LXXIII. Sequitur ergo Mattheus et dicit:
autem audientes, quod silentium inposuisset Sadducaeis,
conuenerunt in unum,
ex eis legis doctor temtans eum: magister, quod est
mandatum magnum in lege?
dominum deum tuum ex toto corde tuo et in tota
anima tua et in tota mente tua.
et primum mandatum.
huic: diliges proximum tuum sicut te ipsum.
duobus mandatis uniuersa lex pendet et prophetae.
hoc et Marcus commemorat eundem ordinem seruans. nec
moueat, quod Mattheus dicit temtantem fuisse illum, a quo
dominus interrogatus est, Marcus autem hoc tacet et in fine
ita concludit, quod ei dominus sapienter respondenti dixerit:
non longe es a regno dei. fieri enim potest, ut, quamuis
temtans accesserit, domini tamen responsione correctus sit.
34-40 14 cf. Deut. 6, 5 17 cf. Leu. 19, 18 20 cf. Marc. 12.
28—34 24 Marc. 12, 34 r aeI quos] quo AelL
quae] quam e l 5 hii BRT CPV Hg 8 tributa AEIL 9 prorsus]
pro suo AetL 11 quod] quo AIEiL sadduch. R N*, saduc. AEL
13 legislator l 14 magnum om. CP diligis RT Cl Q ElL 15 ei
BRTD pv, in cet. (ueron. colb. clar., opt. codd. Vulg., iv) in] ei p
16 in] ex p, om. e 18 diligis ClF Q EXL 22 marcus H2 x gtn,
lucas cet. 23 ita] itaque OM, utique N, marcus r, marcus ita D a e,
ita marcus l 24 es longe v potuit raeI
decipere uolentis inimicum, sed cautam potius tamquam experiri
amplius uolentis ignotum. neque enim frustra scriptum
est: qui facile credit leuis corde minorabitur.
Lucas autem non hoc ordine, sed longe alibi tale aliquid
interponit. utrum autem hoc recordetur, an alius ille sit, cum
quo similiter de duobus istis praeceptis dominus egerit, prorsus
incertum est. hinc autem etiam recte uidetur alius esse, non
solum propter ordinis multam differentiam, sed quia etiam
ipse dicitur respondisse domino interroganti et in sua responsione
commemorasse duo ista praecepta; et cum ei dixisset
dominus: hoc fac, et uiues, ut illud faceret quod magnum
esse in lege ipse responderat, secutus euangelista ait: ille
autem uolens se iustificare dixit: et quis est mihi
proximus? tunc dominus nan-auit de illo qui descendebat ab
Hierusalem in Hierichum et incidit in latrones. unde quia et
temtans praedictus est et duo praecepta ipse respondit et post
admonitionem domini dicentis: hoc fac, et uiues, non bonus
commendatur, cum dicitur de eo: ille autem uolens se
iustificare, iste autem quem pari ordine Mattheus Marcusque
commemorant tam bene commendatus est, ut ei diceret dominus:
non longe es a regno dei, probabilius creditur hunc
alium esse, non illum.
interrogauit eos Iesus
de Christo? cuius filius est? dicunt ei: Dauid.
quomodo ergo Dauid in spiritu uocat eum dominum
18 ib. 28 24 Matth. 22, 41-46 l 4 credidit B corde] add. est et edd. praeter g, v
minurabitur B, minoratur Ol, inhonorabitur ^ 5 hanc E2 f 7 erigit
GIP, egit V 8 etiam] et r 10 interrogati Bl 11 et om. HEKL
12 uiuei Bl ut] et R facere ClP HAelL 14 mihi] meus cL
edd., v (nou) 16 in pr.] ad CF H hierichum ij, hiericum J31,
hierico F, ierico H, hiericho (ier.) cet. 18 bonus] bene N1 24 farisaeis B
meis, donec ponam inimicos tuos scabellum pedum
tuorum?
filius eius est?
ei uerbum, neque ausus fuit quisquam ex illa die
eum amplius interrogare. hoc consequenter et eodem
ordine Marcus quoque commemorat. Lucas etiam tantum modo
de illo tacet qui interrogauit dominum, quod esset mandatum
primum in lege; hoc autem praetermisso eundem etiam ipse
ordinem seruat, et hoc de Christo, quomodo sit filius Dauid,
quaesisse a Iudaeis dominum pariter narrat. nec interest ad
sententiam, quod secundum Mattheum, cum interrogasset Iesus,
quid eis uideatur de Christo, cuius esset filius, illi responderunt:
Dauid, tum demum intulit, quomodo eum Dauid diceret
dominum; secundum illos autem duos, Marcum et Lucam,
nec interrogati esse nec respondisse inueniuntur. intellegere
enim debemus post eorum responsionem sententiam ipsius
domini a duobus euangelistis insinuatam, quomodo ab illo
dicta sit, his audientibus quos uolebat suo magisterio utiliter
informare et ab scribarum alienare doctrina, qui de Christo
illud solum sapiebant, quod secundum carnem factus erat ex
semine Dauid, non eum autem intellegebant deum, propter
quod erat dominus ipsius Dauid. ideo tamquam de illis errantibus
dominus ad istos sermonem faciens quos uolebat ab
illorum errore liberari secundum hos duos euangelistas commemoratur,
ut quod illis dictum est: quomodo dicitis, sicut
MT N1 EL 2 scabillum C ElL peduum B 4 ei
respondere xlji edd. praeter g, v 9 in lege] intellege B etiam] tamen
etiam g 11 quaesisie Bl, quesiuisse g 13 uideatur] uideretur N* w
m, uidetur p 14 tunc NlQ xX r ael dauid om. Q dominum
diceret HAEL 17 enim] autem p 20 abj ad Ml, a M* x lm,
om. C doctrinam B 21 illum HlAelL 22 deum] dominum B,
om. Tl 23 illis om. p 24 sermones AelL quos (s in ras.) E,
om. L 26 quo:mo B
tamquam de illis ad eos potius dictum sit, quos uolebat
instruere.
