sed quid hos, quibusquibus add. G1 Olympiorum victoria consulatusconsolatus X (

ss. Rrec) ille antiquus videtur? gladiatores, aut perditi homines aut barbari, quas plagas perferunt! quo modo illi, qui bene instituti sunt, accipere plagamplaga G malunt quam turpiter vitare! quam saepe apparet nihil eos malle quam vel domino satis facere vel populo! mittunt etiam volneribus confecti ad dominos, qui quaerant quid velint: si satis is factum sit, se velle decumbere.decŏmbere R1 quis mediocris gladiatorgradiator X (corr. RK1?K2Vrec) ingemuit, quis vultum mutavit umquam? quis non modo stetit, verum etiam decubuit turpiter? quis, cum decubuisset,decubisset R1 ferrum recipere iussus collum contraxit? tantum exercitatio meditatio consuetudo valet. ergo hoc poteritpoterit

V Samnis, spurcus homo, vita illa dignus locoqueLucil. 150 ; vir natus ad gloriam ullam partem animi tam mollem habebit, quam non meditatione et ratione conroboret? crudele gladiatorum spectaculum et inhumanum non nullis videri solet, et haudhaud V (ha in r. et d ex c1 autc) adhuc (adhoc K)X scio an ita sit, ut nunc fit; cum vero sontes ferro depugnabant, auribus fortasse multae, oculis quidem nulla poteratporter

it G1 esse fortior contra dolorem et mortem disciplina.

De exercitatione et consuetudine et commentatione dixi. age sis,sis V (exp. vet) age

sis K (s eras.) nunc de ratione videamus, nisi quid vis ad haec.

Egone ut teut te uite V1 interpellem? ne hochocdefendi potest ita ut ablativus sit (hiscere Po. in comm.) quidem vellem: ita me ad credendum tua ducit oratio.

Sitne igitur malum doleredolere ex -ore K2V2 necne, Stoici viderint, qui contortulisco

ntortulis (mut. al. m., vix 1 ) R (in mg. c

tortulis Rc) quibusdam et minutis conclusiunculisconclusiuinculis V1 nec ad sensus permanantibuspermanentibus X (

e V2) effici volunt non esse malum dolorem. ego illud, quicquid sit, tantumsitantum V1 sit

tant. G esse, quantum videatur, non puto, falsaque eius visione et specie moveri homines dico vehementius, doloremque ~~eiusdel. Ern. (eis Man.)~~ omnem esse tolerabilem.tollerabilem X (toll. GR1 t

l K1)

Unde igitur ordiar? an eadem breviter attingam,adt. G1 quae modo dixi, quoquo ex quod G2 facilius oratio progredi possit longius?

inter omnis igitur hoc constat, nec doctos homines solum sed etiam indoctos, virorum esse fortium et magnanimorummagna animorum X (corr. K2R2Vrec) et patientium et humana vincentium tolerantertolleranter X (toll R1) dolorem pati; nec vero quisquam fuit, qui eum, qui ita pateretur, non laudandum putaret. quod ergo et postulatur a fortibus et

et f. V (corr.2) laudatur, cum fit, id aut extimescere veniens aut non ferre praesens nonnenon

R (ss. 2) turpe est? atquiatqui K (

ss. 2) atqui

R1 atquin GV vide ne, cum omnes rectae animi adfectionesaff. VcH virtutes appellentur, non sit hoc proprium nomen omnium, sed ab ea quae unauana G1 ceteris excellebatexcellit H omnes nominatae sint.sunt G appellata est enim exex a V2 viro virtus; viri autem propria maxime est fortitudo, cuius munera duo sunt maxima: mortis dolorisque contemptio. utendum est igitur his, siprius si om. H virtutis compotesconp. V vel potius si viri volumus esse, quoniam a viris virtus nomen estnomen est nomine H mutuata.

