ξεῖνον ἀτιμῆσαι· πρὸς γὰρ Διός εἰσιν ἅπαντεςξεῖνοί τε πτωχοί τε· δόσις δʼ ὀλίγη τε φίλη τεγίγνεται ἡμετέρη· ἡ γὰρ δμώων δίκη ἐστὶναἰεὶ δειδιότων, ὅτʼ ἐπικρατέωσιν ἄνακτεςοἱ νέοι. ἦ γὰρ τοῦ γε θεοὶ κατὰ νόστον ἔδησαν,ὅς κεν ἔμʼ ἐνδυκέως ἐφίλει καὶ κτῆσιν ὄπασσεν,οἶκόν τε κλῆρόν τε πολυμνήστην τε γυναῖκα,οἷά τε ᾧ οἰκῆϊ ἄναξ εὔθυμος ἔδωκεν,ὅς οἱ πολλὰ κάμῃσι, θεὸς δʼ ἐπὶ ἔργον ἀέξῃ,ὡς καὶ ἐμοὶ τόδε ἔργον ἀέξεται, ᾧ ἐπιμίμνω.τῷ κέ με πόλλʼ ὤνησεν ἄναξ, εἰ αὐτόθʼ ἐγήρα·ἀλλʼ ὄλεθʼ—ὡς ὤφελλʼ Ἑλένης ἀπὸ φῦλον ὀλέσθαιπρόχνυ, ἐπεὶ πολλῶν ἀνδρῶν ὑπὸ γούνατʼ ἔλυσε·καὶ γὰρ κεῖνος ἔβη Ἀγαμέμνονος εἵνεκα τιμῆςἼλιον εἰς εὔπωλον, ἵνα Τρώεσσι μάχοιτο.
ὣς εἰπὼν ζωστῆρι θοῶς συνέεργε χιτῶνα,βῆ δʼ ἴμεν ἐς συφεούς, ὅθι ἔθνεα ἔρχατο χοίρων.ἔνθεν ἑλὼν δύʼ ἔνεικε καὶ ἀμφοτέρους ἱέρευσεν,εὗσέ τε μίστυλλέν τε καὶ ἀμφʼ ὀβελοῖσιν ἔπειρεν.ὀπτήσας δʼ ἄρα πάντα φέρων παρέθηκʼ Ὀδυσῆϊθέρμʼ αὐτοῖς ὀβελοῖσιν· ὁ δʼ ἄλφιτα λευκὰ πάλυνεν·ἐν δʼ ἄρα κισσυβίῳ κίρνη μελιηδέα οἶνον,αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν, ἐποτρύνων δὲ προσηύδα·ἔσθιε νῦν, ὦ ξεῖνε, τά τε δμώεσσι πάρεστι,χοίρεʼ· ἀτὰρ σιάλους γε σύας μνηστῆρες ἔδουσιν,οὐκ ὄπιδα φρονέοντες ἐνὶ φρεσὶν οὐδʼ ἐλεητύν.οὐ μὲν σχέτλια ἔργα θεοὶ μάκαρες φιλέουσιν,ἀλλὰ δίκην τίουσι καὶ αἴσιμα ἔργʼ ἀνθρώπων.καὶ μὲν δυσμενέες καὶ ἀνάρσιοι, οἵ τʼ ἐπὶ γαίηςἀλλοτρίης βῶσιν καί σφι Ζεὺς ληΐδα δώῃ,πλησάμενοι δέ τε νῆας ἔβαν οἶκόνδε νέεσθαι,καὶ μὲν τοῖς ὄπιδος κρατερὸν δέος ἐν φρεσὶ πίπτει.οἵδε δὲ καί τι ἴσασι, θεοῦ δέ τινʼ ἔκλυον αὐδήν,κείνου λυγρὸν ὄλεθρον, ὅτʼ οὐκ ἐθέλουσι δικαίωςμνᾶσθαι οὐδὲ νέεσθαι ἐπὶ σφέτερʼ, ἀλλὰ ἕκηλοικτήματα δαρδάπτουσιν ὑπέρβιον, οὐδʼ ἔπι φειδώ.ὅσσαι γὰρ νύκτες τε καὶ ἡμέραι ἐκ Διός εἰσιν,οὔ ποθʼ ἓν ἱρεύουσʼ ἱερήϊον, οὐδὲ δύʼ οἴω·οἶνον δὲ φθινύθουσιν ὑπέρβιον ἐξαφύοντες.ἦ γάρ οἱ ζωή γʼ ἦν ἄσπετος· οὔ τινι τόσσηἀνδρῶν ἡρώων, οὔτʼ ἠπείροιο μελαίνηςοὔτʼ αὐτῆς Ἰθάκης· οὐδὲ ξυνεείκοσι φωτῶνἔστʼ ἄφενος τοσσοῦτον· ἐγὼ δέ κέ τοι καταλέξω.δώδεκʼ ἐν ἠπείρῳ ἀγέλαι· τόσα πώεα οἰῶν,τόσσα συῶν συβόσια, τόσʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶνβόσκουσι ξεῖνοί τε καὶ αὐτοῦ βώτορες ἄνδρες.ἐνθάδε δʼ αἰπόλια πλατέʼ αἰγῶν ἕνδεκα πάνταἐσχατιῇ βόσκοντʼ, ἐπὶ δʼ ἀνέρες ἐσθλοὶ ὄρονται.τῶν αἰεί σφιν ἕκαστος ἐπʼ ἤματι μῆλον ἀγινεῖ,ζατρεφέων αἰγῶν ὅς τις φαίνηται ἄριστος.αὐτὰρ ἐγὼ σῦς τάσδε φυλάσσω τε ῥύομαί τε,καί σφι συῶν τὸν ἄριστον ἐῢ κρίνας ἀποπέμπω.
