Ecce trado illum tibi: tantum animam eius
custodi: ne uitam eripere posse praesumeret. et tulit sibi
testam, ut raderet saniem: per passionem domini significat
radi peccata confitentium.
Et nox in qua dixerunt: conceptus est homo:
aliquae superiores potestates, quae hoc scire potuerunt. nox
illa sint tenebrae: ne patiatur iam quae passus est, hoc
est sint tenebrae, id est: sit obliuioni. neque requirat
eam dominus desuper: non reparetur per inmortalitatem,
id est: pereat mortalitas. nec ueniat in eam lumen:
lumen memoriae. sed excipiant illam tenebrae et
umbra mortis: uita ista quae umbra est futurae poenae,
ut sit sensus: iustus qui lumen est non eam uideat, sed
tenebrae, hoc est: peccatores et carnales tribulationes de uita
1, 21 13 lob 2, 6 14 lob 2, 8 17 lob 3, 3 18 lob 3. 4
20 lob 3, 4 22 lob 3, 4 23 lob 3. 5 Hier 3 sua 8 om. G 4 benedicet Td 6 receperunt C
7 eas Hier filios GP 11 consolatorie TPCbd 13 ipsius S illius G
17 dixerunt] dictum est Hitt 18 aliquas GP potuerint b nox]
dies b 19 sit Hier quae om. G hoc est] nox illa d 20 nec
Hier 21 dominus eam Hier repararetur C 22 ne P inueniat
Hier in om. Hier ea GP 23 lumen om. C decipiant S
illum G eam Hier 24 quae] quia GPC 25 uideat] indicat G
praecepta bonae uitae uel dies iudicii, quibus perturbantur
carnales. e t no em illam accipiant tenebrae perpetuae.
non sit in diebus anni: iustis spiritalibus qui sole fruuntur
et maiores sunt. sed nox illa sit dolor: quia dolorem
facit diligentibus se. neque numeretur in diebus
mensium: iusti in ecclesia propter lunam tamquam minorem,
ad quos dicitur: et ego, fratres, non potui uobis
loqui quasi spiritalibus, ut ipse Paulus sit de diebus
anni. sed maledicat illam maledicens diei illi:
dominus, qui maledicet amantes carnalia. tenebrescant
sidera noctis illius: eminentes in peccatis. permaneat
et in lucem non ueniat: quia non conuertentur, dicit per
prophetiam. quia non conclusit portas uentris matris
meae: ciuitatem terrenam, quam significat Babylon; concluderentur
enim portae, si non laudaretur peccator in
desideriis animae suae. quare enim in uentre non
obii? antequam eminerem tibi per aliquam actionem; conceptus
enim ad spem pertinet. ex utero exii et non protinus
perii? huius ergo figura intellegenda est in his uerbis, qui
in talibus concupiscentiis fuerat inueteratus. et ut quid
constiterunt mihi genua? ut ibi confirmarer. quare
ubera s u xi? doctrinae nutrientes ad nequitiam. nunc uti-que
dormiens quiescerem: moriendo huic mundo. cum
regibus honoratis terrae: in ecclesia. qui gloriabantur
in gladiis. unde est: et gladium spiritus, quod
est uerbum dei. aut cum principibus, quibus
3. 8 11 lub 3, 9 14 Iob 3, 10 16 Ps. 9, 24 (3) 17 lob 3, 11
21 lob S, 12 23 Iob 3, 13 24 Iob 3, 14 26 Ephes. 6, 17
27 lob 3, 15 SHier 10 illi SHier maledicent S illi diei Cbd
illi inclus. Hter 11 maledicit b 12 ra noctis om. S 14 prophetam b
nentrisj neneris G uentris mee C 15 meae om. C 17 suae] meae P
in om. d uentrem GP 18 tibi] ibi T 19 exiens Hier 23 utrique
G itaque C 25 gloriabuntur S 27 multum om. Hier
suas argento: eloquio domini. aut tamquam abortiuum
prolapsum de uulua matris: ut numquam emineret.
aut tamquam infantes qui non uiderunt lucem:
ad nobilitatem aliquam non peruenerunt. ibi inpii
deposuerunt furorem suum: in morte ab hoc mundo.
ibi requieuerunt fatigati corpore: aut fatigati corpore,
non animo, aut finem corporalium consecuti. non audierunt
uocem exactoris: iudex tradet te exactori
inde est; hoc est: donata illis esse peccata; de inpiis quippe
dicebat. pusillus et magnus ibi est: de uno dictum
puto bene intellegi secundum illud, quod qui se humiliat,
exaltabitur. et seruus non metuens dominum
suum; siue secundum illud: uis non timere potestatem?
bonum fac, siue secundum illud: consummata
dilectio foras mittit timorem. ut quid enim datur
eis qui in amaritudine sunt lux? peccatorum honor.
et uita animabus quae sunt in doloribus? in dolorum
materia, hoc est: in peccatis. quae desiderant mortem
et non contingit illis: adeptionem fructus peccati.
mors uiro requies, cuius uita abscondita est: uel
quia coram deo uel quia paucis nota. de ea uero iam morte
accipiendum, per quam morimur mundo; in illa enim non est
requies. conclusit enim deus aduersus eum: non eum
dando in desideria cordis sui. ante escas quippe meas
gemitus adest: ante gaudium ciborum dei tribulationes
praecedere. et fleo coartatus timore: uidens quia euitare
12 Luc. 14, 11 14 Rom. 13, 3 15 I Ioh. 4, 18 16 Iob 3, 20
19 Iob 3, 21 21 Iob 3, 23 24 Iob 3, 23 25 Iob 3, 24 17 Iob 3, 24 matri suae S 4 aut om. S 8 fin. nec Hier
10 est post hoc om. C 11 ubi S 13 metoens] tiinens THier 14 uis—
illud om. C 18 in animabus b 19 quae] qui b 21 uiro] uero S
uita] uia SHier 22 ianronj. Cb 24 conclasus C non eum] non
enim G 26 adest ad dominum Hier
mihi: aduersa quae de misericordia dei ad correptionem
fiunt. neque in pace neque in silentio neque in requie:
falsa enim fuerunt, propter quae timebat. uenit enim
mihi ira: uindicta, secundum quam iustus uix saluus
fit.
Verba Eliphaz. pondus autem uerborum tuorum
quis sustinebit? hic ergo dicit se cogi ad loquendum,
quia non sustinet dicta eius. nonne timor tuus
stultus est? paratus enim ad haec esse debueras, si aliis
ueraciter suadebas. nec talia bene timuisti, cum diceres:
timor enim quem uerebar uenit mihi. et spes tua
et simplicitas uitae tuae: quasi stultitia, qua ista bona
putantur. fremitus leonis et uox leaenae: ipse diabolus
et superbiae ciuitas, quae saepe etiam bestiae more a prophetis
ponitur. et gaudium draconum extinctum est: superborum
et insidiosorum. myrmicoleon perit eo quod non
haberet escam: quia in nouissimo non erunt, quos inducens
comedat; separabuntur enim pii ab inpiis. hic autem
errat, quod ea quae de diabolo audierat prophetata de Iob
intellegebat. myrmicoleon uero accipiendus est uel quia utrumque
in eo est, cum et rapit et occulte persequitur frumenta,
quae sublato oculo facit non germinare, uel quia auaris et in
terra thesaurizantibus dominatur, uel quia iustos persequitur
quasi formicas praeparantes sibi escas aestate ad hiemem,
quibus non pascetur, cum boni ab inpiis fuerint separati. et
catuli leonum diuisi sunt ab inuicem: conspiratio
7 Iob 4, 2 9 Iob 4, 6 12 Iob 3, 25 Iob 4, 6 14 Iob 4, 10
16 Iob 4, 10 17 Iob 4, 11 26 Iob 4, 11 GTP enim om. Cb 3 pace] pace fui SHier
reqaiem S 4 ueni C enim] autem S om. C 7 eliphat GP eli-
phatz C 10 hoc TCP 11 diceret CP 13 uitae] uiae S qua]
quia Tb 17 periit d 18 habeat G habet C 20 erat C de post
quae om. C 22 prosequitur b 23 subleuato G non facit GCP
26 pascentur Cb inpiis] sunt impiis sunt C fuerint-sunt om. C
societatis ciuitate et diabolo uel quia se inuicem uastauerunt.
inde est: exsurget gens contra gentem. nihil horum
tibi accidisset: uel illa damna et orbitas et plaga uulneris;
uel te non penetraret dolor animi, quia et te consolareris,
si aliis ex corde dixisses: numquid non capit auris mea
magnifica ab eo? quia ista quae dicit ex reuelatione se
dicit dicere. et spiritus in faciem mihi occurrit:
quasi flatum sensisse uult intellegi; nam negat in consequentibus
fuisse figuram. reminiscendum ita etiam spiritum in
apostolos descendisse. quid enim? numquid homo
coram domino mundus erit? aut haec audisse se dicit
aut dicit ideo se horruisse, quia nemo mundus coram domino.
aut ideo sic uidisse, quia nemo coram deo ita mundus est.
ut deum sicut est uideat. modo mundum secundum perfectionem
accipiendum, ut quod superius negat mundum hominem
perire, secundum quendam modum intellegamus. si contra
seruos suos non credit. quod euenit cum diceret Elias:
domine, prophetas tuos occiderunt, et dicit illi:
reliqui mihi septem milia uirorum. non enim inde
septem milia uirorum iam munda erant. nam angeli dicti
sunt et prophetae. et aduersus angelos suos prauum
quid reperit: uel quod aduersus eos dicitur uel quod ipsi
dicunt. hoc tamen potest etiam de ueris angelis accipi.
habitantes autem domos luteas: quorum conuersatio
non est in caelis. percussit illos tamquam tinea. aut
4, 17 17 Iob 4, 18 19 III Beg. 19, 14. 18 22 Iob 4, 18 25 Iob
4, 19 cf. Phil. 3, 20 26 Iob 4, 19 T supra uel contra Cb 4 accedisset
S damna et] damnet G orbitas] torpedinis b 6 capiet S
7 ab eo magnifica Cbd 10 sps G 11 apostolis G 12 hoc C
14 aui-est vm. TPb ideo-ut om. C 15 sicut] ut GCTbd mundum]
raundus Pbd 16 accipit nlns bd 17 contra] continuo G qua C
18 cum diceret om. G 21 munda iam C 22 et alt. om. GP pra-
-uumj primum G 25 habitant G antem] etiam Cb loteas S
26 percussisti S tinea] in eam S
eos: uel hac tinea uel sicut percutit tinea, hoc est:
latenter intrinsecus corruptione ab eis ipsis exorta per
concupiscentias carnales, hoc est habitatione in domibus
luteis. et a mane usque ad uesperam ultra non sunt:
aut ultra saeculum hoc non sunt aut a prosperis rebus usque
ad tribulationem; poenam enim consecuti sunt. et quod non
possent sibi ipsis subuenire, perierunt: cum in se
habent spem. interierunt, quia non habebant sapientiam:
non in se sperandi.
