αἴθʼ οὕτως αὐτόν σε βάλοι κλυτότοξος Ἀπόλλων.
τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν·εἰ γὰρ ἐπʼ ἀρῇσιν τέλος ἡμετέρῃσι γένοιτο·οὐκ ἄν τις τούτων γε ἐΰθρονον Ἠῶ ἵκοιτο.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·μαῖʼ, ἐχθροὶ μὲν πάντες, ἐπεὶ κακὰ μηχανόωνται·Ἀντίνοος δὲ μάλιστα μελαίνῃ κηρὶ ἔοικε.ξεῖνός τις δύστηνος ἀλητεύει κατὰ δῶμαἀνέρας αἰτίζων· ἀχρημοσύνη γὰρ ἀνώγει·ἔνθʼ ἄλλοι μὲν πάντες ἐνέπλησάν τʼ ἔδοσάν τε,οὗτος δὲ θρήνυι πρυμνὸν βάλε δεξιὸν ὦμον.
ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευε μετὰ δμῳῇσι γυναιξίν,ἡμένη ἐν θαλάμῳ· ὁ δʼ ἐδείπνεε δῖος Ὀδυσσεύς·ἡ δʼ ἐπὶ οἷ καλέσασα προσηύδα δῖον ὑφορβόν·ἔρχεο, δῖʼ Εὔμαιε, κιὼν τὸν ξεῖνον ἄνωχθιἐλθέμεν, ὄφρα τί μιν προσπτύξομαι ἠδʼ ἐρέωμαιεἴ που Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος ἠὲ πέπυσταιἢ ἴδεν ὀφθαλμοῖσι· πολυπλάγκτῳ γὰρ ἔοικε.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶταεἰ γάρ τοι, βασίλεια, σιωπήσειαν Ἀχαιοί·οἷʼ ὅ γε μυθεῖται, θέλγοιτό κέ τοι φίλον ἦτορ.τρεῖς γὰρ δή μιν νύκτας ἔχον, τρία δʼ ἤματʼ ἔρυξαἐν κλισίῃ· πρῶτον γὰρ ἔμʼ ἵκετο νηὸς ἀποδράς·ἀλλʼ οὔ πω κακότητα διήνυσεν ἣν ἀγορεύων.ὡς δʼ ὅτʼ ἀοιδὸν ἀνὴρ ποτιδέρκεται, ὅς τε θεῶν ἒξἀείδει δεδαὼς ἔπεʼ ἱμερόεντα βροτοῖσι,τοῦ δʼ ἄμοτον μεμάασιν ἀκουέμεν, ὁππότʼ ἀείδῃ·ὣς ἐμὲ κεῖνος ἔθελγε παρήμενος ἐν μεγάροισι.φησὶ δʼ Ὀδυσσῆος ξεῖνος πατρώϊος εἶναι,Κρήτῃ ναιετάων, ὅθι Μίνωος γένος ἐστίν.ἔνθεν δὴ νῦν δεῦρο τόδʼ ἵκετο πήματα πάσχων,προπροκυλινδόμενος· στεῦται δʼ Ὀδυσῆος ἀκοῦσαι,ἀγχοῦ, Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ,ζωοῦ· πολλὰ δʼ ἄγει κειμήλια ὅνδε δόμονδε.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·ἔρχεο, δεῦρο κάλεσσον, ἵνʼ ἀντίον αὐτὸς ἐνίσπῃ.οὗτοι δʼ ἠὲ θύρῃσι καθήμενοι ἑψιαάσθων.ἢ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ, ἐπεί σφισι θυμὸς ἐΰφρων.αὐτῶν μὲν γὰρ κτήματʼ ἀκήρατα κεῖτʼ ἐνὶ οἴκῳ,σῖτος καὶ μέθυ ἡδύ· τὰ μὲν οἰκῆες ἔδουσιν,οἱ δʼ εἰς ἡμέτερον πωλεύμενοι ἤματα πάντα,βοῦς ἱερεύοντες καὶ ὄϊς καὶ πίονας αἶγας,εἰλαπινάζουσιν πίνουσί τε αἴθοπα οἶνον,μαψιδίως· τὰ δὲ πολλὰ κατάνεται. οὐ γὰρ ἔπʼ ἀνήρ,οἷος Ὀδυσσεὺς ἔσκεν, ἀρὴν ἀπὸ οἴκου ἀμῦναι.εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,αἶψά κε σὺν ᾧ παιδὶ βίας ἀποτίσεται ἀνδρῶν.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ μέγʼ ἔπταρεν, ἀμφὶ δὲ
δῶμασμερδαλέον κονάβησε· γέλασσε δὲ Πηνελόπεια,αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἔρχεό μοι, τὸν ξεῖνον ἐναντίον ὧδε κάλεσσον.οὐχ ὁράᾳς ὅ μοι υἱὸς ἐπέπταρε πᾶσιν ἔπεσσι;τῷ κε καὶ οὐκ ἀτελὴς θάνατος μνηστῆρσι γένοιτοπᾶσι μάλʼ, οὐδέ κέ τις θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξει.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·αἴ κʼ αὐτὸν γνώω νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα,ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά.
ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον
ἄκουσεν·ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ξεῖνε πάτερ, καλέει σε περίφρων Πηνελόπεια,μήτηρ Τηλεμάχοιο· μεταλλῆσαί τί ἑ θυμὸςἀμφὶ πόσει κέλεται, καὶ κήδεά περ πεπαθυίῃ.εἰ δέ κέ σε γνώῃ νημερτέα πάντʼ ἐνέποντα,ἕσσει σε χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, τῶν σὺ μάλισταχρηΐζεις· σῖτον δὲ καὶ αἰτίζων κατὰ δῆμονγαστέρα βοσκήσεις· δώσει δέ τοι ὅς κʼ ἐθέλῃσι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·Εὔμαιʼ, αἶψά κʼ ἐγὼ νημερτέα πάντʼ ἐνέποιμικούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ·οἶδα γὰρ εὖ περὶ κείνου, ὁμὴν δʼ ἀνεδέγμεθʼ ὀϊζύν.ἀλλὰ μνηστήρων χαλεπῶν ὑποδείδιʼ ὅμιλον,τῶν ὕβρις τε βίη τε σιδήρεον οὐρανὸν ἵκει.καὶ γὰρ νῦν, ὅτε μʼ οὗτος ἀνὴρ κατὰ δῶμα κιόνταοὔ τι κακὸν ῥέξαντα βαλὼν ὀδύνῃσιν ἔδωκεν,οὔτε τι Τηλέμαχος τό γʼ ἐπήρκεσεν οὔτε τις ἄλλος.τῷ νῦν Πηνελόπειαν ἐνὶ μεγάροισιν ἄνωχθιμεῖναι, ἐπειγομένην περ, ἐς ἠέλιον καταδύντα·καὶ τότε μʼ εἰρέσθω πόσιος πέρι νόστιμον ἦμαρ,ἀσσοτέρω καθίσασα παραὶ πυρί· εἵματα γάρ τοιλύγρʼ ἔχω· οἶσθα καὶ αὐτός, ἐπεί σε πρῶθʼ ἱκέτευσα.