tunc Iesus locutus est ad turbas et discipulos suos
dicens: super cathedram Moysi sederunt scribae et
Pharisaei;
seruate et facite; secundum opera uero eorum nolite
facere. dicunt enim et non faciunt, et cetera usque ad
illud ubi ait:
benedictus qui uenit in nomine domini. similem sermonem
habuisse dominum aduersus Pharisaeos et scribas legisque
doctores Lucas quoque commemorat, sed in domo cuiusdam
Pharisaei, qui eum uocauerat ad conuiuium. quod ut narraret,
digressus erat a Mattheo circa illum locum, ubi ambo commemorauerant
quod dictum est a domino de signo Ionae trium
dierum et noctium et de regina Austri et de Nineuitis et de
spiritu inmundo, qui redit et inuenit mundatam domum. post
quem sermonem dicit Mattheus: adhuc eo loquente ad
turbas ecce mater eius et fratres stabant foris quaerentes
loqui ei. Lucas autem in eo sermone domini commemoratis
etiam quibusdam quae Mattheus dixisse dominum
praetermisit ab ordine, quem cum Mattheo tenuerat, ita
digreditur:
15 cf. Luc. 11, 29-36; cf. Matth. 12, 39—45 19 Matth. 12, 46
24 Lac. 11, 37-39 Q, ab illo r sedamquam B 2 eos] istos r
4 texens pra 5 iesus om. tu r et] et ad N*M E3 yx pmv
8 serbate B, obseruate HAEXL uero opera Nl MlAEL edd. (uero
om. p) eorum] ipsorum CPVF B 14 farisaei R.
principis D 15 a om. C1 PF1 mattheum CzP 17 niniuetis T
AJPL, niniuitis Dt C2F N2 E1 edd. 18 rediit B2 21 loqui om. Bl,
add. post ei B2 23 praetermisitJ ipsaetermisit Bl, ipsae intermisit B2
mattheum B 24 disgr. p cum BRTD, et cum cet., edd. illumj
eum M
recubuit.
dicere, quare non baptizatus esset ante prandium.
ait dominus ad illum: nunc uos Pharisaei quod de
foris est calicis et catini mundatis. adque hinc iam
cetera in eosdem Pharisaeos et scribas et legis doctores talia
dicit qualia Mattheus hoc loco, quem nunc considerandum
suscepimus. quamquam ergo ita ista Mattheus commemoret,
ut, quamuis domum illius Pharisaei non nominet, non tamen
locum exprimat, ubi dicta sint, quo repugnet aliquid illi
domui, tamen quia iam uenerat dominus in Hierusalem a Galilaea
et post eius aduentum ita superiora usque ad hunc sermonem
contexuntur. ut probabiliter accipiantur in Hierusalem gesta,
Lucas autem illud narrat, cum adhuc dominus iter ageret in
Hierusalem, uidentur mihi similes duo esse sermones, quorum
ille alterum. alterum iste narrauit.
Sane considerandum est, quomodo hic dictum sit: non me
uidebitis amodo, donec dicatis: benedictus qui uenit
in nomine domini, cum secundum eundem Mattheum iam
hoc dixerint. et Lucas enim dicit hoc esse responsum a domino
illis qui eum monuerant, ut iret inde, quoniam uellet eum
Herodes occidere. ibi etiam aduersus ipsam Hierusalem ea
prorsus uerba ab illo esse dicta commemorat, quae hic Mattheus.
sic enim narratur secundum Lucam:
24 *Lnc. 13, 31—35 Bl et ingressus recubuit om. HEaL ingressus] add.
domum CPVF 4» edd. praeter em 2 farisaens et infra farisaei B
coepit] quepit Bl, querit B* 3 et om. B 4 illud Bl 8 suscipimus
Q commemoraret BRTD, commemorat Q 9 nomineet B 13 probabilins
Q 14 ita regaret Bl 15 duo om. B p 16 unum ille g
iste alterum r 17 hic om. B, hoc r me] tamen Bx 18 amo B
19 eundem om. M g matheum eundem Q 20 dixerit RTlD et
om. X edd. praeter gm 2L eum] ut B monerant Bmouerant
AEHJ. inde iret M x χ. r a elm uellit C\'P, uelit F 22 ea proraus
ea B 23 dicta om. HEL y 24 lucan CP
et uade hinc, quia Herodes uult te occidere.
illis: ite, dicite uulpi illi: ecce eicio demonia et
sanitates perficio hodie et cras, et tertia consummor.
ambulare, quia non capit prophetam perire extra
Hierusalem.
prophetas et lapidas eos qui mittuntur ad te, quotiens
uolui congregare filios tuos quemadmodum au.is
nidum suum sub pinnis, et noluisti!
uobis domus uestra. dico autem uobis, quia
non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis: benedictus
qui uenit in nomine domini. narrationi quidem
huic Lucae non uidetur aduersari, quod turbae dixerunt domino
uenienti ad Hierusalem: benedictus qui uenit in nomine
domini; secundum quippe Lucae ordinem nondum illuc
uenerat et nondum dictum erat. sed quia non dicit, quod inde
tunc abscesserit, ut non ueniret nisi eo tempore, quo iam
illud diceretur — perseuerat quippe in itinere suo, donec
ueniat Hierusalem — adque illud quod ait:ecce eicio demonia
et sanitates perficio hodie et cras et tertia consummor,
mystice ab illo et figurate dicta intelleguntur — neque
ClP 3 illi om. CP eicio] ei Bl, eitio B2 demonio Bl
4 tertia] add. die M HAS edd. praeter m, v consumor Q
6 capit] accepit Bl 7 hierusalem bis om. Bl Q, semel om. HAEILS
occid.] cecidis Bl 9 aues ClPFl 10 sam Bl pennis
C1!* 2i2 E2 edd. noluissti B, noluistis B (uerc. cant. pal. al.),
add. deserta RtD E2 edd., v
antem] enim p 13 narrationem Cl narratioDi-domini om. Fl
14 uidebitur OIPV domino om. AlElL 15 nenienti BT N2MQ
E2 y r ael, -nte cet. 16 ordinem] testimonium x 17 quod] quo CP
Q E γ pge 18 abcesserit B1 ueniret] add. et B quod iam B.
quoniam HAEILSI, quo E2S*, quo*iam (ras. n) M 20 ueniat] add.
in RT 21 tertiae B, tertia die M HAEL Y* P g, tertio r, tertio die
aeI 22 mystie Bl, mistice (-cae) CPF figurae Bl
dicat: oportet me hodie et cras et sequenti ambulare
—, cogit profecto etiam illud mystice intellegi quod
ait: non uidebitis me, donec ueniat, cum dicetis:
benedictus qui uenit in nomine domini, de illo suo
aduentu, quo in claritate uenturus est, hoc significans, ut illud
quod ait: eicio demonia et sanitates perficio hodie et
cras et tertia consummor, referatur ad corpus eius, quod
est ecclesia. expelluntur enim demonia, cum relictis paternis
superstitionibus credunt in eum gentes, et perficiuntur sanitates,
cum secundum eius praecepta uiuitur, posteaquam fuerit
diabolo et huic saeculo renuntiatum, usque in finem resurrectionis,
qua tamquam tertia consummabitur, hoc est ad
plenitudinem angelicam per corporis etiam inmortalitatem
perficietur ecclesia. quapropter ordo iste Matthei nequaquam
putandus est in aliud aliquid esse digressus; sed Lucas magis
intellegendus est uel praeoccupasse quae gesta sunt in Hierusalem
et recordando interposuisse, antequam eius narratio
dominum perduceret Hierusalem, aut eidem ciuitati iam
propinquantem talia respondisse monentibus ut caueret Herodem,
qualia Mattheus eum dicit etiam turbis locutum, cum iam
peruenisset in Hierusalem adque illa omnia peracta essent
quae supra narrata sunt.
