quaestionem difficillimam soluere conaretur de originali peccato,
quatenus ad corpus animamque pertineat, si anima non de parentibus
trahitur, sed a deo noua insufflatur, hanc ergo tam
molestam et tam profundam enitens enodare quaestionem:
merito, inquit, per carnem priscam reparat habitudinem, quam
uisa fuerat paulisper amisisse per carnem, ut per eam incipiat
renasci, per quam meruerat inquinari. cernis nempe hominem
ausum suscipere quod uires eius excedit in tam immane praecipitium
decidisse, ut diceret inquinari animam meruisse per
carnem, cum dicere nullo modo possit, unde hoc meritum traxerit
ante carnem. si enim a carne incipit meritum habere
peccati, dicat, si potest, unde ante peccatum suum carne
meruerit inquinari. nam hoc meritum, quo in carnem peceatricem
missa est, ut inquinaretur ex illa, profecto aut ex semet
ipsa habuit aut — quod a uero multo amplius abhorret — ex deo.
ex carne quippe meritum non potuit habere ante carnem, quo
merito inquinanda mitteretur in carnem. si ergo a semet ipsa
hoc meritum habuit, quomodo habuit, quae ante carnem nihil
mali fecit? si autem hoc meritum ex deo dicitur habuisse, quis
hoc audiat, quis ferat, quis dici inpune permittat? non enim
hoc loco quaeritur, quid meruerit, ut iudicaretur danmanda post
carnem. sed quid meruerit ante carnem ita damnari, ut inquinanda
mitteretur in carnem. explicet hoc, si potest, qui est
ausus dicere inquinari animam meruisse per carnem.
2 quanta-potius DmZ in mg. 5 cum om. M 7 quod] cu M 9 qua-
tinus EFm2 11 nitens Ebd 12 priscam—carnem om. G 13 āmisse M
14 que ABC 15 susciperat A eius om. E 1G animam inquinari R ama M
18 enim] au E 20 meruerat E meruit M quod D carne peccatrice
ABCEFG 21 exemetip.aa M 22 a otn.A BCGbd aborret M 24 mittetur B
si∗M 26 malefecit ABCFm1G 28 quod G 29 pr. carne.11 iuquinandā. Dm1M
uelut explicandam proponeret quaestionem, tamquam ex persona
aduersariorum ait: cur, inquiunt, deus animam tam iniusta animaduersione
multauit, ut in corpus eam peccati relegare uoluerit,
cum consortio carnis peccatrix esse incipit, quae peccatrix esse
non potuit? in huius quaestionis tamquam scopuloso gurgite
debuit utique cauere naufragium nec eo se committere, unde se
non erueret transeundo, sed forte redeundo, id est paenitendo.
nam de praescientia dei se nititur liberare, sed frustra. praescientia
quippe dei eos quos sanaturus est peccatores praenoscit,
non facit. nam si eas animas liberat a peccato, quas innocentes
et mundas inplicuit ipse peccato, uulnus sanat quod intulit
nobis, non quod inuenit in nobis. auertat autem deus et omnino
absit, ut dicamus, quando lauacro regenerationis deus mundat
animas paruulorum, tunc eum mala sua corrigere, quae illis
ipse fecit, cum eas nullum habentes peccatum peccatrici carni,
cuius originali peccato contaminarentur, ammiscuit. quas tamen
iste accusans dicit inquinari meruisse per carnem nec potest
dicere, unde tantum mali meruerint ante carnem.
dei posse dissoluere adhuc sese inuoluit et dicit: anima
si peccatrix esse meruit, quae peccatrix esse non potuit, tamen
neque in peccato remansit, quia in Christo praefigurata in peccato
esse non debuit, sicut esse non potuit. quid est quod dicit \'peccatrix
esse non potuit\' uel \'in peccato esse non potuit\' nisi,
credo, si non ueniret in carnem? neque enim potuit originali
peccato esse peccatrix aut quoquo modo in originali peccato
esse nisi per carnem, si de parente non trahitur. uidemus ergo
3 ait] aut A BCFG quur (saeptus) ABCM
4 eam om. E peccatis M religare codd. prael. D 5 incepit D 6 scopoloso
AFml scopolosaC 7 fin. szom.D 8 eruet ABCFGb 9 praesentiaJI
se nititur] sentitur BCDEFmlGM 10 quipe A 11 quasi ignocentes M
12 ipse] esse E peccati A (i rad. litt. o), i in ras. F 15 corrigere post illis pon.G
16 habente M peccatu F (u ex oru ral) carnis C carni*G 17 peccatu Mml
amiscuit C adm. E 1sipseC 19 malum b meruerit M meruerunt F
20 questione M 21 se ABCEFGbd 23 praefiguratamC peccatiG 24 init. non
om.M potueritF 26 carne M potuii] add.s.l.m2 alifer F 27 quomodo ACFM
meruerit haerere peccato. quid est ergo quod dicit: \'si peccatrix
esse meruit, non tamen in peccato remansit\'? si enim ab illo
quaeram, cur non in peccato remanserit, rectissime respondebit:
\'quod cani Christi gratia liberauit. sicut ergo dicit. unde anima
paruuli fuerit liberata peccatrix, sic etiam dicat, unde meruerit
esse peccatrix.
