Quamquam hic quidem tyrannus ipse iudicavit, quam esset beatus. nam cumcum add. G2 quidam ex eius adsentatoribus, Damocles, commemoraret in sermonesermonem K copias eius, opes, maiestatem dominatus, rerum abundantiam, magnificentiam aedium regiarum negaretque umquam beatiorem quemquam fuisse, visne igitur inquit,inquid G1V inquit add. R1 o Damocle, quoniam te haec vita delectat, ipse eameam Ern. eadem (de tota vita agitur cf. p.433, 4) degustare et fortunam experiri meam? cum se ille cupere dixisset, conlocaricoll. KR iussit hominem in aureo lecto stratostato K1 pulcherrimo textili stragulo, magnificis operibus picto, abacosque compluris ornavit argento auroque caelato. tum ad mensam eximia forma pueros delectos iussit consistere eosqueque om. G1 nutum illius intuentis diligenter ministrare.

aderant unguentaungenta V coronae, incendebantur odores, mensae conquisitissimisconquisitissimis -nquisiti— Vc in r. epulisaepulis GRV extruebantur. fortunatus sibi Damocles videbatur. in hoc medio apparatu fulgentem gladium e lacunari saeta equinalacunariaetaequina G1 equi Non. aptum demittidimitti KR Non. iussit,fulgentem... 432, 1 iussit Non.235,19 ut impenderet illius beati cervicibus. itaque nec pulchros illos ministratores aspiciebat nec plenum artis argentum nec manum porrigebat in mensam; iam ipsaeipse GKV defluebant coronae; denique exoravit tyrannum, ut abire liceret, quod iam beatus nollet esse. satisne videtur declarasse Dionysiusdyonis.X (in 6 ex dion. K1) nihil esse ei beatum, cui sempercui miser semper K aliqui terroraliqui terror Bs aliquid error X (aliquis error Vrec) impendeat?impend

Quantopere vero amicitias desideraret, quarum infidelitatem extimescebat, declaravit in Pythagoriispythagoris V duobus illis, quorum cum alterum vadem mortisvademortis X corr. G2V3 accepisset, alter,alter ut s alterum X ut vadem suum liberaret, praesto fuisset ad horamoram V mortis destinatam, utinam ego inquit tertius vobis amicus adscriberer! quam huic erat miserum carere consuetudine amicorum, societate victus, sermone omnino familiari, homini praesertim doctodocto dato V a puero et artibus ingenuisingeniis K erudito, musicorummisicorum X (musicum B) vero perstudioso;perstudiosum (propter poetam) W corr.Dav. (qui etiam poetae...tragico...bono) poëtam etiam tragicumpost tragicum add. accepimus (ex 429,27)s non male —quam bonum, nihil ad rem; in hoccf. Att.14, 20, 3 Atil. fr.1 enim genere nescio quo pacto magis quam in aliis suum cuique pulchrumpulcrum G est; adhuc neminem cognovi poëtam (etet om. K1 mihi fuit cum Aquinio amicitia), qui sibi non optumus videretur; sic se res habet: te tua, me delectant meamea ea K—sed ut ad Dionysiumdyonis.X (in 6 ex dion. K1) redeamus: omni cultu et victu humano carebat; vivebat cum fugitivis, cum facinerosis, cum barbaris; neminem, qui aut libertatelibertatem K dignus esset aut vellet omnino liber esse, sibi amicum arbitrabatur.arbitrabantur G1

Non ego iam cum huius vita, qua taetrius miserius detestabilius excogitare nihil possum, Platonis aut Archytaearchitae vitamvitae vitam X (vitae del. s V3) comparabo, doctorum hominum et plane sapientium:

ex eadem urbe humilem homunculum a pulvere et radio excitabo, qui multis annis post fuit, Archimedem. cuius ego quaestor ignoratum ab Syracusanis, cum esse omnino negarent, saeptumseptum X undique et vestitumvestitutum V1 vepribus et dumetis indagavi sepulcrum. tenebam enim quosdam senariolos, quos in eius monumento esse inscriptos acceperam, qui declarabant in summo sepulcro sphaeramspheram X (18 spherae RV sphaere GK) esse positam cum cylindro.

