Sed respice agmina uirginum, puerorum puellarumque
sanctarum: in ecclesia tua eruditum est hoc genus; illic tibi
a maternis uberibus pullulauit, in nomen tuum ad loquendum
linguam soluit, nomen tuum uelut lac infantiae suae suxit
infusum. non potest quisquam ex hoc numero dicere: qui prius
fui blasphemus et persecutor et iniuriosus, sed
Luc. 7, 37. 38 6 cf. Matth. 21, 31 8 cf. Matth. 9, 11—13 13 cf.
Rom. 5, 20 19 I Tim. 1, 13 KMENX percuena P1 2 sum dignus B 3 subiresl
intro ieris S sibi respondit intransque B zaccheus PKB zaccaeus C
zacheus IZyHSARTGMN quadrupla PKfHSADRGTbd quadruplQ
MENX 4 lucran di nabilill R peccato P1 5 fuit N 6 alieniora
8 aliena., H a om. GS 7 phariseos PAGN regno GENX
8 gen\' (\' add. m. 2) G aegrotorum TR egrorum SGM cum] in 7
9 conuibia P conubia A conuitia KMEN conuicia in ras. G a sanisj
ac sanis T asinis MEN asinus X 10 tu om. S ueneris PKHВjG
RTMNX peccatores] iniustos E 11 inpenitentiam E hii K
cum] si 8. l. m. 2 A, om. GT 12 humiliantur CPKaIZHSADRBGT
MENXbd 13 indulgentissime P habundauit CzSBN 15 augmina P
16 ecclesia? tuaę A 17 pulluauit R in om. T nomine tuo R
adloquendum B alloquendum K 18 lingua 1Z uelud S infanciae G
suci R 19 primus G 20 plasphemus X
immo etiam quod non iussisti tantummodo
uolentibus arripiendum proposuisti dicens: qui potest capere,
capiat, arripuerunt, uouerunt et propter regnum caelorum
se ipsos non quia minatus es, sed quia hortatus es,
castrauerunt.
humilis corde. hi quanto magni sunt, tanto humilent se in
omnibus, ut coram te inueniant gratiam. iusti sunt; sed numquid
sicut tu iustificans inpium? casti sunt; sed eos in peccatis
matres eorum in uteris aluerunt. sancti sunt; sed tu etiam
sanctus sanctorum. uirgines sunt; sed nati etiam ex uirginibus
non sunt. et spiritu et carne integri sunt; sed uerbum caro
factum non sunt. et tamen discant non ab eis, quibus peccata
dimittis, sed a te ipso agno dei, qui tollis peccata mundi,
quoniam mitis es et humilis corde.
Non ego te, anima pia, pudica, quae adpetitum carnalem
nec usque ad concessum coniugium relaxasti, quae decessurum
corpus nec successori propagando indulsisti, quae fluit-antia
membra terrena in caeli consuetudinem suspendisti: non ego
te, ut discas humilitatem, ad publicanos et peccatores mitto,
qui tamen in regnum caelorum praecedunt superbos, non te
S arripTinin G praeposuisti B 4 nouerunt R
quia propter T 5 se ipsos om. MENX ortatus KIZ exhortatus EX
es] se N 6 castrauerunt ee X 7 his-corde delenda assignantur H
inclamat T inclamasti R inclama, hi] inclamaui IB inclama ui (COtai. ui
cum seqq. te) Z hi] isti 8. l. S te om. MENX quoniam om. X
es] sfl R 8 hii T humilient CHZfHSaADRBGTNbd humiliant
MEX 9 ut] et IZ numquid] numqui G non KMENX 10 iustifir-ant
PHARGTf 11 sanctis R etiam tu B 12 etiam om. TX
13 pr. et] sed in ras. E 15 agno om. E dei om. N 17 pudica pie N
pie K pia et R piae 7 pie PHSADTMEXbd 18 consenBum CIZB
concensum R coniugii B relaxare (xare m. al. retract.) C relaxare
uoluisti B decesurum I 19 fluit antea K 20 consuetudine K
21 ut discas humilitatem om. X humilitate K 22 regno BHT
superuos K
liberati sunt, ut ad eos imitandos mittatur inlibata uirginitas:
ad regem caeli te mitto, ad eum, per quem creati sunt homines
et qui creatus est inter homines propter homines; ad
speciosum forma prae filiis hominum et contemptum a
filiis hominum pro filiis hominum, ad eum, qui dominans
angelis inmortalibus non dedignatus est seruire mortalibus.