Quaeresquaerentes G1 fortasse, quo modo,quo modo in commodo corr. H1 et recte: talem enim medicinam philosophia profitetur.sed cum omnes ... 303,6 profitetur H

venit Epicurus, homo minimeminime mini in r. Vc malus vel potius vir optimus; tantum monet,monet et G quantum intellegit.venit... 8 intellegit Char. GL. 120

, 19 Epic. fr. 446 neglegenegglege G (corr. 2 ) inquitinquid G1 (10 V1) dolorem. quis hoc dicit? idem, qui dolorem summum malum? vix

vix V satis constanter.constanter

V audiamus. si summus dolor est inquit,inquid G1 (10 V1) brevem necesse est esse.nec. est brevem e. KR iteradumiteradum ac. 2,88. iterandum X (-d

um Rc) eadem ista mihi!Iteradum ... 12 mihi Pacuv. Iliona 202 non enim satis intellego, quidquod V1 summum dicas esse, quid breve.brevi GR1V summum,si ante summum add. V2 quo nihil sit superius, breve, quoquod G1 nihil brevius. contemno magnitudinem doloris, a qua me brevitas temporis vindicabit ante paene quam venerit. sed si est tantus dolor, quantus Philoctetae? bene plane magnus mihi quidem videtur, sed tamen non summus;summis G1 nihil enim dolet nisi pes: possunt oculi, potest caput latera pulmones, possunt omnia; longe igitur abest a summo dolore. ergo inquitinquid G1 (10 V1) dolor diuturnus habet laetitiae plus quam molestiae.

nunc egoego ex ergo V non possum tantum hominem nihil sapere dicere, sed nos ab eo derideri puto. ego summum dolorem—summum autem dico, etiamsi decem atomis est maior alius—non continuo esse dico brevem multosque possum bonos viros nominare, qui complurescumplures GV annos doloribus podagrae crucientur maximis. sed homo catus numquam terminat nec magnitudinis nec diuturnitatis modum, sed ... 2 modum Non. 92,20 propter catus (castus LCADA ) catus s Non. cautus cf. Progr. 21 1 ut sciam,sciat G1 quid summum dicat in dolore, quid brevebrevem X m del. R1 e 2K2 in tempore. omittamus hunc igitur nihil prorsus dicentem cogamusque confiteri non esse ab eo doloris remedia quaerenda, quique om. G1 dolorem malorum omnium maxumum dixerit,maxsumum duxerit G1 quamvis idem forticulum se in torminibus et in stranguria sua praebeat.quamvis ... 8 praebeat Non. 32, 12 Epic. fr. 122 Aliunde igitur est quaerenda medicina, et maxime quidem, si, quid maxime consentaneum sit, quaerimus, ab is quibus, quod honestum sit,sit est Hei. summum bonum, quod turpe, summum videtur malum. his tu praesentibus gemere et iactare te non audebis profecto;

loquetur enim eorum voce Virtus ipsa tecum: tune, cum pueros Lacedaemone,lacedemone KV (-nę) adulescentisadulescentes V2 Olympiae,olymphiae GKR barbaros in harenaharena h exp. K2 videris excipientisexcipient

es R1 gravissimas plagas et ferentis silentio, si te forte dolordolor add. Vc aliquis pervellerit, exclamabis ut mulier, non constanternon c. nec c. Char. et sedateet sedate sed ate G1 feres?ubi Virtus loqui desinat, C. non significat cf. ac.2, 93 al. exclamabis... 18 feres Char. GL. 1220, 17 fieri non potest; natura non patitur. audio. pueri ferunt gloriasupra gloria scr. yol et in mg. ygraeculi fer