Sed quid dicit, cui hoc quod praelocutus est contigit?
namque, ut istam quaestionem sibi proponeret, ait: alia substruuntur
obprobria querulis murmurationibus oblatrantum et excussi
quasi quodam turbine identidem inter immania saxa conlidimur
— hoc si ego de illo dicerem forsitan succenseret; uerba sunt eius—:
quibus praemissis proposuit quaestionem, in qua ipsa saxa, quibus
conlisus naufragauit, ostenderet. ad hoc enim perductus est
et tam horrendis cautibus inlatus, inpulsus, infixus, ut eruere sc
nisi emendando quod dixit omnino non possit non ualens ostendere,
quo merito anima sit facta peccatrix, quam dicere non
timuit ante omne suum peccatum meruisse fieri peccatricem.
quis tam immane supplicium meretur sine peccato, ut in aliena
iniquitate conceptus, antequam exeat de uisceribus matris, iam
non sit sine peccato? de hac autem poena paruulorum animas,
qui regenerantur in Christo, nullis eorum praecedentibus meritis
gratuita liberat gratia; alioquin gratia iam non est
gratia. proinde iste homo ualde intellegens, cui displicet in
tanta profunditate etsi non docta, tamen cauta nostra cunetatio.
dicat, si potest, in hanc poenam quo peruenerit anima merito,
de qua poena liberat gratia sine merito; dicat, ut quod dixit
in ras. m2M 2 meruit (\' 5 libcrauerit d 8 quid] qui U
quod om.F 9 namque—alia om.F sibi quaestionem E sibi om. G
praeponeret BEM et ait E subtrauntur A subtrahuntur (in mg.
struutur C, EFm1b 10 quaerulis AB oblatraatium DFGMbd 11 idemtidem
ABC deutidem D ide idē G 12 dicere.1I succenseret C (s s. c ml)
suscenseretD censeret.l/ 13 promissis E 15 orrendis D lSfiereC
19 peccatū alieno A 20 inquitate C iam—animas om.O 21 ae AM
22 quę E regeneratur G 23 gratiam G alioquin-est gratia E in mj. ml
24 nihil ualde E 23 ta incauta E 26 p
nisi ipse dixisset. quod anima meruerit esse peccatrix. dicat
meritum cius utrum bonum fuerit anne malum. si bonum, quo
merito bono uenit in malum? si malum, unde aliquod malum
meritum ante omne peccatum? item dico: si bonum, non ergo
cani gratis, sed secundum debitum liberat gratia, cuius praecessit
meritum bonum, ac sic gratia iam non erit gratia; si autem
malum, quaero quod sit. an quod uenit in carnem, quo non
uenisset, nisi apud quem non est iniquitas ipse misisset? numquam
igitur nisi se in peiora praecipitans hanc suam sententiam
molietur astruere, qua dixit, quod anima meruerit esse peccatrix.
et de his quidem paruulis, quorum in baptismo diluitur originale
peccatum, inuenit qualitercumque quod diceret, quoniam praescientia
dei praedestinatis in uitam aeternam nihil obesse potuisset
paulisper alieno inhaerere peccato. quod tolerabiliter diceretur,
si non iste uerbis suis inplicaretur dicens quod meruerit anima
esse peccatrix. unde se omnino non liberat, nisi hoc eum
dixisse paeniteat.