ego autem cum omnia conlustrarem oculis—est enim adad a GRV1 (corr.V3) portas Agragantinasego ducem cum...16 portas gaianas Non.335,24 agragantinas Came rarius agragianas X gaianas (gafanas L 1) Non. agragentinas Sey.(cf. Th.l.l.l.1428) magna frequentia sepulcrorum—, animum adverti columellam non multum e dumis eminentem, in qua inerat sphaerae figura et cylindri. atque ego statim Syracusanis— erant autem principes mecum—dixi me illud ipsum arbitrari esse, quod quaererem. inmissi cuminmissi cum s V3 inmusicum X (inmuscum K) falcibus multimulti famuli Lattmann milites olim Sey. purgarunt et aperuerunt locum.

quo cum patefactuspatefactum X esset aditus, ad adversama

Etenim, quae pars optuma est in homine, in ea situm esse necesse estin homine...14 necesse est add. G2 in mg. illud, quod quaeris, optumum. quid est autemautem enim H in homine sagaci ac bona mente melius? eius bono fruendum est igitur, si beati esse volumus; bonum autem mentis est virtus; ergo hac beatam vitam contineri necesse est. hinc omnia, quae pulchrapulcra K honesta praeclara sunt, ut supra dixi, sed dicendum idemidẽ

Sed ne verbis solum attingamus ea quaeeaque v. KRV1 volumus ostendere, proponenda quaedam quasi moventia sunt, quae nos magis ad cognitionem intellegentiamque convertant. sumatur enim nobis quidam praestans vir optumisoptumus V artibus, isque animo parumper et cogitationecognitione K fingatur. primum ingenio eximio sit necesse est; tardis enim mentibus virtus non facile comitatur; deindedeinde denique K ad investigandamvestigandam K veritatem studio incitato. ex quo triplex ille animi fetusfetus KR (ę) factus GV existet, unusI II III ad-scribunt G1V1 in cognitione rerum positus et in explicatione naturae, alteraliter K in discriptione expetendarum fugiendarumque rerumfugiendarumque vererumne vivendi GKV (ve exp. et

quo tandem igitur gaudio adfici necesse estest V esset GKCRH est et K1 sapientis animum cum his habitantem pernoctantemque curis! ut, cum totius mundi motus conversionesque perspexerit ut,quod del.Bentl.,pendet a verbis cum — curis (= so dab). Ciceronem pergere voluisse ut, cum... perspexerit,... ipse se adgnoscat coniunctumque cum divina mente se sentiat, ex quo insatiabili gaudio compleatur cum similitudo verborum v. 9—10 et 436,5—9 tum locus gemellus leg. 1,61 declarant. sideraque viderit innumerabilia caelo inhaerentia cum eius ipsius motu congruere certis infixa sedibus, septem alia suos quaeque tenere cursus multum inter se aut altitudine aut humilitate distantia, quorum vagi motus rata tamen et certa sui cursus spatia definiant—horum nimirum aspectus impulit illos veteres et admonuit, ut plura quaererent; inde estest enim G1 indagatio nata initiorum et tamquam seminum, unde essent omnia orta generata concreta, quaeque cuiusque generis vel inanimiinanimi animi H vel animantisanimantis inanimantis K vel muti vel loquentisloquentes GR1V1 origo, quae vita, qui interitusquae int. GR1V1 quaeque ex alio in aliud vicissitudo atque mutatio, unde terra et quibus librata ponderibus, quibus cavernis maria sustineantur, quasustineantur, qua Dav sustineant. In qua X (sustineantur vel sustineat s) omnia delata gravitate medium mundi locum semper expetant,expectant qui est idem infimus in rutundo.rotundo KVc?H

haec tractantitractanti s V3 tractandi X (-i ex -o K1) animo et noctes et dies cogitanticogitandi KV1 cogitanti

