(LI). Haec cum dixisset Arcbelaus, admiratae sunt turbae veritatem
doctrinae eius et landes ei inmensas cum clamoribus reddiderunt,
ita nt omni studio cooarentur ultra ei non sinere ad propria remeare.
Et tunc qaidem discessemtit; postea vero cougregatis eis Archelaus
adquiescere sibi atque audire verbum suadebat: non enim soli qui cum
Diodoro erant audiebant eum, sed et omnea quicumqae ex provincia
eius aderant atque ex vicinis locis; iactoque stlentio, hoc modo de
Mane dicere adgressus est Qualiter quidem se babeat nostra doctrina
audistis et fidei nostrae experimenta cepistis; prout potui euim intellegere
scripturas coram omnibus vobis exposui. Sed nunc paucissime
dicere volentem deprecor ut cum silentio audiatis, ut agnoscatis quis
sit et unde et qoalis sit iste qui adTeoit, sicut Sisinnins quidam unus
ex comitibus eius indicavit mihi, quem etiam ad testimoninm eorum
quae a me dicentur si placet, vocare paratus sum. Sed ne ipse quidem
me dicere recusabit eadem, quae nos dicimus, praesente Mane; credidit
enim doctrinae nostrae snpradictns, sicnt et apud me alius Turbo nomine.
Quaecumque ergo contestati sunt mihi, sed et ea quae nos ipsi
deprebendimus in hoc viro, non fiiclam latere conscientiam vestram.
Tunc Tero turbae eo amplius incitatae congregatae sunt ad audiendum
Archelaum; etenim ea quae ab eo dicebantur plurimam eis oblectatiouem
praebebant. Propter quod et certatim adhortabantur eum dicere quaecumque
vellet, quaecumque sentiret; paratos se esse ad audiendum et
usque ad resperum permanere, etiam accenais lominaribns, pollicebantur:
quorum animositate incitatns Archelaus cum omni fiducia dicere exorsus
est. Viri fratres, supertores qaidem causas domini mei lesu audistis,
dico autem eas quae ex lege et prophetis indicantur; inferiores
vero domini mei Christi lesu salvatoris nostri non iguoratis. Sed quid
plura? Appellati sumus ex salvatoris desiderio Christiani, sicut universus
orbis terrarum testimonium perhibet atque apostoli edocent; sed et
dei, quales et qualiter fieri presbyteros qualesque esse debeant qui
episcopatum desiderant; quae omoia bene nobis et recte disposita usque
in hodiernum statum suum custodiunt et permanent apud nos huius regulae
disciplinae.
Istius vero qui nunc nobis ex Persarum provincia ebullivit,
Manes nomine, adversum quem mihi disputatio iam secundo commota
est, genus vobis dicam et actum; sed et doctrina eins unde deacendat
lucidissime demonstrabo. Iste non est primus auctor huiuscemodi doctrinae
nec solus; sed quidam Scythiansu nomine apostolonim tempore
fuit sectae huius auctor et princeps, sicut fuemnt et multi alii apostatae,
qui primatus sibi Tindicare cnpientes, falsa pro veris conscripserunt,
simpliciores quosqae ad suam libidinem pervertentes, quorum nomina
et perfidias dicere nunc tempns non sinit Hie ergo Scjtbianus
dualitatem istam introducit contrariam sibi, quod ipse a Pythagora suscepit
sicnt et alii omnes huius dogmatis sectatores, qui omnes dualitatem
defendunt, declinantes scripturae viam directam; sed non in amplius
proficient. (Lll.) Nullus tamen ita inpudenter praevalnit sicnt iste Scythianus.
Inimicitias enim inter dnos ingenitos introduxit et omnia haec
quae conaeqauntur haiuscemodi adsertionem. Quique Scythianus ipse
ex genere Saracenorum fdit et captivam quandam accepit uxorem de
superiore Thebaide, quae eum suasit habitare in Aegypto magis quam
in desertis. Atque utinam numquam eum illa provincia suscepisset, in
autem habuit quendam, qui scripsit ei quattuor libros, ex quibus unum
quidem appellavit Mysteriorum, alium vero Capitulorum, tertium autem
Euangelium et noviasimum omnium librum Thesaurum appellavit; et
erant ei isti quattuor libri et unus discipulua nomine Terebinthus. Quia
ergo aliquantum temporis secum isti ambo decreverant, soli placuit
Scythiano discurrere in ludaeam, ut ibi congrederetur cum omnibus,
quicumque ibi videbantur esse doctores; et proveuit eum continuo vita
defungi nec potuisse aliquid promovere.
