Iam quoniam omnium quattuor narratio in eo uersatur loco,
in quo necesse est eos usque in finem pariter ambulare nec
multum digredi ab inuicem, sicubi forte alius aliud commemorat
quod alius praetermittit, uidetur mihi expeditius nos demonstrare
posse omnium euangelistarum conuenientiam, si ab hoc iam
loco omnium omnia contexamus et in unam narrationem
faciemque digeramus. sic ergo arbitror commodius faciliusque
id quod suscepimus explicari, ut adgrediamur narrationem
omnia commemorantes cum eorum adtestatione euangelistarum,
qui ex his omnibus quisque quod potuit aut quod uoluit
commemorauit, ut tamen ab omnibus haec omnia dicerentur,
quae demonstrandum est in nullo sibi esse contraria.
eis accepit Iesus panem et benedixit ac fregit
deditque discipulis suis et ait: accipite et comedite,
hoc est corpus meum. hoc et Marcus Lucasque commemorant.
quod enim Lucas de calice bis commemorauit, prius,
antequam panem daret, deinde, posteaquam panem dedit, illud
quod superius dixit praeoccupauit, ut solet, illud uero quod
M2 4 alind] aliquid m 5 expedius Bl 7 contextamus
B 8 faciemque] seriemque r a e dirigamus RT 9 suscipimus Q
adgrediamus ClP 10 eorum] eorundem w rael adtestatione
(att. B) euangelistarum BRTD, euang. adtestatione (att.) eet., edd.
11 qui] quia w r, quid ael his om. BRTD 13 demonstranda
sunt ral 14 igitur] ergo x p cenantibus-fregit spat. uac. L
15 eis] autem eis \'ł edd., v et] ac CP 16 dedit Tx et ait]
dicens S 17 hoc B1RTD p g, haec cet. et del. B* LucasqucJ
usque B1 18 enim] autem p his Bl commemorabit BRIT
20 quod om. Bl dixerat RTD
autem coniunctum hanc sententiam facit, quae et illorum est.
Iohannes autem de corpore et sanguine domini hoc loco nihil
dixit, sed plane alibi multo uberius hinc dominum locutum
esse testatur. nunc uero cum dominum a cena surrexisse et
pedes discipulorum lauisse commemorasset reddita etiam
ratione, cur eis hoc fecerit, in qua dominus adhuc clause
significauerat per testimonium scripturae ab eo se tradi qui
manducaret eius panem, uenit ad hunc locum, quem tres ceteri
pariter insinuant:
turbatus est spiritu et protestatus est et dixit: amen,
amen dico uobis, quia unus ex uobis tradet me.
inuicem discipuli haesitantes, de quo diceret.
contristati, sicut Mattheus et Marcus dicunt. coeperunt
ei singillatim dicere: numquid ego?
ait, sicut Mattheus sequitur, qui intingit mecum
manum in parapside, hic me tradet. et sequitur idem
Mattheus ita subnectens:
sicut scriptum est de illo: uae autem homini illi, per
quem filius hominis tradetur! bonum erat ei, si natus
non fuisset homo ille. in his et Marcus hoc etiam ordine
consonat. deinde Mattheus subiungit:
9 cf. Matth. 26, 21; cf. Marc. 14, 17; cf. Luc. 22, 14 10 Ioh. 13, 21
et 22 14 *Matth. 26, 22; *Marc. 14, 19 16 Matth. 26, 23-24; cf.
Marc. 14, 20 et 21 23 Matth. 26, 25 N 4 multum B1 ClP uuerius JB1 hinc dom. loco esse
testatur om. CPF1 6 lauasse T ClP reddit RTl, reddi AlElL
7 hoc eia HAEL Y clause] causam r 8 signauerat p 10 inrinuant
U1, insinuabant HA WL g hoc p r 11 spiritus Bl amen semel
AelL 13 iohannis ClP 16 ei] et OtP ego] add. sum BTD
CPVF edd. praeter g (ego Marc. 14, 19; ego sum Matth. 26, 22)
17 tingit BIB, tinguit BzT 18 parabside BT HL, paropside I m v
idem om. F p, item V 19 ita]ista BT ONM L 21 traditur C H
non natus esset R T 22 hoc] eodem CPYF p g 23 deinde] add.
et AEL Y
rabbi? ait illi: tu dixisti. etiam hic non expressum est,
utrum ipse esset. potest enim adhuc intellegi tamquam \'non
ego dixi\', potuit etiam hoc sic dici a Iuda et a domino responderi,
ut non omnes aduerterent.
Deinde sequitur Mattheus et inserit mjsterium corporis et
sanguinis a domino discipulis datum sicut et Marcus et Lucas.
sed cum tradidisset calicem, rursus de traditore suo locutus
est, quod Lucas persequitur dicens:
manus tradentis me mecum est in mensa.
filius hominis secundum quod definitum est uadit,
uerum tamen uae illi homini, per quem tradetur! hic
iam intellegendum est illud consequi, quod Iohannes narrat,
isti autem praetermiserunt, sicut Iohannes quaedam praetermisit
quae illi dixerunt. cum ergo post traditum calicem dixisset
dominus quod a Luca positum est: uerum tamen ecce
manus tradentis me mecum est in mensa, et cetera, coniungitur
illud secundum Iohannem:
unus ex discipulis eius in sinu Iesu, quem diligebat
Iesus:
quis est de quo dicit?
supra pectus Iesu, dicit ei: domine, quis est? respondit
Iesus: ille cui ego intinctum panem porrexero. et
cum intinxisset panem, dedit Iudae Simonis Scarioth.
9 Luc. 22, 21 et 22 18 *Ioh. 13, 23-27 Bl 3 potens Bl tamquam] add. dixerit: tu dixisti rael
4 dici sic r ael respondere ClP AXEL 9 prosequitur R2 N* edd.
praeter m 10 tradentes C\'P me om. Q HAE\'L p et oni. CP-PV
filius quidem V 12 illi om. p homini illi tJiw edd.. v 13 illum B
iohannis CXP 14 praetermiserunt-quaedam om. CP 17 tradentes CxPl
me om. Q A p 18 ergo] autem r 20 dixit y pv 21 de quo om. C\'P
22 dixit r 23 ille] ille eet grv panem intinctum RT 24 simoni
T C2 Q g scariotis w e, -this ral 25 introiuit (-bit R) BRTD
0, edd. praeter m, introiit cef.