Inuoca autem, si quis tibi respondeat: illis
enim respondetur, qui mundi sunt coram deo. etenim
stultum perimit ira: indignatio, qua quisque angitur,
tamquam inique sibi aliquid acciderit, dum non cogitat usque
adeo se inmundum esse coram deo, ut inuocanti non angeli
respondere aut se demonstrare dignati sint. qui enim hoc
non cogitat, stultus est et ira inrationabili interimitur. aut
idcirco angelos non audire, non uidere potest stultus, quia ira
interemptus est et a zelo occisus. errantem autem occidit
zelus: ad imitandum peccatores. ego autem uidi stultos
radicem mittentes: stultos nunc inpios accipiendum, ut
e contrario sapientia hominis pietas sit, sicut in consequentibus
dicitur. et conterantur super ianuas infirmorum:
humilium, cum recepti in cubiculum fuerint a sponso et stulti
foris remanserint. quae enim illi congregauerunt,
iusti comedent: et de Iudaeis potest intellegi
5, 2 19 lob 5, 2 20 lob 5, 3 23 lob 5, 4 24 cf. Matth. 25, 10
25 Iob 5, b 1 eos percussit TCbd 2 tinea percutit P 3 eis om. C 5 a om. S
uesperem S 6 Baeculum] secundum GCb 7 et] eo SPd 8 possint S
ipsi S 9 habebunt S 10 non om. b sperando b 13 interimit
SHier angitur om. G agitur C 15 ut] non G 16 sint] sunt C
18 iccirco (sic semper) GTP 19 autem om. S 20 stultus S 23 conterentur
b super] ante SHier 24 cum orn. b fuerint in cubiculum
bd fuerint om. GCP et om. G 25 illi om. GP
qui facientes comedunt quae alii praecipiunt et non faciunt.
ipsi uero de malis non liberabuntur: quamuis praedicent
non esse facienda. exhauriatur fortitudo eorum:
qua superbiunt aduersus infirmos; exhauriatur autem, ut
iam incipiat laborare. non enim prodiet de terra labor:
id est de creatura non conquerantur sed de se. sed homo
in labore nascitur: secundum id dictum est "nascitur"
secundum quod in laboriosam uitam ex quieta quisque
conuertitur. pulli autem uulturis altissime uolitant:
uultur bene intellegitur dominus, quia altitudine prophetiae
uidit mortalitatem nostram, qua descendens pasceretur, conuertens
nos in corpus suum. "pulli" ergo "uulturis" ut
filii sponsi dicti sunt, altissime autem uolitantes conuersationem
in caelis habentes, ut a labore liberentur in quo homo
nascitur. secuti sunt quippe uocem dicentis: uenite ad me
omnes qui laboratis. possunt et "pulli uulturis" in
malo intellegi aeriae potestates, quae mortibus, hoc est peccatis,
pascuntur. quoniam huius modi praeuaricatores angeli
non sunt perducti ad humilitatem mortalitatis multum laboriosam,
in qua homo nascitur, ualde illi superbiunt, hoc est
altissime uolitant. qui dat pluuiam super faciem
terrae: tamquam confitentibus faciat misericordiam. ut non
faciat manus eorum ueritatem: non faciant quod promittunt
inhiantes dominari infirmis. in die occurrent illis
tenebrae: ut Iudaeis qui dominum non cognouerunt quid
esset. aut tamquam in nocte palpabunt in meridie:
14 cf. Phil. 3, 20 16 Matth. 11, 28 22 lob 5, 10 23 lob 5, 12
25 Iob. 5, 14 27 Iob 5, 14 P 8 id] illud C 10 uolant
Hier 12 posceretur G 13 ut om. Cbd exp. T 14 uolantes GCT
15 habentes in caelis GP 20 producti C 21 quo C illi (s. 1. m.
1 inde) T 23 misericordiam—faciat om. C 24 faciant pr. Hier permittunt
C 25 inhiantes] minantes Gbd occurrerent C 26 quid] quia bd
27 aut] et 8 Hier in pr. om. Hier
est, alii: seducit populum, quando nec ad lucernam uidere
uoluerunt. et pereant in bello: in tentationibus. et
egrediatur de manu potentis infirmus: diaboli. sit
autem infirmo spes; illi enim fortes rem hic quaerunt.
beatus autem uir quem arguit dominus. in hoc enim
errat, quia uidetur sibi Iob, quia iniquitatibus suis haec patitur,
cum ex hoc beatus sit, quia in hac uita cum arguitur,
habet corrigendi possibilitatem. et in septimo non te tanget
malum: sacramentum sabbati. in fame liberabit te
a morte; uerbo enim alit et facit firmum ad tentationes. in
proelio uero de manu ferri soluet te: de potestate
uinculorum. a flagello linguae abscondet te: ne sentias
contumelias, non ne patiaris. iniustos et iniquos
deridebis: ut sapientia perditioni iniquorum superridebit.
et ferocientes bestias non timebis: id est Iudaeos
non timebis, quia gentes tibi obaudient; haec autem de domino
accipienda sunt. Eliphaz hic errat, quia putat de Iob intellegenda,
quae ei reuelata sunt, cum totum domino competat.
quia cum lapidibus agri habebis foedus: lapides
agri, quia in gentibus nulla ordinatio legis fuit, ut quasi de
aedificio lapides essent. bestiae enim ferae pacatae
erunt tibi: siue de Iudaeis siue de gentibus. deinde
scies quod in pace erit domus tua: id est ecclesia.
5, 19 10 lob 5, 20 11 lob 5, 20 13 Inb 5, 21 14 lob 5, 22
15 cf. Prou. 1, 26 16 Iob 5, 22 20 lob 5, 23 22 lob 5, 23
23 lob 5, 24 Tbd om. G 4 diaboli infinuus b sit] ai P sic b
5 infirmus S 6 arguat S 7 lob] quod lob b quiaj quod TC
om. b hoc C patiatur Pbd 9 corrigendi] arguendi b te om. C
tangit S 10 sabbati sacramentum C te liberabit Cbd 11 alit enim G
13 ascondet C absconde S 14 patieris b 15 perditionem d superridebit
scripsi: deridebit G irridebit TCPbd; cf. cap. XXVII extremo
16 feroces TCPbd id-timebis om. C 17 tibi gentes Pd audient C
18 eliphat GP-elyphax C 20 labidibus S habebit GCP 22 pacata
S 24 id est om. G
sine ariditate. et uenies in sepulcrum tamquam frumentum
maturum: <in> passionem. ecce haec ita exquisiuimus:
hic auctoritas huius prophetiae confirmatur.
tu uero scito temet ipsum quid egeris; non enim
iniuste haec tibi permisit deus accidere.
Verba lob. sed, ut uidetur, uerba mea sunt
mala; non enim uerba lob de inpatientia sunt flagellorum,
cum significent dolorem, non peculiarem lob, sed quem habuit
de omni genere humano. sagittae enim domini in corpore
meo sunt: uerba dei, quibus anima transfigitur, cum
cogitur ad confessionem. quarum furor bibit sanguinem
meum; tollunt enim peccatum. cum enim incipio loqui,
stimulant m e : quod enim loquor, illae cogunt. quid enim?
numquid frustra onager clamabit, nisi escamrequirens?
ut inde famem patiatur, quia liber esse uoluit. aut
bos mugit, cum habeat in praesepi cibos? asino
cibaria labore bouis praeparantur sicut gentibus labore prophetarum
et apostolorum, qui utique Iudaei fuerunt. itaque haec
uerba cibum desiderantis sunt, id est auxilium, non inpatientis
ad dolorem. numquid potest sine sale edi panis?
quasi ei diceretur: cur sic ea per figuras dicis? respondit. quia
si ex persona sua ea diceret, insulsa essent. aut est sapor
in sermonibus uanis? uanos sermones hominum dicit,
quia panis uerba dei sunt, sed panis caelestis. sic nec
anima mea potest cessare: quomodo non potest sine
6, 4 12 Iob 6, 4 13 Iob 6, 4 14 Iob 6. 5 16 Iob 6, 5 21 Iob
6, 6 23 lob 6. 6 25 cf. Matth. 4, 4; Ioh. f, 50 lob 6, 7 b herba omnis Hier 3 in scripsi: post bd
Ont. GTCP 6 hoc b deus pennisit Cbd accedere 6 7 mea om. Td
9 significet P 10 domini] dei Hier 13 tollent C 14 illi b 15 onager]
ftager S clainauit S quaerens (at requirens\'1 Hier 17 praesepi
cibos] praesepetibus S praesepe GCP 18 bouis] hominis C 19 et
om. G 21 panes S 22 ei] et C respondet Tbd 23 sabor S
25 uerba—panis om. C nec om. C
illud: quomodo audient sine praedicante? foetidas
enim uideo escas meas sicut est odor leonis: nam
uerba mea foetida sunt sicut leo uel propter superbiam, per
quam iactantes putent, uel propter quod amplexantes carnalia
foetorem leonis habent, qui propriis uerbis gaudent. quodsi
det et ueniat postulatio mea: postulationem dicit rem
quam petebat. et spem meam det dominus; sic enim
confidens ob spem post tribulationem uenturae consolationis
oportune tentatur. bene autem spem dicit, quia, cum res
uenerit, iam tentatio non erit necessaria. sit mihi ciuitas
sepulcrum, super cuius muros saliebam: societatem
illam Babyloniae uult sibi sepulcrum, non ut eum obruat,
sed ut sciat quia mortuos tegit quicumque in illa fuerint, de
cuius tamquam firmamento et munimine superbiebat. non
parcam; non enim mentitus sum. uerba sunt sancta
dei mei: quia non alia dixit quam audiuit a deo, id est de
homine generaliter prophetantis, quia auxilio indiget in confessione.
quae est enim uirtus mea, ut sufferam? quod
significabat uulnus eius. aut quod tempus meum, ut
sustineat anima mea? quia imminente morte terrentur
homines, ut conuertantur et confiteantur deo putredinem
peccatorum, cuius consideratione se dicit cogi ad confessionem.
numquid uirtus lapidum uirtus mea? duros
et inpenetrabiles iaculis uerborum dei, qui non mouentur ad
confitendum. aut non in ipso confidebam? cum mihi bene
esset, id est cum essem inmortalis ad imaginem dei. sed
6. 10 15 Iob 6, 10 19 lob 6, 11 20 Iob 6, 11 24 Iob 6, 12
26 lob 6, 13 27 Iob 6, 13 G si C uerbo CTPbd 3 escas meas uideo Cbd 4 mea
Oln. C 5 amplexentes C 6 quod si] quis TCb 7 et] ut TCb
9 ob] habeo G 12 sepulcrum om. C 13 babylonii b ut eum] enim C
14 teget Cb fuerunt b 15 superbieba G 16 sunt om. SHier
sancti CSbHier 18 prophetat TPCb 19 est om. Cb ut] et S
20 significat C 26 in om. G
confidere. et uisitatio domini me despexit. secundum
quod dictum est: aut filius hominis, quoniam uisitas
eum? propinqui mei non respexerunt me: horrui
angelis. tamquam torrens deficiens: misericordia enim
aliquando inundauit me; et siccaui et non fui mihi fons.
aut sicut fluctus transierunt me: tamquam sint
consolationes potus. qui me metuebant, nunc inruerunt
super me: diabolus cum angelis suis. perii et exul de
domo mea factus sum: aut de habitatione caelesti aut
de conscientia; idcirco foras extra domum suam sedebat. uias
Themanorum uidete, semitas Sabaeorum intuemini:
illos significat, qui in temporalibus confidunt, de quibus se,
id est hominem quem significat dicit non praesumere. nunc
autem et uos insurrexistis inme sine misericordia:
putantes beatitudinem hominum, si carnalibus abundent, quia
insultabant potius quam conpatiebantur. sed uidentes
uulnus meum timete: intellegentes quid significet timete
futuras poenas. quid enim? numquid aliquid uos
petii? aut fortitudine uestra indigeo? quia coram eo
infirmus est, qui eum potest saluare. docete me et ego
obmutescam; idcirco enim patientes esse debuerunt ad
doctrinam eius, quia ipsi eum docere non poterant. sed, ut
uideo, praua ueri hominis uerba dicitis: eum dicit
uerum hominem qui personam significat agentis paenitentiam
conuersione ad deum, cuius praua uerba dicebant. non enim
6, 16 9 Iob 6, 18 11 Iob. 6, 19 14 Iob 6, 21 17 Iob 6. 21
19 Iob 6, 22 21 Iob 6, 24 23 Iob 6, 25 26 Iob 6, 25
GP fuit G 8 irruebant G irniunt T ierunt C 9 perit S exul
de] exclude S 10 domu S 11 uidete uias Themanorum (temaneorum S)
SHier 12 intuimini S 13 fidunt b 15 sine misericordia putantes
(sic coni.) b 20 petit S 21 potest eum b 22 debuerunt esse TCbd
24 parua GTPCbd uerba] esse Hier citis S eum] et cum C
26 ad dominum b praua scripsi: parua lib.
auxilium; ille enim uerus est qui confitetur. unde est: qui
facit ueritatem, uenit ad lucem. neque enim elocutionem
sermonis uestri sustinebo: dei enim se locutionem
dixit sustinere, qua instruatur. uerum tamen super
pupillum inruistis: quod ad uos adtinet, insultare mihi
uoluistis, quamuis non intellexeritis quid significet. quia neque
Iob, quem uidebant, insultare debuerant, ideo: uerum tamen.
nunc autem aspicientes uacate mihi: non habentes
quod me doceatis. et rursum iustitiae adestote: quia
primo uidebantur sibi iustitia cogi ad loquendum. non est
enim in ore meo iniquitas; et fauces meae nonne
sapientiam meditabantur? dicit se non deum accusasse,
sed hominem induxisse accusantem iniquitates suas, sicut
superius sermo eius intellectus est. hanc dicit meditationem
sapientiae.