. barbari fer

. Vc ducti, ferunt pudore alii, multi metu, et tamen veremur, ut hoc, quod a tam multisatatam multis X (corr.K2RV2) et quod tot locis perferatur, natura patiatur? illa vero non modo patitur, verum etiam postulat: nihil enim habet praestantius, nihil quod magis expetatexpe

tat V quam honestatem,honestatem quam decus. his ergo Char. quam laudem, quam dignitatem, quam decus. hisce ego pluribusnihil enim habet natura pr.... 305, 1 pluribus Char. GL. I 223, 31 nominibus unam rem declarari volo, sed utor,utor s (P sec. Doug.) utar X (r in r. G

ita Vrec) Char. ut quam maxime significem, pluribus. volo autem dicere illud hominihomine X corr V1 longe optumum esse, quod ipsum sit optandum per se, a virtute profectum

pfectum G1 vel in ipsa virtute situm, sua sponte laudabile,volo... 6 laudabile Char. GL. I 204,,10 quod idem citius dixerim solum quam non summum bonum. atque ut haec de honesto, sic de turpi contraria: nihil tam taetrum,tetrum GK nihil tam aspernandum,nil tam asp. GH (etiam nil hom.) R1 e corr. nihil homine indignius.nihil enim ... 305, 9 indignius H

Quod sisit Vvet tibi persuasum est—principio enim dixisti plus in dedecore malidedecore. ali G1 tibi viderividere R1 quam in dolore—, reliquum est, ut tuteutute G1R1V1 t post ut ss. G2RcV2 ut. tu. te (tute ci 2) K tibi imperes. quamquam hoc nescio quo modo dicatur.dicitur Ba. duossimus G1R1V1 quasi duo simus, ut alter imperet, alter pareat! non insciteinsite G1 tamen dicitur. est enim animus in partispartes R2 tributus duas, quarum altera rationis est particeps, altera expers. cum igitur praecipitur, ut nobismet ipsis imperemus, hoc praecipitur, ut ratio coërceat temeritatem. est inest inin r. Vc animis omnium fere natura molle quiddam, demissum,dimissum Vc? humile, enervatum quodam modo et languidum. si nihil esset aliud,si nihil esset aliud V (sed hil esset scr. Vc in r.) senile sed aliud GKR1 (senile; sed si aliud non esset2) nihil esset homine deformius. sed praesto est domina omnium et regina ratio, quae conixaconixa s conexa X (conn. G) per se et progressa longius fit perfecta virtus. haec ut imperet illi parti animi, quae oboedireobedire GK1 debet, id videndum est viro. quonamquonam n in r. Vc modo? inquies.

vel ut dominus servo vel ut imperatorvelud imp. R militi vel ut parens filio. sed... 306, 1 filio H si turpissime se illa pars animi geret, quam dixi esse mollem, si se lamentis muliebriter lacrimisque dedet,si ... lacrimisque dedecoret Char. GL. I 206,17 vinciatur et constringatur amicorum propinquorumque custodiis; saepe enim videmus fractos pudore, qui rationequi ratione add. K2 nulla vincerentur. ergo hos quidem ut famulos vinclisvin

clis V1 prope ac custodia,acad custodia KV (ad exp. m. vet.) G2 (adac1) ac ad custodiam R atque c. Halm (sed cf. Th. l. l. II, 1049) qui autem erunt firmiores nec tamen robustissimi, hos admonitu oportebit ut bonos milites revocatos dignitatem tueri. non nimis in Niptrisin niptris R1 in ni

ptris2 ille sapientissimus Graeciae saucius lamentaturlamentator vel modice potius: pedetemptim, inquit,inquid G1K iteite, quod Cic. ipse addidit, del. Dav. et sedato/ nisuPacuv. 256 Soph.p. 230 pedetemptim ac sedato nisu Char. GL. I 214, 10 pedi

temptim K (

ss. 2) peditemtim R1 (pedetemptim

) V1 (pedetemtim corr. 1) peditentẽ in -ĩ corr. G2? cf. p. 345, 1 nisi G1 -su ne suc in r. V Ne su/ccussu arripia/t maiorDolor (Pacuvius hoc melius quam Sophocles;

apud illum enim perquam flebiliter Ulixes lamentatur in volnere); tamen huic leviter gementi illi ipsi, qui feruntfuerunt G1 (non R) saucium, personae gravitatem intuentes non dubitantdubitant s dubitarunt X dicere: Tu quo/que, Ulixes, quamqua/m graviterCerni/mus ictum,ictu X (˜ add. V1R2) nimis pae/ne animo esMolli/, qui consuetu/sconsuetu's Wo. in armisAevomaevo

m R1K2 a/gere ferrendi GR (corr. 1 et 2 ) intellegit poëta prudens ferendi doloris consuetudinem esse non contemnendam magistram.