Hic uidendum est, ne non solum Lucae, qui iam dixerat
intrasse satanan in cor Iudae, quando pactus est tunc cum
Iudaeis, ut eum accepta pecunia traderet, sed etiam sibi ipsi
Iohannes repugnare uideatur, quia iam dixerat superius, antequam
istam buccellam acciperet: et cena facta, cum di abolus
inmisisset in cor, ut traderet eum ludas. quomodo enim
intrat in cor, nisi inmittendo iniquas persuasiones cogitationibus
iniquorum? sed nunc intellegere debemus a diabolo
ludam plenius esse possessum, sicut contra in bono illi qui
iam acceperant spiritum sanctum, quando eis post resurrectionem
insuflauit dicens: accipite spiritum sanctum, postea
eum, cum desuper missus esset die pentecostes, utique plenius
acceperunt. post buccellam ergo tunc introiit in eum satanas.
Iesus: quod facis, fac citius.
discumbentium ad quid dixerit ei.
putabant, quia loculos habebat ludas, quia dicit ei
Iesus: eme ea quae opus sunt nobis ad diem festum,
aut egenis ut aliquid daret.
ille buccellam, exiit continuo. erat autem nox.
ergo dixisset, dicit Iesus: nunc clarificatus est filius
2. 1 14 *Ioh. 13, 27-32 Bl 2 satanam B M cor] corda BlRTD iudae
om. T, add. tunc E2 y tunc om. R T V HAEL y p g 3 siui B
ipse CiPF AEL g m 4 iohannis ClPl quia] qui RT Ml HAEL
gm 5 cum BRTD P OMQ p gr, cum iam cet. iam misisset gv
6 corde Tl, cordet D, cor iudae RT2 iudas om. MTD 7 inmittendo]
permittendo Q cogitationum iniquarum D r ael 9 econtra p illi]
add. hic prudenter lectorem diligenter inquirendum eet CP 10 quando
-sanctum om. Bl CP 11 insuflauit B H, insuffl. cet. 12 de AlExL.
in die p 13 introiuit BTD L edd.apraeter m, introit Cl eum]
istum p 14 commemorat\'! (finit lol. 77) deinde deficit T dixit X
rv 15 nemo sciuit] nescinit CPV, add. quisquam V 16 ei dixeritjr
17 putabat 01 loculus ClP quia alt.] quod r v dixit x Im, dixerit
Xot r, dixisset v (Bx ut om. B 20 exiit] praemitt.
tunc V autem] enim RD
eum in semet ipso et continuo clarificabit eum.
II.
me, et. sicut dixi ludaeis, quo ego uado, non potestis
uenire, et uobis dico modo.
uobis, ut diligatis inuicem, sicut dilexi uos, et uos
diligatis inuicem.
discipuli estis, si dilectionem habueritis ad inuicem.
Iesus: quo ego uado, non potes me modo sequi;
sequeris autem postea.
possum sequi te modo? animam meam pro te ponam.
amen dico tibi, non cantabit gallus, donec me ter
neges. hoc de praedicta negatione sua Petro non solus
Iohannes, ex cuius euangelio modo ista interposui, sed et
ceteri tres commemorant. non sane omnes ex una eademque
occasione sermonis ad eam commemorandam ueniunt. nam
Mattheus et Marcus pari prorsus ordine et eodem narrationis
suae loco eam subnectunt ambo, posteaquam dominus egressus
est ex illa domo, ubi manducauerant pascha, Lucas uero et
Iohannes, antequam inde esset egressus. sed facile possemus
26-31; cf. Luc. 22, 31-34 add. si (et si edd.) deus clarificatus est in eo V r aelmv (in
Ioh. eu. tract. 63, 3) clarificauit B3 V MQ HAELS yxy g, clarificatua
Bl 2 clarificauit F2V HAELS1 7 p 3 quaeretis Jfi CJ"
N2M E2 7, edd. praeter g, v 4 dixit ifl non] U08 non D M E1
edd. praeter g, v 5 nobum Bl 6 sicut-inuicem QJ". BD
(nonnulli codd. euang.) et] ut et E2 Y a el m v (Iva xat) 8 dilectionem]
add. meam Bl 9 respondit] add. ei pl 10 potestis ÂjEtLl modo
me CPF ONQ HAE g 12 te sequi edd. praeter g, v 13 ponas Bt,
pones N2 E1 jX edd. praeter p, v amen semel Bl 14 ter me
gel m v 15 hoc] cap. II incip. CP solum CzY 16 ex] de r
18 ea AEX 21 est om. Bl manducauerunt (-ber. B1) BlS V Mg.
-uerat HAelL a e 22 possimus B2 H2, possumus C2QA2 g
praeoccupando, nisi magis moueret, quod tam diuersa non
tantum uerba sed etiam sententias domini praemittunt, quibus
permotus Petrus illam praesumtionem proferret uel cum domino
uel pro domino moriendi, ut magis cogant intellegi ter eum
expressisse praesumtionem suam diuersis locis sermonis Christi
et ter illi a domino responsum, quod eum esset ante galli
cantum ter negaturus.
Neque enim incredibile est aliquantum disiunctis interuallis
temporis Petrum commotum esse ad praesumendum sicut ad
negandum uel ei dominum aliquid ter similiter respondisse,
quando quidem etiam contextim nullis aliis interpositis rebus
aut uerbis post resurrectionem ter illum interrogat, utrum
eum amet, et ei ter hoc idem respondenti etiam ipse mandatum
de pascendis ouibus suis unum idemque ter praecipit.
hoc autem esse credibilius, quod ter ostenderit praesumtionem
suam Petrus et de trina sua negatione ter a domino audierit,
ex ipsis euangelistarum uerbis, quae a domino dicta diuerse
ac diuersa commemorant, sic probatur. ecce meminerimus
quod nunc interposui ex euangelio Iohannis. hoc certe dixerat:
et, sicut dixi Iudaeis, quo ego uado, non potestis
uenire, et uobis dico modo.
uobis, ut diligatis inuicem, sicut dilexi uos, et uos
diligatis inuicem. al recapitulationem (recapul. Bl) B\'R 4 praeferret
B1RD 5 per domino ClP intellegi uel ter C g, intellegibiliter
B2 9 disiunctis om. HAelL, distinctis p 12 confestim RD
13 interrogauerit CPVF x\'ł edd. 14 eum in ras. et amet et in mg.
add. 02 ei om. CPV p idem] idem ei B1, eidem V ipsi x p a
15 praecepit 02 NQ L pg, -perit raelrn 21 quaeretis D2 CVF
M E1 i edd. praeter g (c/. supra 272, 3) 22 dixit Bl non] uos
non D NlM E* edd. 23 nobum B 24 sicut-inuicem om. p
et] ut et r aelm 25 cognoscetis p quoniam Bl
inuicem.
nempe hic manifestum est ex illis uerbis motum esse Petrum,
ut diceret: domine, quo uadis? quia dicentem audierat:
quo ego uado, non potestis uenire. respondit Iesus eidem
Petro: quo ego uado, non potes me modo sequi; sequeris
autem postea. tunc ille:
sequi te modo? animam meam pro te ponam. huic
praesumtioni respondit dominus futuram eius negationem.