Numquid non tentatio est uita humana super
terram? hic iam apertius ostendit ex cuius significatione
superius loqueretur. tentationem uero dicit tamquam stadium
certaminis, ubi uincit homo uel uincitur. et sicut cotidiani
mercenarii uita eius? temporalem mercedem expectantis,
ut iam eorum qui iustitiae suae fructum in futurum expectant
non sit uita super terram. aut tamquam seruus metuens
dominum suum et consecutus umbram? quod significat
absconditio Adae a facie domini et tectio foliorum de quibus
umbra fit, quam relicto deo consecutus est homo. aut
6. 29 11 lob 6, 30 17 Iob 7, 1 20 lob. 7, 1 23 lob 7, 2
26 lob 7, 2 3 locutionem T 4 locutionem se 6 5 quia C 6 pubillum S
inruitis 8 pertinet Cbd 8 uerum tamen G: uenerunt tamen TPC
ueniunt tamen b 9 inspicientes Td uagate S 10 adeste S 13 meditantur
SHier 15 sermo om. C 19 studium C 21 mercennarii GC
eius uita G 22 iniustitiae C futuro b 23 seruus tamquam G
25 asconditio (et iti subst. et in uerbo absconJere semper b omitt.) C
Adae om. G filiorum C
sui? iste a superiore hoc differt, quod superior habuit,
hic autem habere desiderat ipsa temporalia. sic et ego
expectaui menses uanos: iam ad umbram dixit uanos,
id est temporalia bona. et noctes dolorum datae sunt
mihi: in quibus et lux amittitur sapientiae et materies est
poenarum. si dormiero, dico: quando dies? et si surrexero,
rursum: quando uesper? quando cupiditatem
negotii patitur homo in otio et otii in negotio. repleor
autem doloribus a uespere usque ad mane: quo
occidit a deo. unde et ad uesperam deambulans deus eos
dimisit: quod significat uolentes, quibus nulla expectatio est
remedii nisi mane. de quo dicitur: mane astabo tibi,
id est quando post iudicium mane deus reuelabitur iustis.
unde et dominus uespere sepelitur et mane resurgit. hanc
ergo uitam tamquam lucifero potest comparare. et concrescit
corpus meum putredine uermium: uermium multitudine.
infundo glebas terrae radens saniem: expressio
cupiditatum uel curarum confessionis, in qua gaudent iniqui,
quod ad occasionem redigunt peccandi, quae alii per paenitentiam
confitentur: unde sunt canes, qui Lazari uulnera
lingebant. et uita mea exilior est quam loquela:
minus enim facio quam loquor. recordare ergo quia
spiritus est uita mea: id est in fame spiritali. et non
reuertar ad uisibilia. non me cognoscet oculus
3. 8. 23 13 Ps. 5, 4 15 cf. lob. 19 et 20 16 lob 7, 5 18 lob
7. 5 21 cf. Luc. 16, 21 22 lob 7, 6 23 lob 7, 7 24 lob 7, 7
25 lob 7, 8 S 2 superiori Pd hoc] in hoc b
7 dies] dices C dies est b 8 uesperuni S uespera Hier 9 alt. in om. C
10 uerpera Hier mane] me C 12 dolentes d 13 mane astabo sqq.
usque ad pag. 524, 25 si enim om. codd. GP 14 dominus Cb
16 tamquam om. C concrescet S 17 alterum uermium om. TC
18 globos b uadens C expresso C 23 ergo] itaque Hier 24 et
non amplius reuertetur oculus meus uidere bona SHier
inuidentem. oculi tui in me et non subsisto;
interficis enim in me uitam carnalem in qua fui. tamquam
nubes expurgata de caelo: aut per caelum purgata —
quomodo dicimus de ferro purgata — ut hic significauerit auxilium
sibi fuisse de caelo, ut purgaretur, aut certe ut iam non
sit nubes, sed in aerem purum extenuetur, tamquam radiis
solis expurgata, ut obscuritas carnis et sanguinis non sit in
caelo. non enim caro et sanguis regnum dei possidebunt,
cum corruptibile hoc induerit incorruptionem et
absorbebitur mors in uictoriam. si enim homo descenderit
ad inferos, ultra non ascendet: ad hoc
ergo recordare, ut non descendas. et non reuertetur amplius
in domum suam: id est ad requiem suam. propterea
itaque et ego non parcam ori meo: confitendo,
cum tempus est. utrumne mare sum ego aut draco?
non enim sicut inpios aut diabolum repulisti. quia statuisti
super me custodiam: ut non me moueam ad perturbationem,
ut sunt maris termini. quia dixi: consolabitur
me lectus meus: carnalia in quibus requiescebat. et referam
ad me ipsum consolationem in toro meo: ad
te enim debeo referre consolationem meam. exterres me
per somnia et per uisionem me obstupefacis: per
tribulationes uitae huius, quae ita somnia sunt, quomodo et
bona uitae huius somnia. absolues a spiritu meo animam
meam: propter uisibiles terrores, a quibus liberabitur
13 lob 7, 10 14 lob 7. 11 16 lob 7, 12 17 lob 7, 12 19 lob
7, 13 20 Iob 7, 13 22 Iob 7, 14 25 Iob 7, 15 C 8 fuit GP 4 purgata C purgataj turbata Tb
5 purgato b 7 extenuetur om. C radix C 8 oscuritas C 11 uictoria
TCb 12 ascendas C 14 in om. Hter 16 utu trumne S ego
om. S drago S 20 lectulus Hier 21 ad om. S consolationem]
cum fabulationem S thoro Cbd 23 uisiones S meae S obstupefacies
C 24 tribuliones C quomodo-somnia om. C 25 absolue
S
nam ierant in mortem ossa mea, nisi his exterritus
fortior essem et patiens, quod est ossium firmitas. non enim
in sempiternum uiuam ut patienter feram: breuitate
uitae et metu mortis me correxi. unde inconuertibilis diabolus,
quia non moritur, sed damnatur. initium sapientiae
timor inde est. discede a me; uana est enim uita
mea: quia non suffero tentationes. aut quia sensu tuo
intendisti in eum? propter quod rationalis est. unde illud:
nos autem sensum domini habemus. rationis uero
munus dicit extensionem intellectus. et in requie iudicabis
eum? dignum requie. usquequo me non dimittis?
uinctum tribulationibus. neque deseris, donec deglutiam
saliuam meam? in dolore ac flagellis contineam
et absorbeam uoluptatum fluxus per tribulationes admonitus.
si ego peccaui, quid possum tibi facere? sensus hic
est: si peccaui, nihil possum tibi facere. an forte loquendo
molesti tibi sunt homines? tu ergo qui scis sensum, quare
constituisti hominem, ut loqueretur aduersus te, ut esset tibi
oneri? si autem peccatum hominis nec facto nec dicto tibi
nocet, quare non obliuisceris peccatum eius, sed purgas illud
potius, nisi quia illa quae supra dicta sunt ad bonitatem tuam
referuntur? quid est enim homo, quod exaltasti eum?
quae non intellegentes amici eius putauerunt ab eo deum
reprehendi. si enim non propterea facis mihi tentationes, ut
cohibeam fluxos motus meos, ut mihi ita consulas, quae alia
causa est, ut corripias hominem? non enim nocere tibi potest
7, 17 10 I Cor. 2, 16 11 Iob 7, 18 12. 13 Iob 7, 19 16 Iob 7, 20
23 Iob 7, 17 S 2 morte C 3 et om. C 7 inde est] domini est b
post uita mea sequitur: quid est enim homo sqq. in uersu 23 in SHier
8 mea qui ex 8 9 in] ad TCSHier 12 non me 8 13 deseres S
14 glutiam Hier 16 tibi possum S tibi om. b aensus-peccani
om. C 17 tibi possum T 21 obliuisceris om. C 22 quae om. C
23 eum et cetera TCb
scias sensum humanum, et utique posses quod tibi aduersarium
est non constituere. et quare non es oblitus iniquitatis
meae? si non ea causa ut mihi prodessent tentationes
istae, ut bonitatis tuae sit totum, et quod me corripis?
nunc autem in terram ibo: cum enim purges peccatum
meum, restat mihi tamen adhuc in terram ire per mortem
corporalem. mane uigilabo et ultra non ero: in hac
terra.
Verba Baldad Sauchitis. misit in manu iniquitates
eorum: in manu misit aut in uindicta aut supputatione
debitores eos, id est peccatores demonstrauit. et restituet
tibi uitam iustitiae: quae debetur iustitiae, id est
beatam. et erunt priora tua minima: in comparatione
posteriorum, quae infinita erunt. autnumquid non hi
docebunt te et referent tibi? quoniam nonnullorum
maior est auctoritas. iam et hic de Christo dicturus audita
narrat, quomodo Eliphaz narrauit reuelationem. numquid
uiret scirpus sine aqua? ita ergo et inpii arescent sine
misericordia dei. adhuc in sua radice consistit et non
metetur? si aquam non babeat. antequam bibat omnis
herba, nonne arescit? nisi bibat; non enim ante aliquando
uiruit inpius. atque araneis complebitur
8, 6 14 lob 8, 7 15 lob 8, 10 18 lob 8, 11 20 lob 8, 12
21 Iob 8, 12 23 Iob 8, 14 (uocis aut) om. G quasi] peccata G 2 possis P 3 est
om. T es] est Sd 5 et om. G 6 in terram om. G 7 ire om. G
8 mane SHier: nam GTPCbd euigilabo GTPCbd 9 post terra
sequitur: Baldath fuitis in b 10 Verba-Sauchitis om. b suites G
suitis PT sintis C manum TPCb iniquitatis G 11 manum TPCb
immisit G uindictam GTCPb supplantatione C supplantationg b
12 restituat S 14 erant C 15 posteriora C nonquid G 16 referunt
S 18 eliphat P narrauit om. GTCb 19 uirescit Hier
scripus T sarpus C 20 consistet S et om. C 21 habebat C
bibat] uiuat TPCb 22 ante om. Cbd 23 implebitur b
uidetur dicere. quodsi et suffulserit domum suam,
non stabit: aut scripturis sanctis aut spe promissionis
domini aut regnum ipsum. et cum coeperit, non permanebit:
sequi deum; quod Iudaeis euenit, qui secuti non
sunt incipientes. humidus enim est ante solem: carnalium
fluxu putrescentes: ante solem uero sub tribulationibus,
ut ante sub significet, sicut dicimus: ante me fac.
et de putredine eius germen eius ascendet; nisi
enim illi tam mali essent, non per passionem exaltaretur
dominus, qui de illis secundum carnem natus est. in congregationibus
lapidum dormit; maiores enim illum
crucifigent. et in medio lapillorum uiuet: humilium, de
quibus fuerunt apostoli. si deglutietur, locus mentietur
eum: si absconderit quod filius dei sit, dicetur quia non est
filius dei. opus est ergo ut ipse sese indicet; in hoc enim
loco non possunt diuina cognosci. de terra autem alterum
germinabit: uel dominus resurgendo uel alterum genus
piorum, id est christianorum. dominus enim non probabit
innocentem. an non reprobabit? uel illud: inpium non
probabit innocentem? nec ullum munus: id est sacrificia
quae habebant Iudaei. ueracium autem os inplebit
risu: confitentium. et tabernaculum inpii non permanebit:
uel ipsum templum uel regnum.
