ut militia vacarent, dum in eo publico essent, alterum, ut, quae in naves inposuissent, ab hostium tempestatisque vi publico periculo essent.
utroque impetrato conduxerunt, privataque pecunia res publica administrata est. ii mores eaque caritas patriae per omnes ordines velut tenore uno pertinebat.
quem ad modum conducta omnia magno animo sunt, sic summa fide
praebita, nec quicquam parcius militibus
datum,quam si ex opulento
aerario, ut quondam, alerentur.
cum hi commeatus venerunt Iliturgi oppidum ab Hasdrubale ac Magone et Hannibale Bomilcaris filio ob defectionem ad Romanos oppugnabatur.
inter haec trina castra hostium Scipiones cum in urbem sociorum magno certamine ac strage obsistentium pervenissent, frumentum,
cuius inopia erat, advexerunt, cohortatique oppidanos, ut eodem animo moenia tutarentur, quo pro se pugnantem Romanum exercitum vidissent, ad castra maxima oppugnanda, quibus Hasdrubal praeerat, ducunt. eodem et duo duces et duo exercitus Carthaginiensium,
ibi rem summam agi cernentes, convenerunt.
itaque eruptione e castris pugnatum est. sexaginta hostium milia
eo die in pugna fuerunt, sedecim circa ab Romanis.
tamen adeo haud dubia victoria fuit ut plures numero, quam ipsi erant,
Romani hostium occiderint, ceperint amplius tria milia hominum, paulo minus mille equorum, undesexaginta militaria signa, septem elephantos, quinque in proelio occisis, trinisque eo die castris potiti sint.
Iliturgi obsidione liberato ad Intibili oppugnandum Punici exercitus traducti suppletis copiis ex provincia, ut quae maxime omnium belli avida, modo praeda aut merces esset, et tum iuventute abundante.
iterum signis conlatis eadem fortuna utriusque partis pugnatum. supra tredecim milia hostium caesa, supra duo capta cum signis duobus et quadraginta et novem elephantis.
tum vero omnes prope Hispaniae populi ad Romanos defecerunt, multoque maiores ea aestate in Hispania quam in Italia res gestae.
Hieronymus, Syracusanorum rex, cuius pater Hiero amicus populi Romani
fuerat, ad Carthaginienses defecit et propter crudelitatem superbiamque
a suis interfectus est. Tib. Sempronius Gracchus proconsul prospere
adversus Poenos et Hannonem ducem ad Beneventum pugnavit servorum maxime
opera, quos liberos esse iussit. Claudius Marcellus consul in Sicilia,
quae prope tota ad Poenos defecerat, Syracusas obsedit. Philippo,
Macedonum regi, bellum indictum est, qui ad Apolloniam nocturno proelio
oppressus fugatusque in Macedoniam cum prope
inermi exercitu profugit. ad id bellum gerendum M. Valerius praetor
missus. res praeterea in Hispania a P. et Cn. Scipionibus adversus
Carthaginienses gestas continet, a quibus Syphax, rex Numidiae, in
amicitiam adscitus, qui a Masinissa, Massyliorum rege, pro
Carthaginiensibus pugnante victus in Hispaniam ad Scipionem cum magna
manu transiit contra Gades, ubi angusto freto Africa et Hispania
dirimuntur. Celtiberi quoque in amicitiam recepti sunt, quorum
auxiliis adscitis tune primum mercennarium militem Romana castra
habuerunt.
ut ex Campania in Bruttios reditum est, Hanno adiutoribus et ducibus Bruttiis Graecas urbes temptavit, eo facilius in societate manentes Romana, quod Bruttios, quos et oderant et metuebant, Carthaginiensium partis factos cernebant.
regium primum temptatum est diesque aliquot ibi nequiquam
absumpti. interim Locrenses frumentum lignaque et cetera
necessaria usibus ex agris in urbem rapere, etiam ne quid
relictum praedae hostibus
postremo ii modo relicti in urbe erant, qui reficere muros ac portas telaque in propugnacula
congerere cogebantur.