priusquam baptizentur in Christo, cum respondere uoluissct,
ausus est \'cis promittere non solum paradisum, uerum etiam
regnum caelorum\' non inueniens, qua exiret, ne deum animas
innocentes dicere cogeretur aeterna morte damnare, quas nullo
merito praecedente peccati carni inserit peccatrici. sed utcumque
sentiens quid mali dixerit sine ulla Christi gratia redimi animas
paruulorum in aeternam uitam regnumque caelorum et in eis
posse solui originale peccatum sine Christi baptismo, in quo fit
remissio peccatorum, uidens ergo, in quam se profunditatem
naufragosi gurgitis iecerit: sane, inquit, pro eis oblationes assi-
Victor 24 cf. Rom. 8,3 27 cf. Marc. 1, 4 2!) Vinc. Victor exigeremus Eb 2 meruit EGJI 3 an EG qued D 4 inde A
6 gratis] gratuita gratia b liberet C 8 uenit bis pon. G quo] quod M
10 impeiora.M 11 moliretur CEGb dicit b meruit ABCEFGbd 12 et] quod b
13 inde uenit M dicere M 14 praedistinatLs C (e s. pr. i ml) 15 alienos M
inhaere A 16 quod om. A 18 dixisset M 19 prae I untur M 24 praecedentis
C (e s. i ml) carnis ABCG 25 qud (d s. exp. i) F maledixerit F
animas redimi BG 21 originali A baptismo Christirf qua A BCG
28 se om. E 29 naufrago si C
duas et offerenda iugiter sanctorum censeo sacrificia sacerdotum.
ecce aliud, unde numquam exiturus est, nisi eum dixisse paeniteat.
quis enim offerat corpus Christi nisi pro eis, qui membra sunt
Christi? ex quo autem ab illo dictum est: nisi quis renatus
fuerit ex aqua et spiritu, non potest intrare
in regnum d e i, et alio loco: qui perdiderit
animam suam propter m e, inueniet e a m, nemo
fit membrum Christi nisi aut baptismate in Christo aut morte
pro Cliristo.
Vnde et latro ille non ante crucem domini sectator, sed
in cruce confessor, de quo nonnumquam praeiudicium captatur
siue temptatur contra baptismatis sacramentum, a Cypriano
sancto inter martyres computatur, qui suo sanguine baptizantur,
quod plerisque non baptizatis feruente persecutione prouenit.
tanto namque pondere appensum est tantumque ualuit apud
eum, qui haec nouit appendere, quod confessus est dominum
crucifixum, quantum si fuisset pro domino crucifixus. tunc enim
fides eius de ligno floruit, quando discipulorum marcuit, nisi,
cuius mortis terrore marcuerat, eius resurrectione reuiresceret.
illi enim desperauerunt de moriente, ille sperauit in commoriente;
refugerunt illi auctorem uitae, rogauit ille consortem poenae;
doluerunt illi tamquam hominis mortem, credidit ille regnaturum
esse post mortem; deseruerunt illi sponsorem salutis, honorauit
ille socium crucis. inuenta est in eo mensura martyris, qui
tunc in Christum credidit, quando defecerunt qui futuri erant
martyres. et hoc quidem oculis domini clarum fuit, qui non
baptizato tamquam niartj-rii sanguine abluto tantam felicitatem
statim contulit. sed etiam nostrum quis non consideret, quanta
10,39 10 cf. Luc. 23, 42 12 cf. Cypriani EpLst 73 (CSEL III p. 2 pag. 796)
cf. Retract. I 25 II 44 (CSEL XXXVI 125. 153). De baptismo IV 22, 29(CSEL
LI 257) 21 cf. Matth. 26, 56 27 cf. Luc. 23, 43 C 3 nisi-Christi E in mg. m1 his E
4 nisi qui M 5 fuerat A spiritu sancto b 6 in om. b 8 menbrum A
10 cru crucS M 11 piudicio C 12 cipnanoG 13 computantur CEG in suo E
14 feruente D (er s. eras. lilt.) praeueniente M persequutione AC 19 eius]
cuius E reuiseresceret C reuiuesceret D reuiuisceret E, b in mj. 21 consorte M
23 sponsore A (e ex u corr. xtid.), alt. 0 ex u, re in ras. E 28 qui A
suscipere potuit, qui uitam in moriente quaesiuit? hue accedit,
quia non incredibiliter dicitur latronem qui tunc credidit iuxta
dominum crucifixum aqua illa, quae de unlnere lateris eius emicuit,
tamquam sacratissimo baptismo fuisse perfusum, ut omittam quod
eum, antequam damnaretur, baptizatum non fuisse, quoniam
nemo nostrum nouit, nemo conuincit. uerum haec ut uolet
quisque accipiat, dum tamen de baptismo non praescribatur
saluatoris praecepto huius latronis exemplo et non baptizatis
parunlis nemo promittat inter damnationem regnumque caelorum
quietis uel felicitatis cuiuslibet atque ubilibet quasi medium
locum. hoc enim eis etiam heresis Pelagiana promisit, quia nec
damnationem metuit paruulis, quos nullum putat habere originale
peccatum, nec sperat eis regnum caelorum, si non perueniunt ad
baptismatis sacramentum. iste autem cum confiteatur paruulos
originali obstrictos esse peccato, eis etiam regnum caelorum
non baptizatis ausus est polliceri, quod nec illi ausi sunt, qui
eos asserunt sine ullo prorsus esse peccato. ecce qualibus se
laqueis praesumptionis innectat, nisi eum talia scripsisse paeniteat!