eum certe humilem non iniquitas, sed caritas fecit, caritas,
quae non aemulatur, non inflatur, non quaerit quae
sua sunt, quia et Christus non sibi placuit, sed sicut
scriptum de illo est: obprobria exprobrantium tibi
ceciderunt super me. uade, ueni ad illum et disce, quoniam
mitis est et humilis corde. non ibis ad eum, qui oculos ad
caelum leuare non audebat onere iniquitatis, sed ad eum, qui
de caelo descendit pondere caritatis; non ibis ad eam, quae
domini sui pedes lacrimis rigauit quaerens indulgentiam grauium
peccatorum, sed ibis ad eum, qui, cum daret indulgentiam
omnium peccatorum, lauit pedes seruorum suorum. noui
dignitatem uirginitatis tuae: non tibi propono imitandum publicanum
humiliter accusantem delicta sua, sed timeo tibi pharisaeum
superbe iactantem merita sua. non dico: esto qualis
illa, de qua dictum est: dimittuntur ei peccata multa,
loh. 6, 38 17 cf. Ioh. 13, 5 19 cf. Lnc. 18, 10. 14 22 Luc. 7, 47 B 2 imitando T inmitandos X 3 regem ex regnum
m. al. P 4 propter homines om. 8 5 speciosam IZ speciosu\' B
formam CIZHB et—hominuin om. R et om. K ad contemptum
8 6 pro filiis] propter filios MENX 7 inmortalitatibus Hl
pro mortalibus K 8 eumj cum E non om. X 10 et om. KENX
sieut] ut AG 11 est de illo AMENXSG oprobria P obprobrantium
PAGHlr opprobrantium KT exbrantiQ M tibi om. CIZB
12 illum] eum 8 quia A 13 es BfB 14 eleuare MENX 15 discendit
K eum QflZx 16 lacrimis que T inrigauit PKfHA
irrigauit RGMNX 17 peccatorum omnium N sed-peccatorum
om. X 18 pedis K suorum sernorum Dbd scorum suorum AG
19 dignitatem ex uirginitatem K 21 superbae C iacentem C1
talis qualis X 22 dimittantur A
dimitti putas, modicum diligas.
agnum quocumque ierit secuturam esse gloriaris, eum prae
tumore superbiae sequi per angusta non possis. bonum tibi
est o anima uirginalis, ut sic, quomodo uirgo es, sic omnino
seruans in corde, quod renata es, seruans in carne, quod nata
es, concipias tamen a timore domini et parturias spiritum
salutis. timor quidem non est in caritate, sed perfecta,
sicut scriptum est, caritas foras mittit timorem, sed
timorem hominum, non dei, timorem temporalium malorum,
non diuini in fine iudicii. noli altum sapere, sed time;
ama dei bonitatem, time seueritatem: utrumque te superbam
esse non sinit. amando enim times, ne amatum et amantem
grauiter offendas. nam quae grauior offensio. quam ut superbia
illi displiceas, qui propter te superbis displicuit? et ubi magis
esse debet timor ille castus permanens in saeculum
saeculi, quam in te, quae non cogitas quae sunt mundi.
quomodo placeas coniugi, sed quae sunt domini, quomodo
placeas domino? ille alius timor non est in caritate;
iste autem castus non recedit a caritate. si non amas, time,
18, 10 18 cf. I Cor. 7, 32. 33 MENX 8 inquit T ueementer S 4 secutura K
sequutnram r prae] pro MENX 5 auperuiae K angusta R
est tibi SDGbd 6 quomodo sic X sic] sit CIZ fic sis B om. BE
spiritu uirgo B 7 serue.s B aerues GMEN corde-in om. CIZB
seruana in carne om. G 8 concipies H concupiscent G a om.
