ὑμεῖς μὲν νῦν ἄστυδʼ ἐλαύνετε νῆα μέλαιναν,αὐτὰρ ἐγὼν ἀγροὺς ἐπιείσομαι ἠδὲ βοτῆρας·ἑσπέριος δʼ εἰς ἄστυ ἰδὼν ἐμὰ ἔργα κάτειμι.ἠῶθεν δέ κεν ὔμμιν ὁδοιπόριον παραθείμην,δαῖτʼ ἀγαθὴν κρειῶν τε καὶ οἴνου ἡδυπότοιο.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·πῆ γὰρ ἐγώ, φίλε τέκνον, ἴω; τεῦ δώμαθʼ ἵκωμαιἀνδρῶν οἳ κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσιν;ἦ ἰθὺς σῆς μητρὸς ἴω καὶ σοῖο δόμοιο;
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἄλλως μέν σʼ ἂν ἐγώ γε καὶ ἡμέτερόνδε κελοίμηνἔρχεσθʼ· οὐ γάρ τι ξενίων ποθή· ἀλλὰ σοὶ αὐτῷχεῖρον, ἐπεί τοι ἐγὼ μὲν ἀπέσσομαι, οὐδέ σε μήτηρὄψεται· οὐ μὲν γάρ τι θαμὰ μνηστῆρσʼ ἐνὶ οἴκῳφαίνεται, ἀλλʼ ἀπὸ τῶν ὑπερωΐῳ ἱστὸν ὑφαίνει.ἀλλά τοι ἄλλον φῶτα πιφαύσκομαι ὅν κεν ἵκοιο,Εὐρύμαχον, Πολύβοιο δαΐφρονος ἀγλαὸν υἱόν,τὸν νῦν ἶσα θεῷ Ἰθακήσιοι εἰσορόωσι·καὶ γὰρ πολλὸν ἄριστος ἀνὴρ μέμονέν τε μάλισταμητέρʼ ἐμὴν γαμέειν καὶ Ὀδυσσῆος γέρας ἕξειν.ἀλλὰ τά γε Ζεὺς οἶδεν Ὀλύμπιος, αἰθέρι ναίων,εἴ κέ σφι πρὸ γάμοιο τελευτήσει κακὸν ἦμαρ.
ὣς ἄρα οἱ εἰπόντι ἐπέπτατο δεξιὸς ὄρνις,κίρκος, Ἀπόλλωνος ταχὺς ἄγγελος· ἐν δὲ πόδεσσιτίλλε πέλειαν ἔχων, κατὰ δὲ πτερὰ χεῦεν ἔραζεμεσσηγὺς νηός τε καὶ αὐτοῦ Τηλεμάχοιο.τὸν δὲ Θεοκλύμενος ἑτάρων ἀπονόσφι καλέσσαςἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·Τηλέμαχʼ, οὔ τοι ἄνευ θεοῦ ἔπτατο δεξιὸς
ὄρνιςἔγνων γάρ μιν ἐσάντα ἰδὼν οἰωνὸν ἐόντα.ὑμετέρου δʼ οὐκ ἔστι γένος βασιλεύτερον ἄλλοἐν δήμῳ Ἰθάκης, ἀλλʼ ὑμεῖς καρτεροὶ αἰεί.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τετελεσμένον εἴη·τῷ κε τάχα γνοίης φιλότητά τε πολλά τε δῶραἐξ ἐμεῦ, ὡς ἄν τίς σε συναντόμενος μακαρίζοι.
ἦ καὶ Πείραιον προσεφώνεε, πιστὸν ἑταῖρον·Πείραιε Κλυτίδη, σὺ δέ μοι τά περ ἄλλα μάλισταπείθῃ ἐμῶν ἑτάρων, οἵ μοι Πύλον εἰς ἅμʼ ἕποντο·καὶ νῦν μοι τὸν ξεῖνον ἄγων ἐν δώμασι σοῖσινἐνδυκέως φιλέειν καὶ τιέμεν, εἰς ὅ κεν ἔλθω.
τὸν δʼ αὖ Πείραιος δουρικλυτὸς ἀντίον ηὔδα·Τηλέμαχʼ, εἰ γάρ κεν σὺ πολὺν χρόνον ἐνθάδε μίμνοι,τόνδε τʼ ἐγὼ κομιῶ, ξενίων δέ οἱ οὐ ποθὴ ἔσται.