ὣς φάτο, βῆ δὲ συφορβός, ἐπεὶ τὸν μῦθον ἄκουσε.τὸν δʼ ὑπὲρ οὐδοῦ βάντα προσηύδα Πηνελόπεια·οὐ σύ γʼ ἄγεις, Εὔμαιε· τί τοῦτʼ ἐνόησεν
ἀλήτης;ἦ τινά που δείσας ἐξαίσιον ἦε καὶ ἄλλωςαἰδεῖται κατὰ δῶμα; κακὸς δʼ αἰδοῖος ἀλήτης.
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·μυθεῖται κατὰ μοῖραν, ἅ πέρ κʼ οἴοιτο καὶ ἄλλος,ὕβριν ἀλυσκάζων ἀνδρῶν ὑπερηνορεόντων.ἀλλά σε μεῖναι ἄνωγεν ἐς ἠέλιον καταδύντα.καὶ δὲ σοὶ ὧδʼ αὐτῇ πολὺ κάλλιον, ὦ βασίλεια,οἴην πρὸς ξεῖνον φάσθαι ἔπος ἠδʼ ἐπακοῦσαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·οὐκ ἄφρων ὁ ξεῖνος· ὀΐεται, ὥς περ ἂν εἴη·οὐ γάρ πού τινες ὧδε καταθνητῶν ἀνθρώπωνἀνέρες ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται.
ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἀγόρευεν, ὁ δʼ ᾤχετο δῖος ὑφορβὸςμνηστήρων ἐς ὅμιλον, ἐπεὶ διεπέφραδε πάντα.αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα,ἄγχι σχὼν κεφαλήν, ἵνα μὴ πευθοίαθʼ οἱ ἄλλοι·ὦ φίλʼ, ἐγὼ μὲν ἄπειμι, σύας καὶ κεῖνα
φυλάξων,σὸν καὶ ἐμὸν βίοτον· σοὶ δʼ ἐνθάδε πάντα μελόντων.αὐτὸν μέν σε πρῶτα σάω, καὶ φράζεο θυμῷμή τι πάθῃς· πολλοὶ δὲ κακὰ φρονέουσιν Ἀχαιῶν,τοὺς Ζεὺς ἐξολέσειε πρὶν ἡμῖν πῆμα γενέσθαι.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἔσσεται οὕτως, ἄττα· σὺ δʼ ἔρχεο δειελιήσας·ἠῶθεν δʼ ἰέναι καὶ ἄγειν ἱερήϊα καλά·αὐτὰρ ἐμοὶ τάδε πάντα καὶ ἀθανάτοισι μελήσει.
ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἄρʼ ἕζετʼ ἐϋξέστου ἐπὶ
δίφρου,πλησάμενος δʼ ἄρα θυμὸν ἐδητύος ἠδὲ ποτῆτοςβῆ ῥʼ ἴμεναι μεθʼ ὕας, λίπε δʼ ἕρκεά τε μέγαρόν τε,πλεῖον δαιτυμόνων· οἱ δʼ ὀρχηστυῖ καὶ ἀοιδῇτέρποντʼ· ἤδη γὰρ καὶ ἐπήλυθε δείελον ἦμαρ.
ἦλθε δʼ ἐπὶ πτωχὸς πανδήμιος, ὃς κατὰ ἄστυπτωχεύεσκʼ Ἰθάκης, μετὰ δʼ ἔπρεπε γαστέρι μάργῃἀζηχὲς φαγέμεν καὶ πιέμεν· οὐδέ οἱ ἦν ἲςοὐδὲ βίη, εἶδος δὲ μάλα μέγας ἦν ὁράασθαι.Ἀρναῖος δʼ ὄνομʼ ἔσκε· τὸ γὰρ θέτο πότνια μήτηρἐκ γενετῆς· Ἶρον δὲ νέοι κίκλησκον ἅπαντες,οὕνεκʼ ἀπαγγέλλεσκε κιών, ὅτε πού τις ἀνώγοι·ὅς ῥʼ ἐλθὼν Ὀδυσῆα διώκετο οἷο δόμοιο,καί μιν νεικείων ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·εἶκε, γέρον, προθύρου, μὴ δὴ τάχα καὶ ποδὸς
ἕλκῃ.οὐκ ἀΐεις ὅτι δή μοι ἐπιλλίζουσιν ἅπαντες,ἑλκέμεναι δὲ κέλονται; ἐγὼ δʼ αἰσχύνομαι ἔμπης.ἀλλʼ ἄνα, μὴ τάχα νῶϊν ἔρις καὶ χερσὶ γένηται.