PHRGTAJr timorfi HR dni ęţ pwtvriw ţlfIęO timQre dfi) et
parturias P et] ut R depelle ut G 9 quidem om. R caritatem K
per facta X 10 sicut om. S foras (a in ras.) C 11 alt. timore SE
12 finem PHGy 13 ama] anima B dei] dei time B utrum 7
superbia X 14 non sinit esse E 15 offensa KMENX superba G
snperb.a Å 16 superbis propter te T et om. X 18 qui A non
om. TGl 19 coniugi-placeas om. I domini om. H 20 deo R
castitate IZB 21 amas time] amasti ne G amasti A
foras mittit; cum isto intro currit. dicit apostolus etiam
Paulus: non enim accepimus spiritum seruitutis iterum
in timore; sed accepimus spiritum adoptionis
filiorum, in quo clamamus: abba, pater. illum eum
timorem credo dicere, qui datus erat in uetere testamento,
ne amitterentur temporalia bona, quae deus promiserat nondum
sub gratia filiis, sed sub lege adhuc seruis. est etiam timor
ignis aeterni, propter quem deuitandum deo seruire nondum
est utique perfectae caritatis. aliud est enim desiderium praemii,
aliud formido supplicii. aliae uoces sunt: quo abibo ab
spiritu tuo? et a facie tua quo fugiam? et aliae uoces
sunt: unam peti a domino, hanc requiram, ut inhabitem
in domo domini per omnes dies uitae meae, ut
contempler delectationem domini et protegi templum
eius, et: ne auertas faciem tuam a me, et: desiderat
et deficit anima mea in atria domini. illas uoces habuerit,
qui oculos leuare non audebat ad caelum et quae rigabat
lacrimis pedes ad impetrandam ueniam grauium peccatorum;
has autem tu habeto, quae sollicita es ea quae sunt domini,
MEN X foris K iste BH2 non intro A
etiam apostolus BG paulus etiam 8 3 enim om. Kl accepistis XG
4 timorS SlDbd accepistis GA 5 eum] enim RBMENX
6 timorem om. X qui-et uelle 282, 15 desunt in K ueteri PI
ZlARTMENX ueteri. H 7 bona temporalia G nondum] non PHAT
8 pr. sub] sui* H seruis adhuc N 10 profectae C 11 forniido] fortitndo
R suplicii P ibo MENX sbibo R ab] a TE 12 quo a
facie tua MENX quo om. S 13 peti.i H petii CPlZfHSADR
BGTMENXbd 14 domo ex dnfi m. al. P do.::modo 7 domini
onz. E 15 domini om. I protegar BAaHabd templa P2 templo
STRfAaH* a (in G) templo AaHaBMENGb a templo sco X 16 facien B
desideret Al 17 defecit SR uoces non Sb habuerat 8\'RBGNb
18 qui. H oculos non audebat leuare bd non om. S ad]
in Hbd qui MEX 19 pedes domini T ad om. A1 inpetrandam
PH 20 tu om. yEX ea] circa ea MENX
timor, qui tormentum habet, quem perfecta caritas foras
mittit; his autem uocibus comitatur timor domini castus permanens
in saeculum saeculi. et utrique generi dicendum est:
noli altum sapere, sed time. ut homo nec de peccatorum
suorum defensione nec de iustitiae praesumptione se extollat.