Lucas autem cum commemorasset dixisse dominum:
ecce satanas expetiuit uos, ut cribraret sicut triticum:
et tu aliquando conuersus confirma fratres tuos, tunc
subiecit Petrum respondisse: domine, tecum paratus sum
et in carcerem et in mortem ire.
tibi, Petre, non cantabit hodie gallus, donec ter neges
nosse me. quam hoc aliud sit, aliud illud unde Petrus ad
praesumendum permotus sit, quis non uideat? at uero Mattheus:
in me in ista nocte. scriptum est enim: percutiam
Bl 5 uado om. AFPL pg non] uos non yx raelm
potestis (tis exp.) B, poteilis Bl eidem iesas AaaL 6 ego om. CPY
potes] potestis AtEIL me om. AEL a sequi modo i edd. praeter
p g 7 autem] add. me R (ueron. cant.) 8 te pr. om. BIRD meam
s. I. B 9 praestitioni Bx futurum ClP eius om. Bl negationem]
add. dus Bl 10 simon simon Y lv 11 ut] at B cribaret
B OlNMQ, scribraret L 12 ut] ue Bl 14 subicit HAEPL 15 dicoj
et ego dico F pr 16 hoc die H negis C\'P, abneges edd. praeter
g, v (cf. 276, 4; 280, 6) 17 quamquam r aliud sic B, alius sic r
aliut illud inde B, aliud alibi unde RD, aliud unde ON, aliunde Q,
alius alibi: unde r at] ac B\\ ad B2B, a.t CF 19 et om. Bl
inquit dicto RD olibeti B 20 dixit p eis B7 iesus
om. BRD uos om. Cl patimini Bl 21 in alt. om, p
hac r
autem resurrexero, praecedam uos in Galilaeam. sic
prorsus et Marcus. quid habent etiam haec uerba uel sententiae
simile illis, uel quibus secundum Iohannem uel quibus secundum
Lucam Petrus rettulit praesumtionem suam? et hic ergo
ita sequitur:
omnes scandalizati fuerint in te, ego numquam scandalizabor.
nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis.
illi Petrus: etiamsi oportuerit me mori tecum, non
te negabo. similiter et omnes discipuli dixerunt.
Haec paene ipsis uerbis etiam Marcus commemorat, nisi
quod non generaliter, sed distinctius, quemadmodum futurum
esset, expressit dictum a domino: amen dico tibi, quia tu
hodie in nocte hac, priusquam bis gallus uocem
dederit, ter me es negaturus. cum itaque omnes dicant
praedixisse dominum, quod eum Petrus esset negaturus, antequam
gallus cantaret, non autem omnes dicant, quotiens gallus
cantaret, Marcus hoc solus narrauit expressius. unde nonnullis
uidetur non congruere ceteris, quia parum adtendunt et maxime
eorum obnubilatur intentio, cum aduersus euangelium animo
induuntur hostili. tota enim Petri negatio trina negatio est.
in eadem namque permansit trepidatione animi propositoque
mendacii, donec admonitus, quid ei praedictum sit, amaro
fletu et cordis dolore sanaretur. haec autem tota, id est trina
negatio, si post primum galli cantum inciperet, falsum dixisse
Lnc. 22, 31-34 12 cf. Marc. 14, 29-31 14 *Marc. 14, 30 B (uerc. wron. eant. claro brix. Amiat. Tol. al.), dispergentur
cet., edd., v 3 inmarcus Bl qui CP HAE1L gael
habet HAEXL gael sententiam HAelL g ael 4 similiter CP,
similem B7R HAEXL gael 5 praerumtionem Bl et] ex B 6 respondit
BL 8 amen bis B2 hoc Bl 11 discipuli om. Q, isti r
12 pane Bl 13 fut.] saturum Bt 16 negaturus es CP r (cf. 276,12;
278, 7) 21 cum] dum MQ r 22 inducuntur HAEL 23 trepidationem
B, negatione (-nё Q) MQ 25 fleto R
quia hac nocte, antequam gallus cantet, ter me negabis,
Lucas autem: dico tibi, Petre, non cantabit hodie gallus,
donec ter neges nosse me. Iohannes autem: amen amen
dico tibi, non cantabit gallus, donec me ter neges diuersis enim uerbis et uerborum ordine eandem explicauerunt
sententiam dixisse dominum, quod, antequam gallus cantaret,
eum Petrus esset negaturus. rursus si totam trinam negationem
ante peregisset, quam cantare gallus inciperet, superfluo
dixisse Marcus deprehenderetur ex persona domini: amen
dico tibi, quia tu hodie in nocte hac, priusquam
gallus bis uocem dederit, ter me negaturus es. quid
enim adtinebat dicere priusquam bis, quando, si ante primum
galli cantum tota illa trina negatio conpleretur, simul et ante
secundum et ante tertium et ante omnes galli cantus eiusdem
noctis conpleta inueniretur, quae ante ipsum primum
conpleta probaretur? sed quia ante primum galli cantum
coepta est illa trina negatio, adtenderunt illi tres, non quando
eam conpleturus esset Petrus, sed quanta futura esset et
quando coeptura, id est quia trina et quia ante galli cantum,
quamquam in animo eius et ante primum galli cantum tota
\'possit intellegi. quamuis enim uerbis negantis ante primum
coepta, ante secundum autem galli cantum peracta sit tota
14, 30 D χω ralem4 negis Clp, abnegea x edà. praeter
g, v (274, 16) 5 cantabit] add. hodie F p ter me j edd. praeter p, c
negis Clp, abneges r 8 eum] ter eum D raelm esset om. AIEIL
9 peregiss.] petrus egisset p 11 tu om. CPV hac nocte BD p
12 es negaturus rv (275, 16) 13 actinebat B si om. R ante]
autem Bl 14 et] * C, om. P, enim et r 15 cantos AxElL eiusdo Bl
16 inueniretur-conpleta om. Bl 18 quando] quod in Bt 19 quanta
(ta exp.) C, quando x 1 20 trina] add. futura r et quia om. MQ,
et qua Bl galli cantum] gallum Bl cantum] add. esset ceptura r
21 tota om. N 22 posset p enim uerbis om. Bl 23 ante secundum]
post secundum HAEL g
primum tota concepta est. nec interest, quantis morarum
interuallis trina uoce enuntiata sit, cum cor eius etiam ante
primum galli cantum tota possederit, tam magna scilicet
formidine inbibita, ut posset dominum non solum semel, sed
iterum et tertio interrogatus negare, ut rectius diligentiusque
adtendentibus, quomodo iam mulierem moechatus est in corde
suo qui eam uiderit ad concupiscendum. sic Petrus quandocumque
uerbis ederet timorem, quem tam uehementem animo
conceperat, ut perdurare posset usque ad tertiam domini
negationem, tota trina negatio ei tempori deputanda est,
quando eum trinae negationi sufficiens timor inuasit. ex quo
etiam si post primum galli cantum inciperent pulsato interrogationibus