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·δαιμόνιʼ, οὔτε τί σε ῥέζω κακὸν οὔτʼ ἀγορεύω,οὔτε τινὰ φθονέω δόμεναι καὶ πόλλʼ ἀνελόντα.οὐδὸς δʼ ἀμφοτέρους ὅδε χείσεται, οὐδέ τί σε χρὴἀλλοτρίων φθονέειν· δοκέεις δέ μοι εἶναι ἀλήτηςὥς περ ἐγών, ὄλβον δὲ θεοὶ μέλλουσιν ὀπάζειν.χερσὶ δὲ μή τι λίην προκαλίζεο, μή με χολώσῃς,μή σε γέρων περ ἐὼν στῆθος καὶ χείλεα φύρσωαἵματος· ἡσυχίη δʼ ἂν ἐμοὶ καὶ μᾶλλον ἔτʼ εἴηαὔριον· οὐ μὲν γάρ τί σʼ ὑποστρέψεσθαι ὀΐωδεύτερον ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
τὸν δὲ χολωσάμενος προσεφώνεεν Ἶρος ἀλήτης·ὢ πόποι, ὡς ὁ μολοβρὸς ἐπιτροχάδην ἀγορεύει,γρηῒ καμινοῖ ἶσος· ὃν ἂν κακὰ μητισαίμηνκόπτων ἀμφοτέρῃσι, χαμαὶ δέ κε πάντας ὀδόνταςγναθμῶν ἐξελάσαιμι συὸς ὣς ληϊβοτείρης.ζῶσαι νῦν, ἵνα πάντες ἐπιγνώωσι καὶ οἵδεμαρναμένους· πῶς δʼ ἂν σὺ νεωτέρῳ ἀνδρὶ μάχοιο;
ὣς οἱ μὲν προπάροιθε θυράων ὑψηλάωνοὐδοῦ ἔπι ξεστοῦ πανθυμαδὸν ὀκριόωντο.τοῖϊν δὲ ξυνέηχʼ ἱερὸν μένος Ἀντινόοιο,ἡδὺ δʼ ἄρʼ ἐκγελάσας μετεφώνει μνηστήρεσσιν·ὦ φίλοι, οὐ μέν πώ τι πάρος τοιοῦτον ἐτύχθη,οἵην τερπωλὴν θεὸς ἤγαγεν ἐς τόδε δῶμα.ὁ ξεῖνός τε καὶ Ἶρος ἐρίζετον ἀλλήλοιϊνχερσὶ μαχέσσασθαι· ἀλλὰ ξυνελάσσομεν ὦκα.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀνήϊξαν γελόωντες,ἀμφὶ δʼ ἄρα πτωχοὺς κακοείμονας ἠγερέθοντο.τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι
εἴπω.γαστέρες αἵδʼ αἰγῶν κέατʼ ἐν πυρί, τὰς ἐπὶ δόρπῳκατθέμεθα κνίσης τε καὶ αἵματος ἐμπλήσαντες·ὁππότερος δέ κε νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,τάων ἥν κʼ ἐθέλῃσιν ἀναστὰς αὐτὸς ἑλέσθω·αἰεὶ αὖθʼ ἡμῖν μεταδαίσεται, οὐδέ τινʼ ἄλλονπτωχὸν ἔσω μίσγεσθαι ἐάσομεν αἰτήσοντα.
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.τοῖς δὲ δολοφρονέων μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·ὦ φίλοι, οὔ πως ἔστι νεωτέρῳ ἀνδρὶ μάχεσθαιἄνδρα γέροντα, δύῃ ἀρημένον· ἀλλά με γαστὴρὀτρύνει κακοεργός, ἵνα πληγῇσι δαμείω.ἀλλʼ ἄγε νῦν μοι πάντες ὀμόσσατε καρτερὸν ὅρκον,μή τις ἐπʼ Ἴρῳ ἦρα φέρων ἐμὲ χειρὶ βαρείῃπλήξῃ ἀτασθάλλων, τούτῳ δέ με ἶφι δαμάσσῃ.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀπώμνυον ὡς
ἐκέλευεν.αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ὄμοσάν τε τελεύτησάν τε τὸν ὅρκον,τοῖς δʼ αὖτις μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο·ξεῖνʼ, εἴ σʼ ὀτρύνει κραδίη καὶ θυμὸς ἀγήνωρτοῦτον ἀλέξασθαι, τῶν δʼ ἄλλων μή τινʼ Ἀχαιῶνδείδιθʼ, ἐπεὶ πλεόνεσσι μαχήσεται ὅς κέ σε θείνῃ·ξεινοδόκος μὲν ἐγών, ἐπὶ δʼ αἰνεῖτον βασιλῆες,Ἀντίνοός τε καὶ Εὐρύμαχος, πεπνυμένω ἄμφω.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνεον· αὐτὰρ
Ὀδυσσεὺςζώσατο μὲν ῥάκεσιν περὶ μήδεα, φαῖνε δὲ μηροὺςκαλούς τε μεγάλους τε, φάνεν δέ οἱ εὐρέες ὦμοιστήθεά τε στιβαροί τε βραχίονες· αὐτὰρ Ἀθήνηἄγχι παρισταμένη μέλεʼ ἤλδανε ποιμένι λαῶν.μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ὑπερφιάλως ἀγάσαντο·ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·ἦ τάχα Ἶρος Ἄϊρος ἐπίσπαστον κακὸν ἕξει,οἵην ἐκ ῥακέων ὁ γέρων ἐπιγουνίδα φαίνει.
ὣς ἄρʼ ἔφαν, Ἴρῳ δὲ κακῶς ὠρίνετο θυμός.ἀλλὰ καὶ ὣς δρηστῆρες ἄγον ζώσαντες ἀνάγκῃδειδιότα· σάρκες δὲ περιτρομέοντο μέλεσσιν.Ἀντίνοος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·νῦν μὲν μήτʼ εἴης, βουγάϊε, μήτε γένοιο,εἰ δὴ τοῦτόν γε τρομέεις καὶ δείδιας αἰνῶς,ἄνδρα γέροντα, δύῃ ἀρημένον, ἥ μιν ἱκάνει.ἀλλʼ ἔκ τοι ἐρέω, τὸ δὲ καὶ τετελεσμένον ἔσται·αἴ κέν σʼ οὗτος νικήσῃ κρείσσων τε γένηται,πέμψω σʼ ἤπειρόνδε, βαλὼν ἐν νηὶ μελαίνῃ,εἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων,ὅς κʼ ἀπὸ ῥῖνα τάμῃσι καὶ οὔατα νηλέϊ χαλκῷ,μήδεά τʼ ἐξερύσας δώῃ κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι.
