carnem, quo usque solueretur a carne, quoniam paruuli anima
est nee liberi arbitrii gessit aetatem, non inuenit unde damnaretur
non percepto baptismo nisi originale peccatum. cx hoc
peccato iuste damnari animam non negamus, quia peccato supplicium
lex iusta constituit; sed ad hoc peccatum subeundum
cur damnata sit quaerimus, si non ex illa una trahitur, quae
in generis humani primo patre peccauit. quamobrem si deus
non damnat innocentes nec facit nocentes, quos perspicit innocentes,
et si animas non liberat siue ab originalibus siue a
propriis peccatis nisi in ecclesia Christi baptismus Christi et si
animae ante carnem nullum habuerunt omnino peccatum et si
peccata antequam committantur et multo magis quae numquam
commissa sunt damnari iusta lege non possunt, nihil horum
quattuor iste dicat et, si potest, explicet, paruulorum animae,
quae sine baptismo exeuntes in damnationem mittuntur, quo
merito in carnem peccatricem, quae nihil peccanerunt, missae
sunt, ut illic inucnirent peccatum, propter quod merito damnarentur.
porro si quattuor ista deuitans, quae sana doctrina
condemnat, id est si non audens dicere uel sine ullo peccato
exsistentes a di\'o fieri animas peccatrices aut sine Christi sacramento
in eis solui originale peccatum aut eas alicubi peccasse,
E peccarentur B peccarentur C (n s.l.) 3 enim-quomodo
om.E praesciG 9 arbritrii A gessi A gtatc M 12 sed. e C
14 humanis JI 16 origenalibus G 17 baptismu M pcr baptismu D (per s.l.m2)
18 abuerunt/1 19 et om.A 20i ixtaC legem D nihilorum AMml
21 quatuor AE iste dicit. Et sqq. b sic M 22 exuntcs A damnatione M
23 carnc F peccatrice F peccauerant KM 24 **ut G inueniret D
et peccatum .11 25 in quatluorC diuitans M 26 audeas AFG audeat Bb
audias C audans n illo D 27 existentes BCEFGM 28 ante in erp. in G
in eis peccata damnari, si haec nolens dicere, quoniam
non sunt utique dicenda, dixerit paruulos non trahere originale
peccatum nec habere unde damnentur, si non accepto sacramento
regenerationis hinc exeant, in heresim Pelagianam sine dubitatione
damnabilem damnandus incurret. quod ei ne contingat, quanto
melius tenet de origine animae cunctationem meam ne audeat
affirmare, quod nec humana ratione conprehendit nec diuina
auctoritate defendit, ne cogatur insipientiam profiteri, dum
ueretur ignorantiam confiteri!
defendi, quoniam sanctarum scripturarum testimoniis
probare se existimat \'animas a deo non ex propagine fieri,
sed nouas singulis insufflari\'. probet, si potest, et fatebor me
didicisse ab illo quod magna intentione quaerebam. sed quaerat,
aliane fortassis inueniat; nam hoc istis testimoniis, quae iam
posuit. non probauit. omnia quippe quae hic adhibuit ad aliquid
certa sunt; ad hoc uero, quod de animae origine quaeritur.
demonstrantur ambigua. certum est enim deum dedisse hominibus
flatum et spiritum dicente propheta: sic dicit d ominus,
qui fecit caelum et fundauit terram et
quae sunt inea, qui dat flatum populo super
eam et spiritum calcantibus cam. hoc testimonium
iste in eam sententiam uult accipi, quam defendit, ut, quod
ait, \'dat flatum populo\', non ex propagine facere animas
populo, sed nouas insufflare credatur. audeat ergo dicere non
ipsum nobis dedisse carnem, quia de parentibus origo carnis
adtracta est, et, ulli ait apostolus de frumenti grano: deus
ex eis JI 2 nolens F (corr. ex nobis) nobis BCG
nobis non audens d 3 dixerint C 4 dānarentur A regenerationis sacra-
mento BG 6 damnabile 1f incurrit Eb 7 tenet] te M teneat b
animae origine ABCEFGbd originale A 9nec∗∗∗cogantnr M 11 auctoritate A
12 defendit C 13 exestimat AC 14 fateor E 15 se A 17 probabit E
ad aliqllid om. A 18 carta D (e s. a) aliena M 19 demonstratur E ambiguuA\'
(u jin. ex a) 20 sic] hoc 6 21 caelum] illum E 2 t nul A ut s. exp. et M
25 ex om. Gml animas facere EG 26 populi BG 28 actraeta M et ubi
(s. I. add. est quod) DF
de tritico triticum nasci et herbam eius ex semine secundum
genus. quod si negare non audet, unde igitur scit quomodo dictum
sit \'dat flatum populo\', utrum eum trahens de parentibus an
insufflans nouum?
Vnde etiam scit, utrum \'repetitio sententiae sit: qui
dat flatum populo super eam et spiritum
calcantibus eam\', ut de una re utrumque dictum intellegatur
et non animam uel spiritum quo natura uiuit humana,
sed spiritum sanctum significare uoluerit? si enim flatu non
posset significari spiritus sanctus, non dominus post resurrectionem
insufflasset discipulis et dixisset: accipite spiritum sanctum,
neque scriptum esset in Actibus apostolorum: factus
est subito de caelo sonus, quasiferretur flatus
uehemens, et uisae sunt illis linguae diuisae
sicut ignis, qui et insedit super unumquemque
eorum, et inpleti sunt omnes spiritu
sancto. quid si hoc propheta praenuntiauit dicens: quidat
flatum populo super eam et tamquam exponens quid
dixerit flatum repetiuit atque ait: et spiritum calcantibus
eam ? tunc enim euidentissime factum est, quando
inpleti sunt omnes spiritu sancto. aut si nondum dicendus est
populus centum uiginti homines, qui tunc in loco uno aderant,
certe quando simul quattuor uel quinque milia crediderunt et
baptizati acceperunt spiritum sanctum, quis dubitauerit simul
populum accepisse spiritum sanctum et multitudinem quae ambulabat
in terra, id est homines calcantes terram? nam ille
qui datur ad naturam hominis pertinens, siue ex propagine
detur siue nouus insuffletur — quorum nihil affirmandum esse
dico, donec alterutrum sine ulla dubitatione clarescat —, non
datur calcantibus terram, sed adhuc materno utero inclusis.
