κακὸν τέλος, οἷον ἐτύχθη.μνώμεθʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα·ἡ δʼ οὔτʼ ἠρνεῖτο στυγερὸν γάμον οὔτʼ ἐτελεύτα,ἡμῖν φραζομένη θάνατον καὶ κῆρα μέλαιναν,ἀλλὰ δόλον τόνδʼ ἄλλον ἐνὶ φρεσὶ μερμήριξε·στησαμένη μέγαν ἱστὸν ἐνὶ μεγάροισιν ὕφαινε,λεπτὸν καὶ περίμετρον· ἄφαρ δʼ ἡμῖν μετέειπε·κοῦροι ἐμοὶ μνηστῆρες, ἐπεὶ θάνε δῖος
Ὀδυσσεύς,μίμνετʼ ἐπειγόμενοι τὸν ἐμὸν γάμον, εἰς ὅ κε φᾶροςἐκτελέσω, μή μοι μεταμώνια νήματʼ ὄληται,Λαέρτῃ ἥρωϊ ταφήϊον, εἰς ὅτε κέν μινμοῖρʼ ὀλοὴ καθέλῃσι τανηλεγέος θανάτοιο,μή τίς μοι κατὰ δῆμον Ἀχαιϊάδων νεμεσήσῃ,αἴ κεν ἄτερ σπείρου κεῖται πολλὰ κτεατίσσας.
ὣς ἔφαθʼ, ἡμῖν δʼ αὖτʼ ἐπεπείθετο θυμὸς
ἀγήνωρ.ἔνθα καὶ ἠματίη μὲν ὑφαίνεσκεν μέγαν ἱστόν,νύκτας δʼ ἀλλύεσκεν, ἐπεὶ δαΐδας παραθεῖτο.ὣς τρίετες μὲν ἔληθε δόλῳ καὶ ἔπειθεν Ἀχαιούς·ἀλλʼ ὅτε τέτρατον ἦλθεν ἔτος καὶ ἐπήλυθον ὧραι,μηνῶν φθινόντων, περὶ δʼ ἤματα πόλλʼ ἐτελέσθη,καὶ τότε δή τις ἔειπε γυναικῶν, ἣ σάφα ᾔδη,καὶ τήν γʼ ἀλλύουσαν ἐφεύρομεν ἀγλαὸν ἱστόν.ὣς τὸ μὲν ἐξετέλεσσε καὶ οὐκ ἐθέλουσʼ, ὑπʼ ἀνάγκης.εὖθʼ ἡ φᾶρος ἔδειξεν, ὑφήνασα μέγαν ἱστόν,πλύνασʼ, ἠελίῳ ἐναλίγκιον ἠὲ σελήνῃ,καὶ τότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα κακός ποθεν ἤγαγε δαίμωνἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιήν, ὅθι δώματα ναῖε συβώτης.ἔνθʼ ἦλθεν φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο,ἐκ Πύλου ἠμαθόεντος ἰὼν σὺν νηῒ μελαίνῃ·τὼ δὲ μνηστῆρσιν θάνατον κακὸν ἀρτύναντεἵκοντο προτὶ ἄστυ περικλυτόν, ἦ τοι Ὀδυσσεὺςὕστερος, αὐτὰρ Τηλέμαχος πρόσθʼ ἡγεμόνευε.τὸν δὲ συβώτης ἦγε κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα,πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντισκηπτόμενον· τὰ δὲ λυγρὰ περὶ χροῒ εἵματα ἕστο·οὐδέ τις ἡμείων δύνατο γνῶναι τὸν ἐόνταἐξαπίνης προφανέντʼ, οὐδʼ οἳ προγενέστεροι ἦσαν,ἀλλʼ ἔπεσίν τε κακοῖσιν ἐνίσσομεν ἠδὲ βολῇσιν.αὐτὰρ ὁ τῆος ἐτόλμα ἐνὶ μεγάροισιν ἑοῖσιβαλλόμενος καὶ ἐνισσόμενος τετληότι θυμῷ·ἀλλʼ ὅτε δή μιν ἔγειρε Διὸς νοός αἰγιόχοιο,σὺν μὲν Τηλεμάχῳ περικαλλέα τεύχεʼ ἀείραςἐς θάλαμον κατέθηκε καὶ ἐκλήϊσεν ὀχῆας,αὐτὰρ ὁ ἣν ἄλοχον πολυκερδείῃσιν ἄνωγετόξον μνηστήρεσσι θέμεν πολιόν τε σίδηρον,ἡμῖν αἰνομόροισιν ἀέθλια καὶ φόνου ἀρχήν.