LXXVI. Sequitur Mattheus et dicit:
de templo ibat. et accesserunt discipuli eius, ut
ostenderent ei aedificationes templi.
respondens dixit illis: uidetis haec omnia? amen dico
g, hodie R ElL 3 quo ait L, quodam B1, quodamodo B1
6 quod B 8 certio B, tertio (-cio) RT r, tertia die M HAELS
P g, tertio die a e l consumor Q 9 expellentur Q reiectis r
10 saperinatitutionibus ClP, super***stitionibus O, supersti«»tionibus X
12 fine B 16 aliquid aliud RTD raelm disgr. p 22 omnia;
add. iam HEL 24 et pr. om. Bl 25 access.] add. ad eum g \' discipulis
Bl 26 dificationes Bl 27 diiitj ait AEL T amen amen BRT
non destruatur. Marcus etiam commemorat hoc eodem
paene ordine post £ t aliquantam digressionem ad hoc factam, ut
commemoraret de uidua, quae misit duo minuta in gazophylacio,
quod cum eo Lucas solus commemorat. nam etiam secundum
Marcum, posteaquam illud dominus egit cum Iudaeis, quomodo
acciperent Christum filium Dauid, ea narrantur quae dicit de
cauendis Pharisaeis et ypocrisi eorum. quem locum Mattheus
latissime persecutus est et plura ibi dicta narrauit. adque
ideo post eundem locum, quem breuiter perstrinxit Marcus et
copiose digessit Mattheus, nihil amplius Marcus intulit, sicut
dixi, quam de illa uidua pauperrima et uberrima ac deinde
subiunxit ea quibus Mattheo iterum cohaereret dicens de
templi futura euersione., Lucas quoque post illud de Christo,
quomodo esset filius Dauid, pauca de cauenda ypocrisi.
Pharisaeorum commemorat. inde sicut Marcus pergit ad uiduam,
quae duo minuta in gazophylacium misit. deinde subiungit
de templi futura euersione quod Mattheus et Marcus.
super montem oliueti accesserunt ad eum discipuli
Marc. 12, 35-37 7 cf. ib. 38-40 14 cf. Luc. 20, 45-47; 21, 1-4;
o et 6 19 Matth. 24, 3-5. B 2 distruatur CI P 4 gazofilacio (-tio R) BR Tl,
-filacium (-tium P) T3 CPF M HAEL, -philacium (-tium DVN) D V
ONQ pgr 5 solue lucas pra 6 iudaicis R 7 ea narr.] enarrsntur
BRT H 8 farisaeis B, fariseis R T ypocrisi (-chr. H) RT CPV
HAEL g, ypocrisin Bl, ypocritisin B2, hypocrisi cet. 8 quo locum
B\', conloquium B1 9 proaecutus N2 E1 r p ael dic ea narrauit Bl,
dicta enarr. B2 12 et uberrima om. AlElL uuerrima BJ, miserrima B3
13 aubiungit gr mattheum C1P mattheohereret (om. iterum co-) B
iterum om. AlElL coherret C\\ coheret RTD r, cohaeret a e l
14 factura Bl, -rae B5 15 eiset B ypocrisi BzRT CP, ei Bl,
hypocr. cet. 17 gazofilacium (-tium RP) BRT PF M AELS, -philac.
OQ, -pbilat. D N H 18 factura B1, -rae B2 marcus] add. secreto
discipulis dominum interrogantibus quod signum sui aduentus eeset (esse
Cl) CPVFpg (ef. infra 252, 2) 19 eo] illo RT 20 olibeti B1
quod signum aduentus tui et consummationis saeculi?
seducat.
ego sum Christus, et multos seducent, et cetera usque
ad illud ubi ait: et ibunt hi in supplicium aeternum.
iusti autem in uitam aeternam. nunc iam istum prolixum
sermonem domini secundum tres euangelistas Mattheum.
Marcum et Lucam consideremus. eundem quippe tenentes
ordinem pariter ista contexunt. dicunt quidem hic aliqua etiam
singuli propria, in quibus nulla est repugnantiae metuenda
suspicio; de his autem quae, pariter dicunt necubi sibimet
aduersari putentur, uidendum est. neque enim dici potest, si
aliquid tale occurrerit, aliud esse adque alibi a domino similiter
dictum, quando eodem loco rerum ac temporum omnium
trium uersatur narratio. sane quod earundem sententiarum a
domino dictarum non eundem omnes ordinem seruant, nihil
ad rem pertinet uel intellegendam uel insinuandam, dum ea
quae ab illo dicta referuntur non sibimet aduersentur.
Quod ergo Mattheus ait:
regni in uniuerso orbe in testimonium omnibus
gentibus, et tunc ueniet consummatio, etiam Marcus
eodem ordine ita commemorat: in omnes gentes primum
oportet praedicari euangelium. non dixit: et tunc ueniet
consummatio, sed hoc significat quod ait primum, id est
et in omnes gentes primum oportet praedicari euangelium,
quia illi de fine interrogauerant. cum ergo dicit
20 Matth. 24, 14 23 Marc. 13, 10 ElL (clar.) 4 ueniunt B 5 seducant B 6 hii HT H
9 consideramus B C\'P 10 etiam aliqua y edd. praeter g 13 pntantur
B 16 a om. CIPFt 17 serbant B 21 in pr. om. B1 22 etiam]
et ral 23 commemoret AlLS in] et in E2 y m v (ef. infra 26
et 253,1) 24 praedicare ClPF* Nl euangelium] add. regni HA..EtL g
25 ait] dixit F p 26 et om. ElL ael praedicare C1P1F127 interrogauerunt
B HElL g
significat utique primum \'antequam ueniat consummatio.\'
Item quod Mattheus ait:
desolationis, quae dicta est a Danihele
propheta, stantem in loco sancto, qui legit intellegat,
hoc Marcus ita dicit: cum autem uideritis abominationem
desolationis stantem ubi non debet qui legit
intellegat. in qua mutatione uerbi exposuit eandem sententiam;
ideo quippe ubi non debet, quia in loco sancto non
debet. Lucas autem non ait: cum uideritis abominationem
desolationis stantem in loco sancto, aut: ubi non
debet, sed ait: cum autem uideritis circumdari ab exercitu
Hierusalem, tunc scitote, quia adpropinquauit
desolatio eius. tunc ergo erit abominatio desolationis in
loco sancto.