Verba Iob. uere scio quia ita est: id est quia
secundum iniquitates meas haec mihi restituit; sed non sicut
Rom. 9, 5 Iob 8, 17 13 Iob 8, 17 14 Iob 8, 18 17 Iob 8, 19
19 Iob 8, 20 21 Iob 8, 20 22 Iob 8, 21 23 Iob 8, 22 25 Iob 9, 2 GHier et om. C 6 est enim Hier
7 putrescens Tb uero] non C 8 me] metus d 11 deus G
13 uiuit S 14 deglutierit Hier te gluttierit S 15 dicitur G 17 alterutrum
Hier 18 genninauit GTPCb degerminauit S uel alt. om. C
19 (et 21) probauit TPCb 20 reprobauit TPCb 22 Iudaei om. P
autem om. G impleuit TPCb repleuitur S replebit Hier 23 con-
Stemini G non om. S manebit SHier 25 quia fin. om. C
non respondebunt ei unum de mille: in omnibus
quippe conuincet. qui in uetustatem perducit montes
et nesciunt: id est ad infirmitatem, ut est: inueteraui
in omnibus inimicis meis. qui uertit eos in ira:
irascendo eos uertit, id est, ut aliud inueniant quam appetierant,
cum qui se exaltat, humiliabitur. qui commouet
orbem a fundamentis: per uocationem, quae facta
est, per quam commoti sunt excellentes in mundo. et
columnae eius mouebuntur; qui praecipit soli, et
non oritur: ut aut sapientia non intellegatur aut qui
scripserunt, ut est: signa librum. qui extendit caelum
solus: ecclesiam, quae proprie sedes dei est, quam extendit
per totum orbem; solus ad significandam unitatem trinitatis.
nam utique per filium in spiritu sancto omnia facta sunt. et
ambulat super mare tamquam super terram: super
terram, id est firmiter confirmans ecclesiam in saeculo uel
subiciendo sibi peccatores, in quibus non mergitur, non
cedendo tentationibus eorum. si transgressus me fuerit,
non uidebo. si altior me fuerit aut celeritate perstrinxerit
me, non eum agnoscam: opus est ergo, ut et congruat
infirmitati meae et non me deserat. si enim morti
tradiderit, quis auertet? morti enim tradit, cum uel transgreditur
uel transit, ut nesciatur. haec est mors animae, ut
deum nesciat. ipsius enim inauertibilis ira: aliorum enim
14, 11 Iob 9, 6 9 Iob 9, 6 10 Iob 9, 7 12 Dan. 12, 4
Iob 9, 8 15 Iob 9, 8 19 Iob 9, 11 22 Iob 9, 12 25 Iob 9, 13 Hier ei] et SC unus S
3 conuincent G quia C uetustate S perducet S 4 id est
om. G 6 euertit G 7 comniouit S 10 mouentur S praecepit SHier
13 dei sedes bd 15 sancto spiritu GT 16 super mare sequuntur post
terram in SHier 18 mergit G .20 non—fuerit om. C si altioragnoscam]
et si transierit me nec sic sciam SHier pertrinserit C
21 et om. G 23 auertit 8 tradet G 25 inaduertibilis C
sub caelo: excepto ipso caelo, id est rationali creatura, quia
si ipsa sibi cetera subdidisset, numquam per ea quae sibi
subdiderat puniretur; quia uero deus ei illa subdidit, punitur
per ea, quando offenderit eum qui subdidit. quodsi etiam
iustus fuero, non exaudiet me: rogans eum, praesumens
de mea iustitia; comparans enim ea his quae apud se sunt
incommutabilibus et perpetuis tamquam iniustum me non exaudiet.
ergo eius mihi misericordia necessaria est. iudicium
eius rogabo: quia ego iudicare non possum me iustum esse.
unde est: sed neque me ipsum iudico; qui autem iudicat
me, dominus est. si uero inuocauero, et non exaudierit,
non credam quoniam exaudiuit uocem meam:
cum iudicium eius rogo, si non exaudierit, non credam quod
aliquando exaudierit me; occultis enim causis me audiuit,
non merito deprecationis meae. ant certe: non credam non
me exauditum nunc; aliquando enim exauditus sum. aut ita:
quia si exaudierit quod peto, credam etiam exauditum me;
nam si non credidero, quamuis fiat quod peto, tamen non exauditus
sum, ut signum exauditionis credulitas postulantis sit.
ne forte in turbine me conterat? propterea quaero iudicium
eius, ne in turbine me conterat. multas enim tribulationes
meas fecit sine causa: quorum causa me latuit;
aut certe uox confitentis est, flagellis dei confitentis non se
esse correctum et idcirco posse turbine conteri, quasi maiori
supplicio. non enim sinit me respirare: tam multae sunt
tribulationes meae. etenim quia potest, obtinet: uincit,
ut uoluntatem eius faciam, non meam. quodsi et fuero
12 Iob 9, 16 21 Iob 9, 17 22 Iob 9. 17 26 Iob 9, 18 27 Iob
9, 19 28 Iob 9, 20 C sunt om. G 2 excepto ipso caelo om. C 4 subdiderat]
dederat GTP ei] et C 12 et om. GS non om. Hier
13 quoniam] quod SHier 14 quod] quod uel Pbd 15 occultus G
causis om. G 17 enim om. C 24 confitentis uoi TPCbd uox]
uos C 26 siniet S 28 quod etsi TCbdHier et om. S
uerum tamen auferetur uita mea: quamuis nesciam si
inpie egi, tamen auferetur uita mea, ut patiar quae nolo aut
non faciam quae uolo. unum est quod dixi: magnum et
potentem disperdit ira: id est: propter hoc unum fiunt
tribulationes hominibus, ut nemo sibi magnus potensque uideatur
praesumens de uiribus suis. quia nequam homines
in magna morte erunt: non in mediocri, in qua sunt etiam
iusti, cum tribulantur et ab eis deridentur. terra tradita
est in manus inpii: aut corpus iustorum, non anima, cum
eos persequuntur, aut quando inpius dominari permittitur.
potest accipi et homo peccator in manus diaboli secundum
mortalitatem suam. faciens iudicium eius operit: aut
ipsius inpii iudicium aut iusti; in hoc enim tempore opertum
est. aut certe hoc ipso facit iudicium eius, id est: eo illum
punit, quo occultat ei prouidentiam suam, ut est: prae magnitudine
irae suae non requiret. uel eo iustum uindicat,
quo occultat persecutori eius iudicium suum, id est prouidentiam
suam, ut artius peccatorum laqueis per inpunitatem capiatur.
quodsi non est, quis ergo est? potest hoc de
domino intellegi, qui et derisus est et cuius terra, hoc est
corpus traditum est in manus Iudaeorum, et cuius iudicium
faciens occultauit maiestatem ipsius. quodsi ipse non est,
quis ergo est, qui maiora faciat, quam fecit ipse? uel sic:
quodsi non facit deus iudicium iusti uel inpii, quis potest
facere? uita autem mea leuior est cursore: tamquam
9, 24 16 Ps. 9, 25 20 Iob 9, 24 26 Iob 9, 25 PSHier 3 aufertur GP 4 unum] uerum S
propter quod SHier et dixi SEIier 5 disperdidit G 6 magnus
sibi potensque nemo Cbd 7 qua nequa nequft S 12 et accipi bd
13 facies S 14 operatum P 16 utj id C prae Cbd: per GTP
magnitudinem GTP 17 indicat G 18 occultat ei P 19 impietatem P
23 magestatem C maiestate b 24 facit pr. Cb 25 si non bis pos C
26 qur cursore S
minor profectus in regionem longinquam. aut quasi aquilae
uolantis et quaerentis escam: de superioribus, in quibus
naturaliter animae rationales beatae sunt, id est operibus iustitiae,
inclinauerunt se ad terrenas uoluptates. quodsi et
locutus fuero, obliuiscor dum loquor: locutio: quemadmodum
adfectum habuit ad exteriora, sic anima dum progreditur
ad ea quae foris sunt cupiditate fruendi creatura obliuiscitur
interioiem creatorem. declinans in faciem ingemiscam:
illam enim declinationem dolores sequuntur. commoueor
omnibus membris: timor, quo incipit recurrere.
et quia sum inpius, quare non sum mortuus et laboro?
"scio" subaudis. aut dicit se laborare, quia inpietati mortuus
non est. et mundatus fuero mundis manibus: aut dei
manibus aut suis, id est: bonis operibus per regenerationem.
satis in sorde me tinxisti: in istam mortalitatem perductum.
et execratum me est uestimentum meum: inmortalitas,
qua cupimus superuestiri; sed quia non possumus in
hac corruptione, ideo dicit: execratum me est uestimentum
meum. non es enim homo sicut et ego, cui contradicam:
homini enim possem demonstrare iustitiam meam;
in tuo autem iudicio inuenior iniustus. utinam esset nobis
arbiter! uidetur blasphemare, nisi illum mediatorem dei et
hominum optare intellegatur, ut per eum alleget preces suas.
hoc modo enim ille audit inter utrumque positus et arguit
10 Iob 9, 28 12 Iob 9. 29 14 Iob 9, 30 16 Iob 9, 31 17 Iob
9. 31 18 cf. II Cor. 5, 4 20 Iob 9, 32 22 lob 9, 33 23 cf I
Tim. 2, 5 3 uolantes G quaerentes G 4 animae rationales naturaliter (sic.
colloc.) Cb 5 uoluntates C 9 facie Hier ingemescam S 10 illa G
declinatione G 12 mortus S 15 operibus id est C generationem
GP 17 est me S imnortalitate G 18 quaj quia C possumus
cum homines de hominibus in hac sqq. C 20 es] est GPTCSb
etenim S et om. Hier contradicat S 21 posse G ministrare C
22 essetj esse et S
argueret et qui audiret inter utrumque. auertat a me
uirgam suam: transeat timor legis, ut adoptionis libertate
et caritate illi coniungar. non enim sum mecum: quia his
haereo quae foris sunt.