ὣς εἰπὼν ἐπὶ νηὸς ἔβη, ἐκέλευσε δʼ ἑταίρουςαὐτούς τʼ ἀμβαίνειν ἀνά τε πρυμνήσια λῦσαι.οἱ δʼ αἶψʼ εἴσβαινον καὶ ἐπὶ κληῗσι καθῖζον.Τηλέμαχος δʼ ὑπὸ ποσσὶν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέϊ χαλκῷ,νηὸς ἀπʼ ἰκριόφιν· τοὶ δὲ πρυμνήσιʼ ἔλυσαν.οἱ μὲν ἀνώσαντες πλέον ἐς πόλιν, ὡς ἐκέλευσεΤηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο·τὸν δʼ ὦκα προβιβάντα πόδες φέρον, ὄφρʼ ἵκετʼ αὐλήν,ἔνθα οἱ ἦσαν ὕες μάλα μυρίαι, ᾗσι συβώτηςἐσθλὸς ἐὼν ἐνίαυεν, ἀνάκτεσιν ἤπια εἰδώς,
τὼ δʼ αὖτʼ ἐν κλισίῃ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸςἐντύνοντο ἄριστον ἅμʼ ἠοῖ, κηαμένω πῦρ,ἔκπεμψάν τε νομῆας ἅμʼ ἀγρομένοισι σύεσσι·Τηλέμαχον δὲ περίσσαινον κύνες ὑλακόμωροι,οὐδʼ ὕλαον προσιόντα. νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεὺςσαίνοντάς τε κύνας, περί τε κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν.αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·Εὔμαιʼ, ἦ μάλα τίς τοι ἐλεύσεται ἐνθάδʼ
ἑταῖροςἢ καὶ γνώριμος ἄλλος, ἐπεὶ κύνες οὐχ ὑλάουσιν,ἀλλὰ περισσαίνουσι· ποδῶν δʼ ὑπὸ δοῦπον ἀκούω.
οὔ πω πᾶν εἴρητο ἔπος, ὅτε οἱ φίλος υἱὸςἔστη ἐνὶ προθύροισι. ταφὼν δʼ ἀνόρουσε συβώτης,ἐκ δʼ ἄρα οἱ χειρῶν πέσον ἄγγεα, τοῖς ἐπονεῖτο,κιρνὰς αἴθοπα οἶνον. ὁ δʼ ἀντίος ἦλθεν ἄνακτος,κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλὰχεῖράς τʼ ἀμφοτέρας· θαλερὸν δέ οἱ ἔκπεσε δάκρυ.ὡς δὲ πατὴρ ὃν παῖδα φίλα φρονέων ἀγαπάζῃἐλθόντʼ ἐξ ἀπίης γαίης δεκάτῳ ἐνιαυτῷ,μοῦνον τηλύγετον, τῷ ἔπʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσῃ,ὣς τότε Τηλέμαχον θεοειδέα δῖος ὑφορβὸςπάντα κύσεν περιφύς, ὡς ἐκ θανάτοιο φυγόντα·καί ῥʼ ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ
γεὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε.ἀλλʼ ἄγε νῦν εἴσελθε, φίλον τέκος, ὄφρα σε θυμῷτέρψομαι εἰσορόων νέον ἄλλοθεν ἔνδον ἐόντα.οὐ μὲν γάρ τι θάμʼ ἀγρὸν ἐπέρχεαι οὐδὲ νομῆας,ἀλλʼ ἐπιδημεύεις· ὣς γάρ νύ τοι εὔαδε θυμῷ,ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορᾶν ἀΐδηλον ὅμιλον.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἔσσεται οὕτως, ἄττα· σέθεν δʼ ἕνεκʼ ἐνθάδʼ ἱκάνω,ὄφρα σέ τʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδω καὶ μῦθον ἀκούσω,ἤ μοι ἔτʼ ἐν μεγάροις μήτηρ μένει, ἦέ τις ἤδηἀνδρῶν ἄλλος ἔγημεν, Ὀδυσσῆος δέ που εὐνὴχήτει ἐνευναίων κάκʼ ἀράχνια κεῖται ἔχουσα.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·καὶ λίην κείνη γε μένει τετληότι θυμῷσοῖσιν ἐνὶ μεγάροισιν· ὀϊζυραὶ δέ οἱ αἰεὶφθίνουσιν νύκτες τε καὶ ἤματα δάκρυ χεούσῃ.