pectore uerba illa negationis erumpere, nec sic
absurde adque mendaciter ante galli cantum ter negasse diceretur,
quando ante galli cantum tantus timor obsederat mentem,
qui eam posset usque ad tertiam negationem perducere. multo
minus igitur mouere debet, quia trina negatio etiam trinis
negantis uocibus ante galli cantum coepta, etsi non ante
primum galli cantum peracta est. tamquam si alicui diceretur
Bl, coepta 0 ael, nocte coepta HAetL 3 nuntiata
(nnt. EL) Bx HAEL 4 possiderit B2 NlQ magnu Bl,
magnam V 5 formidinem Y HAEL inuita BlR, inbiuita 2?2,
imbui ita HAEL g, imbiberit V ut om. H, aut 0 possit CPF g
sed] add. et r ael 6 ut] add. sicut Y, add. clareat XOO r 7 adtendetibi
Bl, adtendentibus uidetur » 7, att. uideatur a mulierem
moechatus (moecatua B) est BRD, moechatus (-cat. N AE\'L) est muL
eet., edd. 8 quandocunque petrus r 9 ederit CIP, ediderit C*
tamen J51 nehementer C1P AEL r g, -ti p 10 conceperit Bl
possit CP 12 trinae] trina Nl, trinam 0 negationis B ONlQ
Bufficienter p qao] add. intelligitur (0 r 13 ai om. Bl 14 peccatore
B 15 ante g. c. t. n. diceretur] dici potuisse antequam gallus
cantet ter me negabis w r ter—cantam om. B ONM L 16 quando]
quia m r galli-eam om. Bl cantu et mente B1 timor] add.
eius m r 17 eam] eum B* V l m 18 gitur Bl 19 negatis Bl
coepta e. n. a. p. g. cantum del. B1, om. Bl 20 tamqu.] et aquam Bl
in qua mihi ter conuiciaberis, non utique, si eam ante omnem
galli cantum scribere inciperet et post primum galli cantum
finiret, ideo dicendum erat falsum fuisse praedictum. Marcus
ergo de ipsarum uocum interuallis planius elocutus est, qui
dixit ex persona domini: priusquam bis gallus uocem
dederit, ter me es negaturus. ita gestum esse apparebit,
cum ad eundem locum narrationis euangelicae uenerimus, ut
etiam illic ostendatur euangelistas sibi congruere.
Si autem quaeruntur ipsa omnino uerba, quae Petro dominus
dixerit, neque inueniri possunt et superfluo quaeruntur, cum
sententia eius, propter quam cognoscendam uerba proferuntur,
etiam in diuersis euangelistarum uerbis possit esse notissima.
siue ergo diuersis sermonum domini locis commotus Petrus
singillatim ter enuntiauerit praesumtionem suam et ter ei
dominus suam negationem praedixerit, sicut probabilius indagatur,
siue aliquo narrandi ordine possint omnium euangelistarum
commemorationes in unum redigi, quibus demonstretur
semel dominum praedixisse Petro praesumenti, quod eum
negaturus esset, nulla hic euangelistarum repugnantia deprehendi
poterit, sicut nulla est.
III. Nunc ergo quantum possumus ipsum ex omnibus
ordinem iam sequamur. cum itaque secundum Iohannem hoc
Petro praedictum esset, sequitur idem Iohannes et conserit
Cl PF1 Q g 2 conaicianeris B
3 inciperit CXP primum om. CP 6 dicit I bis om. J2 7 negaturus
es D re1 ita] add. s. I. enim C2 8 locum om. Bl 9 etiamj
iam 01 conuenire p 10 querantur p uerba] narrationis uerba 2
11 inuenire C1P et om. 01 l, ex H 12 agnoscendum g 13 enangelistarum-diuersis
om. Bl 14 siue] si uero B2 16 predixit r sicut] si r
indigatur (g radendo in c mut.) CP, indicatur D V HAJ&L p l, indicatur
r 17 possunt V tu 18 in unum om. B 20 easet] est JB1
21 est] add. discordia r 22 nunc] sic p nunc-ipsum spat. uac. L
nunc-esset minio A ergo] uero HES ay g 23 hoc] iam B,
om. AlElL
creditis in deum, et in me credite.
mei mansiones multae sunt, et cetera sermonis eius praeclara
maximeque sublimia diu narrat, donec contextim ueniat
ad illum locum, ubi ait dominus:
te non cognouit, ego autem te cognoui, et hi cognouerunt,
quia tu me misisti,
tuum et notum faciam, ut dilectio, qua dilexisti me,
in ipsis sit et ego in ipsis. cum autem
contentio inter eos, quis eorum uideretur esse maior,
sicut Lucas commemorat,
eorum, et qui potestatem habent super eos
benefici uocantur.
est in uobis fiat sicut iunior et qui praecessor est
sicut ministrator.
an qui ministrat? nonne qui recumbit? ego autem in
medio uestrum sum sicut qui ministrat.
estis qui permansistis mecum in temtationibus meis.
et ego dispono uobis, sicut disposuit mihi pater
meus regnum,
meam in regno, et sedeatis super thronos iudicantes
duodecim tribus Israhel.
sicut Lucas ipse subiungit: ecce satanas expetiuit uos, ut
17, 1-26 5 *Ioh. 17, 25 et 26 9 *Luc. 22, 24-38 (signa transpos. add. C) CP in alt. om. CP
3 manaionesi B1 cetera] s. I. add. que M1 sermones N1, sermonibus
M eius] domini V, huius % praeclaramexmeq. J31 4 ueniam
Bl 5 pater eius te JB1 et exp. N, om. RD HAEL edd. praeter
gm, om. v 6 te om. Bl hii BR CzP, ii Im 7 feci eis V M gv
8 delexissti B 9 esset] add. et ON v 13 uenefici Bl, benifici R
14 iunior] minorx 41 edd. praeter g m, v (6 sed Cant. 6
cf. specul. 27) 15 ministratur ClP namque g quis] qui BR
est om. R 17 ministra ElL 18 mihi mecum 01 tribulationibuS
HAeiZ 20 ut] at B 21 regno] add. meo NzMsQ E1
(om. Cant.) 22 simon Cl, om. simoni. 23 ecce] simon ecce B
r aelm, simon simon ecce v expetiit R
ut non deficiat fides tua, et tu aliquando conuersus
confirma fratres tuos.
paratus sum et in carcerem et in mortem ire. 34 et ille
dixit: dico tibi, Petre, non cantabit hodie gallus, donec
ter. abneges nosse me. et dixit eis:
sine sacculo et pera et calciamentis, numquid aliquid
defuit uobis?
sed nunc qui habet sacculum tollat, similiter et peram.
et qui non habet uendat tunicam suam et emat gladium.
est oportet impleri in me: et quod cum iniustis deputatus
est. etenim ea quae sunt de me finem habent.
dixit eis: satis est. et ymno dicto, sicut Mattheus
Marcusque commemorant, exierunt in montem oliueti.
in me in ista nocte. scriptum est enim: percutiam
pastorem et dispargentur oues gregis.
autem resurrexero, praecedam uos in Galilaeam
fuerint in te, ego numquam scandalizabor.
antequam gallus cantet, ter me negabis.