Proferam contra me sermones: haec confitentis
sunt. et dicam ad dominum: noli me docere inpium
esse: noli me tentare ultra quam possum ferre nec mihi
sinas accidere, quibus mihi inpietas persuadeatur. aut bonum
est tibi, si inique egero? non est autem tibi bonum, si
inique egero; non ergo iniuste ita me constituisti. quia
despicis opus quod manus tuae fecerunt? si quod
despicis opus manuum tuarum. ad consilium inpiorum
animaduertisti? sed non eius inpietatis quae hominibus
adparet. et: ad consilium inpiorum animaduertisti?
non quia placet illi ut inique agant. aut sicut homo
perspicit, perspicis? quia utique non sicut homo perspicis:
ideo in consilium inpiorum animaduertisti; est enim
inpietas quam tu solus uides et ab hominibus non uidetur.
aut humana est uita tua? id est breuis, ut non possis
de perpetuitate iudicare. et peccata mea inuestigasti:
non enim latere te potuerunt quae latent homines. scis enim
me nihil inpie fecisse: nam quantum ad homines nihil
inpie feci. sed quis est qui de manibus tuis eripiat?
iudicantis. sicut deus iudicas, cum uides etiam eas inpietates
quas homo non uidet. postea uero mutatus percussisti
me: se scilicet mutato, non deo, quia mutatus homo mutatum
10, 2 9 Iob 10. 3 11. 13 Iob 10, 3 16 Iob 10. 4 20 lob 10, 5
21 Iob 10, 6 22 Iob 10, 7 24 Iob 10, 7 26 Iob 10, 8 sequitur post utrumque in C utrunque G 4 non
enim incipit cap. X in b nunc sum SHier 9 persuadetur C 11 me
ita PCbd quia-fecerunt om. C 12 si] sed P 14 sed-auimaduertisti
om. C -16 placent Cb ut] aut C agat G 17 perspicit
-homo om. C perapicit] respiciat S 18 consilio Cbd est om. C
22 te latere b 23 iinpium G impii Hier 24 eripiatur b
mutatum solem sentiunt. memor esto quia de luto finxisti
me: tua ergo misericordia indigeo. in terram me
iterum conuertes: morte, quae est poena peccati. nonne
tamquam lac mulsisti me? quia etiam [iam] mortalibus
praebuit misericordiam, cum homines de hominibus informi
primordio formauit. haec ergo cum in te sint, scio quia
omnia potes: quia tantae bonitatis sunt, ut carnalem quoque
substantiam operentur. quodsi et peccauero, custodies
me: aut ut non me perdas aut ne lateat peccatum
meum. et si iustus fuero, non possum respirare: in
conspectu hominum; nam tu uides peccata quae homines
latent. plenus enim sum opprobrio: in conspectu tuo. et
capior sicut leo ad occisionem: est superbiae peccatum
quod homines latet, quando etiam in factis laudabilibus possit
obrepere. iterum autem commutatus saeuissime crucias
me: post poenam peccati, qua mortalis factus est homo.
secundum has dicit tribulationes, quas in hac uita homines
patiuntur, quia repente pleraeque accidunt tribulationes, quae
turbant quietem ipsius uitae mortalis, cum in salute est uel
securitate rerum quamuis temporalium, quam misericordiae
dei deputauit. instaurans in me tormenta mea: quia iam
ipsa mortalitas tormentum est, de qua tribulationes aliae fiunt.
quare ergo de uentre eduxisti me? de obscuritate ad
notitiam, quae sola maioris miseriae est materia, cum subuertitur;
hanc generationem etiam superius commemorauit.
et essem tamquam non fuissem? penitus ignotus. unde
10, 14 11 lob 10, 15 13 Iob 10, 15 Iob 10, 16 16 Iob 10, 16
22 Iob 10, 17 24 Iob 10, 18 27 Iob 10, 19 Hier 3 et in S terra GPC iterum me Hier me
om. S 4 conuertis S poena est d 5 iam inclusi 9 quia b si
om. P et si G custodias S 10 me non Cbd 11 si om. G
iniustus S 12 hominibus fin. G 16 obripere G 20 quietem] qui etift G
21 in securitate bd 22 putauit C instauras bHier 24 oscuritate C
26 etiam om. C superius etiam bd
est secundum ignobilitatem. aut numquid non est tempus
paruum uitae meae? non enim propter longitudinem uitae
meae mortuus non sum, cum utique paruum sit quod uiuo.
patere me, donec requiescam pusillum: post misericordiam
qua de limo fecisti me et mutatum mortalitate percussisti
me et ipsa mortalitate consolatus es me, deinde
. exercuisti me tribulationibus. patere ergo me, ut requiescam
in te, antequam eam in poenas unde reuerti non licet;
ab his enim, quas supra commemorauit, licet reuerti, si se
homo ad deum conuerterit. uult autem requiescere, antequam
eat in poenas aeternas, ad hoc utique, ut non eat. quemadmodum
si dicamus alicui: corrige te, antequam damneris;
non enim cum se correxerit, damnabitur. ubi non est lux
nec est uidere uitam hominum: illa est enim uita hominum,
ubi est lumen uerum, quod inluminat omnem hominem.
alia est terra uiuentium, alia terra morientium.
Sophar Minaei uerba. aut numquid eloquens
uidebitur iustus esse? putat enim Iob uerbis magis
quam operibus abundare. beatus natus homo breuis
uitae: sententiam suam illi replicat, quam uult intellegi
loquaciter dictam et inaniter. cum nemo sit qui contradicat
tibi: quia quando dicebat, nemo ei contradixit. sed
quomodo dominus\'loquatur ad te? ea loquere potius,
quibus misereatur tui deus. quia duplex erit super te:
corripiendo et consolando. et tunc scies quia digne
14 Iob 10. 21 16 Ioh. 1, 9 18 Iob 11, 2 20 Iob 11, 3 22 Iob
11, 3 23 Iob 11, 5 25. 26 lob. 11, 6 T 5 donec] ut SCHier 6 mutatum
om. C 9 in poenas om. SHier reuerti non licet] non reuertar SHier
10 enim om. C commeranit G 14 cum] si G 15 uita GCS
enim est C 18 Verba Sophar Minaei d Minaei] naamathite b
uidebitur eloquens bd 19 putant C 20 beatos natos homines S
homo natus homo Hier 21 illis GPC 23 ei] et C
post correctionem sequente inluminatione. aut uestigium
domini inuenies? ut uelis deum reprehendere. sublime
est caelum, et quid facies? ut inuenias sacramenta caeli;
non enim debes eum reprehendere, cuius opera non comprehendis.
quis dicet illi: quid fecisti? et hoc enim
recte erit factum, si deus hoc fecerit, quia facere aliquid ille
nisi recte non potest. ipse enim nouit opera hominum
iniquorum: non iniqui operis est. unde uult intellegi quia
stulte hic, quem iniquum putat, reprehenderit deum; sic enim
eum loqui existimauit. homo uero aliter nutat sermonibus:
modo illi placet deus, modo illi displicet, cum apud
deum sit firmitas. et uir natus mulieris tamquam
onager erit in deserto: cupiditate libertatis inpatiens
dominatoris atque domitoris. et extendens ad eum manus
tuas: ut acceptet opera tua. si iniquum quid est in
manu tua: ipsa duo repetiuit, sed ordine mutato. et iniquitas
in domo tua non maneat: hoc dixit cor. sic
enim fulgebit facies tua tamquam aqua pura: conscientia.
tamquam fluctum qui non praeterit, et non
terreris: nisi omnes tangat in hac uita. et oratio tua
tamquam lucifer erit: ante inluminationem praeibit; quasi
et ista ad prophetiam sanctae ciuitatis uel ad populum dei
pertinentia audita uel reuelata dicuntur, sicut a superioribus
11, 12 13 Iob 11, 12 15 Iob 11, 13 16 Iob 11. 14 17 Iob
11, 14 18 Iob 11. 15 20 Iob 11, 16 21 Iob 11, 17 TCbd deo Hier pro eis om. TPCbd 2 sequentem inluminationem
G 3 dei TCb sublimior Hier 4 caelo Hier 6 dicis S
enim om. G 8 non om. GT hominum om. S 9 operas G 10 eum
enim G 11 uero] enim nero G om. Hier intrat C 15 extendis S
extendes Hier 16 acciperet b 17 tua] tua est Cb 19 facies]
manus C tamquam] sicut C 20 fluctus Tb non post qui om. SHier
21 terreberis SHier tangant C 23 ciuitatis] trinitatis C 24 pertinacia
P
omnia ista de ecclesia.
Verba Iob. sed iustus uir et sine crimine uenit
in derisum: de domino intellegendus est. sensus: non ergo
mirum, si et ego uobis in derisum ueni. et domus eius
ut deuastaretur ab iniquis: ecclesia a persecutoribus.
immo uero nullus confidat, cum sit nequam, se
inpunitum futurum: quia iudicium a domo dei.
tamquam inquisitio in eos non sit futura: non confidant.
sed tamen interroga quadrupedia, si tibi
respondeant: ideo recte inquirit iniquos, quia ex operibus
potuerunt agnoscere creatorem et colere debuerunt; non enim
creaturarum responsione doceri debuerant, cum acceperint
rationem, qua ista cognoscerent. si non in manu eius est
anima omnium uiuentium: hinc ergo scitur, quia ipse
omnia creauit, quia in manu eius anima omnium uiuentium.
et spiritus omnis carnis hominis: omnis carnis
humanae, id est rationalis animae. auris enim sermones
diiudicat: quemadmodum sensus sensibilia diiudicat, ita
spiritalia spiritus, qui debuit cognoscere, quoniam in manu
domini est, opera domini. in multo tempore sapientia
est: non utique in multo tempore, sed apud dominum, a quo
petenda est. si destruxerit, quis aedificabit? propter
uirtutem destruxerit et propter sapientiam concluserit, ut ad
eam non perueniat. si prohibuerit aquam, siccabit
terram: sapientiam ipsam, terram uero hominem. quodsi
I Petr. 4, 17 9 Iob 12, 6 10 Iob 12, 7 14 Iob 12, 10 17 Iob
12, 10 18 Iob 12, 11 21 lob 12, 12 23 Iob 12, 14 25 Iob 12, 15
26 lob 12, 15 TPCbd 6 ut] non C iniquissimo S 7 immo
om. S uiro S 11 responderint SHier 12 cognoscere bd 13 non
debuerant TPC 14 eius om. TC 15 hic G 16 anima omnium
uiuentium in manu eius Cbd 18 aures S sermonis S 20 que b
22 deum C 23 destruxerit om. C 24 cluserit G clauserit bd 26 quod
etsi b
sapientibus factis turbabuntur peccatores. qui ducit consultores
captiuos: subiugat enim sibi eos qui se consulunt.
iudices autem terrae in pauorem misit: aut
Iudaeos aut Pilatum aut sensu terreno iudicantes. qui collocat
reges super sedes: id est apostolos. et circumdedit
balteo lumbos eorum: id est continentia. qui
emittit sacerdotes captiuos: ut ab hominibus ducantur;
et significantur Iudaei. qui permutat labia fidelium:
permutat in bonum, ut non de iustitia sua, sed de gratia
eius praesumant. et intellegentiam senum cognouit:
cui placet intellegentia senum. unde est: cogniti estis
a deo, cui aduersarium est: non noui uos. et bene coepit
a fide et peruenit ad intellegentiae canos. qui reuelat profunda
de tenebris: aperiendo prophetias. et produxit in
lucem umbram mortis: id est fecit, ut cognosceretur uita
ista, quia umbra mortis est. decipiens gentes et perdens
eas: putantes quod nocerent ecclesiae dei, cum sibi nocerent,
quod de inpiis intellegendum est. sternens gentes et in
uiam ducens eas: ad humilitatem tamquam illum asinum.
reconcilians corda principum populi terrae: sibi reconcilians
uel Iudaeos uel reges terrae, qui primo persequebantur ecclesiam.
seduxit autem eos in uiam quam non nouerant:
subruendo legis opera, ut simpliciter intellegerentur;
hinc eis uisus est peccator. quo errore tenebrati sunt
tamquam ebrius.