ὣς φάθʼ, ὁ δʼ ἐνδυκέως κρέα τʼ ἤσθιε πῖνέ τε
οἶνονἁρπαλέως ἀκέων, κακὰ δὲ μνηστῆρσι φύτευεν.αὐτὰρ ἐπεὶ δείπνησε καὶ ἤραρε θυμὸν ἐδωδῇ,καί οἱ πλησάμενος δῶκε σκύφον, ᾧ περ ἔπινεν,οἴνου ἐνίπλειον· ὁ δʼ ἐδέξατο, χαῖρε δὲ θυμῷ,καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·ὦ φίλε, τίς γάρ σε πρίατο κτεάτεσσιν ἑοῖσιν,ὧδε μάλʼ ἀφνειὸς καὶ καρτερὸς ὡς ἀγορεύεις;φῆς δʼ αὐτὸν φθίσθαι Ἀγαμέμνονος εἵνεκα τιμῆς.εἰπέ μοι, αἴ κέ ποθι γνώω τοιοῦτον ἐόντα.Ζεὺς γάρ που τό γε οἶδε καὶ ἀθάνατοι θεοὶ ἄλλοι,εἴ κέ μιν ἀγγείλαιμι ἰδών· ἐπὶ πολλὰ δʼ ἀλήθην.
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·ὦ γέρον, οὔ τις κεῖνον ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼνἀγγέλλων πείσειε γυναῖκά τε καὶ φίλον υἱόν,ἀλλʼ ἄλλως κομιδῆς κεχρημένοι ἄνδρες ἀλῆταιψεύδοντʼ, οὐδʼ ἐθέλουσιν ἀληθέα μυθήσασθαι.ὃς δέ κʼ ἀλητεύων Ἰθάκης ἐς δῆμον ἵκηται,ἐλθὼν ἐς δέσποιναν ἐμὴν ἀπατήλια βάζει·ἡ δʼ εὖ δεξαμένη φιλέει καὶ ἕκαστα μεταλλᾷ,καί οἱ ὀδυρομένῃ βλεφάρων ἄπο δάκρυα πίπτει,ἣ θέμις ἐστὶ γυναικός, ἐπὴν πόσις ἄλλοθʼ ὄληται.αἶψά κε καὶ σύ, γεραιέ, ἔπος παρατεκτήναιο.εἴ τίς τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματα δοίη.τοῦ δʼ ἤδη μέλλουσι κύνες ταχέες τʼ οἰωνοὶῥινὸν ἀπʼ ὀστεόφιν ἐρύσαι, ψυχὴ δὲ λέλοιπεν·ἢ τόν γʼ ἐν πόντῳ φάγον ἰχθύες, ὀστέα δʼ αὐτοῦκεῖται ἐπʼ ἠπείρου ψαμάθῳ εἰλυμένα πολλῇ.ὣς ὁ μὲν ἔνθʼ ἀπόλωλε, φίλοισι δὲ κήδεʼ ὀπίσσωπᾶσιν, ἐμοὶ δὲ μάλιστα, τετεύχαται· οὐ γὰρ ἔτʼ ἄλλονἤπιον ὧδε ἄνακτα κιχήσομαι, ὁππόσʼ ἐπέλθω,οὐδʼ εἴ κεν πατρὸς καὶ μητέρος αὖτις ἵκωμαιοἶκον, ὅθι πρῶτον γενόμην καί μʼ ἔτρεφον αὐτοί.οὐδέ νυ τῶν ἔτι τόσσον ὀδύρομαι, ἱέμενός περὀφθαλμοῖσιν ἰδέσθαι ἐὼν ἐν πατρίδι γαίῃ·ἀλλά μʼ Ὀδυσσῆος πόθος αἴνυται οἰχομένοιο.τὸν μὲν ἐγών, ὦ ξεῖνε, καὶ οὐ παρεόντʼ ὀνομάζειναἰδέομαι· πέρι γάρ μʼ ἐφίλει καὶ κήδετο θυμῷ·ἀλλά μιν ἠθεῖον καλέω καὶ νόσφιν ἐόντα.