dedit ergo flatum populo super terram et spiritum calcantibus
25 cf. Act. 4, 31 1 si ex se Cm2 2 nascit C herbaABCEG exeminc M 3 sit M 8 ut ex
un Cm2 10 flatu C flato E 11 possit E dominus posl resurr. pon. E
13 esset] est G esse M 14 sonus] solus A feretur C 16 insedat M
22 dicęndū B 25 baptizati sunt E 27 alt. terra A in terram M
sancto. et ipse dat eum populo suo, etsi non simul omnibus,
suo cuique tempore, donec discedendo de hac uita et succedendo
in hanc uitam uniuersus eiusdem populi numerus compleatur,
ut hoc sanctae scripturae loco non aliud sit flatus, aliud spiritus,
sed eiusdem sententiae repetitio. sicut non alius est \'qui habitat
in caelis\' et alius \'dominus\' nec aliud est \'inridere\' et aliud \'subsannare\',
sed eadem sententia repetita est, ubi legitur: qui
habitat in caelis, inridebit eos et dominus
subsannabit eos, uel, cum dictum est: dabo tibi
gentes hereditatem tuam et possessionem
tuam fines terrae non utique aliud dixit \'hereditatem\',
aliud \'possessionem\' nec aliud \'gentes\', aliud \'fines
terrae\', sed eiusdem sententiae repetitio est. et innumerabiles
inueniet huiusmodi locutiones diuinorum eloquiorum. si aduertat
quod legit.
Quod autem graecus dicit
sunt: aliquando \'flatum\', aliquando \'spiritum\', aliquando
\'inspirationem\'. nam hoc uerbum habent codices graeci in isto
prophetico testimonio, de quo nunc agimus. ubi dictum est:
qui dat flatum populo super eam, hoc est πνοἡν
ipsum uerbum est et ubi homo animatus est: et insufflauit
deus in faciem eius flatum uitae. sed ipsum uerbum
est et in psalmo, ubi canitur: omnis spiritus laudet
dominum; ipsum est et in libro Iob, ubi scriptum est:
aspiratio autem omnipotentis est, quae docet.
26 Iob 32, 9 1 simul multi E cred.] add. simul.ABCEFGbd 3 ante suo add. sed d
tfpore A tepe .1/ disoeudo A disre*dendo E (dis in ras.) discendendo F
ac AM succe∗dendo E 5 ut] et M loco scae script. E GsententioG repetini M
est alius Cd 7 aliud est subsannare E 8 sententiae C 10 subsannauit D
dobotibi M (s. t uirg. erasa, bi s. I.) 12 tuam om. F 14 imunerabiles C
15 inuenies M loquutiones ABC locutionis M auertat A aduertit b
16 legitur A leget E 17 gregus C grecus FGJI dixit b PNOEN ABCDF
pnoen GM //NEYMA E (in mj. pneuma), b ho A interpretati sunt uarie E
19 espirationem D aspiratione M habet C greci BF 21 PNOEN ABCDF
7/NOIIN E (in mg. pnoen) pnocn GM 24 et om. M 25 et otn. DGM
26 asspiratio D
quod etiam in illis uerbis est prophetae, de quibus nunc disputamus.
et certe hoc loco nescio utrum debeat dubitari spiritum sanetum
esse significatum. agebatur enim de sapientia, unde sit in
hominibus: quia non ex numero annorum, sed spiritus,
inquit, est in hominibus, aspiratio autem
omnipotentis, quae docet, ut intellegeretur ista repetitione
non se de spiritu hominis dixisse, quod ait: spiritus
est in hominibus. uolebat enim ostendere, unde habeant
sapientiam, quia non a se ipsis, et repetendo id exposuit dicens:
aspiratio omnipotentis est, quae docet. item
alio loco in eodem libro: intellectus, inquit, labiorum
meorum pura intellegit. spiritus diuinus qui
fecit me, inspiratio autem omnipotentis, quae
docet m c. et hic quod ait \'inspiratio\' uel \'aspiratio\', in
graeco est
\'flatus\'. quamobrem cum temere negetur de anima hominis uel
de spiritu hominis esse dictum: qui dat flatum populo
super eam e t spiritum calcantibus eam, quamuis
ibi et spiritus sanctus multo credibilius possit intellegi, qua
tandem ratione audebit aliquis definire animam uel spiritum.
quo natura nostra uinit, loco illo uoluisse significare prophetam?
cum profecto si apertissime diceret \'qui dat animam populo
super terram\', adhue quaerendum esset, utrum esset deus ex
origine praecedentis generis det, sicut ex origine praecedentis
generis ipse tamen dat corpus non solum homini aut pecori.
sed etiam semini tritici aut alicuius ceterorum quomodo uoluerit,
an uero nouam, sicut homo primus accepit, insufflet.
ex flatur M greco BCF PXOE ABCF
//NOHN DEb pnoe GM 2 prophetae lurbis E est om.ABCEGbd, quod
post proph. s.l.m1 pon.F 5 omnibus A hominibus B (h s. I.) 7 ompis B s.l.
omnipotentis est quae doc. Fd in ista M repetione A repetitio nenon B
repetitio nec G 8 quaę E 9 omnibus (m2 omnibus) A 10 sapieutiaM
quiC 13 eorum C 14 aspiratio DFd 15 aspiratio bd inspiratiobd
16 PNOE ABCF //NOHN DEb pnoeGJ/ 17 quemobrom G cum temerc]
cotemere A 19 ea DM super eam E 21 ratione M 22 uoluisset E
23 perfecto C apertissimo A 25 generis] add. ipse ABCF obse G 26 ipse
om. ABCFG hois M 28 iam uouam F
Sunt etiam, qui haec uerba prophetica sic intellegant.