nam et ipse Paulus, qui dixit: non enim accepistis spiritum
seruitutis iterum in timore, tamen timore comite
caritatis ait: cum timore et tremore multo fui ad uos,
et ea sententia, quam commemoraui, ne aduersus fractos oleae
ramos insertus superbiret oleaster, ipse usus est dicens: noli
altum sapere, sed time; ipse omnia membra Christi generaliter
admonens ait: cum timore et tremore uestram
ipsorum salutem operamini; deus est enim qui operatur
in uobis et uelle et operari pro bona uoluntate.
ne ad uetus testamentum uideatur pertinere quod scriptum
est: seruite domino in timore, et exultate ei cum
tremore.
quod est ecclesia, curare debent, ut super ea requiescat spiritus
sanctus, quam uirginalem profitentia sanctitatem? quomodo
2, 11 pr. om. CIZB illas uoces MENX comittatur
B 2 timor domini MENX tomentuin X 3 has autem noces
MENX comittatur B 4 saeculi om. Pl utroque generibus R
5 ne R 6 praesumtione Hl 7 namque X dicit bd 8 timorem
Hbd tamen om. CIZB de timore N in timore E om. Cli T
9 caritatis] ueritas T caritate. B caritas S ad] apud fHARGTM
ENX 10 setentia X cfimemora I olaeae G 11 insertos AG
oleaster superbiret X superbisset IZB oleaster] olea sunt T
12 time ipse om. B 13 ammonens BARE ammones X uestrum CP1
14 et ipsorum B salute C 15 nobis R uerbis et uelle ine. cod. K
fol. 115a 17 exsultate PlKBbd ei s. I. H, om. CfIZyB 19 menbra
G sancti corporis PHA-RGT 20 eclesia C 21 profitentes G
profitentur T sanctitate R
quam cor humilatum quod inpleat, non unde resiliat, quod
erigat, non quod deprimat? cum apertissime dictum sit:
super quem requiescet spiritus meus? super humilem
et quietum et trementem uerba mea? iam iuste
uiuis, iam pie uiuis, pudice, sancte, uirginali castitate uiuis;
adhuc tamen hic uiuis et non humilaris audiendo: numquid
non temptatio est uita humana super terram? non
te a praefidenti elatione reuerberat: uae mundo ab scandalis?
non contremescis, ne deputeris in multis quorum
refrigescit caritas, quoniam abundat iniquitas? non
percutis pectus, quod audis: quapropter qui se putat
stare, caueat ne cadat? inter haec diuina monita et
humana pericula itane adhuc uirginibus sanctis humilitatem
persuadere laboramus? .
deum, ut misceantur numero professionis uestrae multi et
multae casurae et casuri, nisi ut his cadentibus timor uester
augeatur, quo superbia comprimatur? quam sic odit deus, ut
contra hanc unam se tantum humilaret altissimus. nisi forte
1 locum non innenit X suumj istum G aliquid I aliud est G
aliud querit N 2 corde R humiliatum (PKIZyHSADRBGTME
NXbd resileat HKE 3 eregat K depremat K 4 requiescit
(j*PKHSZRNXMEi1 super] nisi super IPBGRTMENXA* 5 quietem
CIZ 6 sancte] caste (s. l.) K, P(HAGTMENX caste R uirginale
A uirginalg R sanctitate PKrHABGTMENX 7 huic S
hamiliaris C*PKIZ-[HSA DRB G TMENXbd nonquid T 8 temtatio
K hominis G 9 prefidenti CA. praefidente (in mg. pfido) N
elatione K elatiotione in ras. G 9 ue GX 10 contremescit R contremiscis
C3A3H2MNbd tremiscis EX neque K puteris S 11 refriges,;ut
B habnndat KG abundauit BR 12 percutit PHATi
percusit 01 quod] cum SMENXbd putat] existimat X 13 caueat]
uideat ARGfbd monita] merita CIZB 14 athuc K humilitate R
16 uero om. MENX 17 profensionia II 18 casuri et casurae PKyH
ADRGTMENXbd 20 hanc om. MEN X humilaret 01 humilarit P
humiliarit KaRTWMNX humiliauerit N humiliaret C-IZBSAHaGDbd
diligas eum, qui te tantum dilexit, ut traderet se ipsum pro
te, quia modicum tibi dimisit, uiuenti uidelicet a pueritia
religiose, pudice, pia castitate, inlibata uirginitate. quasi uero
non tu multo ardentius diligere debes eum, qui flagitiosis ad
se conuersis quaecumque dimisit, in ea te cadere non permisit.