ὣς ἄρα φωνήσας οἱ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος·αὐτὰρ ὅ γʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.τῷ δʼ ἕδρης ἐπιόντι πατὴρ ὑπόειξεν Ὀδυσσεύς·Τηλέμαχος δʼ ἑτέρωθεν ἐρήτυε φώνησέν τε·ἧσʼ, ὦ ξεῖνʼ· ἡμεῖς δὲ καὶ ἄλλοθι δήομεν
ἕδρηνσταθμῷ ἐν ἡμετέρῳ· πάρα δʼ ἀνὴρ ὃς καταθήσει.
ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τῷ δὲ
συβώτης.χεῦεν ὕπο χλωρὰς ῥῶπας καὶ κῶας ὕπερθεν·ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα Ὀδυσσῆος φίλος υἱός.τοῖσιν δʼ αὖ κρειῶν πίνακας παρέθηκε συβώτηςὀπταλέων, ἅ ῥα τῇ προτέρῃ ὑπέλειπον ἔδοντες,σῖτον δʼ ἐσσυμένως παρενήνεεν ἐν κανέοισιν,ἐν δʼ ἄρα κισσυβίῳ κίρνη μελιηδέα οἶνον·αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν Ὀδυσσῆος θείοιο.οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε δῖον ὑφορβόν·ἄττα, πόθεν τοι ξεῖνος ὅδʼ ἵκετο; πῶς δέ ἑ
ναῦταιἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;οὐ μὲν γάρ τί ἑ πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθέα πάντʼ ἀγορεύσω.ἐκ μὲν Κρητάων γένος εὔχεται εὐρειάων,φησὶ δὲ πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεα δινηθῆναιπλαζόμενος· ὣς γάρ οἱ ἐπέκλωσεν τά γε δαίμων.νῦν αὖ Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐκ νηὸς ἀποδρὰςἤλυθʼ ἐμὸν πρὸς σταθμόν, ἐγὼ δέ τοι ἐγγυαλίξω·ἔρξον ὅπως ἐθέλεις· ἱκέτης δέ τοι εὔχεται εἶναι.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·Εὔμαιʼ, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες·πῶς γὰρ δὴ τὸν ξεῖνον ἐγὼν ὑποδέξομαι οἴκῳ;αὐτὸς μὲν νέος εἰμὶ καὶ οὔ πω χερσὶ πέποιθαἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ·μητρὶ δʼ ἐμῇ δίχα θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,ἢ αὐτοῦ παρʼ ἐμοί τε μένῃ καὶ δῶμα κομίζῃ,εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπηται Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστοςμνᾶται ἐνὶ μεγάροισιν ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν.ἀλλʼ ἦ τοὶ τὸν ξεῖνον, ἐπεὶ τεὸν ἵκετο δῶμα,ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά,δώσω δὲ ξίφος ἄμφηκες καὶ ποσσὶ πέδιλα,πέμψω δʼ ὅππη μιν κραδίη θυμός τε κελεύει.εἰ δʼ ἐθέλεις, σὺ κόμισσον ἐνὶ σταθμοῖσιν ἐρύξας·εἵματα δʼ ἐνθάδʼ ἐγὼ πέμψω καὶ σῖτον ἅπανταἔδμεναι, ὡς ἂν μή σε κατατρύχῃ καὶ ἑταίρους.κεῖσε δʼ ἂν οὔ μιν ἐγώ γε μετὰ μνηστῆρας ἐῷμιἔρχεσθαι· λίην γὰρ ἀτάσθαλον ὕβριν ἔχουσι·μή μιν κερτομέωσιν, ἐμοὶ δʼ ἄχος ἔσσεται αἰνόν.πρῆξαι δʼ ἀργαλέον τι μετὰ πλεόνεσσιν ἐόνταἄνδρα καὶ ἴφθιμον, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·ὦ φίλʼ, ἐπεί θήν μοι καὶ ἀμείψασθαι θέμις ἐστίν,ἦ μάλα μευ καταδάπτετʼ ἀκούοντος φίλον ἦτορ,οἷά φατε μνηστῆρας ἀτάσθαλα μηχανάασθαιἐν μεγάροις, ἀέκητι σέθεν τοιούτου ἐόντος.