enim habes, quia produxit deus lignum speciosum
ad aspectum et bonum ad escam et lignum uitae
4, 26 8 Philo Quaest. I 8 Legg. alleg. I 12 et 16 (49, 32; 53,
45; I 68, 27; 74, 12 C.) 10 Philo Quaest. I 8 12 Philo Legg. alleg.
I 14 (52. 31; I 72, 17 C.) 13 Rom. 8, 19 15 Philo de mundi opif.
54 (37, 23 M.; I 53, 25 C.), Legg. alleg. I 15 (54. 23; I 75, 6 C.)
16 Philo Quaest. I 6 et 11 Legg. alleg. I 18 (54, 44; I 75, 22 C.)
17 Sap. 7, 21-26 21 Gen. 2, 9 V edem P\' aedem P aeden M (n ex m) eadem A eaden
V4 eden D (in ras) cet. 3 hec P m2 C hec P\' hoc P ml cet. igitur AD
igitur sanctorum cet. ligna A m2 BD flumina C\' (del. m2 et 8. scr. ligna)
lamina Aml M (s. ligna) cet. 4 profluo BP4 5 spiritu MP 9 iam
AVV etiam M (et 8. u.) cet. 14 exhorta P 17 solomon M salemon
V4 (in quo salemon dixit) salomon cet. quia] qui A (e 8. i m2)
19 emanatio ed. Paris. a. 1661 22 ad pr. om. A et (in quo aspectu) D
et pr. om. MBP4 ad aescam bonum M
postea uidebimus utrum et hoc lignum speciosum ad aspectum
et bonum ad escam fuerit sicut cetera. eo enim loco
hoc oportunius disputabitur, quo hominem ex hoc gustantem
inuenimus esse deceptum. interim nihil habemus, quod
nunc reprehendere debeamus, etsi rationem scire non possumus.
neque enim in hac creatura mundi, si qua nobis difficilia
uidentur et inconprehensibilia ingenio nostro, temerario
quodam debemus condemnare iudicio, ut creaturam
serpentium uenenatique alicuius animantis, quippe homines
qua ratione singula quaeque sint facta intellegere adhuc et
scire non possumus. sic ergo et in scripturis diuinis non
facile reprehendamus aliquid quod intellegere non possumus;
sunt enim plurima quae non nostro ingenio metienda sunt.
sed ex altitudine diuinae dispositionis et uerbi sunt aestimanda
pone enim, sine praeiudicio tamen adsertionis futurae, ideo
tibi hoc lignum de scientia boni et mali displicere, quia
posteaquam gustauerunt ex eo homines, intellexerunt esse se
nudos: attamen ad consummationem diuinae operationis dicam
tibi et hoc lignum in paradiso exortum et ideo a deo esse
permissum, ut possimus supereminentiam boni scire. quomodo
enim, si non esset scientia boni et mali, inter bonum et
malum discretionem aliquam disceremus ? nam neque quod
malum erat malum indicaremus esse, nisi esset scientia boni
— scientia autem boni esse non posset, nisi esset et bonum
— neque rursus quod bonum erat sciremus bonum esse, nisi
pr. om. M 2 uidebimus V (bi 8. u.) uideamus (a 8. u.) PD
uidemus AP1 et s. u. M 3 et om. M enim A (e s. u.) loci M
4 gustantem APVM gustantem ligno B (ligno in mg.) cet. 6 possimus
P (v s. i m2) C" 7 creatura est P (est exp.) C (est eras.) 9 condempnare
APBPC\' P et (p s. tt. m2) C 11 intellegere (re s. u.) A
13 inde a reprehendamus usque ad (c. 7 s. 35) insuffiatio, fructus omnia
interciderunt in AD. desunt in A folia decem 14 meijtienda P
18 se esse BC\'P" 25 bonum] malum M mali P\' scientia mali B
26 rursum SB
corporis. nempe habet et amaritudinem quandam fellis, quae
si m commune prospicias, ad salutem hominis utilis inuenitur.
ergo et quod malum putamus plerumque non per omnia
malum est, sed in commune utile. nam sicut fel in parte
est corporis et tamen ad totius utilitatem corporis prodest,
ita utilitati omnium profuturam sciens deus scientiam
boni et mali in parte constituit, ut in commune prodesset.