scriptura ipsa canonica est nec illa sic scripsit uel quicumque
illud scripsit, ut illum puerum, qui septennis mortuus fuit,
sine baptismo diceret fuisse defunctum, pro quo illa imminente
martyrio creditur exaudita, ut a poenis transferretur ad requiem.
nam illius aetatis pueri et mentiri et uerum loqui et confiteri
et negare iam possunt. et ideo cum baptizantur, iam et symbolum
reddunt et ipsi pro se ad interrogata respondent. quis
igitur scit, utrum puer ille post baptismum persecutionis tem-\'
pore a patre impio per idololatriam fuerit alienatus a Christo,
propter quod in damnationem mortuus ierit nec inde nisi pro
Christo moriturae sororis precibus donatus exierit?
1 uiuentem C 2 hunc A 3 inquit C(exp.m1) 6 nquoniam C
8 praesciebatur E 12 haeresis ACE 13 quod M 15 con cufiteamnr A
18 est C peoto A 19 innectant M eum] enim M 21 sic om. M 22 fucrit A
est E fuerat d 23 qua M 24 transferetur BCFmlM 26 iam et] etiam E
simbulum A simbolum BCGM 28 sit D 29 idolatriam D 30 mortis BCFO,b
in lexhi inde nisi pro] indenis in C
catholica et ecclesiastica regula nulla ratione conceditur. ut
pro non baptizatis cuiuslibet aetatis hominibus offeratur sacrificium
corporis et sanguinis Christi, tamquam per huiusmodi
pietatem suorum ad regnum caelorum quo perueniant adiuuentur,
quid responsurus est de tot milibus infantum, qui nascuntur ex
impiis nec in manus piorum aliqua uel diuina uel humana
miseratione perueniunt et de ista uita in illa tenerrima aetate
sine lauacro regenerationis abscedunt? dicat, si potest, unde istae
animae sic peccatrices fieri meruerunt, ut a peccato saltem nec
postea liberentur. si enim quaeram, quare damnari mereantur,
si non baptizantur, recte mihi respondetur: \'propter originale
peccatum\'; item si quaeram, unde traxerint originale peccatum.
iste respondebit: \'I\'X carne utique peccatrice\'. si ergo quaeram,
unde damnari meruerint in peccatricem carnem, quae nihil mali
fecerant ante carnem — hic inueniat quid respondeat , et sic damnari
ad alienorum peccatorum subeunda contagia, ut nec baptisma
regeneret male generatos nee sacrificia expient inquinatos —ibi
enim et de talibus hii paruuli nati sunt siue adhuc usque
nascuntur, ut, eis nullo tali possit adiutorio subueniri —, hic certe
omnis argumentatio deficit. non enim quaerimus, unde animae
damnari meruerint post carnis consortium peccatricis, sed
qua. rimus, unde animae damnari meruerint ad subeundum
carnis consortium peccatricis nullum peccatum habentes ante
carnis consortium peccatricis. non est, ut dicatur: \'nihil eis offuit
alieni peccati paulisper communicata contagio, quibus in
dei praescientia fuerat parata redemptio\'. de\' his enim nunc
loquimur, quibus ante baptismum de corpore exeuntibus redemptio
nulla succurrit. non est, ut dicatur: \'eas, quas baptisma non
abluit, sacrificia pro eis crebra mundabunt, quod praesciens
1 ista C 2 concedatur M 5 pietatc A perueniunt F 6 infantium B
7 manibus DG 9 iste C 10 metuerint A saltim AEFml 12 responditnr
14 sensum uerborum si ergo ... deficit, quae usque adhuc sine se wu edebantur,
recta interpunctione Engdbrecht ex\'ricauit 15 peccatricem carne F qui b
17 subcunde.M 19 hii ACE hi*B 20 subueni G certejergoC 21 defecit A
22 sed—peccatricis otn. DG 25 peccatrici A peccatriris.M (iris s. 1.) ei M
26 comunio. Ita M 27 nunc om. A
damnationis aeternae et cum spe felicitatis aeternae\'. de his enim
nunc loquimur, quarum natiuitas apud impios et ex impiis nulla
talia poterit inuenire praesidia. quae quidem si adhiberi possent,
procul dubio non baptizatis prodesse non possent, sicut nec illa
quae de libro Machabeorum commemorauit sacrificia facta pro
peccatoribus mortuis eis aliquid profuissent, si circumcisi non
fuissent.