aut uero ille pharisaeus, qui propterea modicum diligebat.
quia modicum sibi dimitti existimabat, ob aliud hoc errore
caecabatur, nisi quia ignorans dei iustitiam et suam
quaerens constituere iustitiae dei subiectus non
erat? uos autem genus electum et in electis electius, uirginei
chori sequentes agnum, etiam uos gratia salui facti estis
per fidem; et hoc non ex uobis, sed dei donum est.
non ex operibus, ne forte quis extollatur. ipsius
enim sumus figmentum, creati in Christo Iesu in
operibus bonis, quae praeparauit deus, ut in illis
ambulemus. ergone hunc quanto eius donis ornatiores estis,
tanto minus amabitis? auerterit tam horrendam ipse dementiam.
proinde quoniam uerum ueritas dixit, quod ille, cui modicum
dimittitur, modicum diligit, uos ut ardentissime diligatis, cui
diligendo a coniugiorum nexibus liberi uacatis, deputate uobis
tamquam omnino dimissum quidquid mali a uobis non est
12 Ephes. 2, 8. 10 CPIZHSA1 2 te om. KRB semet ipsum PfHAD
RGTbd 4 relegiose K religiosae A pudicae A pie T 5 debis
(is a. I.) K debebis MENXG1 debeas bd 7 aut] at T phariseus
PABMS 8 estimabat S numquid ob S ob quft (qui 8. I. m. 2) H
10 non erat subiectus B subditus T 11 uirgines B 12 saluificati
B 13 per om. B dei 8. I. K donum dei K 14 extolleretur
KMENX 15 figmentum sumus MENX 16 bonis operibus GEX
18 amanitis K auerteri C1 tafii X orrendam PAl horrenda K
ipse ante tam in G 19 modicum cui S dimittitur modicum T
20 ut om. Y diligatis do XI 21 a om. MENX libere S uocatis
H deputate illi quod B 22 tamquam-nobis om. CIZB mali
om. MENX
dominum, quoniam ipse euellet de laqueo pedes
uestros, et: nisi dominus custodierit ciuitatem, in
uanum uigilauit qui custodit. et de ipsa continentia
loquens apostolus ait: uolo autem omnes homines esse
sicut me ipsum; sed unusquisque proprium donum
habet a deo, alius sic, alius autem sic. quis ergo
donat ista? quis distribuit propria unicuique sicut
uult? nempe deus, apud quem non est iniquitas. ac per hoc
qua aequitate ille faciat alios sic, alios autem sic, homini
nosse aut inpossibile aut omnino difficile est; quin tamen
aequitate faciat, dubitare fas non est. quid itaque habes
quod non accepisti? aut qua peruersitate minus diligis,
a quo amplius accepisti?