Petrus: etiamsi oportuerit me mori tecum, non te
negabo. similiter et omnes discipuli dixerunt. haec
secundum Mattheum inseruimus; sed et Marci paene ipsa et
NMlQ H (if. 274,11) 2 ut non] ne HAelL 5 hodie om.
BD 6 neges D (ef. 274, 16) 8 ad BlB eis om. dEIL (om.
uerc. ueron. cant. al.) 12 quod om. E2 fx pmv 14 domine om. B
ecce] sunt HAetL duo gladii HAEL v 15 ymno B A p, hymno
cet. 17 dicit om. Hl, ait JBP, dixit B rael patimini Q 19 dispargentur
B H, disperg. (desp. Q) cet., edd. (275, 1) 20 surrezero M
21 et respondens petrus M x
iam supra enodauimus.
uenit Iesus cum illis in uillam, quae dicitur Gethsamani.
hoc dicit et Marcus, hoc et Lucas non expresse nominato
praedio, cum ait:
in montem oliuarum. secuti sunt autem
illum et discipuli.
illis: orate, ne intretis in temtationem. iste locus
est, cuius nomen illi dixerunt Gethsamani. ibi fuisse intellegimus
hortum, quem commemorat Iohannes ita narrans: haec
cum dixisset Iesus, egressus est cum discipulis suis .
trans torrentem Cedron, ubi erat hortus, in quem
introiuit ipse et discipuli eius. deinde secundum Mattheum
orem.
coepit contristari et maestus esse.
tristis est anima mea usque ad mortem; sustinete
hic et uigilate mecum. et progressus pusillum procidit
in faciem suam orans et dicens: mi pater, si
possibile est, transeat a me calix iste; uerum tamen
non sicut ego uolo, sed sicut tu.
et inuenit eos dormientes, et dicit Petro: sic
Lnc. 22, 39-46 6 Luc. 22, 39 et 40 10 cf. in Ioh. eu. tr. 112, 1
11 Ioh. 18, 1 15 *Matth. 26, 36 b-46 17 cf. Marc. 14, 32 rael narrationem] add. auam E2 y
tunc-uillam sp. uac. L 4 uilla B CP gethsamani CP, gesaamani
22, gethsem. cet. (Cant.) 5 et marcus om. A&LS hoc
alt. OM. S 6 cum] quam B et om. B 8 illum om. AlElS, eum
R E* i 9 eia g 10 cui M gethsamani BR P, getaemani C r.
gethaem. cet. 11 et cum hoc p, hoc cum r 12 regressus CP, eegr.
F 18 ortus B N 14 introiuit (-bit Q) D MQ edd., c, introit B,
introiit cet. discipuli-dixit om. B 15 diecipnlis] eis p, disc. suis
elv 19 hic om. B 20 pater mi PV v 22 discipulos] add. suos
BD HAEL elv 23 inbenit B1 dixit r petro om. L
orate, ut non intretis in temtationem. spiritus quidem
promtus est, caro autem infirma.
abiit et orauit dicens: pater mi, si non potest hic
calix transire, nisi bibam illum, fiat uoluntas tua.
uenit iterum et inuenit eos dormientes; erant enim
oculi eorum grauati.
orauit tertio eundem sermonem dicens.
ad discipulos suos et dicit illis: dormite iam et
requiescite; ecce adpropinquauit hora et filius hominis
tradetur in manus peccatorum.
adpropinquauit qui me tradet.
Haec etiam Marcus eoque prorsus modo adque ordine
conserit aliquanto breuius quasdam constringens sententias et
aliquid magis aperiens. nam uidetur hic sermo secundum
Mattheum tamquam sibi ipsi contrarius, quod post tertiam
orationem uenit ad discipulos suos et dicit illis:
iam et requiescite; ecce adpropinquauit hora et
filius hominis tradetur in manus peccatorum.
eamus; ecce adpropinquauit qui me tradet. quomodo
enim supra dormite iam et requiescite, cum conectat:
ecce adpropinquauit hora, et ideo dicat: surgite, eamus?
qua uelut repugnantia commoti qui legunt conantur ita pronuntiare
quod dictum est: dormite iam et requiescite,
pg (Marc. 14, 37) 2 ut non] ne r 3 proptus B
5 uolumtas B, uolont. C 6 eos] illos B enim om. Q, autem N
7 oculi eor.] oculorum Bl 9 dixit r, ait g 10 quiescite p adpropinquabit
02 AE1L g r 11 manibus p surgete 01 12 adpropinqaabit
RC2.AE1L gr .13 etiam] iamAEIL eaqueB, eo quoqae p modo]
eo modo HAE1 eo ordine AEL 14 aliquanto BRD CP 0 HAEL
ram, aliquando cet. 16 ipsi om. BR 17 ait p, dixit rael 18 adpropinquabit
C2V A&L gr (sic infra) 19 manibus p aurgete C1
21 supra] super B, add. dicit x p, add. dixit N* rael cum] dicit
cam D cognectat B, conectati C\'P, conectit 02, sabnectat p
22 adpropinqaabit C2V AEL g r et] ac p surgete 01 23 qua
om. Cl 24 quiescite BXR.
recte fieret, si esset necesse. cum uero Marcus ita hoc
commemorauerit, ut, cum dixisset: dormite iam et requiescite,
adiungeret sufficit et deinde inferret uenit hora, ecce
tradetur filius hominis, utique intellegitur post illud quod
eis dictum est: dormite et requiescite, siluisse dominum
aliquantum, ut hoc fieret quod permiserat, et tunc intulisse:
ecce adpropinquauit hora. ideo post illa uerba secundum
Marcum positum est sufficit, id est (quod requieuistis iam
sufficit). sed quia commemorata non est ipsa interpositio silentii
domini, propterea coartat intellectum, ut in illis uerbis alia
pronuntiatio requiratur.