Haec ille intuens atque suspicienssuspiciens V sed pic in r. 1 suscipiens K1 vel potius omnis partis orasque circumspiciens quanta rursus animi tranquillitatetranquillitati K humana et citeriora considerat! hinc illa cognitio virtutis existit, efflorescunt genera partesque virtutum, invenitur, quid sit quod natura spectetexpectet G1 expectetur Gr extremum in bonis, quid in malis ultumum,sumatur...436, 20 ultimum H (extrema bis) quo referenda sint officia, quae degendaedegente G1 aetatis ratio deligenda.diligenda X corr. s quibus etet add.Kc talibus rebus exquisitis hoc vel maxime efficitur, quod hachac ac G1 hic V1 disputatione agimus, ut virtus ad beate vivendum sit se ipsa contenta.

Sequitur tertia, quae per omnis partis sapientiae manat et funditur, quae rem definit,definivit X (dif. K) corr. s V3 genera dispertit, sequentia adiungit, perfecta concludit, vera et falsa diiudicat, disserendi ratio et scientia. ex qua cum summa utilitas existitextitit K (in 18 corrKc) ad res ponderandas, tum maxumemaxime GKH ingenua delectatio et digna sapientia. Sed haec otii.sed haec otii om. H transeat idem iste sapiens ad rem publicam tuendam. quid eo possit esse praestantius, cum †continericontineri del.Lb. cum temperantia suas adpetitiones contineat (vel queat continere), prudentia fere desiderat Po.cl.p.371, 22 off.3,96.116; 2,77.rep.6,1 (rei publicae rector...sapiens sit et iustus et temperans eqs.) prudentia utilitatem civium cernat, iustitiasequitur...437, 8 iustitia H nihil in suam domum inde derivet,derivet -iv- scr. G2 reliquis utatur tot tam variisque virtutibus? adiunge fructum amicitiarum, in quo doctis positum est cum consilium omnis vitae consentiens et paene conspirans, tum summa iucunditas ee et V1 (ex Vrec) cotidiano cultu atque victu.victu sV3 victurus GRV1 victus K cf.Th.l.l.IV,1333 Quid haec tandem vita desiderat, quoquo quod GK sit beatior? cui refertae totcui rei refertae etot G cui rei referta etot R cui rei referta et tot V cui rei refertae et tot K corr. Man. tantisque gaudiis Fortuna ipsa cedat necesse est. quodsi gaudere talibus bonis animi, id est virtutibus, beatum est omnesque sapientes is gaudiis perfruuntur, omnis eos beatos esse confiteri necesse est.

Etiamneetiamne -ne eras.in R in cruciatu atque tormentis?

AnEpic.fr.604 tu me in viola putabas aut in rosa dicere? an Epicuro, quiqui G1 quia G2KRV cf.438,19 tantum modo induit personam philosophi et sibi ipse hoc nomen inscripsit, dicere licebit,licebitalt. i in r. V quod quidem, ut habet se res, me tamen plaudente dicit, nullum sapienti esse tempus, etiamsi uratur torqueatur secetur, quin possit exclamare: quam pro nihilo puto! cum praesertim omne malum dolore definiatdefirmat (vel defirniat) V1 bonum voluptate, haec nostra honesta turpia inrideat dicatque nos in vocibusEpic.fr.511 occupatos inanis sonos fundere, neque quicquam ad nos pertinere nisi quod aut leve aut asperum in corpore sentiatur: huic ergo, ut dixi, non multum differenti a iudicio ferarum oblivisci licebit sui et tum fortunam contemnere, cum sit omne et bonum eius et malum in potestate fortunae, tum dicere sese add. G2 beatum in summo cruciatu atque tormentis, cum constituerit non modo summum malum esse dolorem, sed etiam solum?