Quod autem ait Mattheus:
fugiant in montes,
tollere aliquid de domo sua,
reuertatur tollere tunicam suam, totidem paene uerbis
hoc etiam Marcus commemorat. Lucas autem:
Iudaea sunt, inquit, fugiant in montes. hoc sicut illi duo,
cetera uero aliter. sequitur enim et dicit: qui in medio eius,
discedant, et qui in regionibus, non intrent in eam,
16-18 21 cf. Marc. 13, 14-16 *Luc. 21, 21 a 23 Luc. 21,21 b et 22 BRTD, oportet (add. et Q) in omn. gent.
cet., edd. praedicare CtPFI 5 danihel D, -ihelo F NQ, -ielo 0
HAelL, -iele E2 edd. 7 dicit ita X r aelm autemj ergo Q
11 cum) cum autem jta r a elm 14 adpropinquabit (appr. CzY edd.)
D CPVF HAEL edd.\' praeter m 15 erit ergo D CPF ONMQ
raelm 18 in montes BRTD (Fuld. Lchf. Rw. al.), ad m. cet., edd., v
(in montibus uerc. ueron. colb. al.) discendat EL, descendant B V pg
20 seuertatur Bl 21 hoc om. CPF 22 sicut] add. et g 28 qui] et
qui praelm v 24 discedat I 25 oltionis B1 hii BRT
qui super tectum, non descendat tollere aliquid de
domo, et quod iste dicit: et qui in medio eius, discedant,
nisi forte quia perturbatio magna erit tam magno instante
periculo, illi quos inclusisset obsidio, quod significat dicendo:
qui in medio eius, in tecto erunt adtoniti et uolentes uidere.
quid inpendeat uel qua euadendum sit. sed quomodo ait:
discedant, quando supra dixit: cum autem uideritis
circumdari ab exercitu Hierusalem? nam illud quod
sequitur: qui in regionibus, non intrent in eam, uidetur
ad congruam pertinere admonitionem, et potest obseruari, ut
qui extra sunt non in eam intrent, qui autem in medio sunt.
quomodo discedant ab exercitu iam ciuitate circumdata? an
hoc est esse in medio eius, quando iam ita periculum
urguebit, ut temporaliter ad praesentem uitam tuendam non
possit euadi, et quoniam tunc parata debet esse anima ac
libera nec carnalibus desideriis occupata et oppressa, hoc significat
quod ab aliis duobus dictum est in tecto uel super
tectum, ut quod iste ait discedant, id est non iam huius
uitae desiderio capiantur, sed in aliam uitam migrare parati
sint, hoc illi duo dixerint: non descendat tollere aliquid
de domo, id est nullo affectu inclinetur in carnem tamquam
aliquid inde commodi percepturus, et quod iste ait: qui in
s
om. B1, illi duo l m 2 super t. Marc. 13, 15 descendant
A1E1Lp 3 domo] add. sua x a el m dixit 2?1 descendant F
4 quia] add. tunc o 11 stante Bl Q 5 illis T C2V Q pgel
incluserit r 6 et om. p 7 quid] qui B inpendat BRTD M, impendat
CJ 0 HAEL r, impediat F pga 8 cum] quam Bl 10 intret
CP 11 ad] an B obseruare ClP 12 qui antem-discedant om. B
sunt om. CP g 13 discedent F2 ONM H*S g, discendent AaEtL,
excedant J21 14 eius] add. pulchre dicent (-cit F) CPF 15 argueuit
Bl 16 ac om. R 17 significata B 18 aliis] illis CPVF M
typgm supra p 9 19 tectim B decedant R nitae huius CPV
pg 20 aliquam B 21 sunt Bl HAelL duo om. R dixerunt
C\'P M BAWL x p gr a 22 in] ad l carne B
proposito extra illam facti sunt non eam rursus carnali cupiditate
desiderent, hoc illi dixerint: et qui in agro est non reuertatur
retro tollere uestimentum suum, tamquam iterum
inuolui curis, quibus erat exutus?
Quod uero ait Mattheus: IOorate autem, ut non fiat
fuga uestra hieme uel sabbato, hinc Marcus partem dixit,
partem tacuit: orate uero, inquit, ut hieme non fiant.
Lucas hoc non dixit, sed tamen dixit aliquid solus, quo mihi
uideatur hanc ipsam, quae ab istis obscure posita est,
inlustrasse sententiam. ait enim:
ne forte grauentur corda uestra in crapula et ebrietate
et curis huius uitae, et superueniat in uos
repentina dies illa.
in omnes qui sedent super faciem orbis terrae.
uigilate itaque in omni tempore orantes, ut digni
habeamini fugere ista omnia quae futura sunt. haec
intellegitur fuga, quam Mattheus commemorat, quae non debet
fieri hieme uel sabbato. ad hiemem autem pertinent curae
huius uitae, quas Lucas aperte posuit, ad sabbatum uero
crapula et ebrietas. curae quippe tristes sunt uelut hiems,
crapula uero et ebrietas carnali laetitia luxuriaque cor submergit
adque obruit, quod malum sabbati nomine propterea
significatum est, quia haec erat iam, sicuti et nunc est, Iudaeorum
pessima consuetudo illo die deliciis afluere, dum
B 3 dixernnt BB TD F M x edd. praeter m 4 (retro
om.) retollere T 6 fiat] deficiat B1 7 sabbato] sublato B 8 uero]
autem T, om. r fiat C1, fiant hec X. r 9 Iucas] add. autem D1 HAEL
tdd. praeter pg quo] quod CP pael 10 uidetur ,. alII ita
enim ait HEL 7 gl attenditet B in nobis g 13 superuenit CP,
-niet r 15 orbis om. Q, omnis v (M (cant.), om.
cd., edd., v 17 fugire CP AlElL, effugere r uentura p 21 hebrietat
Bl trestes C1, snites AtEIL, uitae tristes A2 g 22 carn. laet.]
camaliauitia Bl summergit BT ON, subingat p 24 sicut ONMQ
25 aflnere BB CXP H, affl. cet., edd. (ef. Cypr. I 196, 16; 390, 17 H.)
secundum Mattheum et Marcum uerbis intellegendum est,
aliquid aliud etiam Lucas dixerit, dum tamen nulla repugnantiae
quaestio moueatur. neque enim nunc euangelia exponenda
suscepimus, sed a falsitatis uel fallaciae calumniis defendenda.
alia uero quae in hoc sermone Mattheus posuit communia
cum Marco nihil habent quaestionis, quae autem cum Luca,
non in hoc sermone Lucas ea posuit, cuius huic ordo concordat,
sed alibi talia uel recordatur adque inserit praeoccupando,
ut prius commemoret quae post a domino dicta sunt,
uel bis a domino dicta facit intellegi, et nunc secundum
Mattheum et tunc secundum ipsum.
