quaedam autem sunt aegritudines, quas levare illaulla Vrec medicina nullo modo possit, ut, si quis aegre ferat nihil in se esse virtutis, nihil animi, nihil officii, nihil honestatis, propter mala isis ex si G2 agatur G1 quidem angatur, sed alia quaedam sit ad eum admovenda curatio, et talis quidem, quae possit esse omnium etiam de ceteris rebus discrepantium philosophorum. inter omnis enim convenire oportet commotiones animorum a recta ratione aversas esse vitiosas,vitiosas om. V3 ut, etiamsi vel mala sint illa, quaequaeex quem V3 metum aegritudinemve, velvel ...17 vel Bentl. nec ... nec bona, quae cupiditatem laetitiamve moveant, tamen sit vitiosa ipsa commotio. constantem enim quendam volumus, sedatum, gravem, humana omnia spernentemspernentem Anon. ap. Lb. illum esse, quemprementem (praem. GKH)X (vix Cice- ronianum, licet Sen. de ira 3, 6, 1 dicat: animus quietus semper, omnia infra se premens cf. Tusc. p. 405, 20 omnia subter se habet) praemeditantem Se. magnanimum et fortem virumvirum add. G 3 dicimus. talis autem nec maerens nec timens nec cupiens nec gestiens esse quisquam potest. eorum enim haec sunt, qui eventusquae ventus G1 (corr. 1) V1 (corr. 3) humanos superiores quam suos animos esse ducunt.ducunt s di- cunt X

Quare omnium philosophorum, utaut V (exp. 3) ante dixi, unaSt. fr. 3, 488 cf. 474 ratio est medendi, ut nihil, quale sit illud quod perturbet animum, sed de ipsa sitsit add.G2 perturbatione dicendum. itaque primum in ipsa cupiditate, cum id solum agitur ut ea tollatur, non est quaerendum, bonum illud necne sit quod lubidinemlib. H (bis) K1 priore loco moveat, sed lubido ipsa tollenda est, ut, sive,sive ex sine V3 quod honestum est, id sit summum bonum sive voluptas sive horum utrumque coniunctum sive tria illa genera bonorum, tamen, etiamsietiamsi si H virtus KRH virtutis ipsius vehementior adpetitus sit, eadem sitsit add. G1 omnibus ad deterrendum adhibenda oratio. continet autem omnem sedationem animi humana in conspectu posita natura; quae quo facilius expressa cernatur, explicanda est oratione communis condicio lexque vitae.constantem ... 393, 15 vitae H

itaque non sine causa, cum Orestem fabulam doceretdoceret s Prisc. diceret X Euripides,non ... 16 Euripides Prisc. GL. 2, 246, 2 primos tris versus revocasse dicitur Socrates: Neque ta/m terribilis u/lla fando ora/tiooratio s (e0/pos) ratio X Prisc. est,Nec fo/rsfors X (sor G1 fors G2) Prisc. (audacter dictum pro eo quod fors fert, ut saepe fortuna; sed vix spernendum cf. Forsdeus Att. 4, 10 forte-divinitus Liv. 1, 4, Ov. trist. 5, 3, 13, Vell. 2, 66 al.) sors vulgo (pa/qos Eur.) nec ira cae/litum invectu/minvectum edd. inventum X invictum Prisc. malum,Quod no/nnon add. G2 natura huma/na patiendo e/cferat.neque ... 20 ferat Prisc. GL.3, 426, 7 est autem utilis ad persuadendum ea quae acciderint ferri et posse et oportereoportere

Sed aegritudini, de qua satis est disputatum, finitimus est metus, de quo pauca dicenda sunt. est enim metus, utut V1 aegritudo praesentis, sic illeilli X corr. V3 s futuri mali. itaque non nulli aegritudinis partem quandam metum esse dicebant, alii autem metum praemolestiampraemolestia X corr. Vrec s appellabant, quod essetesset Bentl. est quasi dux consequentis molestiae. quibus igitur rationibus instantia feruntur, eisdem contemnuntur sequentia. nam videndum est in utrisque, ne quid humile summissum molle ecfeminatum fractum abiectumque faciamus.sed... 13 faciamus H sed quamquam de ipsius metus inconstantia inbecillitate levitate dicendum est, tamen multum prodest ea, quae metuuntur, ipsa contemnere. itaque sive casucasu causa V accidit sive consilio, percommode factum est, quod eis de rebus quae maxime metuuntur, de morte et de dolore, primo et proxumo die disputatumdisputandum K est. quae si probata sunt,disputata sunt G (-a sunt e corr.) metu magna ex parte liberati sumus.