9. 11 Iob 12. 20 12 Gal. 4, 9 13 Matth. 25, 12 14 Iob 12, 22
15 Iob 12, 22 17 Iob 12, 23 19 Iob 12, 23 21 Iob 12, 24 23 Iob
12, 24 25 Iob 12, 25 om. Hier perdedit S 2 consolatores G consiliarios Hier
3 subiungat C 6 id est om. G 7 baltheo b lumbosJ renes Hier
9 perniutat] pGctat C 13 coepit a] accepta G 15 producit G per-
duxit C 16 agnosceretur Pb 18 ecclesiis C 19 si sternens S
20 uia deducens Hier uiam deducens S 23 eduxit TPb illos Hier
uia Hier 24 intellegeretur TC 25 et errabant sicut ebrius SHier
Et arguam in conspectu eius, si uoluerit: ut
arguat se ipsum; quod est confessionis. et curatores malorum
omnes uos: bonos enim non potestis consolatione
curare. audite ergo obiurgationem oris mei: in uos. et
ante conspectum eius profertis dolum: cum uultis uos
uideri iustos, quod non estis. an subtrahitis uos ipsos
iudices fieri? numquid potestis dissimulare et non iudicare,
quia de uobis uerum dico? si enim omnia facientes adiciemini
ei, id est: etiamsi omnia praecepta faciatis, inueniet
in uobis quod arguat; nemo enim iustus in conspectu eius.
quodsi et occulte personas mirati fueritis: suas, se
ipsos iustificando non solum ad homines, sed etiam ad se
ipsos. corpus autem luteum: ut fragilitatis saltem uestrae
consideratione timeatis. adprehendens meas carnes dentibus
meis: non mihi parcam, ut non solum uos arguam sed
etiam me. et animam meam ponam in manu: inspiciendam,
ut nihil celem, siue ut computem peccata mea. licet
occidat me ille qui potens est, qui et coepit: quamuis
occidat peccata mea. tamen loquar et coram eo arguam
me: non me iustificabo abscondens peccata mea. ecce ego
adpropinquo iudicio meo: ut iudicem de me, quasi ipsa
sit hominis iustitia in confessione sibi non parcere. tunc
a facie tua non abscondar: quemadmodum absconduntur
peccatores. manum aufer a me: ut nihil in me sit castigandum
et sit in me caritas. et timor tuus non me terreat.
quot sunt iniquitates meae? hinc potest uideri
13, 8 8 Iob 13, 9 11 Iob 13, 10 13 Iob 13, 12 14 Iob 13, 14
US lob 13, 14 17 Iob 13. 15 19 Iob 13, 15 20 Iob 13, 18
22 Iob 13, 20 24 Iob 13, 21 25 Iob 13, 21 26 Iob 13, 23 om. G 4 obiurgationem] coniurationem G 7 et non indicare]
et non peccare: iudicate quia sqq. b 8 facietis TPCbd 11 quod
etsi b 13 aaltim P 14 carnes meas SHier 18 qui et] quia et SHier
19 tamen loquar-arguam me post peccata mea in uerau 20 sequuntur
in GTPC 20 ego] enim TPCb 26 quod G hic G
computandum. aut putas me esse contrarium tibi? cum
utique infirmus sim et quasi hoc metuis, ne si iustificatus
fuero, par tibi sim, cum folium sim. ergo est aliqua latens
causa, quando haec non est. et inposuisti mihi peccata
iuuentutis: ut haec sit causa, quare dicat abscondi a se
peccata sua, quia superbierit, quod est peccatum iuuentutis. et
posuisti in compede pedem meum: in uinculo mortalitatis.
et radices pedum meorum contemplatus es: cupiditates
meas. qui ueterasco sicut uter: ut uinum nouum
portare non possim aut [ut] panno nouo consui uelut uestimentum
quod a tineis comestum est.
Homo enim natus ex muliere breuis uitae
et plenus iracundiae: poenae. et hunc fecisti uenire
in iudicium coram te? quamuis ita mortalis sit, et ipse
habet tamen unde rationem reddat; exigitur enim de illo
quod potest, quamuis perparum possit. dinumerati enim
sunt menses eius apud te: eo enim quod temporalis est,
de peccato conuincitur; nam aeternum illum tu feceras.
discede ab eo; sine, requiescat: secundum opinionem
carnalis et animalis hominis, cui totum bonum haec uita est.
et ideo sibi uult parci, ut fruatur hac uita. est enim arbori
spes: inridenter haec pronuntianda. utique enim magis est
spes homini: quod carnales nolunt credere. uir uero cum
mortuus fuerit, abiit: et hic ironicos. tempore enim
9 Iob 13, 27 10 Iob 13, 28 11 Iob 13, 28 13 Iob 14, 1 14 Iob
14, 3 17 Iob 14, 5 20 lob 14, 6 22 lob 14, 7 24 lob 14, 10
25 lob 14, 11 C mea inclusi; abest enim enim pag. 537, 16
2 autj et S 3 sum TPCbd 4 cum ergo G 5 hoc T 7 superbierint C
8 imposuisti Hier 9 et om. Hier 10 ueterisco S 11 aut] uel S
ut inclusi om. b sicut S 12 tinea b 13 ex] de SHier breui
uiuena tempore et plenus sqq. b 14 iracundia S poenae] plene Cb
uenire fecisti Hier 17 perparum] parumper P 21 et animalis om. G
23 magna b 24 hominis b cum] si S 25 hyronicos GTC ironicos P
ironicwç d ironia est b; his uerbis fin. cap. XIII in b
locis, ubi accessus et recessus fit, uel quod omnia litora
latenter minuuntur et augentur, horis lunaribus, id est cum
oritur luna, uel nobis uel aliis usque ad medium caelum
crescit et inde minuitur. usquequo caelum est, non consuetur:
ad nouum, id est ipsi caelo. atque utinam apud
inferos me custodisses: usque adeo est spes resurrectionis,
ut iam et his carerem uitae incertis. et abscondisses
me, donec requiesceret ira tua: hinc est: abscondere
pusillum, donec transeat ira domini, id est, donec
transeat ista mortalitas et ad resurrectionem ueniatur. si
enim mortuus fuerit homo, uiuet: nam haec non est
uita. consummatis diebus uitae suae: tunc uiuet. deinde
uocabis et ego respondebo tibi: oboediens tibi sine impedimento
mortalitatis. signasti in sacculo iniquitates
meas: ut redderes mihi. a;dnotasti si quid inuitus erraui:
etiam hoc adnotasti. inuitum autem errare peccati poena est.
et quidem mons cadens defluit: ita et homo ex altitudine
et firmitate sua cecidit. et petra ueterascit in loco
suo: ut homo in genere suo et condicione sua. et alluuione
frequentium gurgitum: quasi et homo ita ad exilitatem
perductus sit, cum crebris cupiditatum alluuionibus
adteritur. spem uero hominis perdidisti: gradus fecit de
monte ad petram, a petra ad lapides, a lapidibus ad arenam,
quia has minutiones carnales patiuntur. et bene iam "perdidisti"
dixit. inpulisti enim in finem: in consumptionem,
11 Iob Iob 14, 14 13 Iob 14, 14 Iob 14, 15 15 Iob 14, 17
16 Iob 14, 17 18 Iob 14, 18 19 Iob 14, 18 20 Iob 14, 19 23 Iob
14, 19 26 Iob 14, 20 2 fit] sit T 3 minuantur GP augentur] allegentur G id est]
scilicet bd 4 prius uel] in C caelum] mensem TCb 5 consuetur .
ad nonum (Mc coni.) b 8 incertę b 13 consumatis G consumatus S
16 inuitus om. S 17 poena peccati TCbd 18 quidam C defluet S
homo] hoc G 19 ueterescit S 20 illuuione G 21 ad] et C
25 munitiones. G mutationes b 26 enim] eum S
eius, dimisisti eum: cum imago dei in eo exterminata est.
et cum multi fuerint filii eius, nescit: quia moritur,
quamuis propagetur soboles. sed carnes eius super eum
doluerunt: id est, talem condicionem suam homo carnaliter
dolet et animaliter luget; spiritalis enim nouit, quia etsi exterior
homo corrumpitur, sed interior renouatur de
die in diem, quia hoc fieri sentit in semet ipso.
Eliphaz Themanitis uerba. et inpleuit dolore
uentrem: spiritus enim scientiae per consolationem sanat
potius a doloribus: tu autem qui inples uentrem dolore, non
spiritu scientiae respondes. nonne <et> tu repulisti
timorem? deum non timuisti, talia in eum dicens. et elegisti
linguam malorum: qua homines maledicunt. quid
enim? numquid primus homo natus es? quia tantum
superbis. aut ante colles concretus es? etiam montes
nomine collium accipiendos, id est ante omnes uirtutes,
spiritus potentes. sed et senex et decrepitus in nobis
est: qui sciat etiam quae nos nescimus, est inter nos. quid
ausum fuit cor tuum? et quid sustinuerunt oculi
tui? sperauerunt. quid enim est homo, ut sit sine
crimine? quod et tu dixisti. si in sanctis eius non
est fides? propter incerta temporum, quibus plerumque
falluntur, ut multa dicant et non faciant. et caelum non
est mundum ante eum? pro his qui habitant in caelo;
aut certe caelum pro ipsis sanctis ponitur. quia in his habitat
deus. quae sapientes dixerunt et non celauerunt
parentes suos: quia etiam Iudaeis apostoli praedicauerunt.
9 Iob 15, 2 12 Iob 15, 4 14 Iob 15, 7 16 Iob 15, 7 18 Iob 15, 10
19 Iob 15, 12 21 Iob 15, 14 22 Iob 15, 15 24 Iob 15, 15
.27 lob 15, 18 Tbd 8 se TPCbd 9 Verba Eliphaz Themanitis d eliphat
GP elephaz b themantis C inplebit SHier 12 et addidi
13 in eum talia Cbd 18 prius etJ ad S 21 enim om. Cb est
enim TP estJ est cum Cb 22 et] tu T om. PCb 28 praedicarunt T
illis quisquam extraneus: nec sanctus homo uel angelus,
id est: in securitate possidebunt. cum putauerint se esse
iam in pace: ita dicit, quasi hoc putet ipsi lob euenisse.
non credit conuerti a tenebris: non credit ut conuertatur
a peccatis. et decretus est in escam uulturum:
aeriarum potestatum, quae mortibus peccatorum pascuntur.
sicut dux in prima acie decidet: audax est et non fert
tribulationes. qui eleuauit manus contra deum. an:
quia eleuauit? et cucurrit contra eum contumeliose:
aduersaria faciendo quam praecepit. in crassa ceruice
scuti sui: praesumens de protectione sua. quia operuit
faciem eius in adipe suo: per adipem, id est per exaltationem
superbiae suae abscondit a se deum. et fecit
capistrum super femora: ut libidinibus suis colligaretur,
quo uinculo duceretur ad mortem. quae enim illi parauerunt,
alii auferent: ipsum etiam regnum terrenum
uel quamcumque spem temporalem, quam cum toto mundo
iusti accipient. et non ditabitur nec permanebit substantia
eius: inpii scilicet. non inmittet super terram
umbram: id est non uiret. sed stirpem eius arefaciet
uentus: tentatio. praecisio eius ante horam corrumpetur:
priusquam sperat. decidat tamquam flos oliuae:
decidat a pace, uel quia meliora hos sequuntur, quemadmodum
florem fructus. testimonium enim inpii mors: signum.
6 Iob 15, 23 8 Iob 15, 24 9 Iob 15. 25 10 Iob 15, 26 11 Iob
15, 26 12 Iob 15, 27 14 Iob 15, 27 1(> Iob 15, 28 1« lob
15. 29 20 Iob 15, 29 21 Iob 15, 30 22 Iob 15, 32 23 Iob 15, 33
25 lob 15, 34 GTPCb superueniet TC 3 puta-
uerit S iam esse S 5 credet S a om. S tenebres S 6 uultorum
S 7 aerearum b 9 qua Gbd quia TPCS dominum SHier
10 currit TPCb 16 ille Hier parauerum S parauit Hier 17 auferunt
GTPCbd terrenum regnum C 20 iinpius G mittet S
21 styrpe S 23 decedat S florent G TP
hi sunt enim inpii qui munera temporalia praeponunt
iustitiae. concipiet [etj in uentre gemitus: ea quae
sperat in poenam illi proficiunt.