LXXVIII. Sequitur Mattheus: xet factum est, cum consummasset
Iesus sermones hos omnes, dixit discipulis
suis:
hominis tradetur, ut crucifigatur. huic adtestantur alii
duo Marcus et Lucas ab eodem ordine non recedentes. neque
hoc tamquam a domino dictum insinuant; hoc enim intimare
praetermiserunt. ex sua tamen persona et Marcus dicit: erat
autem pascha et azyma post biduum, et Lucas: adpropinquabat
autem dies festus azymorum qui dicitur
pascha. sic ergo adpropinquabat, ut esset post biduum, sicut
alii duo apertius consonant. Iohannes uero tribus quidem locis
commemorauit eiusdem diei festi propinquitatem, cum alia
quaedam duobus superioribus locis narraret, tertio autem loco
apparet eius narratio circa ipsa uersari tempora, ubi hoc etiam
illi tres intimant, id est inpendentis iam dominicae passionis.
Ioh. 11, 55; 12, 1; 13, 1 om. e 5 suscipimus CP Q a om. Vg 8 huic] hi.c B,
hinc g, hic rl 10 commemoratet B, -raxetpg postea raelm
14 iesus om. L 15 uiduum B (sic infra 257, 3 et 7) 16 traditur tn
20 uidum Bl (sic infra 22) 22 sic] hic Bl 23 iohannis C1 94 eius
ElL 25 superioribus om. B* narret Bl AEL, narraret et BT
27 res B impendente i. d. p. die rael
Sed hoc uideri potest parum diligenter intuentibus esse
contrarium, quod Mattheus et Marcus posteaquam dixerunt
pascha post biduum futurum, deinde commemorauerunt, quod
erat Iesus in Bethania, ubi de unguento illo pretioso dicitur,
Iohannes autem ante sex dies paschae dicit Iesum uenisse in
Bethaniam de unguento eadem narraturus. quomodo ergo
secundum illos duos post biduum futurum erat pascha, cum
posteaquam id dixerunt inueniantur cum Iohanne in Bethania
illud de unguento quod ipse narrantes, tunc autem ipse dicat
post sex dies futurum pascha? sed qui ita mouentur non
intellegunt Mattheum et Marcum illud quod in Bethania de
unguento factum erat recapitulando posuisse non post illam
de biduo praedicationem suam, sed ante iam factum, cum
adhuc sex dies essent ad pascha. non enim quisquam eorum,
cum dixisset post biduum futurum pascha. sic adiunxit de
illo facto in Bethania, ut diceret \'post haec cum esset
Bethaniae\', sed Mattheus quidem: cum autem esset, inquit,
Iesus in Bethania, Marcus autem: cum esset Bethaniae.
quod utique intellegitur et antequam illa dicerentur quae
ante biduum paschae dicta sunt. sicut ergo ex Iohannis
narratione colligitur, ante sex dies paschae uenit in Bethaniam,
ibi factum est illud conuiuium, ubi de unguento pretioso fit
commemoratio, inde uenit Hierosolymam sedens super asellum.
deinde postea geruntur ea quae narrant post hunc aduentum
eius Hierosolymis gesta. ex illo ergo die, quo uenit in Bethaniam
adque illud de unguento factum est, usque ad diem, quo ista
omnia gesta adque dicta sunt, intellegimus etiam euangelistis
non commemorantibus consumtum fuisse quadriduum, ut
ClP 2 dixerant F1 8 idj hic HAelL, hoc E1 9 tunc]
cum e I autem om. RT 11 quod] quando R uethania B, beth.
quod R 13 praedictionem M HAEL y. -dic«tionem 0 antea p
17 bethaniae] bethania M x, in bethania D % raelm 20 pascha R7\'
iohannea ClP 21 bethania B 22 ibi] et ibi E1 ? 25 hierosolymais
BI bethania RT 28 consummatum B
Lucas autem cum ait: adpropinquabat dies festus azymorum,
non expressit biduum, sed hanc propinquitatem, quam
commemorauit, in ipso interuallo bidui debemus accipere.
Iohannesuero cum dicit: proximum erat pascha Iudaeorum,
non hoc biduum uult intellegi, sed sex dies ante pascha.
proinde, cum quaedam post hoc dictum commemorasset, tunc
iam uolens ostendere quam proximum fuisse pascha dixisset:
Iesus ergo ante sex dies, inquit, paschae uenit in
Bethaniam, ubi fuerat Lazarus mortuus, quem suscitauit
Iesus. fecerunt autem ei cenam ibi. hoc est
illud quod commemorant recapitulantes Mattheus et Marcus,
cum iam dixissent post biduum futurum pascha. recapitulando
ergo ad illum diem redeunt in Bethania, qui erat ante sex
dies paschae, et narrant quod Iohannes de cena et unguento,
unde uenturus erat Hierosolymam et peractis illic quae narrata
sunt peruenturus ad diem, qui erat ante biduum paschae.
unde isti digressi sunt, ut recapitulando commemorarent quod
ante in Bethania de unguento gestum est, cuius rei peracta
narratione illuc iterum redeunt, unde digressi fuerant, id est
ut iam sermo domini narretur, quem habuit ante biduum
paschae. nam si tollamus de medio quod gestum in Bethania
digredientes ab ordine recolendo et recapitulando narrarunt
et ipsum ordinem contexamus, ita sermo dirigitur secundum
Mattheum dicente domino:
pascha fiet et filius hominis tradetur, ut crucifigatur.
26, 2-5 om. C1PF1 adpropinquabat] add. autem XW edd. 4 accipere]
intelligere r al 5 uero om. B 6 dies sei AEL y 7 deinde
B p 8 fuisset RT AEL r dixit ffl r 10 bethania BRT 11 est
illud BRD, illud est cet., edd. 14 rediunt C\'P bethania BRTD,
-am cet., edd. 15 quod] add. et ael iohannis C3P 16 hierosolyma
BT P, hierusolima Cl illis B quae] qui B1 19 deJ ad B
20 digressis B, degressi ClP 23 disgrediendo p 25 quia] quoniam RTD
26 traditur Cl .
populi in atrium principis sacerdotum, qui dicebatur
Caifas,
et occiderent.
forte tumultus fieret in populo. tunc abiit unus de
duodecim, qui dicitur ludas Scarioth, ad principes
sacerdotum, et cetera. inter illud enim quod dictum est: ne
tumultus fieret in populo, et illud quod dictum est: tunc
abiit unus de duodecim, qui dicitur ludas, interpositum
est illud de Bethania quod recapitulando dixerunt, quo nos
praetermisso contexuimus narrationem, ut insinuaremus non
repugnare ordinem temporum. secundum Marcum autem eodem
Bethaniae conuiuio, quod recapitulando et ipse interposuit, similiter
praetermisso ita se ordo narrationis tenet: erat autem
pascha et azyma post biduum, et quaerebant summi
sacerdotes et scribae, quomodo eum dolo tenerent et
occiderent.