Inueniat ergo, si potest, iste quid dicat, cum ab illo
quaeritur, quid meruerit anima sine ullo peccato uel originali uel
proprio sic ad subeundum alienum peccatum originale damnari,
ut non ab illo ualeat liberari, et uideat quid eligat c duobus,
utrum dicat etiam eas animas morientium paruulorum, quae
hinc sine lauacro regenerationis abscedunt et pro quibus nullum
sacrificium corporis dominici offertur, a nexu peccati originalis
absolui, cum apostolus doceat ex uno ire omnes in condemnationem,
quibus utique non subucnit gratia, ut per unum eruantur
in redemptionem, an dicat animas non habentes ullum
uel proprium uel originale peccatum et omni modo innocentes,
simplices, puras a iusto deo, cum eas ipse non liberandas carni
inserit peccatrici, aeterna damnatione puniri.
nec illud tertium alibi peccasse animas ante carnem, ut damnari
mererentur in carnem — apostolus quippe apertissime definiuit
nondum in carne natos nihil egisse boni seu mali; unde constat
paruulos, ut remissione indigeant peccatorum. non nisi originale
contraxisse peccatum — nec illud quartum eas animas
16 cf. Rom. 5,16 23 cf. De peccat. mer. I 22, 31 et Fulgcntii De uerit.
praed. III 22, 35 (LXV 669M) 25 cf. Rom. 9,11 1 sine] ne D nec M ullu E exitio exexcitoF 3 nauitas 4 potueritd
inueniri M (ni s. I.) quae de A G macabeorum A cumcmorauit A
commemoraui M facta] peccat*7\'\',<wt.<< 7 profuisse. ut si M 11 proprios
hic M ad om. E 12 non om. A illa A 15 offeritur A 16 condepnatione/1
17 quibus] tibus A 19 pr. uel om. M 20 ipse eas E carne DFM
21 inseretE 22 duorum istorum E iustorum C 23 peccassetA 24carne»B
carne OM 25 seu] ucl E constet E 26 pa remissione M indigeant om. BG
27 traxisse B contradixisse C peccato A a uoce nec inc. cap. XII b
relegari atque damnari, quas praesciuit, si ad aetatem
peruenissent. in qua libero uterentur arbitrio, male fuisse uicturas.
hoc namque nec iste ausus est dicere in tantis angustiis constitutus,
immo etiam contra istam uanitatem iam satis manifeste
ac breuiter est locutus, ubi ait \'iniustum deum futurum fuisse,
si non perfectis propriae uoluntatis operibus uellet hominem
iudicare non natum\'. hoc enim respondit. cum tractaret quaestionem
aduersus cos qui dicunt: \'cur deus hominem faciebat,
quem utpote praescius sciebat futurum non bonum?\'non natum
enim iudicaret, si propterea creare noluisset, quia non bonum
futurum esse praescisset. et utique, sicut et huic uisum est, de
perfectis eius operibus debuisset hominem indicare, non de praecognitis
nec fieri aliquando permissis. nam si peccata, quae si
homo uiueret commissurus esset. etiam non commissa damnantur
in mortuo, nullum beneficium conlatum est illi, qui raptus
est, ne malitia mutaret intellectum eius,
quando quidem iudicabitur secundum eam, quae in illo fuerat
futura, malitiam, non secundum eam, quae in illo inuenta est,
innocentiam et de nullo mortuo baptizato poterit esse securitas,
quia et post baptismum non qualitercumque peccare, uerum
etiam apostatare homines possunt. quid? si ergo qui baptizatus
hinc raptus est, apostata erat futurus, si uiueret, nullumne illi
beneficium putabimus esse conlatum, quod raptus est, ne
malitia mutaret intellectum eius, et propter dei
praescientiam non sicut fidele membrum Christi, sed sicut apostatam
iudicandum esse censebimus? quanto enim melius, si peccata
nondum facta, nondum cogitata, sed praecognita et futura
puniuntur, proicerentur illi duo de paradiso ante peceatum, ne
E 2 religari codd. praet. D, qui ligari exhibet si ad bis
pon. M 3 mali C 4iustcC 6 loquutus ACF fuisse futurum E
esse futurum b 9 aduersus] adsus A quur (suepissime) ABC 10 utpute AFml
natum] tantum E 11 creature M uoluisset D 12 pressisset A alt. et om. E
14aU.si]sitA 18 meam C fuerat—illo om.E 19 futurā BDGM fut. malitia b
meam C 20 innoccutia Db 21 pos.M 23 est raptus E 24putabamus
BCFml putauimus DM est] esset HG 26 post praesc. erp. tuamC 27 iudicanda
.4 28 cogitata ex cognita C
exinanitur omnino praescientia, si quod praescitur non erit?