cogitatio, ne a se sibi putet esse dei uirgo, quod talis est, ac non
potius hoc donum optimum desuper descendere a patre luminum,
apud quem non est transmutatio nec momenti
obumbratio. ita enim non putabit modicum sibi esse
dimissum, ut modicum diligat et ignorans dei
9 cf. Rom. 9, 14 12 I Cor. 4, 7 18 cf. Iac. 1, 17 20 cf. Rom. 10, 3 om. E comissum P1 4 uigila*»t S uigilat GMEN uigi-
Iapt X uigilabit B custodit om. X custodit eam (eam s. I.) S,
KGMENXbd ú ait ex aut G autem om. G homines om. RHAGT
6 sicut et B proprium] proximum A habet donum MENX doipjnum
P 7 a] ex MENX alius quidam K alius quidem MENX
ergo] autem G 8 dona IZB donatista S qui. H 9 aput P
transmutatio neque iniquitas T 10 equalitate S alius SB alius BS
sic alios autem sic B 11 nosce X quin] qui RT q.u.a id B quia
id IZ 12 itaquae K utique G 13 aut per B uersitate B diligitis
I diligas K 14 a om. CIZ a quo] qiti B amplius] plus PGT
15 cogitatio induendae humanitatis KMNX cogitatio minuenda hurnilitatis
E 16 cogitatione R putet sibi N uirgo dei esse G dei uirgo
esse B hac K 17 hoc] tale B obtimum I desuper om. CIZB
discendere K 18 aput K momenti uicissitudinis jR 19 putauit KS
putabat B esse om. PKrHADBGTMENX
subiciatur. in quo uitio erat Simon ille, quem superauit mulier,
cui dimissa sunt peccata multa, quoniam dilexit multum.
sed cautius et uerius cogitabit omnia peccata sic habenda,
tamquam dimittantur, a quibus deus custodit ne committantur.
testes sunt uoces piarum deprecationum in scripturis sanctis.
quibus ostenditur ea ipsa, quae praecipiuntur a deo, non fieri
nisi dante atque adiuuante qui praecepit. mendaciter enim
petuntur, si ea non adiuuante eius gratia facere possemus.
quid tam generaliter maximeque praecipitur quam oboedientia,
qua custodiuntur mandata dei? et tamen hanc inuenimus optari.
tu, inquit, praecepisti mandata tua custodiri nimis.
deinde sequitur: utinam dirigantur uiae meae ad custodiendas
iustificationes tuas; tunc non confundar,
dum inspicio in omnia mandata tua. quod deum praecepisse
supra posuit, hoc ut a se inpleretur optauit. hoc fit
utique, ne peccetur; quod si peccatum fuerit, praecipitur, ut
paeniteat, ne defensione et excusatione peccati pereat superbiendo
qui fecit, dum non uult paenitendo perire quod fecit
etiam hoc a deo petitur, ut intellegatur non fieri nisi eo
praestante a quo petitur. pone, inquit, domine, custodiam
K om. S statuere E 2 subitiatur H ille symon EX
symon KRMN 4 cogitauit CPKfHASDRGTME1 cogitabat X
abenda CP1 5 ne omittantur I ne. omittantnr Z ne comittantur R
6 testes enim G depraecationum C in om. B 7 quae] qu€ A
praece iniunguntur G praecipi»»untur A non om. X 8 adque C1
om. X qui-adiuuante om. MENX praecipit C*KIZSDRGTbd
9 possumus KSTMENX 10 quod R 11 custodiantur G et hanc
PHTMENX hanc et KG inueniamns G optarij opari X 12 praecipisti
KR manda RlH tua om. A custodire SGMENX
13 sequitur] quid sequitur PK-(SHAGRTMENX dirigatur P 14 iuetificatione
R 15 dum] cum S omnibus mandatie tuis E praecipisse
KR 16 sup T implerewtur G 17 ne] ut non RX si]
quod S 18 paeniteant CIZS peneteat K 19 perire] elbdare N
20 a deo hoc MENs.. 21 in quid X
non declines cor meum in uerba mala ad excusandum
excusationes in peccatis cum hominibus operantibus
iniquitatem. si ergo et oboedientia, qua eius
mandata seruamus, et paenitentia, qua peccata nostra non
excusamus, sed accusamus, optatur et petitur, manifestum
est, quia cum fit, illo dante habetur, illo adiuuante conpletur.
apertius etiam dicitur propter oboedientiam: a domino gressus
hominis diriguntur et uiam eius uolet; et de paenitentia
dicit apostolus: ne forte det illis deus paenitentiam.