nec vero illa sibi remedia comparavit ad tolerandumtollerandum X (toll

mala praesentia praeteritae voluptates—sed cum isis his G1KV1 dicat semper beatum esse sapientem, cui dicere hoc, sisi add. G2 sibi constare vellet, non liceret, quidnam faciendum est is qui nihil expetendum, nihil in bonis ducendum, quod honestate careat, existumant?existumant -a- e corr. R1 Me quidem auctoreauctore ex auctoritate Rc etiam Peripatetici veteresque Academici balbuttirebalbuttire GR Non. balbut

sint enim tria genera bonorum, utut aut V iam a laqueis Stoicorum, quibus usum me pluribus quam soleo intellego, recedamus, sint sane illa genera bonorum, dum corporis et et s om. X externa iaceant humi et tantum modo, quia sumenda sint, appellentur bona, animianimi Jeep (cf.427,14 443,3 458,6;divini ani- mi bona divina sunt caelumque contingunt) autem illaalii K alia GRV illa add. G2 divina longe lateque se pandant caelumque contingant; ut,ut del.Lb.sed cf.p.242,25 ea qui adeptus sit, cur eum beatum modo et non beatissimum etiam dixerim?

Dolorem vero sapiens extimescet? is enim huic maximemaxime huic G1 sententiae repugnat. namnam non V contra mortem nostram atque nostrorum contraque aegritudinem et reliquas animi perturbationes satis esse videmurvidemus K superiorum dierum disputationibus armati et parati; dolor esse videtur acerrumus virtutisvirtutis We. virtuti istis ard. G adversarius; is ardentis faces intentat, is fortitudinem, magnitudinem animi, patientiam se debilitaturum minatur.

huic igitur succumbet virtus, huic beata sapientis et constantis viri vita cedet?caedet RV quam turpe, o dii boni! pueri Spartiatae non ingemescuntingemiscunt K1RcB verberumverberum ex verborum V1G2 dolore laniati. adulescentium gregesreges V1 Lacedaemone vidimus ipsi incredibili contentionecontione X (conditione G1) corr. B1 s certantis pugnis calcibus unguibus morsu denique, cum exanimarentur prius quam victos se faterentur. quae barbaria India vastior aut agrestior?quae...agrestior? Non.415,11 in ea tamenaut... tamen add. Vc gente primumsqq. cf.Val.Max.3,3,6 ext.2,6,14 ei, qui sapientes habentur, nudi aetatem agunt et Caucasi nives hiemalemque vim perferunt sinesqq. cf.Val.Max.3,3,6 ext.2,6,14 dolore, cumque ad flammam se adplicaverunt,applicaverunt KRV sine gemitu aduruntur.

mulieres vero in India, cum est cuiuscuiuis V3 communis Geel (sed tum plures...nuptae post mortuus legeretur; cf.etiam Se., Jb.d.ph.V.26 p.301) earum vir mortuus, in certamen iudiciumque veniunt, quam plurumum ille dilexerit— plures enim singulis solent esse nuptae—; quae est victrix, ea laeta prosequentibus suis unaunam V1 cum viro in rogum imponitur,ponitur G1 illailia cf.Quint.inst.1,3,2 victaquae Se. non male,cf.Claud.de nupt.Hon.64 (superatae cum...maerore in vita remanent Val.M.) maesta discedit. numquam naturam mos vinceret;vinceret vincit H est enim ea semper invicta; sed nos umbris deliciisdelitiis X (deliciis V, sed ci in r

de hominibus loquor; quid? bestiae non frigus, non famem, non montivagos atque silvestris cursus lustrationesque patiuntur? non pro suosua G1 partu ita propugnant, ut

Sed adhibeat oratio modum et redeat illuc, unde deflexit. dabit, inquam,dabit, dabit, inquam edd. vett. se in tormenta vita beata nec iustitiam temperantiam in primisque fortitudinem, magnitudinem animi, patientiampatientia GRVH prosecuta, cum tortoris os viderit, consistet virtutibusque omnibus sine ullo animi terrore ad cruciatum profectis resistet extra