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·ὦ φίλʼ, ἐπειδὴ πάμπαν ἀναίνεαι, οὐδʼ ἔτι φῇσθακεῖνον ἐλεύσεσθαι, θυμὸς δέ τοι αἰὲν ἄπιστος·ἀλλʼ ἐγὼ οὐκ αὔτως μυθήσομαι, ἀλλὰ σὺν ὅρκῳ,ὡς νεῖται Ὀδυσεύς· εὐαγγέλιον δέ μοι ἔστωαὐτίκʼ, ἐπεί κεν κεῖνος ἰὼν τὰ ἃ δώμαθʼ ἵκηται·ἕσσαι με χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά·πρὶν δέ κε, καὶ μάλα περ κεχρημένος, οὔ τι δεχοίμην.ἐχθρὸς γάρ μοι κεῖνος ὁμῶς Ἀΐδαο πύλῃσιγίγνεται, ὃς πενίῃ εἴκων ἀπατήλια βάζει.ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν, ξενίη τε τράπεζα,ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω·ἦ μέν τοι τάδε πάντα τελείεται ὡς ἀγορεύω.τοῦδʼ αὐτοῦ λυκάβαντος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς.τοῦ μὲν φθίνοντος μηνός, τοῦ δʼ ἱσταμένοιο,οἴκαδε νοστήσει, καὶ τίσεται ὅς τις ἐκείνουἐνθάδʼ ἀτιμάζει ἄλοχον καὶ φαίδιμον υἱόν.
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·ὦ γέρον, οὔτʼ ἄρʼ ἐγὼν εὐαγγέλιον τόδε τίσω,οὔτʼ Ὀδυσεὺς ἔτι οἶκον ἐλεύσεται· ἀλλὰ ἕκηλοςπῖνε, καὶ ἄλλα παρὲξ μεμνώμεθα, μηδέ με τούτωνμίμνησκʼ· ἦ γὰρ θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσινἄχνυται, ὁππότε τις μνήσῃ κεδνοῖο ἄνακτος.ἀλλʼ ἦ τοι ὅρκον μὲν ἐάσομεν, αὐτὰρ Ὀδυσσεὺςἔλθοι ὅπως μιν ἐγώ γʼ ἐθέλω καὶ ΠηνελόπειαΛαέρτης θʼ ὁ γέρων καὶ Τηλέμαχος θεοειδής.νῦν αὖ παιδὸς ἄλαστον ὀδύρομαι, ὃν τέκʼ Ὀδυσσεύς,Τηλεμάχου· τὸν ἐπεὶ θρέψαν θεοὶ ἔρνεϊ ἶσον,καί μιν ἔφην ἔσσεσθαι ἐν ἀνδράσιν οὔ τι χέρηαπατρὸς ἑοῖο φίλοιο, δέμας καὶ εἶδος ἀγητόν,τὸν δέ τις ἀθανάτων βλάψε φρένας ἔνδον ἐΐσαςἠέ τις ἀνθρώπων· ὁ δʼ ἔβη μετὰ πατρὸς ἀκουὴνἐς Πύλον ἠγαθέην· τὸν δὲ μνηστῆρες ἀγαυοὶοἴκαδʼ ἰόντα λοχῶσιν, ὅπως ἀπὸ φῦλον ὄληταινώνυμον ἐξ Ἰθάκης Ἀρκεισίου ἀντιθέοιο.ἀλλʼ ἦ τοι κεῖνον μὲν ἐάσομεν, ἤ κεν ἁλώῃἦ κε φύγῃ καί κέν οἱ ὑπέρσχῃ χεῖρα Κρονίων.ἀλλʼ ἄγε μοι σύ, γεραιέ, τὰ σʼ αὐτοῦ κήδεʼ ἐνίσπεςκαί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ·τίς πόθεν εἶς ἀνδρῶν; πόθι τοι πόλις ἠδὲ τοκῆες;ὁπποίης τʼ ἐπὶ νηὸς ἀφίκεο· πῶς δέ σε ναῦται