Lucas autem praemisit, quotiens orauerit; dixit sane, quod
isti tacuerunt, et orantem ab angelo confortatum et prolixius
orantis sudorem fuisse sanguineum et guttas decurrentes in
terram. cum ergo dicit: et cum surrexisset ab oratione
etuenisset ad discipulos suos, non expressit quota oratione;
nihilo tamen illis duobus repugnat. Iohannes uero, posteaquam
in hortum ingressum dicit cum discipulis suis, non comme*
morat, quid illic egerit, donec eius traditor cum Iudaeis ad
eum conprehendendum ueniret
Tres igitur isti eandem rem ita narrauerunt, sicut etiam
unus homo ter posset cum aliquanta uarietate, nulla tamen
16 Luc. 22, 45 18 cf. Ioh. 18, 1 20 cf. ib. 2-11 B ab om. P, 8. l. N a] ut CP 3 commemoraberit
B 4 adinngerit CP, -nxerit g ora B, hora et B 5 tra
ditur C\'P 6 dormite] add. iam 0 xw elm requiescete C
. dominna HAEL 7 aliquantulum e I flerit ClP praemiserat CP
S* g. promiB. AELS1 r p 8 adpropinquabit CV HAEL g r 9 id—
sufficit om. BR r requieuissetiB CP 11 domino CP coarctat
reltn in om. H. etiam in p 15 fudisse x sanguinem PV N,
sangninatum g decurrisse r in terra ClPV 16 resurrexisaet B
17 quod ab JB, quot H 18 nihil RD V p, nihil (hoc 8. I. add.) F,
nihil his N, in nihilo HAelL r gael, in nullo E2, neque hoc r tamen]
add. hoc p. add. in RD 21 uenerit CPV p 22 tre ElL, tria A1
secuti AJJ, sicuti E y 23 possit F\' A\'S, posset loqui r aeI aliqua CPF1
auulsus fuerit, ut oraret, manifestius aperuit dicens: quantum
iactus est lapidis. porro autem Marcus primo ex uerbis
suis idem narrauit rogasse dominum: ut, si fieri posset.
transiret ab eo illa hora, id est passionis, quam calicis
nomine mox significauit. deinde uerba ipsa domini sic enuntiauit:
abba pater, omnia tibi possibilia sunt, transfer
calicem hunc a me. quibus uerbis si adiungas quod illi duo
dixerunt et quod ipse etiam Marcus ex persona sua pariter
supra posuit, ita sententia manifestatur: pater, si fieri
potest, omnia enim tibi possibilia sunt, transfer calicem
istum a me, ne quis eum putaret patris minuisse
\'potestatem, cum ait: si fieri potest; non enim dixit (si facere
potes\', sed: si fieri potest; fieri autem potest quod ille
uoluerit. sic itaque dictum est si fieri potest, ac si diceretur
si uis. manifestauit enim Marcus, quo intellectu accipiendum
sit si fieri potest, quando ait: omnia tibi possibilia sunt.
et quod commemorauerunt eum dixisse: uerum non quod
ego uolo, sed quod tu — quod tantundem ualet, quantum
si et ita dicatur: uerum tamen non mea uoluntas, sed
tua fiat — satis ostendit non ex possibilitate, sed ex uoluntate
patris dictum esse si fieri potest, praesertim quia Lucas
et hoc ipsum planius intimauit; non enim ait: si fiori potest,
sed: si uis. cui apertiori sententiae apertius iungitur quod
Marcus posuit, ut ita dicatur: si uis, omnia enim tibi
possibilia sunt, transfer a me calicem istum.
BBD, enim cet., edd. 2 ot oratet B 5 transiret OM. B
ora B 6 deindein CP 10 sententiam B 12 istam] hunc V eam]
enim BlRD minaisset B 13 (si om.) faceres Bl 16 si uis] suis Bl
manifeetaret B2, -abit AelL quod B2 intellectum CPl 17 sit]
est B1 19 quod tandem B1, quantundem H1A1E1L, tantundem A2E2S
rael, quod tantum p uadet Bl 20 et si RD mea] meet B1
uoluntate R 21 possibilitate BIRD V, inpossibilitate (imp.) cet., edd-
sed ex uoluntate om. Bt 28 et om. BlB ait] dixit BD 25 si uis
o. enim] enim omnia suis B\', si enim uis omnia BD 26 a me om. CPV
. Quod autem ipse Marcns non solum pater sed abba pater
eum dixisse commemorat, hoc est abba Hebraeice, quod est
Latine pater. et fortasse dominus propter aliquod sacramentum
utrumque dixerit uolens ostendere illam se tristitiam in
persona sui corporis, id est ecclesiae suscepisse, cui factus
est angularis lapis, uenienti ad eum partim ex Hebraeis, ad
quos pertinet quod ait abba, partim ex gentibus, ad quas
pertinet quod ait pater. etiam Paulus apostolus non praetermittens
hoc sacramentum: in quo clamamus, inquit, abba
pater, et iterum ait: misit deus spiritum suum in corda
nostra clamantem abba pater. oportuit enim ut bonus magister
et uerus saluator infirmioribus conpatiens in se ipso demonstraret
non debere suos martyres desperare, si qua forte
cordibus eorum inreperet sub tempus passionis ex humana
fragilitate tristitia, cum eam uincerent uoluntati suae praeponendo
uoluntatem dei, quia ille scit, quid expediat quibus
consulit. de qua tota re non nunc tempus est, ut uberius
disseratur; agitur enim modo de conuenientia euangelistarum,
in quorum diuersitate uerborum salubriter discimus non aliud
in uerbis ad audiendam ueritatem quam sententiam loquentis
esse requirendam. hoc est enim pater quod abba pater, sed
ad sacramentum intimandum planius est abba pater, ad
unitatem significandam sufficit pater. et dominum quidem
abba pater dixisse credendum est; sed tamen non eluceret
sententia, nisi aliis dicentibus pater demonstraretur sic esse
add. et r pater] per AelL, om. r 2 eum om. Bl hebraeice
(haebr. R) BR Q, ebreicae El, hebraice (ebr., -cae) cet., edd.
3 saaementiim Bl 4 dixerit] add. quia ipus dixit abba pater utrumque
idem naleat r 6 angulariis B aenientibus HAelL g, ex diaerso
uenienti E* Y 7 abba-ait om. R quas] quos jB1 8 pertini Bl praetermittit
HAelL g 10 misitme Bl suum] filii sui B1 V v (too
oloo cf. Tert. adu. Marc. 6, 4 11 noetra] uestra \'ł edd., v
13 forte om. J51 14 tempore V ga 17 uuerius Bl 18 distrahatur p
de om. B 20 audiendum Y 22 samentum B, sum. R ad u. s. s.
pater om. B1 24 luceret AxElL e 25 sententiam Bl dicentibus]
add. tantum r a
ei illo ergo intellectu dictum est abba pater, quo idem
dominus alibi ait: habeo alias oues, quae non sunt ex
hoc ouili, gentes utique significans, cum haberet oues etiam
in populo Israhel. sed quia secutus adiecit: oportet me et
eas adducere, ut sit unus grex et unus pastor, quantum
ualet ad Israhelitas et gentes abba pater, tantum ad unum
gregem solum pater.