ut quod ait : dedit flatum populos cam, id est
super terram, non nisi animam uelint accipi flatum; quod uero
adiunxit: et spiritum calcantibus eam, spiritum sanctum
significatum arbitrantur, illo scilicet ordine, quo et apostolus
dicit: non primum quod spiritale est, sed quod
animae, postea spiritale. nam ex hac prophetica
sententia etiam elegans ille sensus exsculpitur, quod ita dixerit
\'calcantibus eam\', ut uellet intellegi \'contemnentibus eam\'.
qui enim accipiunt spiritum sanctum, amore caelestium terrena
contemnunt. hae omnes sententiae non sunt contra fidem, siue
utrumque, id est et flatum et spiritum qui pertinet ad humanam
naturam. quisque intellegat siue utrumque dictum accipiat
de spiritu sancto siue flatum ad animam, spiritum uero ad
spiritum sanctum referat. sed si anima et spiritus hominis et
hic intellegendus est, sicut non dubitandum est quod eum deus
det, ita quaerendum est adhuc unde det, utrum ex propagine,
sicut ipse quidem dat, sed tamen ex propagine dat corporis
membra, an uero nouum neque propagatum singulis insufflando
distribuat; quod non ambigua, sicut iste facit, sed aliqua certissima
uolumus diuinorum eloquiorum auctoritate defendi.
Eadem ratione etiam quod dicit deus: spiritus
enim a me exiet et omnem flatum ego feci, de
spiritu quidem sancto accipiendum est quod ait: spiritus a
me exiet, de quo et saluator ait: a patre procedit,
sed quod dictum est: omnem flatum ego feci, de omni
anima dictum negari non potest. sed omne etiam corpus ipse
facit; quod autem ex propagine corpus humanum faciat, nullus
A intellegant (u s. a ml) BC 2 ut om. DM 3 animam
homiuis b uolueritb (in ing. al. uelint) 5 arbitrentur d i hac om.A
8 seutentiā M e!igans BG,C (i ex e) exculpitur ABCFGM quodG 9 uelit DM
intellegit M 11 hęc D 12 et pr. om.BEO quid A BG, o s. i F 16 dubitandusC
est om.A quo deum B eum] illum E 17 itaque E adhoc U
18 sicut-propagine in mg. F corporis) arboris BC arporis G 19 menbra A
20 sicut] sit G 22 etiam ratione E quid C sps scs M 23 enim om.b
exigct E 21 alt. spm A a me exiet] animę exiget E 25 ait ✶ G it a M procedi A
26 dictum est n sola anima sed etia corpus dm facere C feW; 28 alt. faci tet G
unde eam faciat, utrum ex propagine sicut corpus an insufflando
sicut primam fecit, adhuc utique requirendum est.
Adiecit etiam tertium testimonium, quia scriptum est:
qui fingit spiritum hominis in ipso. quasi hoc
negetur; sed unde eum fingat, hoc quaeritur. nam et corporalem
hominis oculum quis nisi deus fingit? et puto quod non extra,
sed in ipso et tamen, ut certum est, ex propagine. cum ergo
et spiritum hominis in ipso fingat, quaerendum est, utrum noua
insufflatione an tractum ex propagine.
Nouimus etiam Machabeorum iuuenum matrem fecundiorem
uirtutibus, quando filii passi sunt, quam fetibus, quando
nati sunt, eos sic fuisse adhortatam, ut diceret: filii, nescio
quomodo paruistis in uentrem meum. neque
enim ego spiritum et animam donaui uobis
nec singulis uobis uultus et membra formaui;
sed deus, qui fecit mundum et omnia quae in
es o sunt fecitque hominum genus et omnium
inquirit actum, ipse uobis spiritum et animam
reddet cum magna misericordia. nouimus haec
quidem, sed huic quomodo suffragentur ad id quod asserit non
uidemus. quis enim Christianorum neget deum donare hominibus
animam et spiritum ? sed eodem modo existimo istum
negare non posse deum donare hominibus aurem, linguam, manum,
pedem omnesque corporis sensus et omnium formam
naturamque membrorum. quomodo enim haec dei dona esse
negaturus est, nisi se obliuiscatur esse Christianum ? sed sicut
A a de G 6 unde hoc eum fingit hoc quaer. G et hoc Jl
7 et] utE 8 in se ipso b ut est certum est b 9 et om.M nouā insufflationē M
10 contractum E 11 macchabeorum D 12 quam] quando E 13 eos om.DM
adortatam A adhortata M 14 apparuistis Eb uentre meo EF ex corr, b 15ego
singulis G spiritum om. G et animam orn. EG 16 uultu E 18 sunt—et
cm. DM omnia F 19 inquiret E actus E acta m2 ex acto F et ipse d
et spiritum E 20 reddatG 21 sufragentur/i 23 spiritum et animam EG
animam—hominibus om.Gml exestimo A 24 linguam aurem ba 25 om-
nisque Ftnl omnium] hominum E 26 haec enim M esse oin. E
est etiam, spiritus et anima hominis unde ab illo efficiatur,
a quo efficiente donatur, utrum ex parentibus an ex
nihilo an — quod iste affirmat, sed omni modo cauendum est —
ex aliqua flatus eius exsistente natura, non de nihilo creata,
sed de ipso.
nequaquam doceant id quod persuadere conatur
quod enim ad hanc quaestionem attinet, omnino non exprimunt
—, quid est quod dicit: animam ex flatu dei constanter
asserimus, non ex traduce. quia ex deo datur?
quasi corpus ex alio detur quam ex illo, a quo creatur,
ex quo omnia, per quem omnia, in quo omnia, quamuis
non ex eius natura, sed ex eius opificio. neque ex
nihilo, inquit, quia ex deo proficiscitur. hoc plane non
adhuc quaerendum monemus utrum ita sit; sed prorsus
uerum non esse quod dicit, id est quod anima nec ex traduce
sit nec ex nihilo, hoc, inquam, uerum non esse sine dubitatione
firmamus. unum est enim e duobus: si ex traduce non est, ex
nihilo est, ne ita sit ex deo, ut naturae sit dei, quod omnino
sacrilegum est credere. sed adhuc utrum non sit ex traduce,
certa testimonia flagitamus aut quaerimus, non qualia iste posuit,
quibus hoc quod quaerimus non ostenditur.