εἰπέ μοι ἠὲ ἑκὼν ὑποδάμνασαι, ἦ σέ γε λαοὶἐχθαίρουσʼ ἀνὰ δῆμον, ἐπισπόμενοι θεοῦ ὀμφῇ,ἦ τι κασιγνήτοις ἐπιμέμφεαι, οἷσί περ ἀνὴρμαρναμένοισι πέποιθε, καὶ εἰ μέγα νεῖκος ὄρηται.αἲ γάρ ἐγὼν οὕτω νέος εἴην τῷδʼ ἐπὶ θυμῷ,ἢ παῖς ἐξ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἠὲ καὶ αὐτός·αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀπʼ ἐμεῖο κάρη τάμοι ἀλλότριος φώς,εἰ μὴ ἐγὼ κείνοισι κακὸν πάντεσσι γενοίμην,ἐλθὼν ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.εἰ δʼ αὖ με πληθυῖ δαμασαίατο μοῦνον ἐόντα,βουλοίμην κʼ ἐν ἐμοῖσι κατακτάμενος μεγάροισιτεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκαςῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά,καὶ οἶνον διαφυσσόμενον, καὶ σῖτον ἔδονταςμὰψ αὔτως, ἀτέλεστον, ἀνηνύστῳ ἐπὶ ἔργῳ.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.οὔτε τί μοι πᾶς δῆμος ἀπεχθόμενος χαλεπαίνει,οὔτε κασιγνήτοις ἐπιμέμφομαι, οἷσί περ ἀνὴρμαρναμένοισι πέποιθε, καὶ εἰ μέγα νεῖκος ὄρηται.ὧδε γὰρ ἡμετέρην γενεὴν μούνωσε Κρονίων·μοῦνον Λαέρτην Ἀρκείσιος υἱὸν ἔτικτε,μοῦνον δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα πατὴρ τέκεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςμοῦνον ἔμʼ ἐν μεγάροισι τεκὼν λίπεν οὐδʼ ἀπόνητο.τῷ νῦν δυσμενέες μάλα μυρίοι εἴσʼ ἐνὶ οἴκῳ.ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,ἠδʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσι,τόσσοι μητέρʼ ἐμὴν μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.ἡ δʼ οὔτʼ ἀρνεῖται στυγερὸν γάμον οὔτε τελευτὴνποιῆσαι δύναται· τοὶ δὲ φθινύθουσιν ἔδοντεςοἶκον ἐμόν· τάχα δή με διαρραίσουσι καὶ αὐτόν.ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται·ἄττα, σὺ δʼ ἔρχεο θᾶσσον, ἐχέφρονι Πηνελοπείῃεἴφʼ ὅτι οἱ σῶς εἰμὶ καὶ ἐκ Πύλου εἰλήλουθα.αὐτὰρ ἐγὼν αὐτοῦ μενέω, σὺ δὲ δεῦρο νέεσθαι,οἴῃ ἀπαγγείλας· τῶν δʼ ἄλλων μή τις Ἀχαιῶνπευθέσθω· πολλοὶ γὰρ ἐμοὶ κακὰ μηχανόωνται.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,ἦ καὶ Λαέρτῃ αὐτὴν ὁδὸν ἄγγελος ἔλθωδυσμόρῳ, ὃς τῆος μὲν Ὀδυσσῆος μέγʼ ἀχεύωνἔργα τʼ ἐποπτεύεσκε μετὰ δμώων τʼ ἐνὶ οἴκῳπῖνε καὶ ἦσθʼ, ὅτε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγοι·αὐτὰρ νῦν, ἐξ οὗ σύ γε ᾤχεο νηῒ Πύλονδε,οὔ πω μίν φασιν φαγέμεν καὶ πιέμεν αὔτως,οὐδʼ ἐπὶ ἔργα ἰδεῖν, ἀλλὰ στοναχῇ τε γόῳ τεἧσται ὀδυρόμενος, φθινύθει δʼ ἀμφʼ ὀστεόφι χρώς.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἄλγιον, ἀλλʼ ἔμπης μιν ἐάσομεν, ἀχνύμενοί περ·εἰ γὰρ πως εἴη αὐτάγρετα πάντα βροτοῖσι,πρῶτόν κεν τοῦ πατρὸς ἑλοίμεθα νόστιμον ἦμαρ.ἀλλὰ σύ γʼ ἀγγείλας ὀπίσω κίε, μηδὲ κατʼ ἀγροὺςπλάζεσθαι μετʼ ἐκεῖνον· ἀτὰρ πρὸς μητέρα εἰπεῖνἀμφίπολον ταμίην ὀτρυνέμεν ὅττι τάχιστακρύβδην· κείνη γὰρ κεν ἀπαγγείλειε γέροντι.