οὐδέ τις ἡμείων δύνατο κρατεροῖο βιοῖονευρὴν ἐντανύσαι, πολλὸν δʼ ἐπιδευέες ἦμεν.ἀλλʼ ὅτε χεῖρας ἵκανεν Ὀδυσσῆος μέγα τόξον,ἔνθʼ ἡμεῖς μὲν πάντες ὁμοκλέομεν ἐπέεσσιτόξον μὴ δόμεναι, μηδʼ εἰ μάλα πολλʼ ἀγορεύοι·Τηλέμαχος δέ μιν οἶος ἐποτρύνων ἐκέλευσεν.αὐτὰρ ὁ δέξατο χειρὶ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,ῥηϊδίως δʼ ἐτάνυσσε βιόν, διὰ δʼ ἧκε σιδήρου,στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺςδεινὸν παπταίνων, βάλε δʼ Ἀντίνοον βασιλῆα.αὐτὰρ ἔπειτʼ ἄλλοις ἐφίει βέλεα στονόεντα,ἄντα τιτυσκόμενος· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.γνωτὸν δʼ ἦν ὅ ῥά τίς σφι θεῶν ἐπιτάρροθος ἦεν·αὐτίκα γὰρ κατὰ δώματʼ ἐπισπόμενοι μένεϊ σφῷκτεῖνον ἐπιστροφάδην, τῶν δὲ στόνος ὤρνυτʼ ἀεικὴςκράτων τυπτομένων, δάπεδον δʼ ἅπαν αἵματι θῦεν.ὣς ἡμεῖς, Ἀγάμεμνον, ἀπωλόμεθʼ, ὧν ἔτι καὶ νῦνσώματʼ ἀκηδέα κεῖται ἐνὶ μεγάροις Ὀδυσῆος·οὐ γάρ πω ἴσασι φίλοι κατὰ δώμαθʼ ἑκάστου,οἵ κʼ ἀπονίψαντες μέλανα βρότον ἐξ ὠτειλέωνκατθέμενοι γοάοιεν· ὃ γὰρ γέρας ἐστὶ θανόντων.
τὸν δʼ αὖτε ψυχὴ προσεφώνεεν Ἀτρεΐδαο·ὄλβιε Λαέρταο πάϊ, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,ἦ ἄρα σὺν μεγάλῃ ἀρετῇ ἐκτήσω ἄκοιτιν.ὡς ἀγαθαὶ φρένες ἦσαν ἀμύμονι Πηνελοπείῃ,κούρῃ Ἰκαρίου· ὡς εὖ μέμνητʼ Ὀδυσῆος,ἀνδρὸς κουριδίου· τῷ οἱ κλέος οὔ ποτʼ ὀλεῖταιἧς ἀρετῆς, τεύξουσι δʼ ἐπιχθονίοισιν ἀοιδὴνἀθάνατοι χαρίεσσαν ἐχέφρονι Πηνελοπείῃ,οὐχ ὡς Τυνδαρέου κούρη κακὰ μήσατο ἔργα,κουρίδιον κτείνασα πόσιν, στυγερὴ δέ τʼ ἀοιδὴἔσσετʼ ἐπʼ ἀνθρώπους, χαλεπὴν δέ τε φῆμιν ὀπάσσειθηλυτέρῃσι γυναιξί, καὶ ἥ κʼ εὐεργὸς ἔῃσιν.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,ἑσταότʼ εἰν Ἀΐδαο δόμοις, ὑπὸ κεύθεσι γαίης·οἱ δʼ ἐπεὶ ἐκ πόλιος κατέβαν, τάχα δʼ ἀγρὸν
ἵκοντοκαλὸν Λαέρταο τετυγμένον, ὅν ῥά ποτʼ αὐτὸςΛαέρτης κτεάτισσεν, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἐμόγησεν.ἔνθα οἱ οἶκος ἔην, περὶ δὲ κλίσιον θέε πάντη,ἐν τῷ σιτέσκοντο καὶ ἵζανον ἠδὲ ἴαυονδμῶες ἀναγκαῖοι, τοί οἱ φίλα ἐργάζοντο.ἐν δὲ γυνὴ Σικελὴ γρηῢς πέλεν, ἥ ῥα γέρονταἐνδυκέως κομέεσκεν ἐπʼ ἀγροῦ, νόσφι πόληος.ἔνθʼ Ὀδυσεὺς δμώεσσι καὶ υἱέϊ μῦθον ἔειπεν·