Ac de malorum opinione hactenus;

videamus nunc de bonorum, id est de laetitia et de cupiditate. mihi quidem in tota ratione ea, quaeeaque KR pertinetpertinet s pertinent X ad animi perturbationem, una res videtur causam continere, omnis eas esse in nostra potestate, omnis iudicio susceptas, omnis voluntarias. hic igitur error est eripiendus, haec detrahenda opiniohaec detrahenda opinio ne consererent Gr atque ut in malis opinatis tolerabilia,tollerabilia X (corr. Rc?) sic in bonis sedatiora sunt efficienda ea quae magna et laetabilia ducuntur.dicuntur W corr. Wo. atque hoc quidem commune malorum et bonorum,bonorum et malorum G1 ut, si iam difficile sit persuadere nihil earum rerum, quae perturbentperturbant K1 animum, aut in bonis aut in malis esse habendum, tamen alia ad alium motum curatio sit adhibenda aliaque ratione malevolus, alia amator, alia rursus anxius, alia timidus corrigendus.

atque erat facile sequentem eam rationem, quae maxumemaxime VK1 (-mae) probaturprobatur -obatur in r. Vc de bonis et malis, negare umquam laetitia adfici posse insipientem, quod nihil umquam haberet boni; sed loquimur nunc more communi. sintsunt V sane ista bona, quae putantur, honoreshonore K1 divitiae voluptates cetera, tamen in eis ipsis potiundispotiundus G1 exultans gestiensque laetitia turpis est, ut, si ridere concessum sit, vituperetur tamen cachinnatio. eodem enim vitio est ecfusio animi in laetitia quo in dolore contractio, eademque levitate cupiditas est in appetendo qua laetitia in fruendo, et ut nimis adflictiadflicti s adflictio X molestia, sic nimisnimis s animis X (animi V3) dicantur V elati laetitia iure iudicantur leves; et, cum invidere aegritudinis sit, malis autem alienis voluptatem capere laetitiae, utrumque immanitate et feritate quadam proponenda castigari solet; atque ut caverecavere Dav. e p. 367, 26 confidere s Non. (interpolatum ex p. 324, 1 sqq.) providere Tr. decet, timere non decet,atque ... 22 timere non decet Non. 444, 7 sic gaudere decet, laetari non decet, quoniam docendi causa a gaudio laetitiam distinguimus;

illud iam suprasupra cf. p. 368, 2 diximus, contractionemcontractione X corr. V3 s animi recte fieri numquam posse, elationem posse. aliter enim Naevianus ille gaudet Hector:Hect. profic. 15 haector GK h

haec laetitia quam turpis sit, satis est diligenter attendentem penitus videre.

Et ut turpes sunt, qui ecferunthaec 13 effe om. V 1, add. Vrec in mg., runt se eadem m. in r. se laetitia tum cumhecferunt K haec ferunt G qui

remamore X (in K s in fine eras.) flagitii et levitatis auctorem in concilio deorum conlocandumconlocari dum G1 putet! de comoedia loquor, quae, si haec flagitia nonnon s nos X (cf.p.381, 26) nos non Ro b b. p. 103 probaremus, nulla esset omnino; quid ait ex tragoedia princeps ille Argonautarum?argonautarū V (rū in r. Vc) Tu/ me amoristumamoris K tum ea moris R ma/gis quam honoris se/rvavistiservavisti Crat. servasti gra/tia.Ennius Med. exul 278 quid ergo? hic amor Medeae quanta miseriarum excitavit incendia! atque ea tamen apud alium poëtam patri dicere audet sese s V3 sed X Trag. inc. 174 coniugem habuisse illum, Amor quem dederat, qui plus pollet potiorque estest G (exp. 1 est ss. 2) patre.