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑπὸ τρόμος ἔλλαβε
γυῖα.ἐς μέσσον δʼ ἄναγον· τὼ δʼ ἄμφω χεῖρας ἀνέσχον.δὴ τότε μερμήριξε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεὺςἢ ἐλάσειʼ ὥς μιν ψυχὴ λίποι αὖθι πεσόντα,ἦέ μιν ἦκʼ ἐλάσειε τανύσσειέν τʼ ἐπὶ γαίῃ.ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,ἦκʼ ἐλάσαι, ἵνα μή μιν ἐπιφρασσαίατʼ Ἀχαιοί.δὴ τότʼ ἀνασχομένω ὁ μὲν ἤλασε δεξιὸν ὦμονἾρος, ὁ δʼ αὐχένʼ ἔλασσεν ὑπʼ οὔατος, ὀστέα δʼ εἴσωἔθλασεν· αὐτίκα δʼ ἦλθε κατὰ στόμα φοίνιον αἷμα,κὰδ δʼ ἔπεσʼ ἐν κονίῃσι μακών, σὺν δʼ ἤλασʼ ὀδόνταςλακτίζων ποσὶ γαῖαν· ἀτὰρ μνηστῆρες ἀγαυοὶχεῖρας ἀνασχόμενοι γέλῳ ἔκθανον. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςἕλκε διὲκ προθύροιο λαβὼν ποδός, ὄφρʼ ἵκετʼ αὐλήν,αἰθούσης τε θύρας· καί μιν ποτὶ ἑρκίον αὐλῆςεἷσεν ἀνακλίνας· σκῆπτρον δέ οἱ ἔμβαλε χειρί,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο σύας τε κύνας τʼ ἀπερύκων,μηδὲ σύ γε ξείνων καὶ πτωχῶν κοίρανος εἶναιλυγρὸς ἐών, μή πού τι κακὸν καὶ μεῖζον ἐπαύρῃ.
ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἀεικέα βάλλετο πήρην,πυκνὰ ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ.ἂψ δʼ ὅ γʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τοὶ δʼ ἴσαν εἴσωἡδὺ γελώοντες καὶ δεικανόωντʼ ἐπέεσσι·Ζεύς τοι δοίη, ξεῖνε, καὶ ἀθάνατοι θεοὶ
ἄλλοι,ὅττι μάλιστʼ ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ,ὃς τοῦτον τὸν ἄναλτον ἀλητεύειν ἀπέπαυσαςἐν δήμῳ· τάχα γάρ μιν ἀνάξομεν ἤπειρόνδεεἰς Ἔχετον βασιλῆα, βροτῶν δηλήμονα πάντων.
ὣς ἄρʼ ἔφαν, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεύς.Ἀντίνοος δʼ ἄρα οἱ μεγάλην παρὰ γαστέρα θῆκεν,ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος· Ἀμφίνομος δὲἄρτους ἐκ κανέοιο δύω παρέθηκεν ἀείραςκαὶ δέπαϊ χρυσέῳ δειδίσκετο, φώνησέν τε·χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε, γένοιτό τοι ἔς περ
ὀπίσσωὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·Ἀμφίνομʼ, ἦ μάλα μοι δοκέεις πεπνυμένος εἶναι·τοίου γὰρ καὶ πατρός, ἐπεὶ κλέος ἐσθλὸν ἄκουον,Νῖσον Δουλιχιῆα ἐΰν τʼ ἔμεν ἀφνειόν τε·τοῦ σʼ ἔκ φασι γενέσθαι, ἐπητῇ δʼ ἀνδρὶ ἔοικας.τοὔνεκά τοι ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·οὐδὲν ἀκιδνότερον γαῖα τρέφει ἀνθρώποιο,πάντων ὅσσα τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει.οὐ μὲν γάρ ποτέ φησι κακὸν πείσεσθαι ὀπίσσω,ὄφρʼ ἀρετὴν παρέχωσι θεοὶ καὶ γούνατʼ ὀρώρῃ·ἀλλʼ ὅτε δὴ καὶ λυγρὰ θεοὶ μάκαρες τελέσωσι,καὶ τὰ φέρει ἀεκαζόμενος τετληότι θυμῷ·τοῖος γὰρ νόος ἐστὶν ἐπιχθονίων ἀνθρώπωνοἷον ἐπʼ ἦμαρ ἄγησι πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε.καὶ γὰρ ἐγώ ποτʼ ἔμελλον ἐν ἀνδράσιν ὄλβιος εἶναι,πολλὰ δʼ ἀτάσθαλʼ ἔρεξα βίῃ καὶ κάρτεϊ εἴκων,πατρί τʼ ἐμῷ πίσυνος καὶ ἐμοῖσι κασιγνήτοισι.τῷ μή τίς ποτε πάμπαν ἀνὴρ ἀθεμίστιος εἴη,ἀλλʼ ὅ γε σιγῇ δῶρα θεῶν ἔχοι, ὅττι διδοῖεν.οἷʼ ὁρόω μνηστῆρας ἀτάσθαλα μηχανόωντας,κτήματα κείροντας καὶ ἀτιμάζοντας ἄκοιτινἀνδρός, ὃν οὐκέτι φημὶ φίλων καὶ πατρίδος αἴηςδηρὸν ἀπέσσεσθαι· μάλα δὲ σχεδόν. ἀλλά σε δαίμωνοἴκαδʼ ὑπεξαγάγοι, μηδʼ ἀντιάσειας ἐκείνῳ,ὁππότε νοστήσειε φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν·οὐ γὰρ ἀναιμωτί γε διακρινέεσθαι ὀΐωμνηστῆρας καὶ κεῖνον, ἐπεί κε μέλαθρον ὑπέλθῃ.
ὣς φάτο, καὶ σπείσας ἔπιεν μελιηδέα οἶνον,ἂψ δʼ ἐν χερσὶν ἔθηκε δέπας κοσμήτορι λαῶν.αὐτὰρ ὁ βῆ διὰ δῶμα φίλον τετιημένος ἦτορ,νευστάζων κεφαλῇ· δὴ γὰρ κακὸν ὄσσετο θυμός.ἀλλʼ οὐδʼ ὣς φύγε κῆρα· πέδησε δὲ καὶ τὸν ἈθήνηΤηλεμάχου ὑπὸ χερσὶ καὶ ἔγχεϊ ἶφι δαμῆναι.ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη.τῇ δʼ ἄρʼ ἐπὶ φρεσὶ θῆκε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,κούρῃ Ἰκαρίοιο, περίφρονι Πηνελοπείῃ,μνηστήρεσσι φανῆναι, ὅπως πετάσειε μάλισταθυμὸν μνηστήρων ἰδὲ τιμήεσσα γένοιτομᾶλλον πρὸς πόσιός τε καὶ υἱέος ἢ πάρος ἦεν.ἀχρεῖον δʼ ἐγέλασσεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·Εὐρυνόμη, θυμός μοι ἐέλδεται, οὔ τι πάρος
γε,μνηστήρεσσι φανῆναι, ἀπεχθομένοισί περ ἔμπης·παιδὶ δέ κεν εἴποιμι ἔπος, τό κε κέρδιον εἴη,μὴ πάντα μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὁμιλεῖν,οἵ τʼ εὖ μὲν βάζουσι, κακῶς δʼ ὄπιθεν φρονέουσι.
τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρυνόμη ταμίη πρὸς μῦθον ἔειπεν·ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, τέκος, κατὰ μοῖραν ἔειπες.ἀλλʼ ἴθι καὶ σῷ παιδὶ ἔπος φάο μηδʼ ἐπίκευθε,χρῶτʼ ἀπονιψαμένη καὶ ἐπιχρίσασα παρειάς·μηδʼ οὕτω δακρύοισι πεφυρμένη ἀμφὶ πρόσωπαἔρχευ, ἐπεὶ κάκιον πενθήμεναι ἄκριτον αἰεί.ἤδη μὲν γάρ τοι παῖς τηλίκος, ὃν σὺ μάλισταἠρῶ ἀθανάτοισι γενειήσαντα ἰδέσθαι.
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·Εὐρυνόμη, μὴ ταῦτα παραύδα, κηδομένη περ,χρῶτʼ ἀπονίπτεσθαι καὶ ἐπιχρίεσθαι ἀλοιφῇ·ἀγλαΐην γὰρ ἐμοί γε θεοί, τοὶ Ὄλυμπον ἔχουσιν,ὤλεσαν, ἐξ οὗ κεῖνος ἔβη κοίλῃς ἐνὶ νηυσίν.ἀλλά μοι Αὐτονόην τε καὶ Ἱπποδάμειαν ἄνωχθιἐλθέμεν, ὄφρα κέ μοι παρστήετον ἐν μεγάροισιν·οἴη δʼ οὐκ εἴσειμι μετʼ ἀνέρας· αἰδέομαι γάρ.
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκειἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.ἔνθʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·κούρῃ Ἰκαρίοιο κατὰ γλυκὺν ὕπνον ἔχευεν,εὗδε δʼ ἀνακλινθεῖσα, λύθεν δέ οἱ ἅψεα πάντααὐτοῦ ἐνὶ κλιντῆρι· τέως δʼ ἄρα δῖα θεάωνἄμβροτα δῶρα δίδου, ἵνα μιν θησαίατʼ Ἀχαιοί.κάλλεϊ μέν οἱ πρῶτα προσώπατα καλὰ κάθηρενἀμβροσίῳ, οἵῳ περ ἐϋστέφανος Κυθέρειαχρίεται, εὖτʼ ἂν ἴῃ Χαρίτων χορὸν ἱμερόεντα·καί μιν μακροτέρην καὶ πάσσονα θῆκεν ἰδέσθαι,λευκοτέρην δʼ ἄρα μιν θῆκε πριστοῦ ἐλέφαντος.ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἔρξασʼ ἀπεβήσετο δῖα θεάων,ἦλθον δʼ ἀμφίπολοι λευκώλενοι ἐκ μεγάροιοφθόγγῳ ἐπερχόμεναι· τὴν δὲ γλυκὺς ὕπνος ἀνῆκε,καί ῥʼ ἀπομόρξατο χερσὶ παρειὰς φώνησέν τε·ἦ με μάλʼ αἰνοπαθῆ μαλακὸν περὶ κῶμʼ
ἐκάλυψεν.αἴθε μοι ὣς μαλακὸν θάνατον πόροι Ἄρτεμις ἁγνὴαὐτίκα νῦν, ἵνα μηκέτʼ ὀδυρομένη κατὰ θυμὸναἰῶνα φθινύθω, πόσιος ποθέουσα φίλοιοπαντοίην ἀρετήν, ἐπεὶ ἔξοχος ἦεν Ἀχαιῶν.
ὣς φαμένη κατέβαινʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα,οὐκ οἴη· ἅμα τῇ γε καὶ ἀμφίπολοι δύʼ ἕποντο.ἡ δʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα·ἀμφίπολος δʼ ἄρα οἱ κεδνὴ ἑκάτερθε παρέστη.τῶν δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατʼ, ἔρῳ δʼ ἄρα θυμὸν ἔθελχθεν,πάντες δʼ ἠρήσαντο παραὶ λεχέεσσι κλιθῆναι.ἡ δʼ αὖ Τηλέμαχον προσεφώνεεν, ὃν φίλον υἱόν·Τηλέμαχʼ, οὐκέτι τοι φρένες ἔμπεδοι οὐδὲ
νόημα·παῖς ἔτʼ ἐὼν καὶ μᾶλλον ἐνὶ φρεσὶ κέρδεʼ ἐνώμας·νῦν δʼ, ὅτε δὴ μέγας ἐσσὶ καὶ ἥβης μέτρον ἱκάνεις,καί κέν τις φαίη γόνον ἔμμεναι ὀλβίου ἀνδρός,ἐς μέγεθος καὶ κάλλος ὁρώμενος, ἀλλότριος φώς,οὐκέτι τοι φρένες εἰσὶν ἐναίσιμοι οὐδὲ νόημα.οἷον δὴ τόδε ἔργον ἐνὶ μεγάροισιν ἐτύχθη,ὃς τὸν ξεῖνον ἔασας ἀεικισθήμεναι οὕτως.πῶς νῦν, εἴ τι ξεῖνος ἐν ἡμετέροισι δόμοισινἥμενος ὧδε πάθοι ῥυστακτύος ἐξ ἀλεγεινῆς;σοί κʼ αἶσχος λώβη τε μετʼ ἀνθρώποισι πέλοιτο.
τὴν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·μῆτερ ἐμή, τὸ μὲν οὔ σε νεμεσσῶμαι κεχολῶσθαι·αὐτὰρ ἐγὼ θυμῷ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρεια· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.ἀλλά τοι οὐ δύναμαι πεπνυμένα πάντα νοῆσαι·ἐκ γάρ με πλήσσουσι παρήμενοι ἄλλοθεν ἄλλοςοἵδε κακὰ φρονέοντες, ἐμοὶ δʼ οὐκ εἰσὶν ἀρωγοί.οὐ μέν τοι ξείνου γε καὶ Ἴρου μῶλος ἐτύχθημνηστήρων ἰότητι, βίῃ δʼ ὅ γε φέρτερος ἦεν.αἲ γάρ, Ζεῦ τε πάτερ καὶ Ἀθηναίη καὶ Ἄπολλον,οὕτω νῦν μνηστῆρες ἐν ἡμετέροισι δόμοισινεύοιεν κεφαλὰς δεδμημένοι, οἱ μὲν ἐν αὐλῇ,οἱ δʼ ἔντοσθε δόμοιο, λελῦτο δὲ γυῖα ἑκάστου,ὡς νῦν Ἶρος κεῖνος ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσινἧσται νευστάζων κεφαλῇ, μεθύοντι ἐοικώς,οὐδʼ ὀρθὸς στῆναι δύναται ποσὶν οὐδὲ νέεσθαιοἴκαδʼ, ὅπη οἱ νόστος, ἐπεὶ φίλα γυῖα λέλυνται.