Qui utinam in tanta profunditate quaestionis. quamdiu
quid dicat ignorat, imitaretur Machabeorum matrem ! quae cum
sciret de uiro se filios concepisse et a creatore omnium siue
secundum corpus sine secundum animam et spiritum sibi creatos
esse, ait tamen: nescio quomodo paruistis in
uentrem meum. uellem iste diceret, quid ista nesciebat.
haec enim, quae dixi, utique sciebat, quomodo secundum corpus
in eius uterum uenerint, quia de uiro eos se concepisse dubitare
E 5 existente BCEGM 10 ex flatu
dei? Constanter b 11 datum DM 12ex alio om.E illo] alio E 14 prim. ex]de b
17 nfc] nou G 20 natura E dei ex tra duce certo sacrilegii F 23 quod om. A
25dicitF macchabeorum D qu5 M 27 corpns s. sec. in mj.F 28 apparn-
istia Kb 29 uentre meo EF m?b 30 dixit Eb 3I iterumJl uenerit M
deus illis animam et spiritum dederit, quod ipse illis uultus et membra
formauerit. quid ergo nesciebat ? an forte quod nescimus et
nos, utrum animam et spiritum, quem deus. illis sine dubio
dedit, de parentibus traxerit an nouum sicut homini primo
insufflauerit? sed sine hoc siue aliud aliquid de naturae humanae
institutione nesciebat, nescire se dicebat, non quod nesciebat temere
defendebat. nec tamen iste huic diceret. quod nobis dicere
non erubuit: homo in honore positus non intellexit:
comparatus est pecoribus insensatis
e t s i mil is f actus est e i s. ecce ista mulier dixit de
filiis suis: neseio quomodo paruistis in uentrem
meum, nec tamen comparatur pecoribus insensatis. nescio,
dixit; et quasi quaererent ab ea cur nesciret adiunxit: neque
enim ego spiritum et animam donaui uobis
ille ergo qui donauit scit, unde fecerit quod donauit, utrum ex
propagine adtraxerit an nouum insufflauerit, \'quod ego\', inquit,
\'nescio nec singulis uobis uultus et membra
formaui; ille scit qui formauit, utrum simul cum anima
formauerit an uero iam formatis animam dederit. quo ergo
modo, utrum illo an isto, in eius uentrem uenerint filii, nesciebat;
et illud tamen sciebat totum quod dedit redditurum esse
qui dedit. sed eligat iste in naturae humanae tam profundo
abditoque secreto quid mulier ista nescierit; tantum non
iudicet mentientem nec pecoribus insensatis comparet nescientem.
quicquid erat quod illa nesciebat, profecto ad naturam hominis
pertinebat; quod tamen sine culpa homo nesciebat. quapropter
dico etiam ego de anima mea: nescio, quomodo uenerit in corpus
meum — neque enim ego illam mihi donaui —; scit ille qui
donauit, utrum illam de patre meo traxerit an sicut homini primo
enim E 3 quid] quod A 4 nos utrum] nram D (a m2 add.)
7 institutione M nescire se dicebat om.G 10 pecoribus] iumtis E 11 illis Tibd
12 apparuistis Eb uentre meo KFm2h 13 conpatur A inscnsatis aut
similis facta est eis (illis 6) Eb 15 uouis D 16 utrum-insufflauerit iti mg. E
19 cum om.Eb auimam Eb 21 an] in M uentre M 22 esse] add. ei b
24 ista mulier E 25 ment.] nescientem DJI ne M coparetur M
26 quidquid AE 29 ego enim C enim om.E illa M 30 meo] modo b
an] ant BG primo homini Ebd
uoluerit; nunc autem nescio nec me pudet ut istum
fateri nescire quod nescio.
Disce, inquit, ecce apostolus docet. discam
plane, si apostolus docet — non enim nisi deus per
apostolum docet —, sed quid est tandem quod docet apostolus?
ecce, inquit, cum Atheniensibus loqueretur, hoc constanter exposuit
dicens: cum ipse det omnibus uitam et spiritum.
quis enim hoc negat? sed intellege, inquit, quod ait apostolus.
\'det\', inquit, non dedit ad infinitum et iuge tempus reuocans, non
de praeterito et perfecto pronuntians. et quod sine cessatione dat.
semper dat, sicut semper est ipse qui dat. uerba eius posui,
sicut in eorum quos misisti secundo libro eius inueni. ubi primum
uide quo progressus fuerit, dum nititur affirmare quod
nescit. ausus est enim dicere deum non nunc solum atque in
isto tantummodo saeculo, sed per infinitum tempus sine cessatione
atque omnino semper animas nascentibus dare. semper.
inquit, dat, sicut semper est ipse qui dat. quid apostolus
dixerit, quia satis apertum est, me intellegere absit
ut negem; quod autem iste dicit, debet etiam ipse intellegere
contra fidem esse christianam atque ulterius cauere ne dicat.
cum enim mortui resurrexerint, iam nemo nascetur; atque ideo
tunc non dabit nascentibus animas, sed eas quas dat in isto
saeculo cum corporibus iudicabit. non ergo semper dat, quamuis
semper ipse sit qui nunc dat. nec tamen quoniam beatus apostolus
non dixit \'dedit\', sed \'det\', inde conficitur quod uult isto
conficere non eum ex propagine animas dare. ipse quippe dat,
etiam si de propagine dat, quia et corporis membra et corporis
sensus et corporis formam et corporis omnino substantiam ipse
hominibus dat, quamuis ex propagine det. neque enim quia
dominus ait: si faenum agri, quod hodie est et
a uoce sciam inc. c. XV I b etiam om. b 2 uolueris A istud fatear Eb
4 alt. discat M 6 tant undē E aplos C 7 loquitur E 9 negat] legat--1
ait] agit A 10 inquit] in quo id F iunge fi 12 est ml ex ipse M
proposui E posuit M 15 dum M 18 ipse est E quid] quod A 21 clirUtianum
A 22 iam] tam M nascitur fi 25 ipse semper aitABCFGbd quoniam]
quod M 2G sedet A 27 coniicire M nec A 31 foenum FM fenum praet. A cet.