quomodo enim recte dicitur praesciri futurum, quod non est
futurum ? quomodo ergo puniuntur peccata, quae nulla sunt,
id est quae nec uita ista nondum incipiente commissa sunt ante
carnem nec morte praeueniente post carnem?
carnem, quo usque solueretur a carne, quoniam paruuli anima
est nee liberi arbitrii gessit aetatem, non inuenit unde damnaretur
non percepto baptismo nisi originale peccatum. cx hoc
peccato iuste damnari animam non negamus, quia peccato supplicium
lex iusta constituit; sed ad hoc peccatum subeundum
cur damnata sit quaerimus, si non ex illa una trahitur, quae
in generis humani primo patre peccauit. quamobrem si deus
non damnat innocentes nec facit nocentes, quos perspicit innocentes,
et si animas non liberat siue ab originalibus siue a
propriis peccatis nisi in ecclesia Christi baptismus Christi et si
animae ante carnem nullum habuerunt omnino peccatum et si
peccata antequam committantur et multo magis quae numquam
commissa sunt damnari iusta lege non possunt, nihil horum
quattuor iste dicat et, si potest, explicet, paruulorum animae,
quae sine baptismo exeuntes in damnationem mittuntur, quo
merito in carnem peccatricem, quae nihil peccanerunt, missae
sunt, ut illic inucnirent peccatum, propter quod merito damnarentur.
porro si quattuor ista deuitans, quae sana doctrina
condemnat, id est si non audens dicere uel sine ullo peccato
exsistentes a di\'o fieri animas peccatrices aut sine Christi sacramento
in eis solui originale peccatum aut eas alicubi peccasse,
E peccarentur B peccarentur C (n s.l.) 3 enim-quomodo
om.E praesciG 9 arbritrii A gessi A gtatc M 12 sed. e C
14 humanis JI 16 origenalibus G 17 baptismu M pcr baptismu D (per s.l.m2)
18 abuerunt/1 19 et om.A 20i ixtaC legem D nihilorum AMml
21 quatuor AE iste dicit. Et sqq. b sic M 22 exuntcs A damnatione M
23 carnc F peccatrice F peccauerant KM 24 **ut G inueniret D
et peccatum .11 25 in quatluorC diuitans M 26 audeas AFG audeat Bb
audias C audans n illo D 27 existentes BCEFGM 28 ante in erp. in G
in eis peccata damnari, si haec nolens dicere, quoniam
non sunt utique dicenda, dixerit paruulos non trahere originale
peccatum nec habere unde damnentur, si non accepto sacramento
regenerationis hinc exeant, in heresim Pelagianam sine dubitatione
damnabilem damnandus incurret. quod ei ne contingat, quanto
melius tenet de origine animae cunctationem meam ne audeat
affirmare, quod nec humana ratione conprehendit nec diuina
auctoritate defendit, ne cogatur insipientiam profiteri, dum
ueretur ignorantiam confiteri!
defendi, quoniam sanctarum scripturarum testimoniis
probare se existimat \'animas a deo non ex propagine fieri,
sed nouas singulis insufflari\'. probet, si potest, et fatebor me
didicisse ab illo quod magna intentione quaerebam. sed quaerat,
aliane fortassis inueniat; nam hoc istis testimoniis, quae iam
posuit. non probauit. omnia quippe quae hic adhibuit ad aliquid
certa sunt; ad hoc uero, quod de animae origine quaeritur.
demonstrantur ambigua. certum est enim deum dedisse hominibus
flatum et spiritum dicente propheta: sic dicit d ominus,
qui fecit caelum et fundauit terram et
quae sunt inea, qui dat flatum populo super
eam et spiritum calcantibus cam. hoc testimonium
iste in eam sententiam uult accipi, quam defendit, ut, quod
ait, \'dat flatum populo\', non ex propagine facere animas
populo, sed nouas insufflare credatur. audeat ergo dicere non
ipsum nobis dedisse carnem, quia de parentibus origo carnis
adtracta est, et, ulli ait apostolus de frumenti grano: deus
ex eis JI 2 nolens F (corr. ex nobis) nobis BCG
nobis non audens d 3 dixerint C 4 dānarentur A regenerationis sacra-
mento BG 6 damnabile 1f incurrit Eb 7 tenet] te M teneat b
animae origine ABCEFGbd originale A 9nec∗∗∗cogantnr M 11 auctoritate A
12 defendit C 13 exestimat AC 14 fateor E 15 se A 17 probabit E
ad aliqllid om. A 18 carta D (e s. a) aliena M 19 demonstratur E ambiguuA\'
(u jin. ex a) 20 sic] hoc 6 21 caelum] illum E 2 t nul A ut s. exp. et M
25 ex om. Gml animas facere EG 26 populi BG 28 actraeta M et ubi
(s. I. add. est quod) DF
de tritico triticum nasci et herbam eius ex semine secundum
genus. quod si negare non audet, unde igitur scit quomodo dictum
sit \'dat flatum populo\', utrum eum trahens de parentibus an
insufflans nouum?