tumultus fieret populi.
duodecim, abiit ad summos sacerdotes, ut proderet
eum, et cetera. etiam hic inter illud quod dictum est: ne
forte tumultus fieret populi, et illud quod adiunximus: et
ludas Scariothes unus ex duodecim, positum est illud de
Bethania quod recapitulando dixerunt. Lucas sane ipsam rem
gestam in Bethania praetermisit. haec diximus propter sex
18 *ib. 10 23 cf. Luc. 22, 1 RD 6 iudascarioth B ad principibus ClP 7 ne]
ne forte E2 r 10 betbania JB1 11 conteximus (-xem. Cl) CPV
12 autem marcum rael eodem] de AelL ael 13 uetaniae Bl
interponit p 15 et (ante azyma) om. BRTD 16 et (ante scribae)
om. B 17 enimj autem v in om. B\' 18 in populi Cl, in populo
CJPF EL g v scariethes E2 r m, -this ael ex] de RT v
20 iam 01 hic om. p, hinc RT, hoc r 21 in populi Cl, in populo
CP-P7 v quod om. ClP 22 iuda B ..scariotbes (eras. is) Cl,
scariothiB B2D 02 ON AlElL ael, -tea R, -tis V, scarioth m g exj
de T v de] in C 24 dicimus BI
gestam narraret, et biduum ante pascha, quod Mattheus
Marcusque dixerunt, cum post hoc a se dictum illud ipsum
in Bethania, quod Iohannes, commemorarent.
LXXVIIII. Sequitur Mattheus ab eo loco, ubi finem feceramus
considerandae narrationis, et dicit:
principes sacerdotum et seniores populi in atrium
principis sacerdotum, qui dicebatur Caifas,
fecerunt, ut Iesum dolo tenerent et occiderent.
dicebant autem: non in die festo, ne forte tumultus
fieret in populo.
in domo Simonis leprosi,
habens alabastrum unguenti pretiosi et effudit super
caput ipsius recumbentis, et cetera usque ad illud ubi
ait: dicetur et quod haec fecit in memoriam eius.
nunc iam de muliere adque unguento pretioso quod in Bethania
gestum est consideremus. Lucas enim quamuis simile factum
commemoret nomenque conueniat eius, aput quem conuiuabatur
dominus — nam et ipsum Simonem dicit —, tamen,
quia non est contra naturam uel contra morem hominum, ut,
si potest unus homo habere nomina duo, multo magis possint
et unum nomen habere homines duo, potius credibile est
alium fuisse illum Simonem, non leprosum, in cuius domo
Luc. 7, 36—50 rem bethaniam Bx 2 narret B mattheus marcusque
BRT F E2 r p g, matthens et marcus quae (aeque C7) Clp, matthens
et lucas M H, marcus et lucas ONQ AelL, matih. et Marcus cet.
3 illum Bt, illuc B1 ipsnd AlEIL 5 mattheus BlRTD r, ergo m.
cet. eo] eodem RD 6 tunc-sacerdotum lin. uac. L 8 caifas
BRT 0, caiph. cet. 11 cum autem] incipit Eug. Exc. quintum
13 supra B2B H dicetnr-eius lin. uac. L 18 ei r ae conaiuatur
ElLS 19 nam om. Bl 20 est] esse Ml, esset M1 21 dno
(om. Nl) habere nomina N* r, nom. h. duo g multi B2 magis
om. Bl, s. I. add. B* possint m. magis N 22 hominis ClPF est]
add. et JB1
gestam dicit, quam narrat, et quamuis non commemoret ciuitatem
aut castellum, ubi factum sit, tamen non uidetur in
eodem loco uersari eius narratio. nihil itaque aliud intellegendum
arbitror nisi non quidem aliam fuisse tunc mulierem,
quae peccatrix accessit ad pedes Iesu et osculata est et lauit
lacrimis et tersit capillis et unxit unguento, cui dominus adhibita
similitudine de duobus debitoribus ait dimissa esse
peccata multa, quoniam dilexit multum, sed eandem Mariam
bis hoc fecisse, semel scilicet, quod Lucas narrauit, cum primo
accedens cum illa humilitate et lacrimis meruit peccatorum
remissionem. nam hoc et Iohannes, quamuis non sicut Lucas
quemadmodum factum esset narrauerit, tamen ipsam Mariam
commendans commemorauit, cum iam de Lazaro resuscitando
coepisset loqui, antequam ueniret in Bethaniam. quod ita ibi
narrat:
a Bethania de castello Mariae et Marthae sororis
eius.
et extersit pedes eius capillis suis, cuius
frater Lazarus infirmabatur. hoc dicens Iohannes adtestatur
Lucae, qui hoc in domo Pharisaei cuiusdam Simonis
factum esse narrauit — iam itaque hoc Maria fecerat —, quod
autem in Bethania rursus fecit, aliud est, quod ad Lucae
narrationem non pertinet, sed pariter narratur a tribus, Iohanne
scilicet, Mattheo et Marco.
1-8; cf. Mattb. 26, 6-13; cf. Marc. 14, 3-9 BlBT 2 et om. BlBT 5 tunc ante mulierem BIRTD,
ante accessit cet., edd. 7 et ante unxit om. Bl 7 cui] cuios
Eug. codd. domini Bl 10 fuisse CP cumj quo C, qftm P,
quando V 11 bumilitatej add. iam Q 14 quQ 01, qfirn P suscitando
Bl 16 inquit quidam V, ibi inquit quidam g lazarus languuns
p, lazarus nomine languens r 17 martae BRD Eug. cod. Vat. 19 cuiusj
eius B\' 20 docens AEXL attestante B2 21 farisaei B 23 rursum
p 24 iohannes BPE1 25 scilicet] add. et BT
Inter istos igitur tres, Mattheum, Marcum et Iohannem,
quemadmodum hoc conueniat adtendamus, de quibus non est
dubium, quod eandem rem narrent gestam in Bethania, ubi
etiam discipuli, quod omnes tres commemorant, murmurauerunt
aduersus mulierem tamquam de perditione pretiosissimi
unguenti. quod ergo Mattheus et Marcus caput domini unguento
illo perfusum dicunt, Iohannes autem pedes, regula
illa ostenditur non esse contrarium, quam demonstrauimus,
cum de quinque panibus pasceret turbas. ibi enim, quia non
defuit qui et quinquagenos et centenos discubuisse commemoraret,
cum alius quinquagenos dixerit, non potuit uideri contrarium,
potuisset autem, si alius centenos tantum posuisset,
sicut alius quinquagenos, et tamen debuit inueniri utrumque
factum esse. quo exemplo informari nos oportuit, sicut illic
admonui, etiam ubi singula euangelistae commemorant, utrumque
factum intellegere. proinde et hic non solum caput, sed
et pedes domini accipiamus perfudisse mulierem. nisi forte,
quoniam Marcus fracto alabastro perfusum caput commemorat,
tam quisque absurdus et calumniosus est, ut aliquid in uase
fracto neget remanere potuisse, unde etiam pedes perfunderet.