cras in clibanum mittitur, deus sic uestit, nec
ait \'uestiuit\', sicut primum quando instituit, sed ait \'uestit\',
quod et nunc facit, ideo negabimus lilia de origine sui generis
procreari. quid si ergo sic etiam anima et spiri\';us hominis et
a deo datur, quamdiu datur, et tamen ex propagine sui generis
datur? quod ego nec defendo nec refello. sed si defendendum
est uel refellendum, perspicuis, non ambiguis testimoniis id
agendum esse commoneo. nec propterea sum pecoiibus insensatis
comparandus, quia hoc me nondum scire pronuntio, sed
potius cautis hominibus, quia non audeo docere quod nescio.
istum autem non ego uicissim quasi rependens maledictum
pro maledicto pecoribus comparo, sed tamquam filium moneo,
ut quod nescit se nescire fateatur neque id quod nondum didicit
docere moliatur, ne comparetur non pecoribus, sed illis
hominibus, quos dicit apostolus uolentes esse legis
doctores non intellegentes? neque quae
quuntur neque de quibus affirmant.
loquitur, non curat aduertere, ut cum legerit homines esse ex
deo. non eos etiam secundum corpus, sed \'tantum secundum
animam et spiritum ex deo esse\' contendat? quod enim ait
apostolus: ex ipso sumus, non uult iste ad corpus, sed
tantum ad animam et spLitum esse referendum. si ergo ex
deo non sunt corpora, falsum est quod scriptum est: ex quo
omnia, per quem omnia, in quo omnia. deinde
ubi dicit idem apostolus: sicut enim mulie - ex uiro
ita et uir per mulierem, exponat nobis iste quam propaginem
significare noluerit, animae an corporis an utriusque;
sed non uult \'esse animas ex propagine\': restat ergo, ut
24 Rom. 11,36 2G 1 Cor. 11, 12 1 sic-instituit om. Dm1 3 negatiimus E 4 pr. et om. A C pr. nonG
7 ambicuis A R sum om. D pee. ins. sum bd 9 seire nondmnO noudum
me scirc M praenuntio M 10 decorare M lliustumF rephendens E
12 pro maledictum.4 pecoribus in mg. E meneo C 13 pr. quod otn. M
16 locuntur CDEFG 18 istaC 20 eos om. M 21 spm esse referendum; Si
ergo ait apls. ex ipso su; Non uult iste ad corpus quod scriptu e A agit C
24 pr. est] esse C 26 idein (s. L) aph idem B apostolus idem G idem om. M
corpus tantum masculinum et femininum significarit apostolus
dicens: sicut enim mulier ex uiro ita et uir per
mu lierem. quia mulier ex uiro facta est, ut etiam uir per
mulierem postea nasceretur. si ergo haec apostolus dicens non
etiam animas et spiritus, sed tantum corpora utriusque sexus
uolebat intellegi, cur continuo subiunxit: omnia autem ex
deo. nisi quia et corpora ex deo? ita quippe ait: sicut
enim mulier ex uiro ita et uir per mulierem.
omnia autem ex deo. eligat ergo iste unde sit dictum.
si do corporibus. profecto et corpora ex deo sunt. quid est
ergo. quod ubicumque iste in scripturis legit \'ex deo\', quando
de hominibus agitur, non et corpora, sed tantum animas et
spiritus uult intellegi? si uero quod dictum est: omnia
autem ex deo, et de corpore utriusque sexus et de anima
ac spiritu dictum est, ergo secundum omnia est mulier
ex niro; mulier enim ex niro, uir per mulierem, omnia
ex deo. quae \'omnia\' nisi de quibus loquebatur, id est et
ille uir, ex quo mulier, et illa mulier, quae ex uiro, et ille uir.
qui per mulierem ? neque enim ille uir per mulierem, ex quo
uiro mulier. sed uir. qui natus est postea ex uiro per mulierem.
quemadmodum hodieque nascuntur. ac per hoc si, cum ista
diceret apostolus, de corporibus loquebatur, procul dubio corpora
utriusque sexus ex deo. porro si non uult ex deo esse
hominum nisi animas et spiritus, profecto etiam secundum animam
et spiritum mulier ex uiro et nihil iam relinquetur eis
qui contra animarum propaginem disputant. si autem ita diuidit,
ut dicat mulierem ex uiro esse secundum corpus, ex deo autem
secundum animam et spiritum, quomodo erit uerum quod ait
apostolus: omnia autem ex deo, si mulieris corpus ita
est ex uiro. ut non sit ex deo? quapropter ut apostolus potius
ABCRFG significauerit bd 7 subiuxit A
mbiuncxitC 8 exdeo—et uir in ras. M 121eget F 13 alt. et om. A 15pr. et
om. A 17 mulicr—uiro om. E omnia autem d 18 idem et ille B (et s. I. ml),G
20 uir] add. qui D 21 mulier] add. et illa mulier A est om.C 22 si om. E
si cum] sicut C 24 utriusque scxus sunt6 pr. ex] a E esse ex deo bd
26 ex uiro č F (P s. I.) requiretur F 27 propagationem D 29 ait om.b
est siue secundum solum corpus siue secundum totum. quo
constat humana natura — nihil enim horum tamquam certum
affirmamus, sed quid horum uerum sit adhuc quaerimus — et
uir per mulierem, siue ex patre tota hominis natura ducatur,
quae per mulierem nascitur, siue sola caro, unde adhuc quaestio
est, omnia tamen ex deo, unde nulla quaestio est, id est
et corpus et anima et spiritus et uiri et mulieris. etsi enim
non ex deo nata uel tracta sunt uel manarunt, ita ut eius
naturae sint, tamen ex deo sunt. a quo enim creata, condita,
facta sunt, ab illo habent ut sint.