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·Εὐρύμαχος δʼ ἐπέεσσι προσηύδα Πηνελόπειαν·κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,εἰ πάντες σε ἴδοιεν ἀνʼ Ἴασον Ἄργος Ἀχαιοί,πλέονές κε μνηστῆρες ἐν ὑμετέροισι δόμοισινἠῶθεν δαινύατʼ, ἐπεὶ περίεσσι γυναικῶνεἶδός τε μέγεθός τε ἰδὲ φρένας ἔνδον ἐΐσας.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·Εὐρύμαχʼ, ἦ τοι ἐμὴν ἀρετὴν εἶδός τε δέμας τεὤλεσαν ἀθάνατοι, ὅτε Ἴλιον εἰσανέβαινονἈργεῖοι, μετὰ τοῖσι δʼ ἐμὸς πόσις ᾖεν Ὀδυσσεύς.εἰ κεῖνός γʼ ἐλθὼν τὸν ἐμὸν βίον ἀμφιπολεύοι,μεῖζόν κε κλέος εἴη ἐμὸν καὶ κάλλιον οὕτως.νῦν δʼ ἄχομαι· τόσα γάρ μοι ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.ἦ μὲν δὴ ὅτε τʼ ᾖε λιπὼν κάτα πατρίδα γαῖαν,δεξιτερὴν ἐπὶ καρπῷ ἑλὼν ἐμὲ χεῖρα προσηύδα·ὦ γύναι, οὐ γὰρ ὀΐω ἐϋκνήμιδας Ἀχαιοὺςἐκ Τροίης εὖ πάντας ἀπήμονας ἀπονέεσθαι·καὶ γὰρ Τρῶάς φασι μαχητὰς ἔμμεναι ἄνδρας,ἠμὲν ἀκοντιστὰς ἠδὲ ῥυτῆρας ὀϊστῶνἵππων τʼ ὠκυπόδων ἐπιβήτορας, οἵ κε τάχισταἔκριναν μέγα νεῖκος ὁμοιΐου πολέμοιο.τῷ οὐκ οἶδʼ ἤ κέν μʼ ἀνέσει θεός, ἦ κεν ἁλώωαὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ· σοὶ δʼ ἐνθάδε πάντα μελόντων.μεμνῆσθαι πατρὸς καὶ μητέρος ἐν μεγάροισινὡς νῦν, ἢ ἔτι μᾶλλον ἐμεῦ ἀπονόσφιν ἐόντος·αὐτὰρ ἐπὴν δὴ παῖδα γενειήσαντα ἴδηαι,γήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃσθα, τεὸν κατὰ δῶμα λιποῦσα.
κεῖνος τὼς ἀγόρευε· τὰ δὴ νῦν πάντα
τελεῖται.νὺξ δʼ ἔσται ὅτε δὴ στυγερὸς γάμος ἀντιβολήσειοὐλομένης ἐμέθεν, τῆς τε Ζεὺς ὄλβον ἀπηύρα.ἀλλὰ τόδʼ αἰνὸν ἄχος κραδίην καὶ θυμὸν ἱκάνει·μνηστήρων οὐχ ἥδε δίκη τὸ πάροιθε τέτυκτο·οἵ τʼ ἀγαθήν τε γυναῖκα καὶ ἀφνειοῖο θύγατραμνηστεύειν ἐθέλωσι καὶ ἀλλήλοις ἐρίσωσιν,αὐτοὶ τοί γʼ ἀπάγουσι βόας καὶ ἴφια μῆλα,κούρης δαῖτα φίλοισι, καὶ ἀγλαὰ δῶρα διδοῦσιν·ἀλλʼ οὐκ ἀλλότριον βίοτον νήποινον ἔδουσιν.
ὣς φάτο, γήθησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,οὕνεκα τῶν μὲν δῶρα παρέλκετο, θέλγε δὲ θυμὸνμειλιχίοις ἐπέεσσι, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοίνα.τὴν δʼ αὖτʼ Ἀντίνοος προσέφη, Εὐπείθεος υἱός,κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,δῶρα μὲν ὅς κʼ ἐθέλῃσιν Ἀχαιῶν ἐνθάδʼ ἐνεῖκαι,δέξασθʼ. οὐ γὰρ καλὸν ἀνήνασθαι δόσιν ἐστίν·ἡμεῖς δʼ οὔτʼ ἐπὶ ἔργα πάρος γʼ ἴμεν οὔτε πῃ ἄλλῃ,πρίν γέ σε τῷ γήμασθαι Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος.