Vnde etiam scit, utrum \'repetitio sententiae sit: qui
dat flatum populo super eam et spiritum
calcantibus eam\', ut de una re utrumque dictum intellegatur
et non animam uel spiritum quo natura uiuit humana,
sed spiritum sanctum significare uoluerit? si enim flatu non
posset significari spiritus sanctus, non dominus post resurrectionem
insufflasset discipulis et dixisset: accipite spiritum sanctum,
neque scriptum esset in Actibus apostolorum: factus
est subito de caelo sonus, quasiferretur flatus
uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae
sicut ignis, qui et insedit super unumquemque
eorum, et inpleti sunt omnes spiritu
sancto. quid si hoc propheta praenuntiauit dicens: quidat
flatum populo super eam et tamquam exponens quid
dixerit flatum repetiuit atque ait: et spiritum calcantibus
eam ? tunc enim euidentissime factum est, quando
inpleti sunt omnes spiritu sancto. aut si nondum dicendus est
populus centum uiginti homines, qui tunc in loco uno aderant,
certe quando simul quattuor uel quinque milia crediderunt et
baptizati acceperunt spiritum sanctum, quis dubitauerit simul
populum accepisse spiritum sanctum et multitudinem quae ambulabat
in terra, id est homines calcantes terram? nam ille
qui datur ad naturam hominis pertinens, siue ex propagine
detur siue nouus insuffletur — quorum nihil affirmandum esse
dico, donec alterutrum sine ulla dubitatione clarescat —, non
datur calcantibus terram, sed adhuc materno utero inclusis.
dedit ergo flatum populo super terram et spiritum calcantibus
25 cf. Act. 4, 31 1 si ex se Cm2 2 nascit C herbaABCEG exeminc M 3 sit M 8 ut ex
un Cm2 10 flatu C flato E 11 possit E dominus posl resurr. pon. E
13 esset] est G esse M 14 sonus] solus A feretur C 16 insedat M
22 dicęndū B 25 baptizati sunt E 27 alt. terra A in terram M
sancto. et ipse dat eum populo suo, etsi non simul omnibus,
suo cuique tempore, donec discedendo de hac uita et succedendo
in hanc uitam uniuersus eiusdem populi numerus compleatur,
ut hoc sanctae scripturae loco non aliud sit flatus, aliud spiritus,
sed eiusdem sententiae repetitio. sicut non alius est \'qui habitat
in caelis\' et alius \'dominus\' nec aliud est \'inridere\' et aliud \'subsannare\',
sed eadem sententia repetita est, ubi legitur: qui
habitat in caelis, inridebit eos et dominus
subsannabit eos, uel, cum dictum est: dabo tibi
gentes hereditatem tuam et possessionem
tuam fines terrae non utique aliud dixit \'hereditatem\',
aliud \'possessionem\' nec aliud \'gentes\', aliud \'fines
terrae\', sed eiusdem sententiae repetitio est. et innumerabiles
inueniet huiusmodi locutiones diuinorum eloquiorum. si aduertat
quod legit.
Quod autem graecus dicit
sunt: aliquando \'flatum\', aliquando \'spiritum\', aliquando
\'inspirationem\'. nam hoc uerbum habent codices graeci in isto
prophetico testimonio, de quo nunc agimus. ubi dictum est:
qui dat flatum populo super eam, hoc est πνοἡν
ipsum uerbum est et ubi homo animatus est: et insufflauit
deus in faciem eius flatum uitae. sed ipsum uerbum
est et in psalmo, ubi canitur: omnis spiritus laudet
dominum; ipsum est et in libro Iob, ubi scriptum est:
aspiratio autem omnipotentis est, quae docet.