Sed dicendo, inquit, apostolus: et ipse det omnibus
uitam et spiritum, deinde addendo: fecitque ex uno
sanguine omne genus hominum, animam et spiritum
originaliter retulit ad auctorem, corpus ad traducem. immo uero
qui non uult temere animarum negare propaginem, antequam
liquido clareat utrum ita an non ita sit, habet quod in istis
uerbis apostoli intellegat \'ex uno\' cum \'sanguine\' dixisse \'ex
uno homine\' a parte totum significante locutionis modo. si enim
ipsi licet intellegere a parte totum quod scriptum est: et f actus
est homo in animam uiuam, ut illic intellegatur
et spiritus, de quo scriptura ibi tacuit, cur aliis non liceat sic
accipere quod dictum est: ex uno sanguine, ut illic et
anima et spiritus possit intellegi, quoniam homo significatus
nomine sanguinis non solo constat ex corpore, uerum etiam ex
anima et spiritu? sicut enim qui propaginem defendit animarum
non hinc istum debet opprimere, quia de primo homine scriptum
est: in quo omnes peccauerunt — non enim
dictum est: \'in quo omnium caro peccauit\', sed \'omnes\' dictum
est, id est omnes homines, cum homo non sola sit caro —.
BG 2 pr. sine A 3 horum-sit in mg. E 4 quia C
6 liascitu A 1 a deo autem omria E alt. est om. E 8 enim om. G
9 tractata E 12 dat M 13 ardendo M 14 omne om. C 15 rettulitM
17 loquido A 18 dixisisse A 19 homine cx anime C aporte ACG loquuti-
onis ABF 20 ipsis ABCFGb aperte CG 21 uiuentem F 22 non aliis F
23 ct om. M 25 solun C solum EFd 27 non oin. C detbet C 30 solum b
sit caro sola E
est \'omnes homines\', ut secundum solam carnem intellegerentur,
sic iste non hinc debet premere defensores propaginis animarum,
quia dictum est: omne genus hominum ex uno sanguine,
tamquam propterea sola caro pertineat ad propaginem.
si enim hoc est uerum, quod isti asserunt, ut non sit anima
ex anima, sed caro ex carne sit tantum, ita dictum est e x
uno sanguine, ut non totus homo significaretur a parte,
sed tantum unius hominis caro; illud nero quod dictum est:
in quo omnes peccauerunt, sola omnium hominum
caro intellegenda est, quae inde transfusa est, a toto partem
significante scriptura. si autem illud est uerum, quod totus
homo ex toto homine propagatur, id est corpus, anima et
spiritus, ibi proprie dictum est \'in quo omnes homines peccauerunt\',
hic autem tropice \'ex uno sanguine\' totum significatur
a parte, id est totus homo. qui ex anima constat et
carne, uel potius, ut iste amat loqui, ex anima et spiritu et carne.
nam et ex parte totum et ex toto partem diuina eloquia significare
consuerunt. ex parte enim totum significatum est, ubi
legitur: ad te omnis caro ueniet, quia ex carne intellegitur
totus homo; ex toto autem pars, cum dicitur Christus
sepultus, cum sola eius caro sepulta sit. iam Llud quod in
hoc apostoli testimonio positum est, quia ipse dat omnibus
uitam et spiritum, secundum superiorem disputationem puto
quod neminem moueat; ipse enim dat. sed adhuc quaerimus
unde det, utrum ex noua insufflationc an ex propagine. ipse
quippe dare etiam carnis substantiam rectissime dicitur, quam
tamen dare ex propagine non negatur.
ubi facta mulier de latere uiri adducta est ad eum et dixit:
hoc nunc os ex ossibus meis is et caro de carne
4 est om. M 6 uerum est E ista C 12 significare
BC,F (nt. s. r) 11 ubiAUFmlG homines om. M lGaperteC 18 ct-eaim
totum in mg. M ex tota A diuine loqui a A diuine loquia C eloquentia R
19 consueuerunt d 21 totus tn ras. E 22 alt. sepultus D in hoc s. I. E
24 secundum bis pus. semel eras. U 25 moneat A 26 probaginc A 29 genesy E
tcstiniu A 31 *os G, om. M ex] de E hossibusO
"anima ex anima mea" uel: "spiritus de spiritu meo", si etiam hoc
de illo tractum esset\'. sed illi qui propaginem asserunt animarum,
hinc se putant inuictius suam munire sententiam, quia,
cum scriptum sit detraxisse deum costam de latere uiri eamque
aedificasse in mulierem, non est additum, quod in eius
faciem sufflauerit flatum uitae; ideo, inquiunt, quia iam de
uiro fuerat animata. nam si non fuisset, nequaquam nos, inquiunt,
sancta scriptura huius rei cognitione fraudasset. ad
illud uero quod ait Adam: hoc nunc os ex ossibus
meis et caro de carne mea nec ait: \'spiritus\' uel \'anima
de spiritu meo\' uel \'de anima mea\', sic ab cis responderi potest.
quemadmodum superius demonstratum est, ut a parte totum
intellegatur hoc dictum \'os et caro mea\', sed quae animata fuerint
detracta, non mortua. neque enim hoc omnipotentem
facere potuisse ideo negandum est, quia nullus hominum potest
aliquid cum anima de humana carne praecidere. nam quod
Adam secutus adiunxit: haec uocabitur mulier, quia
d e u i r o s u o s u m p t a c s t, cur non ait potius, unde opinio
confirmaretur istorum: \'quoniam de uiro suo caro eius sumpta est\'?
hic itaque illi qui contra sentiunt possunt diccre, quia non
scriptum est carnem mulieris, sed mulierem de uiro suo sumptam.
totam debere accipi cum anima et spiritu. nam etsi anima
sexu caret, non tamen quando appellantur mulieres excepta
anima eas necesse est intellegi. alioquin non ita se ammonerentur
ornare: non in tortis crinibus aut auro uel
margaritis aut ueste pretiosa, sed quod decet,
inquit, mulieres promittentes pietatem per bonam
conuersationem. utique pietas intus est in anima
1 putat iste bd ad amā M 2 etiam] iam D, om. G hoc setnel eras. M
3 traetatum E 4 inuictos M 5 sit] est DM 7 qui C 8 anima ita C 9 huis A
eius D 10 hos ex hossibusO 12 uel] add. anima Eb responderi ab eisE
habeis M 13 aperte E 14 non fuerint B non fuerint G 19 de uiro in mg. mlE
cur] quae ABCFG 21 utique b illi om. M 22 est scriptum b uiro sumptam
sno b 23 totum deberi E siet G 24 appellentur A appellatur M 27 uestem C
29 est intus E
intus ornarent, ubi nullus est sexus.
