diuersarumque uiduarum hoc opere non disputarem, si id,
quod ad te scribo, tibi tantummodo scriberem. sed quoniam
sunt quaedam in hoc genere sermonis difficillimae quaestiones,
aliquid amplius quam quod ad te proprie pertinet dicere uolui
propter quosdam, qui sibi docti non uidentur, nisi alienos
labores non iudicando conentur discutere, sed lacerando conscindere;
deinde ut etiam tu ipsa non solum serues, quod
uouisti, et in eo bono proficias, uerum etiam diligentius
firmiusque noueris idem bonum tuum non a malo nuptiarum
distingui, sed bono nuptiarum anteponi. nam qui uiduatarum
feminarum nuptias damnant, etiamsi continentiam suam multarum,
quibus tu uteris, rerum abstinentia mirabiliter et
Pc HA
DMENX potestatisl pietatis r 4 te emitentur 01 ei mittentur IZl
prophetiae P-ţHADMNXb prophecie E 5 aput 01 6 nirginia xpi
matrem M uirginitatis xpi matrem ENX 7 optulistis PA 8 uidualis
i meritis] mentis ClIZ de om. Pl 9 quae hanc habetis
om. CBIZ 11 adimiretur X 14 diuersarum y non] nos C1,
(8. l.) E, om. I *** Z 19 laborando X 20 99I1.1111 Şţroęş solum serues
P 21 et] sed D in eo] ideo MENX etiam] et N 23 distigui
H uiduitarum C uidnarum B 24 damnat AD etsi N
25 abstinentiam PyHA
sentiunt, etiamsi facere non possis quod faciunt. nemo enim
uult esse phreneticus, etiamsi uideat phrenetici uires uiribus
sanorum esse fortiores. praecipue igitur doctrina sana bonitatem
propositi et ornet et muniat. inde est quippe quod
catholicae feminae etiam saepius nuptae non solum uniuiris
uiduis, sed et uirginibus haereticorum iusto iudicio praeferuntur.
multi sunt quidem de his tribus rebus coniugii, uiduitatis
et uirginitatis quaestionum sinus, multae perplexitates:
quibus disputando penetrandis uel dissoluendis et maiore cura
opus est et copiosiore sermone, ut uel in omnibus eis recte
sapiamus uel, si quid aliter sapiamus, id quoque nobis deus reuelet.
uerumtamen, quod etiam illic consequenter dicit apostolus,
in quod peruenimus, in eo ambulemus. peruenimus autem,
quod ad hanc rem, de qua loquimur, adtinet, ut continentiam
coniugio praeponamus, sanctam uero uirginitatem etiam continentiae
uiduali et ne aliquas nuptias, quae tamen non adulteria,
sed nuptiae sunt, cuiuslibet nostri nostrorumue propositi
laude damnemus. multa alia de istis rebus dicta sunt a nobis
in libro de Bono coniugali et in alio libro de Sancta uirginitate
et in opere, quod aduersus Faustum Manichaeum
quanto potuimus labore conscripsimus, quoniam patriarcharum
et prophetarum casta coniugia mordacissime reprehendendo
uirginitate pag. 240 sqq. 21 contra Faustum lib. XXII seqq. D 3 freneticus codd. freneti A frenetici rd. codd.
4 anorum D praecipue H 5 quippe] quidem N 7 hereticorum
codd. praeferentur PfHlAMENX 8 quidem sunt N tribus his D
9 quaestionum om. MENX perpliiitates Cl 10 maiora E maiorg T
curae y 11 ut om. P1 eis] eius PjAD 12 uel] sed CXIZ uel §« Z
sapimus Pr HMENXbd deus nobis N 13 uerumptamen B ueruntamen
E 14 abulemus N 15 ad om. AD hac P1 attinet de
qua loquimur X 17 aliquis AD1 20 de-libro om. PjHADMENXb
21 manicheum codd. 22 quanttl Bl laborare A laborare D 23 repraehendendo
Cy reprehendo Ax reprehen<Jeado E
detorsit.
quaedam necessaria proposueram et exsequenda pollicitus eram,
unum, quod ad doctrinam, alterum, quod ad exhortationem
pertinet, et priori parti, ut potui, pro suscepto negotio non
defui, ad exhortationem ueniamus, ut quod bonum prudenter
scitur etiam diligatur ardenter. qua in re prius illud admoneo,
ut quantumcumque tibi inesse sentis piae continentiae dilectionem
beneficio dei tribuas eique gratias agas, qui de
spiritu suo tibi tantum largitus est, ut eius in corde tuo
caritate diffusa licitae rei licentiam tibi amor boni melioris
auferret. donauit enim, ne liberet nubere, cum liceret [et], ut
iam non liceret, etiamsi liberet, et ex hoc firmius non liberet,
ne fieret quod non liceret, quod factum non est etiam cum
liceret, tantumque merereris uidua Christi, ut filiam quoque
uideres uirginem Christi; dum enim tu oras sicut Anna, facta
est illa quod Maria. haec dona dei esse quanto magis nosti, tanto
magis es eiusdem donis beata; immo aliter non es, nisi quod
habes noris a quo habeas. attende enim, quid de hac re
in mg. fert 3 exordio (or add. m.
al.) P 4 et om. Bl exequenda D exsequendo (a 8. l.) P, MEX
exsequendo H exsequendia (8. a add. e) B 5 ad alt. s. l. D exortationem
IZE 6 priori] maiori MENX 7 defuit B defuit X eiortationem
IZE 8 etiam gi B quapropter X in re om. X illud
prius EX prius] plius At amplius DA2 moneo P-rH.ADMENXbd
9 quantacumque Py quantamcumque HAMNXbd sentis] ut his D
10 eoque C 11 suo] sco A tantam A 12 carite Al melioris
boni bd 13 enim in ras. m. 2 D nuberere P et mn. Pr HAD
MENXbd ut-liberet om. I ut et X 14 liberet fin.] liceret CIZB
15 ne-liceret om. 1 16 liberet CBIZ tantamque IZ meritis uir
xpiani dum stqq. (sic) D meriti.,... nir xpiani dum A mereris ip?t\'?rt9
uira xpi nt fidelia quoque P mereris uira xpi ut fidelia quoque f uidua]
nirago (go 8. l.) H, MENX fideliam H quoque tuam ENX
19 eisdem IZNbd 20 noris-habeas om. CIZB habebus A enim
qui4 4« ęųjŲl quid P enim om. N
accepimus, sed spiritum qui ex deo est, ut sciamus
quae a deo donata sunt nobis. multi quippe habent
multa dona dei et nesciendo a quo habent inpia uanitate
iactantur. nemo est autem donis dei beatus, qui donanti existit
ingratus, quia et illud, quod inter sacra mysteria cor habere
sursum iubemur. ipso adiuuante id ualemus, quo iubente
admonemur. et ideo sequitur, ut de hoc tanto bono sursum
leuati cordis non nobis gloriam quasi nostrarum uirium tribuamus,
sed domino deo nostro gratias agamus. hoc enim
continuo commonemur, quia hoc dignum est, hoc iustum
est. recordaris, haec uerba unde sint, item qua sanctione et
quanta sanctitate commendentur agnoscis. tene igitur et habe
quod accepisti et datori gratias age. quamuis enim accipere
et habere tuum sit, id tamen habes quod accepisti, quoniam
superbienti et ex eo, quod habebat, quasi a se ipso haberet,
inpie glorianti ueritas per apostolum dicit: quid enim habes,
quod non accepisti? si autem accepisti, quid gloriaris
quasi non acceperis?