26 Iob 32, 9 1 simul multi E cred.] add. simul.ABCEFGbd 3 ante suo add. sed d
tfpore A tepe .1/ disoeudo A disre*dendo E (dis in ras.) discendendo F
ac AM succe∗dendo E 5 ut] et M loco scae script. E GsententioG repetini M
est alius Cd 7 aliud est subsannare E 8 sententiae C 10 subsannauit D
dobotibi M (s. t uirg. erasa, bi s. I.) 12 tuam om. F 14 imunerabiles C
15 inuenies M loquutiones ABC locutionis M auertat A aduertit b
16 legitur A leget E 17 gregus C grecus FGJI dixit b PNOEN ABCDF
pnoen GM //NEYMA E (in mj. pneuma), b ho A interpretati sunt uarie E
19 espirationem D aspiratione M habet C greci BF 21 PNOEN ABCDF
7/NOIIN E (in mg. pnoen) pnocn GM 24 et om. M 25 et otn. DGM
26 asspiratio D
quod etiam in illis uerbis est prophetae, de quibus nunc disputamus.
et certe hoc loco nescio utrum debeat dubitari spiritum sanetum
esse significatum. agebatur enim de sapientia, unde sit in
hominibus: quia non ex numero annorum, sed spiritus,
inquit, est in hominibus, aspiratio autem
omnipotentis, quae docet, ut intellegeretur ista repetitione
non se de spiritu hominis dixisse, quod ait: spiritus
est in hominibus. uolebat enim ostendere, unde habeant
sapientiam, quia non a se ipsis, et repetendo id exposuit dicens:
aspiratio omnipotentis est, quae docet. item
alio loco in eodem libro: intellectus, inquit, labiorum
meorum pura intellegit. spiritus diuinus qui
fecit me, inspiratio autem omnipotentis, quae
docet m c. et hic quod ait \'inspiratio\' uel \'aspiratio\', in
graeco est
\'flatus\'. quamobrem cum temere negetur de anima hominis uel
de spiritu hominis esse dictum: qui dat flatum populo
super eam e t spiritum calcantibus eam, quamuis
ibi et spiritus sanctus multo credibilius possit intellegi, qua
tandem ratione audebit aliquis definire animam uel spiritum.
quo natura nostra uinit, loco illo uoluisse significare prophetam?
cum profecto si apertissime diceret \'qui dat animam populo
super terram\', adhue quaerendum esset, utrum esset deus ex
origine praecedentis generis det, sicut ex origine praecedentis
generis ipse tamen dat corpus non solum homini aut pecori.
sed etiam semini tritici aut alicuius ceterorum quomodo uoluerit,
an uero nouam, sicut homo primus accepit, insufflet.
ex flatur M greco BCF PXOE ABCF
//NOHN DEb pnoe GM 2 prophetae lurbis E est om.ABCEGbd, quod
post proph. s.l.m1 pon.F 5 omnibus A hominibus B (h s. I.) 7 ompis B s.l.
omnipotentis est quae doc. Fd in ista M repetione A repetitio nenon B
repetitio nec G 8 quaę E 9 omnibus (m2 omnibus) A 10 sapieutiaM
quiC 13 eorum C 14 aspiratio DFd 15 aspiratio bd inspiratiobd
16 PNOE ABCF //NOHN DEb pnoeGJ/ 17 quemobrom G cum temerc]
cotemere A 19 ea DM super eam E 21 ratione M 22 uoluisset E
23 perfecto C apertissimo A 25 generis] add. ipse ABCF obse G 26 ipse
om. ABCFG hois M 28 iam uouam F
Sunt etiam, qui haec uerba prophetica sic intellegant.
ut quod ait : dedit flatum populos cam, id est
super terram, non nisi animam uelint accipi flatum; quod uero
adiunxit: et spiritum calcantibus eam, spiritum sanctum
significatum arbitrantur, illo scilicet ordine, quo et apostolus
dicit: non primum quod spiritale est, sed quod
animae, postea spiritale. nam ex hac prophetica
sententia etiam elegans ille sensus exsculpitur, quod ita dixerit
\'calcantibus eam\', ut uellet intellegi \'contemnentibus eam\'.
qui enim accipiunt spiritum sanctum, amore caelestium terrena
contemnunt. hae omnes sententiae non sunt contra fidem, siue
utrumque, id est et flatum et spiritum qui pertinet ad humanam
naturam. quisque intellegat siue utrumque dictum accipiat
de spiritu sancto siue flatum ad animam, spiritum uero ad
spiritum sanctum referat. sed si anima et spiritus hominis et
hic intellegendus est, sicut non dubitandum est quod eum deus
det, ita quaerendum est adhuc unde det, utrum ex propagine,
sicut ipse quidem dat, sed tamen ex propagine dat corporis
membra, an uero nouum neque propagatum singulis insufflando
distribuat; quod non ambigua, sicut iste facit, sed aliqua certissima
uolumus diuinorum eloquiorum auctoritate defendi.