Retractationum

Augustine

Augustine. Sancti Aureli Augustini Opera, Sectio I, Pars II (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 36). Knöll, Pius, editor. Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1902.

Scripsi etiam librum inter cetera contra Donatistas non breuissimum, sicut antea, sed grandem multo diligentius; in [*]( 1 De un. bapt. 16, 28 4 Aug. de fid. et opp. 4, 6 6 Aug. ep. 43, 2, 5 12 Retract. II, 53, 2 15 non extat ) [*]( 2 ciciliani CD1 aptugensem PS, aptungensem HVm, aptugenensem FGN, abtugenesem B 3 accusationibus E eos] eum C, eum D1GNR, eum sint S 4 caecilianum BC1D1GNQRS, caeciliano F, caeciliani cet. v calomniosos F, calomniosus OlD), calumniosum C2, calumniosus FGHNS fuisse 020PV, fuisse et GNS expertos ClDl 5 inuentus EP 6 memoratur H imperatur H audire P 7 proconsole C1, proconsulae G1 ipsae S, ipse ipge E cecilianum CD 8 acusatoribus 01, accussatoribus H aditum H comperet ClD, comperi a 9 eos expertus] eo sextus H in] et in R eis R calomniosus 01Dl, calomniosos V, calumniosus G qui] quia BD2FG NQlS ordo om. H 10 consoles ClPx, consules (sules m. 2) D declaratur D2 mul uehimentius H 11 colomnias* C1 dona istarum D1 conuincit] c. ordo temporum F, conuicit DZFGNRa, conuenit Q1 subuerti CWl 12 ibi a 13 aduersa BCDlFGBS, diuersa cet. 14 LXII R, om. BFPQ, XXV v 15 maximianis Bl libri duo 0 16 scribsi G1HMP1, scripsit 0 eciam 01 librtl (ii m. 2 in ras.) C inter] in M contra C2D% s. 1. 17 brebissimum 01 sed (ed m. 2 s. l.) C grande R multo G2 s. l. )

174
quo apparet, quemadmodum eorum aduersus ecclesiam catholicam inpium ac superbissimum errorem sola funditus Maximianistarum causa subuertat, quod scisma factum est ex ipsa parte Donati.

Hic liber sic incipit: Multa iam diximus, multa iam scripsimus.

CAPVT LXII.

DE GRATIA TESTAMENTI NOVI AD HONORATVM LIBER VNVS.

Eo ipso tempore, quo contra Donatistas uehementer exercebamur et contra Pelagianos exerceri iam coeperamus, amicus quidam misit mihi quinque a Carthagine quaestiones et rogauit, ut eas illi scribendo exponerem. quae sunt: quid sibi uelit uox illa: deus, deus meus, ut quid me dereliquisti? et quid sit, quod ait apostolus: ut in caritate radicati et fundati praeualeatis conprehendere cum omnibus sanctis, quae sit latitudo et longitudo et altitudo et prof undum; et quae sint quinque uirgines stultae [*]( 2 Aug. de haeres. 69. ep. 76, 3 sq. 14 Ps. 21, 1. cf. Matth. 27, 46 15 Eph. 3, 17 sq. 18 Matth. 25, 1 sqq. ) [*]( 1 quemammodum M aeclesiam H catholicam om. 81 2 inpium] ipsiuş ClDl solo Dt, sua F fonditus ClDl 3 subuertit D2H **scisma (hi ras.) CD, schisma (s pr. m. 2, ism in ras. M) FMPQfSV, schisma erat Ql factam 01 5 multa—diximus om. M pr. multa H 7 LXIII R, om. BFPQ, XXVI v 8 gracia ClD noui testamenti D2GR 10 quod ClDl 11 pelagianus Dl exerciri Cl, exercere D1 ceperamus M 12 quidam] meus add. Q2 8. l. mihi misit v cartagine BGS, charthagine FH, karthagine EN 13 scribendo om. a sibi] si V 14 uellit Dl uox illa C1D1R, illa uox B, uox illa domini cet. v pr. deus CD1ENR, deus meus cet. v dereliquisti (e alt. m. 2 in ras.) G, derelisti N 15 ait D2 s. l. radificati S 16 et om. P praeualeatis (ti in ras.) M compraehendere DM, comprehindere V 17 sanctis om. F pr. et om. E alt. et om. 0 18 profundo OlDtH sunt ElFGN quinque exp. D2 uirgines st. quinque B )

175
quaeue sapientes; et quae sint tenebrae exteriores; et quomodo intellegendum sit: uerbum caro factum est. ego autem intuens supra dictam heresem, nouam inimicam gratiae dei, sextam mihi proposui quaestionem de gratia testamenti noui, de qua disputans interposita expositione Psalmi uicensimi primi, in cuius capite scriptum est, quod dominus exclamauit in cruce, quod ille amicus in primis mihi proposuit exponendum, omnia illa quinque dissolui non hoc ordine, quo erant proposita, sed sicut mihi disserenti de gratia noui testamenti tamquam suis locis congruenter occurrere potuerunt.