Sed poëtas ludere sinamus, quorum fabulis in hoc flagitio versari ipsum videmus Iovem: adat G1 magistros virtutis philosophos veniamus, qui amoremquimorem quā orem K1 -i amorem in r. G2 negant stupri esseSt. fr. 3, 653 Epic. 483 et in eo litigant cum Epicuro non multum, ut opinio mea fert, mentiente. quis est enim isteista K1 amor amicitiae? cur neque deformem adulescentem quisquam amat neque formosum senem? mihi quidem haec in Graecorum gymnasiis nata consuetudo videtur, in quibus isti liberi et concessi sunt amores. bene ergo Ennius:Ennius sc. 395 Fla/gitiflagitii X cives G(?)Rrec princi/pium est nudare i/nter civis co/rpora. qui ut sint, quod fieri posse video, pudici, solliciti tamen et anxii sunt, eoque magis, quod se ipsi continent et coërcent.

atque, ut muliebris amores omittam, quibus maiorem licentiam natura concessit, quis aut de Ganymediganumedi K nymedi G1 ganymedis Vrec raptu dubitat, quid poëtae velint, aut non intellegit, quid apud Euripidem et loquatur et cupiatEurip. Chrysippo p. 632 N. Laius? quid denique homines doctissimi et summi poë- tae de se ipsis et carminibus eduntedunt Lb. edant cf. praef. et cantibus? fortis vir in sua re p. cognitus quae de iuvenum amore scribit Alcaeus! nam Anacreontis quidem tota poësis est amatoria. maxume vero omnium flagrasse amore Reginum Ibycum apparet ex scriptis. Atque horum omnium lubidinosos esse amores videmus: philosophi sumus exorti, etet ex G1 auctore quidem nostro Platone, quem non iniuria Dicaearchus accusat, qui amori auctoritatem tribueremus.

Stoici vero et sapientem amaturum esseSt. fr. 3, 652 dicunt et amorem ipsum conatum amicitiae faciendae ex pulchritudinis specie definiunt. qui siqui si quin V quis est in rerum natura sine sollicitudine, sine desiderio, sine cura, sine suspirio, sit sane; vacat enim omni libidine; haec autem de libidine oratio est. sin autem est aliquis amor, ut est certe, qui nihil absit aut non multum ab insania, qualis in Leucadia est: si quidem sit quisquamTurpil. 115 deus, cuicuii Ribb. ad V ego sim curae—

at id erat deisdehis X (de

—sic igitur adfecto haec adhibenda curatio est, ut et illud quod cupiat ostendaturostendat s ostendatur Dav. ostendas Bouhier quam leve, quam contemnendum, quam nihilinihil V sit omnino, quam facile vel aliundevel aliunde bis K1 vel

etiam novo quidam amore veterem amoremHier. epist. 125, 14 tamquam clavoclavo clava V clavum eiciendum putant; maxume autem admonendusidmonendus V3 est, quantus sit furor amoris.add. Bai. omnibus enim ex animi perturbationibus est profecto nulla vehementior, ut, si iam ipsa illa accusareaccuss. K nolis, stupra dico et corruptelas et adulteria, incesta denique, quorum omnium accusabilisaccuss. K est turpitudo,—sed ut haec omittas,omittas ex comitas V3 perturbatio ipsa mentis in amore foeda per se est.

nam ut illa praeteream, quae sunt furoris,futuris K1 furoris

Qui/s homo te exsupera/vit usquamusquam Bentl. (s?) umquam ge/ntium impu/dentia?Enn. Iph. 222 Quis au/tem malitia/ te?— nosti, quae secuntur; alternis enimenim eum KR versibus intorquentur inter fratres gravissimaegravissime KRV contumeliae, ut facile appareat Atrei filios esse, eius qui meditatur poenam in fratrem novam: Maio/r mihimihi om. V moles, ma/ius miscendu/mstmiscendumst de orat. 3, 219, nat. deor. 3, 68 miscendum hic W malum,Acc. Atr. 200. 229 Qui illi/us acerbum co/r contundam et co/mprimam. quo igitur haec erumpiterumpit Dav. erunt X erit Gr. moles? audi Thyestem: Ipsusipsum W ipsus de orat. 3, 217 lg. 69 (ipsius M ipse L) hortatu/r me frater, u/t meos mali/s miserAcc. Atr. 200. 229 Ma/nderemmanderem de orat. 3, 219 ML (cf. Sen. Thy. 779) mandarem (con- ferunt Lucr. 2, 638; sed Saturnus liberos katapi/nei, non katabibrw/skei) nato/s— eorum visceraviscere GK (bis scr. 1)R viscerae V apponit. quid est enim quoquo