Verba lob. audiui talia multa: non solum quae
uos dicitis. consolatores malorum omnes: malos potestis
consolari, quia ipsi uos imitantur. non bonos. et est uocatiuus;
a nullo enim uestrum audiui aliquid boni. quid enim?
numquid ordo est in sermonibus spiritus? superbiae.
aut in quo molestum tibi erit? quamuis non ames
quod dicas. et ego secundum uos loquor: quomodo
digni estis. si subiocta esset anima uestra pro mea:
si uos pateremini quod ego, loquerer sermonibus, non factis;
ita nihil est loqui quod non facitis. si enim loquar, non
dolebo uulnere: ostenditis uos neque in loquendo neque
in tacendo prudentes esse. nam sapientes et cum loquuntur,
in consolationibus condolescunt; uel in confessione sua
loquentes dolent uulnus suum uel cum tacent, prudenter
tacent. nunc autem lassauit me et fecit stultum et
putrem: ut non contra uos loquar, deus fregit superbiam,
ut stultus factus sapiens fiam. adprehendisti me et in
testimonium factus sum: conuicisti me de peccatis meis
et aduersum me ego sum testis. et surrexit super me
mendacium meum: cum mihi iustus uidebar. contra
faciem meam respondi, hoc est: statuam te ante faciem
tuam. iracundia usus deiecit me: benedixit usus
16, 3 10 lob 16, 3 11 lob 16. 4 12 lob 16, 4 14 lob 16, 6
19 Iob 16, 7 21 Iob 16, 7. 8 23 Iob 16, 8 24 Iob 16, 8 25 Ps.
49. 21 26 Iob 16, 9 PCbd murmora S 3 et inclusi, om. Sriier uentrem
G 5 alia GTPb 8 aliquod P bonum G 9 in sermonibus
est Cbd est? spiritus superbiae (sic coni.) b 11 dicis b loquar
SHier 12 esset om. C anima uestra esset GP 14 non om. GP
loquor G 15 doleo G ostendistis d 17 in pr. om. b 19 lapsauit S
me] me dolor IIier stultus S 25 respondit S hinc d 26 iracundiam
(bis) G iracundie (bis) TPb enim usus Hier
superbum. fremuit super me dentibus: obiurgauit me,
ut dentes pro uerbis accipiantur. sagittae piratarum eius
super me deciderunt. aeriae potestates quibus utitur deus
et eis permittit, ut aut exerceantur boni aut puniantur mali,
piratae autem quia in hoc mari nauigantibus insidiantur. acie
oculorum inruit: non dissimulauit a peccatis meis, tamquam
innuit, ut punirer; ipse enim tamquam lumen est punitoribus
ostendens puniendos. ruina mihi fuit aspectio ipsius. aut ita:
fecit, ut uiderem peccatum meum: ante enim non sic mihi
ad sensum perductum fuit. acriter percussit me ingens
deus et simul concurrerunt in me: deo enim percutiente
illi concurrerunt angeli satanae. in pace cum essem,
discerpsit me: ab ipsa pace aut a memet ipso discerpsit,
ut ab aduersariis et sibi aduersantibus dilacerarer. et tenens
comam meam diuellit: per peccata mea me aduersus me
diuisit. statuit me sicut signum: in quem iacularentur,
ut solet signum poni iaculantibus, quo iacula dirigant.
circumdederunt me lanceis emittentes in renes meos,
non pepercerunt: propter desideria carnalia, quae sibi
inpacta dicit, per malas persuasiones ab angelis malis. effuderunt
in terra fel meum: ut terrena bona zelarer in his
qui his abundant. deiecerunt me prostratione magna:
ne carnalem prostrationem intellegeremus. cilicium adsuerunt
corio meo: peccata interiora, quibus reminiscitur se fuisse
13 Iob 16, 12 15 Iob 16, 12 17 Iob 16, 12 19 Iob 16, 13
21 Iob 16, 18 23 Iob 16. 14 24 Iob. 16, 15 TPCbd 4 aeriae scripsi:
aerias lib. 6 mare GTPC 9 ostendens] offendit C ipsius]
eius PCbd ita fecit (sic) b 10 sic] sit C 11 productum C ingens
deus] in genibus dHier in genis S 13 sim S 15 ab om. GPC
dilacerer b tens S 16 meam om. S diuulsit d aduersum PCbd
17 dimisit C 18 dirigantur b 19 lanceas GS et mittentes P
20 tt non SHier 21 inpacta om. G passiones C 22 terra b iis d
23 post ratione S 24 cilicio adsuerunt (adfuerunt?) S
uidere et impedit me consuetudo carnalis. terra ne operiat
super sanguinem carnis meae: id est, ne, si inmunda
fuerit oratio mea optando terrena, accedat cumulus terrae
super uinculum mortalitatis: quod significauit nomine sanguinis,
id est, ne cupiditate terrena maioribus calamitatibus uoluntarii
peccati operiar, quod est illud naturale peccatum de condicione
mortali. nec sit locus clamori meo: intercludatur
meritum orationis meae. et nunc ecce in caelis est testis
meus: de domino uidetur dicere, quia nondum in terram
descenderat. et conscius meus in excelsis: propter participationem
mortalitatis. diiudicetur uir cum domino:
ueniat dominus, ut cum eo uir iudicetur, tamquam Iohannes
cum Christo. in quorum diiudicatione intellegitur quid distet
inter hominem perfectum et deum hominem factum. sicut
filius hominis ad proximum suum: dominus homine
suscepto ad eum qui inciderat in latrones. anni enim dinumerati
uenerunt mihi: quod mihi per Christum subueniatur
plenitudine temporum. et uiam, in quam non reuertar,
ingrediar: uiam renuntiandi saeculo.
Defeci agitatus spiritu. ordo: defeci spiritu
laboribus concussus. oro ut sepeliar, et non contingit
mihi: ut absorbeatur mortale auita. in-gemiscimus enim grauati,
in quo nolumus spoliari, sed superuestiri, id est:
mutemur potius quam moriamur. quod utique, quamuis hoc
homo cupiat, non contingit; debet enim mortem condemnatione
peccati. preces adhibeo cum labore. et quid feci?
11 Iob 16, 19 12 Iob 16, 21 15 Iob 16. 21 16 cf. Luc. 10. 30
17 Iob 16, 22 19 cf. Gal. 4, 4 Iob 16, 22 21 Iob 17, 1 22 Iob
17, 1 24 cf. II Cor. 5, 4 27 Iob 17, 2 G palpebram meam TPCb 2 operiar b operias S
5 mortalitatis moae bd 9 ecce nunc Cb 10 nundum C terra GP
13 uir om. C 17 sic suscepto C 18 uenerunt] sunt S 19 in] per
bd om. Hier qua CSHier 22 non om. S 23 enim om. GP
25 hic b 27 adliibebo dS nonnihil] non mihi TPCb
inmortalitatem, qua spoliatur, significat. qui semiuiuus a
latronibus est relictus. quis est iste? qui mihi subuenturus
est, dominum significans. sed ideo dicit: quis est? quia
inter homines futurus erat, ut uix ab eis discerneretur. ad
manum meam ligetur: uinculo caritatis, ut custodiat me
et ducat quo uult. quia cor eorum abscondisti a prudentia:
qui eum non cognouerunt abscondisti. propter hoc non
exaltabis eos: quia humiles non fuerunt, ideo caecati sunt
et non potuerunt humilitate Christi exaltari. parti adnuntientur
mala: quod caecitas ex parte Israhel facta
est, siue quia eis mala uidebantur quae Christus adnuntiabat,
ut dicerent: seducit turbas; siue per prophetas quae
adnuntiata sunt de caecitate Israhel. non utique toti, sed
parti acciderunt. et oculi super filios eorum tabuerunt:
admiratione miraculorum, quibus dictum est: si ego in
Beelzebub eicio daemonia, filii uestri in quo eiciunt?
posuisti autem me in loquelam nationibus: hominem
quem redemisti, id est ecclesiam, de qua loquerentur nationes,
siue quae loqueretur nationibus. et in risum illis deueni:
aut nationibus, cum ei detraherent, aut Iudaeis qui loquebantur
nationibus. obscurati sunt ob iram oculi mei: obscurati
sunt oculi ecclesiae, id est apostoli, cum intellecti non sunt
ab his qui hac poena erant puniendi. et expugnatus sum
ualde ab omnibus: tam Iudaei enim quam gentes expugnauerunt
ecclesiam. et mirati sunt super hoc ueraces:
11 Rom. 11, 25 13 Ioh. 7, 12 15 Iob 17, 5 16 Mattli. 12, 27
18 Iob 17, 6 20 Iob 17, 6 22 Iob 17, 7 24 lob 17, 7 20 Iob 17, 8 G oxpoliatus G expoliatur P significatur G 3 post
quis est iste? in GTPCb sequitur: ad manum meam ligetur, quae uerba
d secutus post discerneretur in uersu 5 apte posui 6 legitur S
7 ducat me C 10 partim CGTPb adnuntiantur S 11 in Israel bd
facta estI hoc est facta est G 17 beelzebutz C deicio C 19 redemit
TPCb 21 autj at G ei om. C eis b 22 ob iram] ab ira
SHier 24 iis cl 25 enim om. b 26 numerati b haec Hier
inpiis euangelium agnitum non sit. iustus autem super
inimicum consurgat: qui temporaliter cadit persecutionibus,
ut postea infidelibus dominetur. et purus manibus sumat
audaciam: spei audaciam, ut confiteatur Christum et in
persecutione. non enim inuenit in uos ueritatem: omnibus
enim tam Iudaeis quam aliis gratia necessaria est. et conuulsae
sunt compages cordis mei: ut non celem peccata
mea. noctem in diem posuerunt: inpii. unde est: uae
illis qui dicunt quod bonum . est malum et malum
bonum; qui ponunt tenebras lucem et lucem tenebras.
si sustinuero, inferi domus mea erunt: pertulero me,
peccata mea ut non confitear. interitum appellaui patrem
meum: non ero filius uitae; appellauit autem deus. matrem
meam et sororem tabem: ex eo quod inseparabiliter
haereant tamquam cognati. quae est enim mihi iam spes?
subauditur: si sustinuero. aut bona mea uidebo? quibus
seductus est, conuerti noluit et sustinuit peccatorem.
Verba Baldad Sauchitis. et.lumen inpiorum
extinguetur: noli ergo mirari, si et tuum tamquam inpii
lumen extinctum est. lux eius fuerunt tenebrae in domo:
claritas domus eius, id est fuerunt aut diabolus aut antichristus.
et lucerna super eum extinguetur: exiguum et terrenum
lumen. capiant infimi substantiam eius: quae habere
17. 12 Es. 5, 20 12 Iob 17. 13 13 Iob 17. 14. 14 Iob
17, 14 16 lob 17. 15 17 Iob 17, 15 19 Iob 18, 5 21 Iob 18, 6
23 Iob 18. 6 24 Iob 18, 7 1 ecclesiam Pb 3 iniquum S consurgit b 4 et om. S puris S
manbris C membris b sum ad S 5 et om. T 6 persecutionem G
inuenio SHier uobis SHier 7 conuulsi S concussae Hier 9 uerterunt
(af posuerunt) b 10 est om. TC 12 erunt domus mea SHier
me om. bd 13 appellauit C 15 trabem G tabum S 16 est om. S
17 si sustinuero, inferi domus mea erunt b quis eductus C 18 est
om. TPCbd uoluit C 19 uerba baldac (baldath b) sintis (suitis b) Cb
suitis GTP 20 extinguitur S 21 fucrunt] erunt S erit Hier domum S
22 fuerunt om. TPCbd 24 capiant SHier: capiunt GP accipiant TCbd
in laqueum: ipse enim captus est dominum persequendo.
confortabit super eum sitientes: ut uincant eum esurientes
et sitientes iustitiam. absconditus est super terram
funiculus eius: quo capiatur, hoc est ea quae illi quasi
conceduntur. et captio eius in semitis: qua transit. per
circuitum perdant eum dolores: undique. et multi circa
pedes eius ueniant in angustia famis: multi qui eum
sequuntur uel qui ei obsequuntur. comedantur rami pedum
eius: doctrinarum eius, id est qua it. rumpatur de habitaculo
eius sanitas: tranquillitas huius uitae. et teneat
eum necessitas causae regalis: oportunitas punitionis eius,
quae ualebit ad gloriam dei, propter quod modo illi permittitur
cupiditas sua. causam regalem dicit. quia se Christum iactabit.
habitet in tabernaculo eius in nocte eius: necessitas
causae regalis cruciet conscientiam eius, adpetitio tyrannidis;
in nocte: in supplicio caecitatis eius, quando damnatur.
aspergentur speciosa eius sulphure: quibus placebat,
igne foetido concrementur. et de sursum inruet messio
eius: a deo. et non sit nomen eius in facie platearum
ubi erat: tollatur de memoria populi. et non sit cognoscibilis
in populo suo: ad tantam deiectionem ueniat, ut
a suis non agnoscatur. nec resaluetur sub caelo domus
eius: aliqui enim resaluabuntur. sed in populo eius
uiuant alteri: aliis subiugetur populus eius.