V.
Marcus, ecce ludas unus de duodecim uenit et cum
eo turba multa cum gladiis et fustibus a principibus
sacerdotum et senioribus populi.
eum dedit illis signum dicens: quemcumque osculatus
fuero, ipse est, tenete eum.
ad legum dixit: haue, rabbi, et osculatus est eum.
dixitque illi primo quod ait Lucas: Iuda, osculo filium
hominis tradis? deinde quod Mattheus: ad quod uenisti.
amice? deinde dixit quod Iohannes commemorat: quid
quaeritis?
eis Iesus: ego sum. stabat autem et Iudas. qui tradebat
eum, cum ipsis.
abierunt retrorsum et ceciderunt in terram.
,
cf. 47—56 10 Marc. 14, 43-45; cf. 43-52 16 Luc. 22, 48; cf.
47-53 17 *Matth. 26, 50 18 *Ioh. 18, 4-9; cf. 2-11 Bl, -tum CPX quo] quod BXD P OMQ a 3 abeo Bl
ex] de CPF ONMQ H pgm (sx) 4 cum] quem Bl 5 et eas
om. RD 6 gres Bx 9 V om. CP dicunt V edd. praeter pg
10 de om. Bl, ex HAEXL V Q AELS
edd. praeter m (ueron. colb. Big. Ox. al.: cf. Mare. 14, 43 > t.
16 iudae CPl 17 trades AS ad quid edd., v amice ad qu.
uenieti E2 edd. praeter g (to 5 Cant.) 18 iohannis
CP quidj quem M E2 edd. praeter g, v (siva) 19 ei om.
CPV ψ g nazorenum B M H, nazareum p, nazarenum cet., v dixit r
20 eis om. BD, ei Ael istabat B iudax Bx tradiderat r
21 sunt Bx 22 et] et.et B1
dixerunt: legum Nazoreum.
uobis, quia ego sum. si ergo me quaeritis, sinite hos
abire.
dedisti mihi, non perdidi ex ipsis quemquam.
ipsum erant quod futurum erat dixerunt ei: domine,
si percutimus in gladio?
quod omnes quattuor dicunt, seruum principis sacerdotum
et amputauit auriculam eius, sicut Lucas et Iohannes
dicunt, dextram. qui autem percussit secundum Iohannem
Petrus erat, quem percussit autem Malchus uocabatur. deinde
quod Lucas dicit:
huc, et adiunxit quod Mattheus commemorat: conuerte
gladium tuum in locum suum. omnes enim qui acceperint
gladium gladio peribunt.
possum rogare patrem meum et exhibebit mihi modo
plus quam duodecim milia legiones angelorum?
ergo implebuntur scripturae, quia sic oportet
fieri? his uerbis adiungi potest quod illum eo loco Iohannes
dixisse commemorat: calicem, quem dedit mihi pater: non
21 Ioh. 18, 11 Bl, nazorenum B2, nazareum p, nazarenum edd., c (vato*paMv)
dixit B1 5 perdidi. (eras. t) B ipais] eis M V ^ p r
6 hii BR IP g, his Nl, ii l m 7 erant] erat BIB1 8 percutiemuB
CP (uerc. ueron. colb. corb. cant. Dbl. Eg., uel
-Bl 11 dexteram M CP q, edd., v
secundum-percussit om. Bl iohannen CP 12 marchus BI,
malcofl B* H pr 13 respondit AelL, -dens autem E1 inite B
14 hunc 221 conuertere p 18 milia legiones BR El (ueron. colb.
clar. sgm. pal. brix. Big. Foroiul. al.; Sedul. carm. 5, 73; op. 6,
f), legiones cet., edd., v 20 eum r iohannes dixisse BlRD,
dix. iohannea (-nnem B2) cet., edd. 21 non] non uis CPF1 m (uerc.
tteron. mon. colb. Dbl. Eg. Rtc. al.), non uis ut F2 <1 prael, uis ut
non D
qui percussus erat et sanauit eum.
Nec moueat, quasi contrarium sit quod Lucas dixit interrogantibus
discipulis, si percuterent in gladio, dominum
respondisse: sinite usque huc, quasi post illam percussionem
ita dictum fuerit, ut placuerit ei usque huc factum, sed
amplius fieri noluerit, cum in uerbis, quae Mattheus posuit,
intellegatur potius totum factum, quo usus est Petrus gladio,
domino displicuisse. illud enim uerius est, quod cum eum
interrogassent dicentes: domine, si percutimus in gladio?
tunc respondit: sinite usque huc, id est non uos moueat
quod futurum est; permittendi sunt huc usque progredi. id
est ut me adprehendant et impleantur quae de me scripta
sunt. sed inter moras uerborum interrogantium dominum et
illius respondentis Petrus defensionis auiditate et maiore pro
domino commotione percussit; sed non potuerunt etiam simul
dici quae simul fieri potuerunt. non enim diceret respondens
autem Iesus, nisi illorum interrogationi responderet, non
facto Petri. nam de facto Petri quid iudicauerit, Mattheus
solus dicit. ubi etiam non dixit Mattheus \'respondit Iesus
Petro: conuerte gladium tuum\', sed dixit: tunc ait illi Iesus:
conuerte gladium tuum, quod post factum apparet dixisse
dominum. illud uero quod Lucas posuit: respondens autem
Iesus ait: sinite usque huc, illis qui interrogauerant
responsum esse accipiendum est; sed quia, ut diximus, inter
uerba interrogantium et respondentis domini facta est uno
om. M, dixit g lucas dicit r aelm illius] eius V p
5 ainete EXL hunc Rl CPl 6 ut p. ei om. R 7 noluerit B\'
8 potius] post p quod HAJEPL g est om. BIRD petrus gladio
BIRD, gl. petro cet., edd. 9 discipulissed Bdisplicuisse sed R. dis.
plicuisset HAL quod om. r 12 usque huc p 9 id BXBD pr
hoc eet. 13 et] ut CPV g 15 maiori. (eras. s) F, -ri paelf*
16 potuerant CPV 17 responde aut BxRl, respondit- R1 19 petri
pr. om. B\' qui B 20 dicit BRD CP M HL pgra, dixit eel.