atque ille non inmoderate magno in dolore: Retine/te, tenete! oppri/mitretinetene oppr. G1 opprimit Vossius opprimite ulcus;Nuda/te! heu miserum me: e/xcrucior. incipit labi, deinde ilico

lico G2 desinit:desin

t G2 Operi/te, abscedite ia/m iam!iam iam iam tandem Mue. Mitti/te! nam attrectatuatrectatu X (corr. R2) e/t quassuSaevum a/mplificatis dolo/rem. videsne, utut ex et G2 obmutueritommut. KR1V non sedatus corporis, sed castigatus animi dolor? itaque in extremis Niptris alios quoque obiurgat, idque moriens: Co/nqueri fortu/nam adversam, no/n lamentari/ decet;Id viri est offi/cium, fletus mu/liebri ingenio a/dditus.

Huius animi pars illa molliormolior K1V1 rationi sic paruit ut severo imperatori miles pudens.pudens prudens G2RcK2 in quo verovero Bentl. viro erit perfecta sapientia—quem adhuc nos quidem vidimusvidimus s videmus X cf. orat. 19. 100. Lael. 18 al. neminem; sed philosophorum sententiis, qualis hic futurusfuturis G1K1 ut v. sit, si modo aliquando fuerit, exponitur—, is igitur sive ea ratio, quae erit in eo perfecta atque absoluta, sic illi parti imperabit inferiori ut iustus parens probis filiis; nutu, quod volet, conficiet, nullo labore, nulla molestia; eriget ipse se, suscitabit,suscitabit s suscitabitur X instruet, armabit, ut tamquamut aquam V1 hosti sic obsistat dolori. quae sunt ista arma? contentiocotentio K1R confirmatio sermoque intumus, cum ipse secum:

'cave turpe quicquam, languidum, non virile.' obversenturobversentur s obversetur GRK2 observetur K1V (s in r. m.vet) species honestaehoneste X(alt. e transf. Vvet) animo:animo (aio) s ūo V1 (exp. 2autc) uero GKR viro Tr. Zeno proponatur Eleates, qui perpessus est omnia potius quam consciosconscius X (consscius G1) corr. Vrec s delendae tyrannidis indicaret; de Anaxarchode anaxarcho V2 Democritiodenax. X cogitetur, qui cum Cypricypri V (p e corr. 1) cyrri GKR(r1) in manus TimocreontisTimocreontis Nicocreontis s regis incidisset, nullum genus suppliciisupplici

V1 deprecatus est neque recusavit. CallanusCallanus W cf. Th. l. l. Indus, indoctus ac barbarus, in radicibus Caucasi natus, sua voluntate vivusnobis V2 combustus est; nos, si pes condoluit, si dens sed fac totumfac totum factotum facto tum factottum K1 doleredolere om. V dolore K1G1 (corr. K2G2) corpussi tactum dolore corpus s We. (addito est) sed... corpus del. Bai. , ferre non possumus. opinio est enim quaedam effeminata ac levis—nec in dolore magis quam eadem in voluptate—, quaqua

V cum liquescimusliquiscimus R1 fluimusqueflu

musque V (

m Vc) mollitia, apis aculeum sine clamore ferre non possumus.

at vero C.C. G. X Marius, rusticanus vir, sed plane vir, cum secaretur, ut suprasupra p.298,5 dixi, principio vetuit se alligari,C. Marius, rust. vir, cum secaretur, principio ... alligari Char. GL. I 215,17 nec quisquamnequisquam KV1 ante Marium solutus dicitur esse sectus.

esse

sectus et postea

alii V (signa app. 2) cur ergo postea alii? valuit auctoritas. videsne igitur opinionis esse, non naturae malum? et tamen fuisse acrem morsum doloris idem Marius ostendit; crus enim alterum non praebuit. ita et tulit dolorem ut vir et ut homo maiorem ferre sine causa necessaria noluit.