nie Tero discipulos, omnibus quaecumque fuerant convasatis,
in fugam versus est et Babyloniam petiit, quae nunc provincia
habitatnr a Persis quaeqne abest nunc a locis nostris itinere dierum
ac noctium ferme sex; quo cum venisset, talem de se famam pervulgavit
ipse Terebinthus. dicens omni se sapientia Aegyptiorum repletum
et vocari iam non Terebiothnm, sed Buddam nomine sibique hoc
nomen inpositum; es qnadam autem Tiigine natum se esse simulavit
et ab angelo in montibns enutritum. Parcus Tero quidam propheta et
Labdacus Mithrae filius arguebant eum mendacii et erat eis cotidie satis
animoaa certado de hninscemodi negotio. Sed quid plura? Licet frequen-
et qualiter iterum revertantur in corpore et alia multa huiuscemodi
et bonun neqniora, id est: bellum Deo commotum esse in principiis,
ut ipse propheta orederetur. Pro qoibus dum argueretur, ad viduam
qaandam secessit cum suis qnattuor libris, nullo ibidem discipulo adquisito
praeter anum solam quae eins particeps facta est Tone deinde
mane primo ascendit sotarium quoddam excelsum,. nbi nomina quaedam
invocare coepit quae nobis Turbo dixit solos Septem electos didicisse.
Cum ergo aacendisset ritus nescio cuius vel artificii gratia, solos antem
ascendit, uti ne ab aliquo convinci possit, quod si dissimulasset vel pro
nihilo duxisset, cogitabat ae ab aeria principibua poenis esse subdendum;
haec eo cogitante, iustissimua deus sub terras eum detrudi per spiritum
iubet, et coatinuo de summo deiectus, exanime corpus deorsum praecipitatum
est, quod anus illa miserata collectnm locis solitis sepeliit.
(LIII). Tunc omnia illa quae aecnm de Äegypto pertulerat
manserunt apud eam et gavisa est valde moite eius duplici causa, primo
quod non libenter adspiceret artes illius, aecundo pro bis quae de
hereditate fiierat conaecuta; erat enim multum praescia. Q:uae cum
sola esset, habere aliquem ad ministerium Toluit et conparavit sibi
puerulum annorum ferme aeptem Corbicium nomine, quem statim manu
misit ac litteris erudivit. Quique cum duodecim annorum esset effectus,
anus illa diem obiit ipsique universa bona sna tradidit et cum
reliquiis etiam quattuor illos libellos quos Scythianus scripaerat, non
multorum versuum singulos. Tunc ergo Corbicius, sepulta domina,
prope sexaginta, eruditus secundum doctrinam qnae in locis illis est, et
paene dixerim super omnem hominem, diligentins tamen ea didicit, quae
in illis qnattuor libellis continebantur; adquisivit etiam ipse discipulos
tres, quorum nomina sunt haec: Thomas, Addas et Hermas. Tunc adsumit
illos libellos et transfert eos, ita ut multa alia ex semet ipso insereret
eis, quae anilibus fabulis similia sunt Habebat ergo tres istos
discipulos conscios malorum suorum; nomen vero libellis proprium adscribit,
prioris nomine deleto, tamquam si eos solus ex semet ipso conscripserit,
Tunc visum est ei mittere discipulos suos cum his quae conscripserat
in libellis ad superiora ipsius provinciae loca et per diversas
civitates et vicos, ut haberet aliquos se sequentes; et Thomas quidem
partes Aegypti voluit occupare, Addas veto Scythiae, solua autem Hermas
residere cum eo elegit Cum ergo illi essent profecti, regis filius
aegritudine quadam adreptus eat, quem rex curare desiderans edictum
proposuit, invitans, si quis eum curare posset, accederet, praemio multo
proposito. Tunc iste, sicut illi qui cubum (qnod nomen est aleae) ludere
solent, praesentiam sui Manes exhibet apnd regem, dicens se esse
puerum curaturum; quae cum audisset rex, suscepit eum cum obsequio
ac libenter habuit. Verum ne multa narrando quae gessit taedium auditoribus
inferam, mortuus est puer in manibus eins vel potius extinctus
Tunc rex in carcerem detrudi iubet Manen et ferri talento onerari.
Illi vero duo discipuli eius qui missi fuerant ad docendnm per singulas
civitates qoaerebantur ad poenam, qnique, fugientes licet, numquam