sed cum iste contenderit sic esse fractum, ut nihil ibi residui
fieret, nitens aduersus ueritatem euangelii, quanto melius et
Marc. 14, 3 ClP 3 narrarent Bl 4 commemorent EtL, -rarent T
5 aduersum ClV g 8 ostendit r contrium J31 10 commemoret H,
-raret et BT 11 quinquag.] add. tantum rael uidere ClP 12 potuisse
Tl, potuisses R1 alios B 13 inuenire Clp 14 infirmari Bl,
informare CXP sicut] add. etiam r 15 admonuit CXP (om. etiaIn)
ubi RTD r, ubi etiam HAEL T singula euangelistae BBTD, singuli
euang. CPF ONMQ HAetL xtj> pg Eug., singula singuli eu. E2 7.
singuli eu. singula V yiu r a elrn 18 alauastro B, alabastrum C1
commemora B 19 tam quisquam g m, quis tam p absurdus om.
AlElL est om. Aet L 20 perfnderet C1, perfuderit P 21 contenderet
Cl, -dat x esse] fuisse Eug. codd. Vat. Mediorn. 22 fierit
Cl, fuerit P nitens—euangelii om. HAWL aduersum BlB
effunderet, nitens pro ueritate euangelii! ille autem calumniator
si tam pertinaciter caecus est, ut euangelistarum concordiam
de alabastro fracto frangere conetur, prius accipiat perfusos
pedes, antequam illud fractum esset, ut in integro remaneret,
unde etiam caput perfunderetur, ubi fractura illa totum
, effunderet. a capite quippe nobis ordinate consuli agnoscimus,
sed ordinate etiam nos a pedibus ad caput ascendimus.
Cetera facti huius nullam mihi uidentur habere quaestionemquod
enim alii dicunt discipulos murmurasse de unguenti
effusione pretiosi. fohannes autem ludam commemorat et ideo,
quia fur erat, manifestum puto esse discipulorum nomine
eundem ludam significatum locutione illa, quam de Philippo
in quinque panibus insinuauimus, plurali numero pro singulari
usurpato. potest etiam intellegi, quod et alii discipuli aut
senserint hoc aut dixerint aut eis Iuda dicente persuasum sit
adque omnium uoluntatem Mattheus et Marcus etiam uerbis
expresserint, sed ludas propterea dixerit, quia fur erat, ceteri
uero propter pauperum curam, Iohannem autem de solo illo
id commemorare uoluisse, cuius ex hac occasione furandi
consuetudinem credidit intimandam.
13 cf. Ioh. 6. 7 14 cf. supra c. 46, n. 96 22 *Matth. 26, 14-16 CPVF-edd. praeter gr 2 effunderit CXP7, effuderit P1
p, efunderetur g calumniatur ClP, qui calumniatur Q 3 tam]
tamen BT Q 7 a om. BT consilia cognoscimus B agnoscemus Ct
8 ad caput om. Eug. cod. Par., a caput C\'P 9 fracti BR 11 autem
iudam] quem iudas JB1 et exp. C2N2 12 fur erat] fuerat CP AelL
puto] erat Bl 13 signatum p filippo RT, supero BI, philipo B2
14 insinuamuB Bl Eug. cod. Verc. plurale et singulare ClP 15 et
om. CP 16 dix.] sibi dixerint VI 18 iuda JRT dixerint R,
dixit D 19 coram Bx iohannen ClP 20 id om. g commemoruse
HAelL 21 intimandam] finit Eug. Exc. quintum 22 tuncindas
spat. uac. L (om. de duo-) decim Bl de] ex Q
eum tradam?
usque ad illud ubi ait:
constituit illis Iesus et parauerunt pascha. nihil in hoc
capitulo contrarium putari potest Marco et Lucae, qui hoc
idem similiter narrant. quod enim dicit Mattheus:
ciuitatem ad quendam et dicite ei: magister dicit:
tempus meum prope est, aput te facio pascha cum
discipulis meis, eum significat quem Marcus et Lucas
dicunt patrem familias uel dominum domus, in qua eis cenaculum
demonstratum est, ubi pararent pascha.. quod ergo
interposuit Mattheus ad quendam tamquam ex persona sua
studio breuitatis illum conpendio uoluit insinuare. si enim
diceret dixisse dominum (ite in ciuitatem et dicite ei: magister
dicit: tempus meum prope est, aput te facio pascha\', tamquam
ciuitati dicendum esset, acciperetur. ac per hoc non ex domini,
cuius mandatum narrabat, sed ex sua persona interposuit ad
quendam iussisse dominum ut irent, ne haberet necesse totum
dicere, cum hoc illi ad insinuandam iubentis sententiam sufficere
uideretur. nam neminem sic loqui, ut dicat cite ad quendam\\
quis nesciat? si enim diceret cite ad quemcumque\' aut \'quemlibet\',
posset esse integra locutio, sed non esset certus homo.
ad quem mitterentur, cum eum certum ostendant quamuis
tacito eius nomine Marcus et Lucas. sciebat quippe dominus.
