intellego, iudices, tris totius accusationis partis fuisse, et earum unam in reprehensionereprehensione y2: reprehensionem cett. vitae, alteram in contentione dignitatis, tertiam in criminibus ambitus esse versatam. atque harum trium partium prima illa quae gravissima debebat esse ita fuit infirma et levis ut illosillos om. w, del. Halm lex magis quaedam accusatoria quam vera male dicendi facultas de vita L.Lucii Murenae dicere aliquid coegerit. obiecta est enim Asia; quae ab hoc non ad voluptatem et luxuriam expetita est sedsed y: sed et (etiam f) cett. in militari labore peragrata. qui si adulescens patre suo imperatore non meruisset, aut hostemhostis w, Halm aut patris imperium timuisse aut a parente repudiatus videretur. anan Naugerius (2): aut mei cum sedere in equis triumphantium praetextati potissimum filii soleant, huic donis militaribus patris triumphum decorare fugiendum fuit, utut ne By2: ne ut xy1 rebus communiter gestis paene simul cum patre triumpharettriumphares SAp2y1?

hic vero, iudices, et fuit in Asia et viro fortissimo, parenti suo, magno adiumento in periculis, solacio in laboribus, gratulationi in victoria fuit. et si habet Asia suspicionem luxuriae quandam, non Asiam numquam vidisse sed in Asia continenter vixisse laudandum est. quam ob rem non Asiae nomen obiciendumabiciendum SAy1 Murenae fuit ex qua laus familiae, memoria generi, honos et gloria nomini constituta est, sed aliquod aut in Asia susceptum aut ex Asia deportatum flagitium ac dedecus. meruisse vero stipendia in eo bello quod tum populus Romanus non modo maximum sed etiametiam om. w, del. Halm solum gerebat virtutis, patre imperatore libentissime meruisse pietatis, finem stipendiorum patris victoriam ac triumphum fuisse felicitatis fuit. maledicto quidem idcirco nihil in hisce rebus loci est quod omnia laus occupavit.

saltatorem appellat L.LuciumL. y2w: fl. (falso y1) cett. Murenam Cato. maledictum est, si vere obicitur, vehementis accusatoris, sin falso, maledici conviciatoris. qua re cum ista sis auctoritate, non debes, M.Marce Cato, adripereM. (Marce) Cato arripere By2: marre anni ripere SA: Marce, arripere cett. maledictum ex trivio aut exaut ex aut Ap scurrarum aliquo convicioconvivio convivio Lambinus neque temere consulem populi Romani saltatorem vocare, sed circumspicerecircumspicere x2, Gulielmius: cumspicere Sx1: conspicere cett. quibus praeterea vitiis adfectum esse necesse sit eum cui vere istud obici possit. nemo enim fere saltat sobrius, nisi forte insanit, neque in solitudine neque in convivio moderato atque honesto. tempestiviintempestivi xy convivi, amoeni loci, multarum deliciarum comes est extrema saltatio. tu mihi adripis hochoc id y1 quod necesse est omnium vitiorum esse postremum, relinquis illa quibus remotis hoc vitium omnino esse non potest? nullum turpe convivium, non amoramors (-s add. m. 2) S (cf. § 26 aios, conspicios), non comissatio, non libido, non sumptus ostenditur, et, cum ea non reperiantur quae voluptatis nomen habent quamquam vitiosa sunt, in quo ipsam luxuriam reperire non potes, in eo te umbram luxuriae reperturum putas?

nihil igitur in vitam L.Lucii Murenae dici potest, nihil, inquam, omnino, iudicesiudices Naugerius: iudicio codd.. sic a me consul designatus defenditur ut eius nulla fraus, nulla avaritia, nulla perfidia, nulla crudelitas, nullum petulans dictum in vitain vita del. Ernesti (in eius vita nulla... dictum prof. w) proferatur. bene habet; iacta sunt fundamenta defensionis. nondum enim nostris laudibus, quibus utar postea, sed prope inimicorum confessione virum bonum atque integrum hominem defendimus. quo constituto facilior est mihi aditus ad contentionem dignitatis, quae pars altera fuit accusationis.

summam video esse in te, Ser. Sulpici, dignitatem generis, integritatis, industriae ceterorumque ornamentorum omnium quibus fretum ad consulatus petitionem adgredi par est. Paria cognosco esse ista in L.Lucio Murena, atque ita paria ut neque ipse dignitate vinci a tevinci a te scripsi: vince... S: vinci cett.: a te vinci Campe potuerit neque te dignitate superarit. contempsisti L.Lucii Murenae genus, extulisti tuum. quo loco si tibi hoc sumis, nisi qui patricius sit, neminem bono esse genere natum, facis ut rursus plebesplebes Sx: plebs cett. in Aventinum sevocanda esse videatur. sin autem sunt amplae et honestae familiae plebeiae, et proavus L.Lucii Murenae et avus praetor fuit, et pateret patersequuntur in codd. vv. etenim mihi § 17 ad multis profutura § 19: rectum ordinem restituit Naugerius, cum amplissime atque honestissime ex praetura triumphasset, hoc faciliorem huic gradum consulatus adipiscendi reliquit quod is iam patri debitus a filio petebatur.