21 sed om. B\' 24 inite Bl
inter uerba interrogationis et responsionis eam insereret. non
est ergo contrarium hoc ei quod dixit Mattheus: omnes enim
qui acceperint gladium gladio peribunt, id est qui usi
fuerint gladio. uideri autem posset contrarium, si dominus
ex illa responsione saltem usque ad unum nec ipsum letale
uulnus usum tamen gladii spontaneum adprobasse demonstraretur.
quamquam etiam Petro dictum totum congruenter
intellegi possit, ut sic conectatur et quod Lucas et quod
Mattheus rettulit, quemadmodum supra commemoraui: sinite
usque huc et conuerte gladium in locum suum. omnes
enim qui acceperint gladium gladio peribunt, et cetera.
quomodo autem sit intellegendum sinite usque huc, iam
exposti, et si aliter melius potest, ita sit, dum tamen euangelistarum
ueritas constet.
Postea sequitur Mattheus et commemorat eum in illa hora
dixisse turbis:
gladiis et fustibus conprehendere me. cotidie aput
uos sedebam docens in templo et non me tenuistis.
tunc addit etiam uerba, quae Lucas ponit: sed haec est
hora uestra et potestas tenebrarum.
totum factum est, sicut Mattheus dicit, ut implerentur
scripturae prophetarum.
eo fugerunt, sicut et Marcus dicit.
illum unus adulescens amictus sindone, sicut idem
50-52 CP esse] et esae CP 2 eam om. AlElL inserreret CP,
inferret g 3 ei hoc ONQ r 6 responsione] add. sinite usque huc l,
add. sinite usque huc prohibuisse (om. saltem-ipaum) rae 7 gladii
tamen R demonstretur e, uideretur l 8 petrum BI Nl dicto Bx
9 posset CP 11 et conuerte—huc om. J21 gladium] add. tuum Q
rlmv 15 conitet Bl, consentet B2 16 postea] V nUIn. cap. praemiti.
CP eum] cum AelL, quod E2 i 17 dixisset AEL i 20 addit
BIRD, addidit cet., edd. est om. AelL 24 fugierunt C1 M A
25 sindonem HAelL
sindone nudus profugit ab eis.
VI.
principem sacerdotum, ubi scribae et seniores conuenerant,
sicut Mattheus dicit. sed primo ad Annam ductus
est, socerum Caifae, sicut Iohannes dicit. Marcus autem et
Lucas nomen non dicunt pontificis. ductus est autem ligatus,
cum adessent in illa turba tribunus et cohors et ministri
Iudaeorum, sicut Iohannes commemorat.
sequebatur eum a longe usque in atrium principis
sacerdotum. et ingressus intro sedebat cum ministris,
ut uideret finem, sicut dicit Mattheus. et calefaciebat
se ad ignem, sicut in eo loco narrationis dicit Marcus. hoc
et Lucas commemorat, quod
accenso autem igne in medio atrio et circumsedentibus
illis erat Petrus in medio eorum. et Iohannes
dicit, quod
discipulus autem ille alius erat notus pontifici
et introiuit cum Iesu in atrium pontificis, sicut Iohannes
dicit.
eundem Iohannem. exiit ergo discipulus alius, qui erat
notus pontifici et dixit ostiariae et introduxit Petrum,
sicut idem Iohannes dicit. sic enim factum est, ut intus esset
et Petrus in atrio, sicut et alii dicunt.
53-72; cf. Luc. 22, 54—62 9 Matth. 26, 58 12 Marc. 14, 54
14 Luc. 22, 54 et 55 16 Ioh. 18, 15 et 16 L1, relicta p r 2 profugiit jB1 3 iesum om. Bl 4 seniores]
pharisaei HAE1L conuenerunt CP 5 primum faet
10 eum om. B 12 finem] add. rei I dicit-sicut om. Bl 14 quod]
et quod B r 15 atrii M v 17 sequebatur] add. eum l, add.
lesum m v 18 alius om. p v 19 introiuit B H, edd. praeter gtn,
introibit Bl, introiit cet. iesu] iam Bl atrio CP sicut] ut Bl
20 foras H1A1E1L 21 eundem del. B2, om. F1 iohannen CP
24 et pr. om. M r
sicut Mattheus dicit, quaerebant falsum testimonium
contra Iesum, ut eum morti traderent,
cum multi falsi testes accessissent. conuenientia
enim testimonia non erant, sicut Marcus dicit, cum
eundem locum commemoraret. nouissime autem uenerunt
duo falsi testes. sicut dicit Mattheus,
dixit: possum destruere templum dei et post triduum
aedificare illud. alios etiam Marcus commemorat dixisse:
hoc manu factum et per triduum aliud non manu
factum aedificabo.
testimonium illorum, sicut idem Marcus ibidem dicit.
ad ea quae isti aduersum te testificantur?
illi: adiuro. te per deum uiuum, ut dicas nobis, si tu
es Christus filius dei. dicit illi Iesus: tu dixisti.
haec Mattheus. Marcus autem eadem aliis uerbis dicit, nisi
quod tacet, quod eum adiurauerit princeps sacerdotum. sed
tantum ualere ostendit quod ei dicit Iesus: tu dixisti, quantulum
si diceret: ego sum. sequitur enim, ut ait idem Marcus:
et 61 10 Marc. 14, 58 et 59 16 Matth. 26, 62-64 a 19 cf. Marr.
14, 60 et 61 num. cap. praemitt. CP omne om. a e conflilium
B3 ClF1 pgrm 5 enim] autem p testimonium B 6 commemoret
Bt 8 distraere D CP trium Bt, tridao R ClP 9 reaedificare
(reed.) V edd., c (B etiam in
ras. N, autem I commem. marc. R 11 perJ post MQ edd. praeler
p (om. V pg 14 respondens Bl 0*31, -diв F1 Nt A1E1L
15 adnerana H te om. Bl 16 principes L 17 aioro Bl 18 tleiJ
add. nini L yr dixit r 19 eadem om. CP 20 taccat CP adinranerat
CP 21 quantalum BlRD, quantum cet., eild. 22 lIum om.
ONQ. eras. F ut] ut Al, et Q A-1
hominis a dextris sedentem uirtutis et uenientem
cum nubibus caeli. hoc dicit etiam Mattheus, sed non
dicit respondisse Iesum \'ego sum\'.
scidit uestimenta sua dicens: blasphemauit:
quid adhuc indigemus testibus? quod Mattheus commemorat
et sequitur: ecce nunc audistis blasphemiam.
reus est mortis. hoc etiam testatur et Marcus. et sequitur
Mattheus:
eum ceciderunt. alii autem palmas in faciem ei dederunt
qui te percussit? hoc dicit et Marcus; commemorat etiam
quod ei faciem uelauerunt. de his Lucas quoque testatur.