Totum igitur in eo est, ut tibi imperes. ostendi autem, quod esset imperandi genus; atque haec cogitatio, quid patientia, quid fortitudine, quid magnitudine animi dignissimum sit, non solum animum comprimit, sed ipsum etiam dolorem nescio quo pacto mitiorem facit.

ut enim fit in proelio, ut ignavus miles ac timidus, simul ac viderit hostem, abiecto scuto fugiat quantum possit, ob eamqueque om. X (add. K2R2V2) causam pereat non numquam etiam integro corpore, cum ei qui steterit nihil tale evenerit, sic quisi

quid V1 (d del. vet.) doloris speciem ferre non possunt, abiciunt sese om. G1 atque ita adflicti et exanimati iacent;examinati lacent G qui autem restiterunt, discedunt saepissime superiores. sunt enim quaedam animi similitudines cum corpore. ut onera contentis corporibus facilius feruntur, remissis opprimunt,ut ... 6 obprimunt Non. 258, 29 (pessimis obprimuntur) simillime animus intentione sua depellit pressumpraessum GKR (pr

aess.) omnem ponderum,

remissioneremissio G1 autem sic urgetur, ut se nequeat extollere. et si verum quaerimus, in omnibus officiis persequendispersequentis X animi est adhibenda contentio; ea est sola officii tamquam custodia. sed hoc idem in dolore maxumemaximi G1 est providendum, ne quid abiecte, neve ne G quid timide, ne quid ignave, ne quid serviliter muliebriterve faciamus,providendum est ne ... 13 faciamus Char. GL. 1203, 7 in primisque refutetur ac reiciatur Philocteteus ille clamor. Ingemescereingemisc. K1Rc non numquam viro concessum est, idque raro, eiulatus

eiulatus K1 (eiu in r.) ne mulieri quidem; et hic nimirum est lessuslessus Mur. cf. leg. 2,59.64 fletus W

l pessus in mg. Vc cf. Progr. p.30 , quem duodecim tabulae in funeribus adhiberi vetuerunt.tabulae, V

nec vero umquam nene nec X corr. Vvet ingemescitingemisc. K1Rc quidem vir fortis ac sapiens, nisi forte ut se intendat ad firmitatem, ut in stadio cursores exclamant quam maxime possunt. faciunt idem, cum exercentur, athletae;in stadio ... 21 athletae Char. GL. 216, 19 atlętae RV atlete K1 adlaetae G pugiles vero, etiam cum feriuntferunt K1 adversarium, in iactandis caestibus ingemescunt,ingemisc. K1Rc -scent -scunt K2RcV2 non quod doleant animove succumbant, sed quia profundendaprofunda G1 voce omnecum ante omne V2 corpus intenditur venitque plaga vehementior. quid? qui volunt exclamare maius, num satis habent latera fauces linguam intendere, e quibus elicielici cf. Pl. ad nat. deor. 2, 151 vocem et fundi videmus? totoOtto, Sprichw. 1828 corpore atque omnibus ungulis, ut dicitur, contentioni vocis adserviunt.

genu mehercule M. Antonium vidi, cum contentecontente (n in r.) K contempte pro se ipse legele