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος·δῶρα δʼ ἄρʼ οἰσέμεναι πρόεσαν κήρυκα ἕκαστος.Ἀντινόῳ μὲν ἔνεικε μέγαν περικαλλέα πέπλον,ποικίλον· ἐν δʼ ἀρʼ ἔσαν περόναι δυοκαίδεκα πᾶσαιχρύσειαι, κληῗσιν ἐϋγνάμπτοις ἀραρυῖαι.ὅρμον δʼ Εὐρυμάχῳ πολυδαίδαλον αὐτίκʼ ἔνεικε.χρύσεον, ἠλέκτροισιν ἐερμένον ἠέλιον ὥς.ἕρματα δʼ Εὐρυδάμαντι δύω θεράποντες ἔνεικαν,τρίγληνα μορόεντα· χάρις δʼ ἀπελάμπετο πολλή.ἐκ δʼ ἄρα Πεισάνδροιο Πολυκτορίδαο ἄνακτοςἴσθμιον ἤνεικεν θεράπων, περικαλλὲς ἄγαλμα.ἄλλο δʼ ἄρʼ ἄλλος δῶρον Ἀχαιῶν καλὸν ἔνεικεν.ἡ μὲν ἔπειτʼ ἀνέβαινʼ ὑπερώϊα δῖα γυναικῶν,τῇ δʼ ἄρʼ ἅμʼ ἀμφίπολοι ἔφερον περικαλλέα δῶραοἱ δʼ εἰς ὀρχηστύν τε καὶ ἱμερόεσσαν ἀοιδὴντρεψάμενοι τέρποντο, μένον δʼ ἐπὶ ἕσπερον ἐλθεῖν.τοῖσι δὲ τερπομένοισι μέλας ἐπὶ ἕσπερος ἦλθεν.αὐτίκα λαμπτῆρας τρεῖς ἵστασαν ἐν μεγάροισιν,ὄφρα φαείνοιεν· περὶ δὲ ξύλα κάγκανα θῆκαν,αὖα πάλαι, περίκηλα, νέον κεκεασμένα χαλκῷ,καὶ δαΐδας μετέμισγον· ἀμοιβηδὶς δʼ ἀνέφαινονδμῳαὶ Ὀδυσσῆος ταλασίφρονος. αὐτὰρ ὁ τῇσιναὐτὸς διογενῆς μετέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·δμῳαὶ Ὀδυσσῆος, δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος,ἔρχεσθε πρὸς δώμαθʼ, ἵνʼ αἰδοίη βασίλεια·τῇ δὲ παρʼ ἠλάκατα στροφαλίζετε, τέρπετε δʼ αὐτὴνἥμεναι ἐν μεγάρῳ, ἢ εἴρια πείκετε χερσίν·αὐτὰρ ἐγὼ τούτοισι φάος πάντεσσι παρέξω.ἤν περ γάρ κʼ ἐθέλωσιν ἐΰθρονον Ἠῶ μίμνειν,οὔ τί με νικήσουσι· πολυτλήμων δὲ μάλʼ εἰμί.
ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἐγέλασσαν, ἐς ἀλλήλας δὲ
ἴδοντο.τὸν δʼ αἰσχρῶς ἐνένιπε Μελανθὼ καλλιπάρῃος,τὴν Δολίος μὲν ἔτικτε, κόμισσε δὲ Πηνελόπεια,παῖδα δὲ ὣς ἀτίταλλε, δίδου δʼ ἄρʼ ἀθύρματα θυμῷ·ἀλλʼ οὐδʼ ὣς ἔχε πένθος ἐνὶ φρεσὶ Πηνελοπείης,ἀλλʼ ἥ γʼ Εὐρυμάχῳ μισγέσκετο καὶ φιλέεσκεν.ἥ ῥʼ Ὀδυσῆʼ ἐνένιπεν ὀνειδείοις ἐπέεσσιν·ξεῖνε τάλαν, σύ γέ τις φρένας ἐκπεπαταγμένος
ἐσσί,οὐδʼ ἐθέλεις εὕδειν χαλκήϊον ἐς δόμον ἐλθών,ἠέ που ἐς λέσχην, ἀλλʼ ἐνθάδε πόλλʼ ἀγορεύεις,θαρσαλέως πολλοῖσι μετʼ ἀνδράσιν, οὐδέ τι θυμῷταρβεῖς· ἦ ῥά σε οἶνος ἔχει φρένας, ἤ νύ τοι αἰεὶτοιοῦτος νόος ἐστίν· ὃ καὶ μεταμώνια βάζεις.ἦ ἀλύεις, ὅτι Ἶρον ἐνίκησας τὸν ἀλήτην;μή τίς τοι τάχα Ἴρου ἀμείνων ἄλλος ἀναστῇ,ὅς τίς σʼ ἀμφὶ κάρη κεκοπὼς χερσὶ στιβαρῇσιδώματος ἐκπέμψῃσι, φορύξας αἵματι πολλῷ.
τὴν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·ἦ τάχα Τηλεμάχῳ ἐρέω, κύον, οἷʼ ἀγορεύεις,κεῖσʼ ἐλθών, ἵνα σʼ αὖθι διὰ μελεϊστὶ τάμῃσιν.
ὣς εἰπὼν ἐπέεσσι διεπτοίησε γυναῖκας.βὰν δʼ ἴμεναι διὰ δῶμα, λύθεν δʼ ὑπὸ γυῖα ἑκάστηςταρβοσύνῃ· φὰν γάρ μιν ἀληθέα μυθήσασθαι.αὐτὰρ ὁ πὰρ λαμπτῆρσι φαείνων αἰθομένοισινἑστήκειν ἐς πάντας ὁρώμενος· ἄλλα δέ οἱ κῆρὥρμαινε φρεσὶν ᾗσιν, ἅ ῥʼ οὐκ ἀτέλεστα γένοντο.μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνηλώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλονδύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν,κερτομέων Ὀδυσῆα· γέλω δʼ ἑτάροισιν ἔτευχε.κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγακλειτῆς βασιλείης,ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι κελεύει.οὐκ ἀθεεὶ ὅδʼ ἀνὴρ Ὀδυσήϊον ἐς δόμον ἵκει·ἔμπης μοι δοκέει δαίδων σέλας ἔμμεναι αὐτοῦκὰκ κεφαλῆς, ἐπεὶ οὔ οἱ ἔνι τρίχες οὐδʼ ἠβαιαί.
