Explanatio Psalmorum XII
Ambrose, Saint, Bishop of Milan
Ambrose. Sanctii Ambrosii Opera, Pars Sexta (Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 64). Petschenig, Michael, editor. Vienna; Leipzig: F. Tempsky; G. Freytag, 1919
occasione igitur accepta aduersarius per delectationem mihi operatus est mortem. itaque quod diuina gratia tributum erat ad uitam, factum est mihi in mortem eoque faciliorem inimicus assensum hominis habuit ad lapsum, quo speciem praetendit naturae. delectarunt enim opera sua dominum, delectarunt prima naturae exordia, quae uidens dominus ait: bona ualde.
Laudant angeli dominum, psallunt ei potestates caelorum et ante ipsum initium mundi Cherubim et Seraphim cum suauitate canorae uocis suae dicunt: sanctus sanctus sanctus. [*]( 4 cf. Gen. 2,15 10 cf. Rom. 7,8. 13 12 cf. Rom. 7,10 16*Gen. 1,31 18 ante initium mundiJ cf. Hex. I 5,19 19 Esai. 6, 3 ) [*](De codicum praeseriptionibus cf. Praefatio initium usque ad non imparem pag. 6, 22 deest in B ) [*](lei. B) [*](praescribunt: In psalmos Dauidicos praefatio a Praefatio v 1 Quoniam summum nirtuti incentiuum v uirtuti ACav 2 delectatione A calcar. C 4 Adam] add. et p uoluptatis positus ACav 6 futuris Cml sobolis (ita codd.)] sclis ACml 8 quia Cml in praeruptam ACm2 interruptam Cml in praeraptam v sed enim Cml 9 quae om. EF 10 illecebram fJav uxori (add. s Am2) ade AC 13 eoque] eo quod DF 14 quo] enim ACv delectauerunt utroque loco DF 18 cherubin codd. seraphin ACDF 19 conorae Q ) [*]( 1* )
suauitate uersari, ut sonus eius extremis terrarum partibus audiretur, ubi sunt quaedam secreta naturae. nec id ab usu naturae alienum uidetur, quandoquidem uox missa gratiore plausu e nemoribus resultet aut montibus et suauiore sono reddant quod acceperint. in scopulis quoque ipsis et lapidibus repperit natura quod delectaret; aliorum specula, aliorum usus delectat aut gratia. ferae ipsae atque aues loci amoenioris aut modulatioris uocis delectatione mulcentur, lactantibus quoque paruulis aut seueritas terrori est aut blanditiae uoluptati. naturalis igitur delectatio est.
Unde et Dauid sanctus, qui aduerteret, unde homo et qua esset fraude deiectus — nam si tenuisset infusam sibi a domino aeternae illius caelestisque delectationis gratiam nec saecularibus captus amisisset illecebris, numquam tam miserabilis aerumnae subisset iniurias —, itaque reparare eam studens et reformare psallendi munere caelestis nobis instar conuersationis instituit.
Etenim licet omnis scriptura diuina dei gratiam spiret, praecipue tamen dulcis Psalmorum liber, quandoquidem ipse Moyses, qui plano gesta maiorum sermone descripsit, ubi tamen per Mare Rubrum populum patrum memorabili admiratione transduxit, demersum aspiciens regem Pharaonem cum suis copiis, in maiora
ingenium attollens suum, quia maiora uiribus suis fuerat assecutus, canticum domino cecinit triumphale. Maria quoque tympanum sumens ceteras hortabatur dicens: cantemus domino, gloriose enim honorificatus est; equum et [*](2 cf. Apoc. 19, 6 \' 19 cf. II Tim. 3,16 25 cf. Ex. 15 - 26*Ex. 15, 21 )[*](def. B) [*](1 pr. et om. fta 3 axem caelij celum maxime D maxime celum EF expressior om. fJ sermo] add. foris fJ; cf. Expos. ps. 118, fractat. 12, cap. 20 4 adderetur AC 6 e nemoribus om. ffa 7 resuJtet post montibus tr. pa aut] in (ia 8 reperitav naturae Cml 9 uisus fJa 10 amenitate fJ modulatoris uoce fJ delectatione om. fJ 11 lactentibus CDFav 13 aduerterat fJ 17 itaque om. a et] ac fJav 18 instar-19 omnis om. (t 19 in scriptura fJ deispiret] se gratia inspirat fJ 22 ammiratione ACDF 23 pharao CE in] ut ad C 24 attolleret C assequutus C 25 timpanum DF )
Delectatur igitur cantico deus non solum laudari, sed etiam reconciliari. inde et Moyses tunc maxime cantico usus est, quando caelum testificabatur et terram, ut salutem suam caelestis sono gratiae concinentem auidius mundus audiret et sacrae suauitate dulcedinis in aeternum legis obseruantia mentibus inoleret humanis.