ἦ ῥα καὶ ὦρσε συφορβόν· ὁ δʼ εἵλετο χερσὶ
πέδιλα,δησάμενος δʼ ὑπὸ ποσσὶ πόλινδʼ ἴεν. οὐδʼ ἄρʼ Ἀθήνηνλῆθεν ἀπὸ σταθμοῖο κιὼν Εὔμαιος ὑφορβός,ἀλλʼ ἥ γε σχεδὸν ἦλθε· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικὶκαλῇ τε μεγάλῃ τε καὶ ἀγλαὰ ἔργα ἰδυίῃ.στῆ δὲ κατʼ ἀντίθυρον κλισίης Ὀδυσῆϊ φανεῖσα·οὐδʼ ἄρα Τηλέμαχος ἴδεν ἀντίον οὐδʼ ἐνόησεν,οὐ γὰρ πω πάντεσσι θεοὶ φαίνονται ἐναργεῖς,ἀλλʼ Ὀδυσεύς τε κύνες τε ἴδον, καί ῥʼ οὐχ ὑλάοντοκνυζηθμῷ δʼ ἑτέρωσε διὰ σταθμοῖο φόβηθεν.ἡ δʼ ἄρʼ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε· νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,ἐκ δʼ ἦλθεν μεγάροιο παρὲκ μέγα τειχίον αὐλῆς,στῆ δὲ πάροιθʼ αὐτῆς· τὸν δὲ προσέειπεν Ἀθήνη·διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ.ἤδη νῦν σῷ παιδὶ ἔπος φάο μηδʼ ἐπίκευθε,ὡς ἄν μνηστῆρσιν θάνατον καὶ κῆρʼ ἀραρόντεἔρχησθον προτὶ ἄστυ περικλυτόν· οὐδʼ ἐγὼ αὐτὴδηρὸν ἀπὸ σφῶϊν ἔσομαι μεμαυῖα μάχεσθαι.
ἦ καὶ χρυσείῃ ῥάβδῳ ἐπεμάσσατʼ Ἀθήνη.φᾶρος μέν οἱ πρῶτον ἐϋπλυνὲς ἠδὲ χιτῶναθῆκʼ ἀμφὶ στήθεσσι, δέμας δʼ ὤφελλε καὶ ἥβην.ἂψ δὲ μελαγχροιὴς γένετο, γναθμοὶ δὲ τάνυσθεν,κυάνεαι δʼ ἐγένοντο γενειάδες ἀμφὶ γένειον.ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἔρξασα πάλιν κίεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςἤϊεν ἐς κλισίην· θάμβησε δέ μιν φίλος υἱός,ταρβήσας δʼ ἑτέρωσε βάλʼ ὄμματα, μὴ θεὸς εἴη,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ἀλλοῖός μοι, ξεῖνε, φάνης νέον ἠὲ πάροιθεν,ἄλλα δὲ εἵματʼ ἔχεις, καί τοι χρὼς οὐκέθʼ ὁμοῖος.ἦ μάλα τις θεός ἐσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν·ἀλλʼ ἵληθʼ, ἵνα τοι κεχαρισμένα δώομεν ἱρὰἠδὲ χρύσεα δῶρα, τετυγμένα· φείδεο δʼ ἡμέων
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·οὔ τίς τοι θεός εἰμι· τί μʼ ἀθανάτοισιν ἐΐσκεις;ἀλλὰ πατὴρ τεός εἰμι, τοῦ εἵνεκα σὺ στεναχίζωνπάσχεις ἄλγεα πολλά, βίας ὑποδέγμενος ἀνδρῶν.