ἦ ῥʼ, ἅμα τε προσέειπεν Ὀδυσσῆα πτολίπορθον·ξεῖνʼ, ἦ ἄρ κʼ ἐθέλοις θητευέμεν, εἴ σʼ ἀνελοίμην,ἀγροῦ ἐπʼ ἐσχατιῆς—μισθὸς δέ τοι ἄρκιος ἔσται—αἱμασιάς τε λέγων καὶ δένδρεα μακρὰ φυτεύων;ἔνθα κʼ ἐγὼ σῖτον μὲν ἐπηετανὸν παρέχοιμι,εἵματα δʼ ἀμφιέσαιμι ποσίν θʼ ὑποδήματα δοίην.ἀλλʼ ἐπεὶ οὖν δὴ ἔργα κάκʼ ἔμμαθες, οὐκ ἐθελήσειςἔργον ἐποίχεσθαι, ἀλλὰ πτώσσειν κατὰ δῆμονβούλεαι, ὄφρʼ ἄν ἔχῃς βόσκειν σὴν γαστέρʼ ἄναλτον.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·Εὐρύμαχʼ, εἰ γὰρ νῶϊν ἔρις ἔργοιο γένοιτοὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τʼ ἤματα μακρὰ πέλονται,ἐν ποίῃ, δρέπανον μὲν ἐγὼν εὐκαμπὲς ἔχοιμι,καὶ δὲ σὺ τοῖον ἔχοις, ἵνα πειρησαίμεθα ἔργουνήστιες ἄχρι μάλα κνέφαος, ποίη δὲ παρείη.εἰ δʼ αὖ καὶ βόες εἶεν ἐλαυνέμεν, οἵ περ ἄριστοι,αἴθωνες, μεγάλοι, ἄμφω κεκορηότε ποίης,ἥλικες, ἰσοφόροι, τῶν τε σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,τετράγυον δʼ εἴη, εἴκοι δʼ ὑπὸ βῶλος ἀρότρῳ·τῷ κέ μʼ ἴδοις, εἰ ὦλκα διηνεκέα προταμοίμην.εἰ δʼ αὖ καὶ πόλεμόν ποθεν ὁρμήσειε Κρονίωνσήμερον, αὐτὰρ ἐμοὶ σάκος εἴη καὶ δύο δοῦρεκαὶ κυνέη πάγχαλκος, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖα,τῷ κέ μʼ ἴδοις πρώτοισιν ἐνὶ προμάχοισι μιγέντα,οὐδʼ ἄν μοι τὴν γαστέρʼ ὀνειδίζων ἀγορεύοις.ἀλλὰ μάλʼ ὑβρίξεις, καί τοι νόος ἐστὶν ἀπηνής·καί πού τις δοκέεις μέγας ἔμμεναι ἠδὲ κραταιός,οὕνεκα πὰρ παύροισι καὶ οὐκ ἀγαθοῖσιν ὁμιλεῖς.εἰ δʼ Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτʼ ἐς πατρίδα γαῖαν,αἶψά κέ τοι τὰ θύρετρα, καὶ εὐρέα περ μάλʼ ἐόντα,φεύγοντι στείνοιτο διὲκ προθύροιο θύραζε.
ὣς ἔφατʼ, Εὐρύμαχος δʼ ἐχολώσατο κηρόθι μᾶλλον,καί μιν ὑπόδρα ἰδὼν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἆ δείλʼ, ἦ τάχα τοι τελέω κακόν, οἷʼ
ἀγορεύειςθαρσαλέως πολλοῖσι μετʼ ἀνδράσιν, οὐδέ τι θυμῷταρβεῖς· ἦ ῥά σε οἶνος ἔχει φρένας, ἤ νύ τοι αἰεὶτοιοῦτος νόος ἐστίν· ὃ καὶ μεταμώνια βάζεις.ἦ ἀλύεις, ὅτι Ἶρον ἐνίκησας τὸν ἀλήτην;
ὣς ἄρα φωνήσας σφέλας ἔλλαβεν· αὐτὰρ ὈδυσσεὺςἈμφινόμου πρὸς γοῦνα καθέζετο Δουλιχιῆος,Εὐρύμαχον δείσας· ὁ δʼ ἄρʼ οἰνοχόον βάλε χεῖραδεξιτερήν· πρόχοος δὲ χαμαὶ βόμβησε πεσοῦσα,αὐτὰρ ὅ γʼ οἰμώξας πέσεν ὕπτιος ἐν κονίῃσι.μνηστῆρες δʼ ὁμάδησαν ἀνὰ μέγαρα σκιόεντα,ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·αἴθʼ ὤφελλʼ ὁ ξεῖνος ἀλώμενος ἄλλοθʼ ὀλέσθαιπρὶν ἐλθεῖν· τῷ οὔ τι τόσον κέλαδον μετέθηκε.νῦν δὲ περὶ πτωχῶν ἐριδαίνομεν, οὐδέ τι δαιτὸςἐσθλῆς ἔσσεται ἦδος, ἐπεὶ τὰ χερείονα νικᾷ.
τοῖσι δὲ καὶ μετέειφʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιοδαιμόνιοι, μαίνεσθε καὶ οὐκέτι κεύθετε θυμῷβρωτὺν οὐδὲ ποτῆτα· θεῶν νύ τις ὔμμʼ ὀροθύνει.ἀλλʼ εὖ δαισάμενοι κατακείετε οἴκαδʼ ἰόντες,ὁππότε θυμὸς ἄνωγε· διώκω δʼ οὔ τινʼ ἐγώ γε.
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι
φύντεςΤηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεΝίσου φαίδιμος υἱός, Ἀρητιάδαο ἄνακτος·ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλονδμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.ἀλλʼ ἄγετʼ, οἰνοχόος μὲν ἐπαρξάσθω δεπάεσσιν,ὄφρα σπείσαντες κατακείομεν οἴκαδʼ ἰόντες·τὸν ξεῖνον δὲ ἐῶμεν ἐνὶ μεγάροις ὈδυσῆοςΤηλεμάχῳ μελέμεν· τοῦ γὰρ φίλον ἵκετο δῶμα.
ὣς φάτο, τοῖσι δὲ πᾶσιν ἑαδότα μῦθον ἔειπε.τοῖσιν δὲ κρητῆρα κεράσσατο Μούλιος ἥρως,κῆρυξ Δουλιχιεύς· θεράπων δʼ ἦν Ἀμφινόμοιο·νώμησεν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπισταδόν· οἱ δὲ θεοῖσισπείσαντες μακάρεσσι πίον μελιηδέα οἶνον.αὐτὰρ ἐπεὶ σπεῖσάν τʼ ἔπιόν θʼ ὅσον ἤθελε θυμός,βάν ῥʼ ἴμεναι κείοντες ἑὰ πρὸς δώμαθʼ ἕκαστος.
αὐτὰρ ὁ ἐν μεγάρῳ ὑπελείπετο δῖος Ὀδυσσεύς,μνηστήρεσσι φόνον σὺν Ἀθήνῃ μερμηρίζων·αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Τηλέμαχε, χρὴ τεύχεʼ ἀρήϊα κατθέμεν εἴσωπάντα μάλʼ· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσιπαρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκειοἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,ἀλλὰ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή.πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶν ἔβαλε δαίμωνμή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτακαὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,ἐκ δὲ καλεσσάμενος προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·μαῖʼ, ἄγε δή μοι ἔρυξον ἐνὶ μεγάροισι
γυναῖκας,ὄφρα κεν ἐς θάλαμον καταθείομαι ἔντεα πατρὸς