His aut subtrahendi sunt ei, in quos impetum conantur facere, dum se ipsise ipsi V3 s ipse ipsi X conligant, —quid est autem se ipsum colligere nisi dissupatasdissipatas e corr. in G et R animi partis rursum in suum locum cogere?—aut rogandi orandique sunt, ut, si quam habent ulciscendi vim, differant in tempus aliud, dum defervescatfervescat G1 ira. defervescere autem certe significat ardorem animi invita ratione excitatum. ex quo illud laudatur Archytae, qui cum vilico factus esset iratior, quo te modo inquit accepissem, nisi iratus essem!

Ubi sunt ergo isti, qui iracundiam utilem dicunt —potest utilis esse insania?—aut naturalem? anan s hanc X quicquam est secundumest sec. s es sec. R esse sec. GKV naturam, quod fit repugnante ratione? quo modo autem, si naturalis esset ira,ira add. G2 aut alius alio magis iracundus esset, aut finem haberet prius quam essetaut finem ... 4 esset add. V3 ulta,ulta Man. ulla ulciscendi lubido, aut quemquam paeniteret, quod fecissetfecisse V1 per iram? ut Alexandrum regem videmus, qui cum interemisset Clitumclitum iditum K familiarem suum, vix a se manus abstinuit; tanta vis fuit paenitendi. quibus cognitis quis est qui dubitetdubitat K quin hic quoque motus animi sit totus opinabilis ac voluntarius? Quis enim dubitarit quin aegrotationes animi, qualis est avaritia, gloriae cupiditas, ex eo, quod magnimagna V aestumetur ea res ex qua animus aegrotat, oriantur?oriantur s oriatur unde intellegi debet perturbationem quoque omnem esse in opinione.

Et si fidentia, id est firma animi confisio, scientia quaedam est et opinio gravis non temere adsentientis, metus quoque est diffidentialoco desperato sententia tole- rabilis efficiatur, si scribas: metus quoque qui est diffidentia inbecilla est adsensio (cf. p. 368, 26) expectati et impendentis mali. propter haec ultima autem verba proximum enuntiatum et si spes — metum ante et si fidentia — imp. mali ponen- dum videtur. ut igitur metus — in malo = w(/ste e)n tw=| fau/lw| (gen. masc. cf. St. fr. 3, 548 p. 147, 9 to\n sofo\n ou)k a)pistei=n th\n ga\r a)pisti/an ei/(nai Yeu/dous u(po/lhYin, th\n de/ pi/stin a)stei=on u(pa/rxein, ei/)nai ga\r kata/lhWin i)sxura/n ktl.) ei/)nai to\n fo/bon, a(sau/tws de\ kai\ ta\ loipa\ pa/qh pa/nta? sed quid Cicero peccauerit quid librarii, incertum. difidentia KV3 (itiae V1) defidentia GR expectati et impendentisinp. V mali, et si spes est expectatio boni, mali expectationem esse necesse est metum. ut igitur metus,metum mecum G1V1 sic reliquaereliqui K1 perturbationes sunt in malo. ergo ut constantia scientiae, sic perturbatio erroris est. Qui autem natura dicuntur iracundi aut misericordes aut invidi aut tale quid, ei sunt constituti quasi mala valetudinevalitudini V animi, sanabilessanabiles s sanabile est tamen, ut Socrates dicitur: cum multa in conventu vitia conlegisset in eum Zopyrus,zopirus GK qui se naturam cuiusque ex forma perspicere profitebatur, derisus est a ceteris, qui illa in Socrate vitia non agnoscerent, ab ipso autem Socrate sublevatus, cum illa sibi sic nata,sic nata Po signa (insita vel innata Bentl. Dav. quod potius de eis rebus dicitur quas etiamnunc habe- mus) cf. fin. 2, 33 ut bacillum aliud est inflexum de industria, aliud ita natum fat. 9 al. sed ratione a seadse R1 deiectadeiec