ὣς ἄρα φωνήσας υἱὸν κύσε, κὰδ δὲ παρειῶνδάκρυον ἧκε χαμᾶζε· πάρος δʼ ἔχε νωλεμὲς αἰεί.Τηλέμαχος δʼ, οὐ γάρ πω ἐπείθετο ὃν πατέρʼ εἶναι,ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·οὐ σύ γʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι, πατὴρ ἐμός, ἀλλά με
δαίμωνθέλγει, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον ὀδυρόμενος στεναχίζω.οὐ γάρ πως ἂν θνητὸς ἀνὴρ τάδε μηχανόῳτοᾧ αὐτοῦ γε νόῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼνῥηϊδίως ἐθέλων θείη νέον ἠὲ γέροντα.ἦ γάρ τοι νέον ἦσθα γέρων καὶ ἀεικέα ἕσσο·νῦν δὲ θεοῖσιν ἔοικας, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις
Ὀδυσσεύς·Τηλέμαχʼ, οὔ σε ἔοικε φίλον πατέρ ἔνδον ἐόνταοὔτε τι θαυμάζειν περιώσιον οὔτʼ ἀγάασθαι·οὐ μὲν γάρ τοι ἔτʼ ἄλλος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,ἀλλʼ ὅδʼ ἐγὼ τοιόσδε, παθὼν κακά, πολλὰ δʼ ἀληθείς,ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.αὐτάρ τοι τόδε ἔργον Ἀθηναίης ἀγελείης,ἥ τέ με τοῖον ἔθηκεν, ὅπως ἐθέλει, δύναται γὰρ,ἄλλοτε μὲν πτωχῷ ἐναλίγκιον, ἄλλοτε δʼ αὖτεἀνδρὶ νέῳ καὶ καλὰ περὶ χροῒ εἵματʼ ἔχοντι.ῥηΐδιον δὲ θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,ἠμὲν κυδῆναι θνητὸν βροτὸν ἠδὲ κακῶσαι.
ὣς ἄρα φωνήσας κατʼ ἄρʼ ἕζετο, Τηλέμαχος δὲἀμφιχυθεὶς πατέρʼ ἐσθλὸν ὀδύρετο, δάκρυα λείβων,ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ὑφʼ ἵμερος ὦρτο γόοιο·κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τʼ οἰωνοί,φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκναἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι·ὣς ἄρα τοί γʼ ἐλεεινὸν ὑπʼ ὀφρύσι δάκρυον εἶβον.καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο,εἰ μὴ Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρʼ αἶψα·ποίῃ γὰρ νῦν δεῦρο, πάτερ φίλε, νηΐ σε
ναῦταιἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;οὐ μὲν γάρ τί σε πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθείην καταλέξω.Φαίηκές μʼ ἄγαγον ναυσίκλυτοι, οἵ τε καὶ ἄλλουςἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται·καί μʼ εὕδοντʼ ἐν νηῒ θοῇ ἐπὶ πόντον ἄγοντεςκάτθεσαν εἰς Ἰθάκην, ἔπορον δέ μοι ἀγλαὰ δῶρα,χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά θʼ ὑφαντήν.καὶ τὰ μὲν ἐν σπήεσσι θεῶν ἰότητι κέονται·νῦν αὖ δεῦρʼ ἱκόμην ὑποθημοσύνῃσιν Ἀθήνης,ὄφρα κε δυσμενέεσσι φόνου πέρι βουλεύσωμεν.ἀλλʼ ἄγε μοι μνηστῆρας ἀριθμήσας κατάλεξον,ὄφρʼ εἰδέω ὅσσοι τε καὶ οἵ τινες ἀνέρες εἰσί·καί κεν ἐμὸν κατὰ θυμὸν ἀμύμονα μερμηρίξαςφράσσομαι, ἤ κεν νῶϊ δυνησόμεθʼ ἀντιφέρεσθαιμούνω ἄνευθʼ ἄλλων, ἦ καὶ διζησόμεθʼ ἄλλους.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ὦ πάτερ, ἦ τοι σεῖο μέγα κλέος αἰὲν ἄκουον,χεῖράς τʼ αἰχμητὴν ἔμεναι καὶ ἐπίφρονα βουλήν·ἀλλὰ λίην μέγα εἶπες· ἄγη μʼ ἔχει· οὐδέ κεν εἴηἄνδρε δύω πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισι μάχεσθαι.μνηστήρων δʼ οὔτʼ ἂρ δεκὰς ἀτρεκὲς οὔτε δύʼ οἶαι,ἀλλὰ πολὺ πλέονες· τάχα δʼ εἴσεαι ἐνθάδʼ ἀριθμόν.ἐκ μὲν Δουλιχίοιο δύω καὶ πεντήκοντακοῦροι κεκριμένοι, ἓξ δὲ δρηστῆρες ἕπονται·ἐκ δὲ Σάμης πίσυρές τε καὶ εἴκοσι φῶτες ἔασιν,ἐκ δὲ Ζακύνθου ἔασιν ἐείκοσι κοῦροι Ἀχαιῶν,ἐκ δʼ αὐτῆς Ἰθάκης δυοκαίδεκα πάντες ἄριστοι,καί σφιν ἅμʼ ἐστὶ Μέδων κῆρυξ καὶ θεῖος ἀοιδὸςκαὶ δοιὼ θεράποντε, δαήμονε δαιτροσυνάων.τῶν εἴ κεν πάντων ἀντήσομεν ἔνδον ἐόντων,μὴ πολύπικρα καὶ αἰνὰ βίας ἀποτίσεαι ἐλθών.ἀλλὰ σύ γʼ, εἰ δύνασαί τινʼ ἀμύντορα μερμηρίξαι,φράζευ, ὅ κέν τις νῶϊν ἀμύνοι πρόφρονι θυμῷ.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·καὶ φράσαι ἤ κεν νῶϊν Ἀθήνη σὺν Διὶ πατρὶἀρκέσει, ἦέ τινʼ ἄλλον ἀμύντορα μερμηρίξω.