Cum itaque isti sic inter se alternante sermone certauerint,
ego inter cos sic iudieo, ut, ne incognitis fidant et temere
audeant affirmare quod nesciunt, utrosque commoneam. si enim
scriptum esset : \'insufflauit flatum uitae in faciem mulieris et
facta est in animam uiuam\', nec sic esset iam consequens, ut
non propagaretur ex parentibus anima, nisi etiam de filio eorum
hoc scriptum similiter legeretur. fieri enim potuit, ut membrum
non animatum de corpore extractum indigeret animari, filii uero
anima ex patre per matrem propaginis transfusione traheretur.
cum uero tacitum est, occultatum est, non negatum, sed neque
affirmatum. ac per hoc sicubi forte non tacitum est, clarioribus
documentis est astruendum. unde nec illi, qui defendunt animarum
propaginem, ex co, quod non sufflauit deus in faciem mulieris,
aliquid adiuuantur nec illi, qui eam negant, ideo quia non
dixit Adam: \'anima de anima mea\', debent sibi persuadere quod
nesciunt. sicut enim eadem non soluta, sed manente quaestione
potuit tacere scriptura, quod mulier deo sufflante sicut uir eius
acceperit animam, sic eadem non soluta, sed manente quaestione
potuit tacere scriptura, ut Adam non diceret: \'anima de anima
mea\'. ac per hoc, si primae mulieris anima ex uiro est, a parte
totum significatum est, ubi legitur: hoc nunc os ex ossibus
meis et caro de carne mea, cum tota ex uiro,
non caro sola sit sumpta. si autem non est ex uiro, sed eam
deus insufflauit sicut uiro, a toto pars significata est, ubi legitur:
de uiro suo sumpta est, eum caro eius, non tota sit
sumpta.
Quapropter, cum his testimoniis, quod ad hanc rem
pertinet, utique ambiguis non soluatur haec quaestio, illud
tamen scio sic argumentari homines, qui ex hoc putant animam
3 certauerit A 5audeaudeantM commoneantG S filiocorumj
iiliorum E alionim F 9 relegeretur E 10 filii-tacitum est om. A 13 est om. E
14 ducumtis -1/ (cu s.l.) 16 eum F 18 questione—sufflante in mg. M 19 sufflāte
in ras. E 20 cade A 21 amā de animā M 22 apcrte E 23 *os(! ex] do E
hossibus U 24 carne M (ne s. eras. o) 25 est om. M 27 suo om. M 29 que-
pcrtinent b 30 pertinent E ambiguiis A ab ambiguis M hec quostio m mg. E
de anima mea\', sed: caro carne mea, quemadmodum
argumentantur Apollinaristae uel quicumque sunt alii aduersus
animam domini, quam propterea negant, quia scriptum legunt:
uerbum caro factum est. \'si enim et anima\', inquiunt,
\'ibi esset, debuit dici: uerbum homo factum est\'. sed istis propterea
dicitur carnis nomine solere scripturam totum hominem
nuncupare — sieuti est: et uidebit omnis caro salut
a r e d e i; non enim caro sine anima uidere aliquid potest —,
quia plurimis aliis sanctarum scripturarum locis non solam
carnem, uerum etiam animam humanam, id est rationalem,
inesse homini Christo sine ulla ambiguitate monstratur. unde et
isti, a (quibus animarum propago defenditur, possent accipere a
parte totum esse dictum: os de ossibus us mis et caro
de carne mea, ut illic intellegeretur et anima, quemadmodum
uerbum carnem factum non sine anima accipimus, si,
quemadmodum alia testimonia docent habere humanam animam
Christum, ita et isti aliquibus non ambiguis testimoniis propaginem
astruerent animarum. pari uice igitur ammonemus etiam
hos, qui animarum propaginem destruunt, ut nonas a deo sufflari
animas certis documentis asserant et tunc illud, quod dictum
est: os ex ossibus meis et caro de carne mea,
non tropice a parte totum. ut simul intellegatur et anima, sed
proprie de sola carne dictum esse defendant.
claudendum. omnia quippe, quae mihi maxime necessaria uidebantur,
continet, quibus hi qui legerint sciant cauere se debere,
ne huic homini, cuius duos libros mihi misisti, in hoc consentiant,
ut credant \'animas sic ex dei flatu esse, ut non sint ex nihilo\'.
hoc enim qui credit, etsi uerbis neget, re ipsa clamat animas
40, 5. Luc. 3, 6 14. 22 Gen. 2, 23 29 Vinc. Yictor M alii E (pr. i ex 1) 5 si-factum est om. G 7 scriptura M
8 nunccuparc A significare E est] ibi d 9 aliquid uidere Ed 10 plurimas alii
scripturarum scarum M solum ABCEFUbd 13possunt Eb 15 inteliigatur Eb
17 umana manima nā xpm A 19 astruere E pari uice] parant E igitur om. b
20 insufflari E 22 hossibus G 25 iam] tā M 27 legunt M se cauere d
28 ncc DM 29 flatu dei d non] lios A 30 credidit b res M
natura. nam de quo quisque naturae suae originem ducit, de
illo naturae suae genus ducere negari sobrie nullo pacto potest.
iste autem ita sibi est ipse contrarius, ut genus dei esse animas
dicat non natura, sed munere et tamen non factas ex nihilo, sed
ex illo dicat originem ducere; ac sic eas, quod prius negauerat,
ad dei naturam reuocare non dubitat.