tua vero nobilitas, Ser. Sulpici, tametsi summa est, tamen hominibus litteratis et historicis est notior, populo vero et suffragatoribus obscurior. pater enim fuit equestri loco, avus nulla inlustri laude celebratus. itaque non ex sermone hominum recenti sed ex annalium vetustate eruenda memoria est nobilitatis tuae. qua re ego te semper in nostrum numerum adgregare soleo, quod virtute industriaque perfecisti ut, cum equitis Romani esses filius, summa tamen amplitudine dignus putarere. nec mihi umquam minus in Q.Quinto Pompeio, novo homine et fortissimo viro, virtutis esse visum est quam in homine nobilissimo, M.Marco Aemilio. etenim eiusdem animi atque ingeni est posteris suis, quod Pompeius fecit, amplitudinem nominis quam non acceperit tradere et, ut Scaurus, memoriam prope intermortuam generis suasua Halm: sui codd. virtute renovare.

quamquam ego iam putabam, iudices, multis viris fortibus ne ignobilitas generis obiceretur meo labore esse perfectum, qui non modo Curiis, Catonibus, Pompeiis, antiquis illis fortissimis viris, novis hominibusnovis hominibus del. Boot, sed his recentibus, Mariis et Didiis et Caeliis, commemorandis id agebamid agebam Badham: iacebant S: iacebam y2: iacebant cett.. cum vero ego tanto intervallo claustra ista nobilitatis refregissem, ut aditus ad consulatum posthac, sicut apud maiores nostros fuit, non magis nobilitati quam virtuti pateret, non arbitrabar, cum ex familia vetere et inlustri consul designatus ab equitis Romani filio consule defenderetur, de generis novitate accusatores esse dicturos. etenim mihi ipsi accidit ut cum duobus patriciis, altero improbissimo atque audacissimoatque audacissimo om. Quintil. v. 11. 11, altero modestissimo atque optimo viro, peterem; superavi tamen dignitate Catilinam, gratia Galbam. quod si id crimencrimini coni. Müller homini novo esse deberet, profecto mihi neque inimici neque invidi defuissent.

omittamus igitur de genere dicere cuius est magna in utroque dignitas; videamus cetera. 'quaesturam una petiit et sum ego factus prior.' non est respondendum ad omnia. neque enim vestrum quemquamvestrum quemquam Sfx: quemquam vestrum cett. fugit, cum multi parespares w: pare Spxw: pari Afy dignitate fiant, unus autem primumprimum locum Mommsen solus possitpossit ed. R: posset mei obtinere, non eundem esse ordinem dignitatis et renuntiationis, propterea quod renuntiatio gradus habeathabet... est Bake, dignitas autem sit persaepe eadem omnium. sed quaestura utriusque prope modum pari momentomomentu SAp2 sortis fuit. habuit hic lege Titia provinciam tacitam et quietam, tu illam cui, cum quaestores sortiuntur, etiam adclamari solet, Ostiensem, non tam gratiosam et inlustrem quam negotiosam et molestam. consedit utriusque nomen in quaestura. nullum enim vobis sors campum dedit in quo excurrereexcurrere excuti y2 virtus cognoscique posset.

reliqui temporis spatiumspatium quo in y2 in contentionem vocatur. ab utroque dissimillima ratione tractatum est. Servius hic nobiscum hanc urbanam militiam respondendi, scribendi, cavendi plenam sollicitudinis ac stomachi secutus est; ius civile didicit, multum vigilavit, laboravit, praesto multis fuit, multorum stultitiam perpessus est, adrogantiam pertulit, difficultatem exsorbuit; vixit ad aliorum arbitrium, non ad suum. Magna laus et grata hominibushominibus omnibus Richter unum hominem elaborare in ea scientia quae sit multis profutura.

quid Murena interea? fortissimo et sapientissimo viro, summo imperatori legatus, L.Lucio Lucullo, fuit; qua in legatione duxit exercitum, signa contulit, manum conseruit, magnas copias hostium fuditfundit Sp, urbis partim vi, partim obsidione cepit, Asiam istam refertamrefertam x2y: repertam (repara- w) cett. et eandem delicatam sic obiitobiit xy: obit cett. ut in ea neque avaritiae neque luxuriae vestigium reliquerit, maximo in bello sic est versatus ut hic multas res et magnas sine imperatore gesserit, nullam sine hoc imperator. atque haec quamquam praesente L.Lucio Lucullo loquorloquor s, Ernesti: loquar mei, tamen ne ab ipso propter periculum nostrum concessam videamur habere licentiam fingendi, publicis litteris testata sunt omnia, quibus L.Lucius Lucullus tantum laudistantum huic laudis Halm impertiitimpertiit Lambinus: impertit codd. quantum neque ambitiosus imperator neque invidus tribuere alteri in communicanda gloria debuit.