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·ἐσθλώ τοι τούτω γʼ ἐπαμύντορε, τοὺς ἀγορεύεις,ὕψι περ ἐν νεφέεσσι καθημένω· ὥ τε καὶ ἄλλοιςἀνδράσι τε κρατέουσι καὶ ἀθανάτοισι θεοῖσι.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·οὐ μέν τοι κείνω γε πολὺν χρόνον ἀμφὶς ἔσεσθονφυλόπιδος κρατερῆς, ὁπότε μνηστῆρσι καὶ ἡμῖνἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι μένος κρίνηται Ἄρηος.ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν ἔρχευ ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφινοἴκαδε, καὶ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὁμίλει·αὐτὰρ ἐμὲ προτὶ ἄστυ συβώτης ὕστερον ἄξει,πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι.εἰ δέ μʼ ἀτιμήσουσι δόμον κάτα, σὸν δὲ φίλον κῆρτετλάτω ἐν στήθεσσι κακῶς πάσχοντος ἐμεῖο,ἤν περ καὶ διὰ δῶμα ποδῶν ἕλκωσι θύραζεἢ βέλεσι βάλλωσι· σὺ δʼ εἰσορόων ἀνέχεσθαι.ἀλλʼ ἦ τοι παύεσθαι ἀνωγέμεν ἀφροσυνάων,μειλιχίοις ἐπέεσσι παραυδῶν· οἱ δέ τοι οὔ τιπείσονται· δὴ γάρ σφι παρίσταται αἴσιμον ἦμαρ.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·ὁππότε κεν πολύβουλος ἐνὶ φρεσὶ θῇσιν Ἀθήνη,νεύσω μέν τοι ἐγὼ κεφαλῇ, σὺ δʼ ἔπειτα νοήσαςὅσσα τοι ἐν μεγάροισιν Ἀρήϊα τεύχεα κεῖταιἐς μυχὸν ὑψηλοῦ θαλάμου καταθεῖναι ἀείραςπάντα μάλʼ· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσιπαρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν
ἐῴκειοἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,ἀλλὰ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή.πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ θῆκε Κρονίων,μή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτακαὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.
νῶϊν δʼ οἴοισιν δύο φάσγανα καὶ δύο δοῦρεκαλλιπέειν καὶ δοιὰ βοάγρια χερσὶν ἑλέσθαι,ὡς ἂν ἐπιθύσαντες ἑλοίμεθα· τοὺς δέ κʼ ἔπειταΠαλλὰς Ἀθηναίη θέλξει καὶ μητίετα Ζεύς.ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·εἰ ἐτεόν γʼ ἐμός ἐσσι καὶ αἵματος ἡμετέροιο,μή τις ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀκουσάτω ἔνδον ἐόντος,μήτʼ οὖν Λαέρτης ἴστω τό γε μήτε συβώτηςμήτε τις οἰκήων μήτʼ αὐτὴ Πηνελόπεια,ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε γυναικῶν γνώομεν ἰθύν·καί κέ τεο δμώων ἀνδρῶν ἔτι πειρηθεῖμεν,ἠμὲν ὅπου τις νῶϊ τίει καὶ δείδιε θυμῷ,