G2 Varia diceret, terram tangere. ut enim ballistaebalistae GK2(1?)R2(1?) lapidum et reliqua tormenta telorum eo graviores emissiones habent, quo sunt contenta atque adducta vehementius, sic vox, sic cursus, sic plaga hoc gravior, quoquo (ante est) s cum X est missa contentius. cuius contentionis cum tanta vis sit, si gemitus in dolore ad confirmandum animum valebit, utemur; sin erit ille gemitus elamentabilis, si inbecillus,imb. R imbecill

is K1 si abiectus, si flebilis, ei qui se dederit, vix eum virum dixerim. quiquae q. X corr. K1(?)RcV2 quidem gemitus si levationis aliquid adferret,adferrent KR adferent G tamen videremus, quid esset fortis et animosi viri; cum vero nihil imminuat doloris, cur frustra turpesturpe X corr. K2Vc esse volumus? quid est enim fletu muliebri viro turpius?

atque hoc praeceptum, quod de dolore datur, patet latius: omnibus enim rebus, non solum dolori, simili contentione animi resistendumeadem G est. ira exardescit, libido concitatur: in eandem arcem confugiendum est, eadem sunt arma sumenda. sed quoniam dede add. G2Vc dolore loquimur,loquimus V1 illa omittamus.omittam; (= -us) R opm. G1

Ad ferendum igitur dolorem placide atque sedate plurimum proficit totoOtto, Sprichiv. 1368 pectore, ut dicitur, cogitare, quam id honestum sit. sumus enim natura, ut anteante p. 304, 24ss. dixi—dicendum est enimenim om. H saepius—, studiosissimi adpetentissimique honestatis, cuius si quasi lumen aliquod aspeximus, nihil est quod, ut eo potiamur, non parati simussumus G1V paratissimus K1 et ferre et perpeti. ex hoc cursu atque impetu animorum ad veram laudem atqueat v. l. adque G1 honestatem illailla om. H pericula adeuntur in proeliis, non sentiunt viri fortes in acie volnera,uulnera K1R1 e corr. H (in 8 uuln. V) vel sentiunt, sed mori malunt quam tantumtantulum V2 fort. recte cf. We. modo de dignitatis gradu demoveri.omnibus rebus ... 311,6 demoveri (om. 22 sed ... 26 sit) H

fulgentis gladios hostium videbant Decii, cum in aciem eorum inruebant. his levabat omnem volnerum metum nobilitas mortis et gloria. num tum ingemuisse Epaminondam putas, cum una cum sanguine vitam effluere sentiret? imperantem enim patriam Lacedaemoniislacedemoniis GK (iis in r. 2) relinquebat, quam acceperat servientem. haec sunt solacia, haec fomenta summorum dolorum.

Dices: quid in pace, quid domi, quid in lectulo? ad philosophos me revocas, qui in aciem non saepe prodeunt. e quibus homo sane levis, Heracleotes Dionysius,St. fr. 1,432 dionisius X cum a Zenone fortis esse didicisset, a doloredol

ere R1 dedoctusdeductus X corr. Bentl. est. nam cum ex renibus laboraret, ipso in eiulatuhei.K2 clamitabat falsa esse illa, quae antea de dolore ipse sensisset. quem cumtum X tum R1? Cleanthescleantes X1 condiscipulus rogaret, quaenam ratio eum de sententia deduxisset, respondit: quia, si, cumquicum X quia cum s si add. Mdv. ad fin. 5, 94 (post dedissem Se.) tantulum operaetanto opere X (operam Vrec) tantum operae s tantulum operae Po. philosophiae dedissem, dolorem tamen ferre non possem, satis esset argumenti malum esse dolorem. plurimos autem annos in philosophia consumpsi nec ferreferre non possum V possum. malum est igitur dolor.dolor or in r. Vc tumtunc Cleanthem,cleantem clehantem G cum pede terram percussisset, versum ex EpigonisTr. gr. fr. adesp. 3 epigoneis X ferunt dixisse: audi/sne haec, Amphiara/eamphiare X sub terram a/bdite? Zenonem significabat, a quoquo

V illum degenerare dolebat.