Animarum autem nouarum sine propagine insufflationem
defendi quidem minime prohibemus, sed ab eis qui potuerint
aliquid inuenire uel in canonicis libris, quod non sit ambiguum
dissoluendae huic obligatissimae quaestioni, uel in ratiocinationibus
suis. quod non sit contrarium catholicae ueritati, non a talibus
qualis iste apparuit, qui non inueniendo quid diceret et deliberationem
suam nolendo suspendere uires suas omnino non
metiens, ne taceret, ausus est dicere \'inquinari animam meruisse
per carnem et esse meruisse animam peccatricem\', cuius nullum
meritum, seu bonum seu malum, ante carnem potuit inuenire,
et \'paruulis sine baptismo de corpore exeuntibus solui posse
originale peccatum et offerendum pro eis sacrificium corporis
Christi\', qui Christo non sunt incorporati per eius sacramenta in
eius ecclesia, \'eosque sine lauacro regenerationis de hac uita
migrantes non ad requiem tantum ire, sed ad regnum caelorum
posse etiam peruenire\' et alia multum absurda. quae omnia colligere
atque in isto libro digerere longum uisum est. absit ergo,
ut animarum propago, si falsa est, a talibus refellatur et animarum
nouarum insufflatio, si uera est, a talibus defendatur.
Quamobrem quicumque uolunt defendere, quod dicuntur
animae nouae nascentibus insufflari, non de parentibus trahi,
aliquid illorum quattuor, quae supra commemoraui, caueant omni
2 de eo quo Eb originem—suae in mg. m2 D 4 ipsi b 5 liatura E
(a fin. exe ) natura-factas om.D 6 si Aeil 7 dubitetC dubitant M
9 defendit A hab G 11 obligatis mae C rationibusG 12 neritatis M
nataliliusC 15 mentiens B _netaret A dice M 16 et per carnem
meruis.\'>e esse b nullus B 17 ante M 18 de corpore bis pon. C 19offc*
rendum M sacrificium pro eis B 21 uit* (a s. ») D uitęG 22 emigrantes
ABCEFbd 23 multarf 27 uoluit G dicunt.l 28 trnchiA 29 subra E
commemoraui in mg. E
alienum originale peccatum; ne dicant paruulos, qui sine baptismo
exierint. peruenire posse ad uitam aeternam regnumque caelorum
originali peccato per quodlibet aliud resoluto; ne dicant animas
peccasse alicubi ante carnem et hoc merito in carnem peccatricem
fuisse detrusas; ne dicant peccata, quae in eis inuenta
non sunt, quia praescita sunt, merito fuisse punita, cum ad eam
uitam, ubi ea committerent, permissae non fuerint peruenire\'.
nihil ergo istorum quattuor dicentes, quoniam quodlibet eorum
falsum atque impium est, inueniant etiam scripturarum de hac re
certissima testimonia et hanc sententiam suam non solum me
non uetante, uerum etiam fauente et gratias agente defendant.
si autem non inueniunt certissimam de hac re auctoritatem
diuinorum eloquioium et aliquid illorum quattuor per inopiam
dicere conpelluntur, cohibeant se, ne per ipsam inopiam etiam
pa: uulorum animas non habere originale peccatum secundum
Pelagianam heresim olim damnabilem nuperrimeque damnatam
dicere conpellantur. melius est enim homini fateri se nescire quod
nescit quam in heresim uel damnatam incurrere uel nouam
condere, dum temere audet defensare quod nescit. alia huius
hominis falsa et absurda, in quibus non tam periculose, uerum
tamen a tramite ueritatis exorbitat, quoniam multa sunt, et ad
ipsum etiam, si dominus uoluerit, aliquid de libris eius uolo
scribere; ibi forsitan omnia uel, si omnia non potuero, plurima
ostendam.
fidei nostrae et existimationis meae ut uerus catholicus et bonus
amicus fideliter benigneque gessisti, quam ad alium quemquam
scribendum putaui, tu legendum dabis uel describendum quibus
3 uita A 7 non om. E praescia M 8 ea] eam CM
12 nouetante M 17 paelagianam F heresem ABCFM 18 enim om. 0
hominis ACFmlG 19 neresi A uel-huius] audet qui nescit alicuins M
20 defensare audet D audent b suntaliaF alicuius (om. huius) D 22 a om.A
traniitate B exorbitant E 23 dominus] deus E 24ubiC foraitant A
27 exestimacionis AC exestimationis F 28 gesisti C iussisti E quem FG
quanquaF 29 tu] arld. ibi D hunc M scribendum E
praesumptionem ita reprimendam et redarguendam putaui, ut
tamen eum diligam nec damnari, sed emendari uelim atque ita
proficere in domo magna. quae est catholica ecclesia, quo eum
misericordia diuina perduxit. ut sit in illa uas in honore sanctificatum,
utile domino, ad omne opus bonum semper paratum et
bene uiuendo et sana dicendo. porro autem si ipsum oportet
ut diligam, sicut facio, quanto magis te, frater, cuius erga me
beniuolentiam et cuius catholicam fidem cautam et sobriam optime
noni! unde factum est, ut eos libros, qui tibi displicuerunt et
in quibus nomen meum aliter quam uelles positum comperisti,
describendos mihique mittendos uere fraterna planeque sincera
dilectione curares. tantum ergo abest, ut hinc tuae caritati
succenseam, quia fecisti, ut potius, nisi fecisses, integro iure amicitiae
succensere deberem. ago itaque uberes gratias. quemadmodum
autem acceperim factum tuum, hinc manifestius indicaui, quod
hunc ad te librum, mox ut illos legi, sine aliqua dilatione
conscripsi.
4 ccclesia catholica d
5 hore.4 honoreA\' 6 ut ille M 7 docendn b (in (erlu), d 8 digam A
11 alter C 12 uera b pleneque.l/ 13 caritatis DM 14 suscensoam D
15 successere.4 suscensere D succendere II (s s. d) succendere G 1G hie A
17 librum ad te B librum om.G illum M dilectione M 18 Expl. lib. ad
renatum de natura et origine animas (animae-ę-BG) Inc epistola (ep. om.BG)
ad petru presbiteru de eadem re ABCFG Explic epla sci aug. Inc. lib. primus
sci augustini ad nincentiu uictore de natura et origine animQ. Expl lib sci aug
ad uincentiu uictore de natura et origine animę. Inc eptaeiusde ad petru prbm
de eadem re E Explc lib ad renatu de origine animae. Inc eiusde ang ad
hyerouimu M, a cod. D subscr. abest