ad quem mitteret. et ut eum etiam illi quos mittebat inuenire
7 Matth. 26, 18 25 cf. Marc. 14, 13; cf. Lnc. 22, 10 B 2 eum uobis r 3 eum om. M XXX CP EL
argenteos] add. et cetera 82 xx<ł edd. praeter g 5 illis constituit g
eis J32 6 capiculo B 7 item M 8 ciuitate B ei otn. g 11 dicunt
om. ONM domus om. Rl 12 ubi] ut p 13 ibi posuit r
14 brebitatis B illud B 21 ad quendam]
B1, qui HAelL • nesciat] a. i. add. si quendam nesciat B2 dicerit
CXP quemlibet BRT N, ad queml. cet., edd. 23 possit C2 integra
-esset om. Rl esset] est HAIPL 24 certum oni. RTD r ostendat
Al g 26 et utj ut Q xtu, ut autem r
gestante aquae laguenam uel amphoram, ut eum secuti ad
domum, quam uolebat, uenirent. cum itaque non hic posset
dici dici ad quemlibet\', quod integritas quidem locutionis admittit,
sed hoc loco rei huius, quae insinuabatur, ueritas non
admittit, quanto minus hic dici potuit cite ad quendam-, quod
omnino numquam recta locutione dici potest! sed plane discipulos
a domino non ad quemlibet, sed ad quendam hominem,
id est ad certum aliquem missos esse manifestum est. quod
nobis ex persona sua recte potuit euangelista narrare, ut
diceret \'misit eos ad quendam, ut dicerent ei: aput te facio
pascha). potuit etiam sic \'misit eos ad quendam dicens: ite,
dicite ei: aput te facio pascha\'. ac per hoc cum uerba domini
posuisset dicentis: ite in ciuitatem, interposuit ipse: ad
quendam, non quia hoc dominus dixerit. sed ut ipse nobis
insinuaret tacito nomine fuisse quendam in ciuitate, ad quem
domini discipuli mittebantur, ut praepararent pascha. ac sic
post hanc ex persona sua interpositionem duorum uerborum
sequitur ordinem uerborum domini dicentis: et dicite ei:
magister dicit. iam enim si quaeras: cui? recte respondetur:
illi cuidam homini, ad quem misisse insinuauit euangelista,
cum ex persona sua interposuisset: ad quendam. minus
quidem usitata locutio, sed tamen sic intellecta integerrima
est; aut si habet aliquid proprietatis Hebraea lingua, qua
perhibetur scripsisse Mattheus, ut etiam totum ex persona
domini dictum locutionis integritate non careat, uiderint qui
B, lagoenam CP A2EL, lagynam R, -gin. T.
-gen. N1 edd. amforam B ONQ, anf. HAEL 3 uolebant Bl HAEL
edd. praeter Im hic non p 6 quod] quomodo R 12 aic] sic essep
13 domini] add. matheus p 14 dicens HAelL 16 ciuitatem CXP 17 ac]
hac C\'P 18 interpositione B El 19 sequimur CP, aequeretur rae
20 cui] cur ei RTD, cui ei r responderetur Bl CP, respondeatur N2
21 misisse] add. eum N2 insinuat Q 22 minus] et minus g 23 sic
om. Bl 26 uiderent Cl, uiderent.. (eras. ur) P, uideant r
in ciuitatem ad quendam, quem uobis demonstrauerit homo,
qui uobis occurrerit laguenam aquae portans\'. hoc modo
iubenti sine ambiguitate posset optemperari, uelut etiam, si
diceret <ite in ciuitatem ad quendam qui manet illo aut illo
loco, in tali uel tali domo\' cum expressione loci et designatione
domus posset intellegi, posset fieri. his autem adque
huiusmodi ceteris tacitis indiciis qui dicit ite ad quendam et
dicite ei* ideo non potest audiri, quia certum aliquem uult
intellegi, cum dicit (ad quendam\' et non exprimit, quomodo
dinoscatur. quod si ex persona dictum euangelistae illud interpositum
acceperimus, erit quidem necessitate breuitatis subobscura
locutio, sed tamen integra. quod uero Marcus laguenam
dicit, quam Lucas amphoram, ille uasis genus, ille modum
significauit, uterque ueritatem sententiae custodiuit.
Sequitur Mattheus:
cum duodecim discipulis
amen dico uobis. quia unus uestrum me traditurus
est.
numquid ego sum, domine? et cetera usque ad illud ubi
ait:
numquid ego sum, rabbi? ait illi: tu dixisti. in his
Qx, transtulerunt s. Z. Q2, nouerint p 2 quem] in
domum quam r 3 uobis om. B1 lanquaenam B, langnenam 0, lagoenani
CP HA*E*L, -gon. El, -gyn. R, -gin. T, -gen. edd. 4 iubentis B
MQ L nambignitate Bl 5 ciuitate B EL manet] add. in PlV
6 uel] add. in D r expresaione] expresso signo RTD 7 autem om. JRTD
9 aliquidquein HAelL 11 dignosc. M elm si om. Bl ClP, cum C1
dictum euangelicae elp, euangelistae dictum elm 12 acciperemus Q
brebit. B 13 quod] cura r laguaenam B, lagunam O, -goen. CP
RA2EL, -gyn. RT, -gen. edd. 14 quam] quod Bl a, cum B-
anforam D ON 15 uterque] add. tamen yat edd. praeter g 16 LXXXI
ante uespere num. cap. add. E uespere—duodecim spat. uac. L
17 discipulis] add. suis p v 19 coeperint CXP singuli om. RTD
22 sum om. AEL 7
etiam ceteri euangelistae, qui talia commemorant.
RUM INCIPIT LIBER TERTIUS; B, EXPL LIBER \'II\' DE CONC.
EUANG- I 1NC- LIB* m DEO GRATIAS- R. EXPLICIT LIBER II*
DE CONCRDA- EUVANGLST INC- LIB III- DEO GRATIAS. T, AUR
AUGUSTINI EPI DE CONCORDIA EUANGELISTARUM- FINIT LIBER
SE CUNDUS- INCIPIT LIBER TERTIUS PRAE i CEDENTIBUS CA-
PITULIS QUAESTIONU. C, EXPLICIT! LIBER SECVNDVS x INCPT.
LIB- TERTIVS ; PRAECEDENTIBUS CAPITULIS QUAESTIONUM P,
Finit liber secundas aurelii augustini epi de concordia eugtistar. Incipit
liber tertius praecedentibus capitalis questionum ... Expliciuut capitula.
Incipit liber tercins de consensu ęugłistar. V, INCIPIVNT CAPITVLAj
LIB- TERT ... INCIP LIBER \'III\' F, duae lineae uacuae in 0, FINIT
LIBER SECUN DUS- INCIPIT LIBER! TERTIUS N, Amen. deo gratias
AUGUSTINI- DE CONSENSU* EUANGELISTA I RUM\' LIBER II-
EXPL-IINCIPIT CAPITULA LIBRI TERTII* | ****IN NOMINE IHU
XPI I .... QUESTIONES SIUE CAPITULA LIBRI II- FIJNIUNT-
INCIP LIBER- TERTIUS- M, AMEN DEO GRATIASJ AVGVSTINI
DE CONSEN I SV EVANGELISTARV LIBRIIJI- EXPLI- INCIPIYNT
CA PITVLA LIBRI IIIx IN NOMIjNE IHV XPI ....1 EXPLIC-
QVESTIONES SIVE CAPITVLA LIBRI TERTII FINIYNT I INCIPIT
LIB III- Q, EXPLICIT LIB II* DE CONCOR: DIA EUUANGELISTA-
RUM- INCIPIT LIBER TERTIUS H, EXPLICIT LIBER II. DE CON-
CORDIA QVATTVOR EVANGELISTARV- INCIPIT LIBER TERTIVS
AELS