18, 11 9 Iob 18, 13 10 Iob 18, 14 11 Iob 18, 14 15 Iob 18, 15
18 lob 18, 15 19 lob lob 18, 16 20 lub 18. 17 21 lob 18, 19
23 lob 18. 19 24 Iob 18, 19 G noluit b 2 laqueo S 3 confortabit SHier:
confortauit GTPCbd sitientes Hier; sitiens GTPCSbd 4 super] in S
5 ea om. C queque G illi quasi illi G 6 et-semitis om. S
semita d 8 eum—qui om, P 10 alt. eius om. GP it] ait C
12 causa GS; sed cf. uersum 15. 16 15 tabernaculQ GTPCb 18 aspergantur
S sulphore S 19 irruit S 21 ubi erat om. S cognominatio
b 23 neque b resalutetur S 25 alii b
Verba Iob. et destruitis me uerbis: infirmatis
me, qui me consolari debuistis. scitote tantum quia
deus fecit milii sic: apud quem possum de peccato conuinci,
non apud homines. et u all u m suum circa me
circumdedit: fossa circa muros est; quo coactus sum ad
confessionem. ecce rideo opprobrio et non loquor:
utilitatem dicit confessionis, quia, si uellet ridere peccatum
suum et non illud proloqui, clamaret et non exaudiretur. in
uultu meo tenebras posuit: inluminationem uultus mei
abstulit a me; quod contingit auersis. et abstulit coronam
de capite meo: dignitatem spiritalem, quam dat sapientia.
-et disrupit me undique, et abii: omnia tenebam, et
abstulit ea mihi aduersus illud quod acceperat uirtutem
continendi omnia. et arbitratus est me tamquam inimicum:
sic me iudicauit, quasi ei nocerem, si ei essem par.
et circumdederunt tabernaculum meum: cor et conscientiam.
fratres mei recesserunt: in spe correctionis, quia
fratres sunt; quamuis primo correctionem meam aspernati
sint et eos secuti qui sibi aliena, hoc est perniciosa, suaderent.
et amici mei inmisericordes facti sunt: in malis spiritalibus,
qui condolent proximis suis, sed eos potius inrident;
quos non inriderent in malis carnalibus constitutos. et
scientes nomen meum obliti sunt me: non me cognoscentes,
quod mutatus sum. uicini domus et ancillae
meae: cum quibus secreta communicabam; adulatores, qui
recedunt ab eo qui confitetur deo: ipsi enim dicuntur ancillari.
19. 8 10 lob 19, 9 12 lob 9. 10 14 lob 19, 11 16 lob 19, 12
17 lob 19, 13 20 Iob 19, 13 22 Iob 19, 14 24 Iob 19, 15 C 2 pr. mee C 3 dominus Hier fecit om. S 4 circa]
aduersum S 5 circundedit G circondedit C quo om. TPCb 6 opprobria
PTCbdHier loquar Hier 10 a om. C 12 dirupit TCb
abit S 13 ea mihi] ea a me C illa a me bd quod om. C 15 nocerem I
noctem C par essem Tbd 16 conscientia GTC 17 in] Qui G
20 ruisericordes C 21 non condolent Pbd potius eos Cbd 22 irrident
C 23 me] mei S 24 et] atque S 25 me S 26 recedent G
aut eos qui ei ad mala seruiebant. os meum deprecabatur,
et rogabam uxorem meam: tamquam dicens: quare tristis
es, anima mea? et quare conturbas me? id est cupiens
ut ei consentiat. inuocabam blandiens filios uteri mei:
quos genuerat persuadens eis spem saeculi. et quos
dilexeram, consurrexerunt in me: in illa uita. in cute
computruerunt carnes meae: amore eorum, quae forinsecus
sentiuntur, computruerunt interiora mea. nam utique leue est,
si ad litteram accipiamus, tamquam scabiem habuerit. et
ossa mea in dentibus meis sunt: firmitas et fortitudo
mea in uerbis est, non in factis. miseremini mei, miseremini
mei, o amici: angelos uidetur postulare, ut pro eo
deprecentur, aut certe sanctos, ut pro paenitente orent. manus
enim domini est quae tetigit me: manu domini se
tactum dicit, ut doleret uulnus suum, quod sine sensu ei
fuit. quare me persequimini sicut et dominus? detestamini
et horretis sicut dominus; uel obiurgatis, cum iam
confitear. de carnibus meis non satiamini? non gaudetis,
si carnaliter uiuam. <in> stilo ferreo et plumbo? ut quemadmodum
cedit plumbum stilo ferreo, sic cedant sermonibus
meis corda hominum. aut in testimonium in petris
sculpantur? ut illi ea discant, qui firmi sunt ad euangelizandum.
scio enim quia aeternus est qui me resoluturus
est: quia potest me reparare. quorum ego mihi conscius
sum: quia merui illa. quae oculus meus uidit et non
alius: hoc est: nemo scit quid agatur in homine nisi
6 Iob 19, 19 7 Iob 19, 20 10 Iob 19, 20 12 Iob 19, 21 14 Iob
19. 21 17 lob 19, 22 19 lob 19, 22 20 lob 19, 24 22 lob 19, 24
24 lob 19, 25 25 lob 19, 27 26 lob 19, 27 27 I Cor. 2, 11 S 2 deprecabar TPCb 5 inuocaui bd blandiens
om. G 6 genueram b eis] illis G 7 uita illa C 12 raeij
mihi Hier 13 mei om. TGC 15 qui S 16 ei om. G eius b 18 horretis]
obretis C 19 sotiamini S 20 in SHier: om. GTPCbd et]
uel G in plumbo S 25 conscias] confisus C
sunt in sinu: in interioribus ubi nemo uidet, id est in
conscientia. quodsi et dixeritis: quid dicemus contra
eum? secundum quod dictum est etiam spiritalibus: intendens
te ipsum, ne et tu tenteris. et radicem sermonis
inueniemus in eo? ut de ipsius eum conuincamus. ira
enim super iniquos ueniet: qui se extollunt super
peccatores et putant se tales esse non posse, ipsos dicit
iniquos.
Verba Sophar Minaei. non enim intellegitis magis
quam ego: ad alios se conuertit, qui cum eo lob consolabantur.
eruditionem confusionis meae audiam: oblique
uult, ut lob audiat eruditionem confusionis suae; tunc enim
potest etiam spiritum sapientiae consequi. haec autem locutio
sollemnis est, cum dicimus: "bonum est mihi ut caueam, nam
male mihi erit", cum uolumus, ut alius caueat. numquid
haec nosti a saeculis? ex quo sunt saecula, scis haec. et
haec putat quod lob ignorat tamquam inpius. oculus uidebit
et non adiciet: non enim uidebitur. filios eius disperdat
inpius: siue imitatores eius siue seductos ab eo diabolus.
et manus eius succendantur doloribus: operibus eius
crucientur. ossa eius repleta sunt iuuentute eius:
superbit de firmitate sua. abscondet eam sub lingua sua:
non illam demonstrabit tamquam dolosus, ut tacite illa utatur.
6 Iob 19, 29 10 Iob 20, 2 12 Iob 20, 3 16 Iob 20, 4 18 Iob
20, 9 19 Iob 20. 10 21 lob 20, 10 22 lob 20, 11 23 lob 20, 12 GPCb consumata S 2 sinum GTPCb id est om. d
3 quod etsi Hier dicimus GTCS 4 etiam] in C 6 inueniinas C
ipsis b 7 iniquos] inimicos C 10 Minaei om. b nec Hier 13 ut
om. G suae confusionis P 14 potes G 15 solennis G 16 malum b
erit mihi PC erit si non caueam P 17 haec] et S nostis b
saecularia G scis haec] sic est GTPCb 18 hoc b ignoret Pbd
19 disperdant infimi S 20 eius om. C diabolus om. Pd 21 suceidantur
S 22 crucietur GT impleta TPCbd 23 infirmitate G
abscondit S ea G linguam suaM S 24 demonstrauit GTPC
carere non eam persequitur, aut: parcet ei dominus et hac
inpunitate non eam relinquet. et tenebit eam in medio
gutture suo: tamquam quod eum delectat. et non poterit
subuenire sibi: non ideo se liberabit. fel aspidis in
uentre eius: in interioribus, in occultis habens nocendi
malitiam. diuitiae inique congregatae euomentur: cum
tormento interiorum et pressura cordis. de domo eius protrahet
eum angelus: quandocumque manifestabuntur occulta
eius per tribulationes. et furorem draconum fulgebit: ut
ille qui primo occultus fuit, tribulationibus proditus, furorem
draconum fulgeat iam palam. interficiat illum lingua
colubri: seducat eum diabolus. et non uideat mulcram
pecorum: fructus ouium, id est iustitiae opera non faciat,
ut se inde intellegat posse redimi. neque pabula mellis et
butyri: opera bona cum caritate et hilaritate cordis et
largitate praebentis; butyrum enim lac pingue est. in uanum
et frustra laborauit: quia non intellegit haec de his
operanda, quae ad misericordiam pertinent. unde et dominus
butyrum et mel dicitur manducare, quia haec illi in humilibus
eius praebentur. quae erunt ut durum quid, quod mandi
non potest nec glutiri: durum nescio quid id est, iniquitas
uel superbia. in desiderio suo non saluabitur: quia
7 lob 20, 15 8 lob 20, 15 10 lob 20, 16 12 lob 20, 16 13 lob
20, 17 15 Iob 20, 17 17 Iob 20, 18 19 cf. Es. 7, 15 21 Iob
20, 18 23 Iob 20, 20 1 pr. ea G 2 persequetur d percit b 3 medio om. S 4 eum]
cum C poteritis S 5 liberauit G 6 uentre eius] uentum est eius C
7 diuitia S congregate inique 8 uomentur GP 8 protrahit GTPCb
10 furore Gbd draconem S fulgebit] mulgebit SHier 11 furore
Gbd 12 illum] eum P 13 mulchra GPC mulcra T mul S 14 ouium]
operum G faciet G 15 id se G inde se P inde om. G
16 butti C 21 erunt: egerunt GTPCbd egeruntur Hier 22 gluti S
id om. TPCbd post est addunt puto bd iniquitatem G 23 superbiam
G
transeunt cupiditates eius. cum putauerit se repletum
esse, coartabitur: non tam satietas est de plenitudine
cupiditatum quam pressura. si quo modo inpleat uentrem
suum: talis necessitas ei ueniet, ut dubitet utrum inpleat
uentrem suum, cum utique ista ideo quaerantur, ut pellatur
necessitas. hoc autem dixit, quia tanto plus cupit, quanto
plus habuerit. et emittet super eum furorem iracundiae:
quia non uidit facere opera bona. uulneret eum sagitta
aerea: perpetua. pertranseat corpus eius iaculum:
penetret eum tentatio, ut et de his quae sperat et de his
quae relinquit uulneretur, tamquam a pectore per tergum
traiectus. fulgura in tabernaculis eius: terrores repentini
in cogitationibus eius. laedat aduena domum eius:
diabolus, qui aduenticius est ad tentandum; si quidem habeat
homo etiam proprias tentationes. et detegat caelum
iniquitates eius: caeleste iudicium. et possessio bonorum
eius ab episcopo: haec illi largietur deus.